I OSK 978/05

I OSK 978/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1711/04 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2005-05-18
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 14 poz 147
art. 8
Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich - t. jedn.
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 52 par. 1, art. 52 par. 4, art. 173 par. 2, art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA – del. Cezary Pryca (spr) po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1711/04 w przedmiocie odrzucenia skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 25 listopada 2003 r., (...), w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd podniósł, że zaskarżona Uchwała (...) Rady m.st. Warszawy z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie ustalania strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat /Dz.Urz. Woj. M. nr 298 poz. 7866 z dnia 26 listopada 2003 r./, uchwalona została na podstawie art. 13b ust. 3 i 4 i art. 13f ust. 2 ustawy - o drogach publicznych. Załącznik nr 1 do tej uchwały określa granice strefy płatnego parkowania niestrzeżonego pojazdów samochodowych na drogach publicznych w m.st. Warszawie, natomiast załącznik nr 2 do uchwały stanowi regulamin funkcjonowania strefy płatnego parkowania niestrzeżonego /SPPN/. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę na powyższą uchwałę Rady m.st. Warszawy w części określającej kryteria przyznawania abonamentu rocznego mieszkańcom strefy parkowania oraz karty "N+" osobom niepełnosprawnym /par. 3 ust. 2uchwały oraz par. 2 ust. 7 i 8 regulaminu funkcjonowania płatnego parkowania niestrzeżonego - załącznik 2 do uchwały/.
Podstawą skargi Rzecznika Praw Obywatelskich stanowiły przepisy art. 50 par. 1 i art. 53 par. 3 w zw. z art. 3 par. 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 14 pkt 6 ustawy - o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Stosownie do treści art. 14 tej ostatniej ustawy po zbadaniu sprawy Rzecznik może m.in. zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach na prawach przysługujących prokuratorowi. W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Na mocy art. 52 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi. prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przepis par. 2 wskazanego artykułu stanowi, iż przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek odwoławczy taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o powtórne rozpatrzenie sprawy. Przepis par. 4 art. 52 stanowi z kolei, że jeśli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem sprawy i nie stanowi inaczej, należy przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Sądu wskazane wyżej przepisy upoważniają Rzecznika Praw Obywatelskich do zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego, a także do udziału w postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi. W uzasadnieniu orzeczenia wskazuje się jednocześnie, że zgodnie z art. 14 ustawy - o Rzeczniku Praw Obywatelskich czynności przewidziane w ustawie Rzecznik podejmuje, jeśli poweźmie wiadomość wskazującą na naruszenie prawa i wolności obywatela. Jak wskazano w doktrynie: /J. Borkowski "...Podmiot uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w świetle ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Rzecznik Praw Obywatelskich - korzysta z tych samych uprawnień co prokurator, ale realizuje inne zadania..." - Samorząd Terytorialny 1997 nr 5 str. 3. Sąd przyznaje, że Rzecznik Praw Obywatelskich wykazał, że w rozpatrywanej sprawie istnieje podstawa do podjęcia czynności przewidzianych w ustawie, w celu zabezpieczenia przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa. Okoliczność ta nie wpływa jednak na fakt, iż powinno to zdaniem Sądu nastąpić po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 101 ust. 1- ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem skargę do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy podjętą w zakresie administracji publicznej może wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą rady, jeśli wcześniej wezwie radę do usunięcia zarzucanego naruszenia i wezwanie to okaże się nieskuteczne. Sąd przyjął stanowisko, że co prawda Rzecznik Praw Obywatelskich spełnia wymagania formalne do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę, jednak nie wyczerpał trybu opisanego w art. 101 ustawy - o samorządzie gminnym.
Sąd wskazuje, że Rzecznik Praw Obywatelskich korzysta z tych samych uprawnień co prokurator, ale realizuje inne zadania i tak w postanowieniu NSA z dnia 5 maja 1995 r., I SA 813/94 - ONSA 1996 Nr 3 poz. 111 z aprobującą glosą Z. Kmieciaka OSP 1996 r. z. 7-8 poz. 134 wskazano, iż prokurator biorący udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony /ówczesny art. 188 Kpa/ jest uprawniony tak jak strona do złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną w terminie przewidzianym w art. 199 par. 1 Kpa po wyczerpaniu toku instancji w postępowaniu administracyjnym. Ponadto Sąd powołuje się na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 4 maja 2004 r., OSK 55/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 1, zgodnie z którym podstawowe znaczenie dla realizacji uprawnień prokuratora ma możliwość udziału w postępowaniu administracyjnym. Wówczas jego rola jako strażnika praworządności realizowana jest najpełniej. Zdaniem Sądu prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich przysługują prawa strony i nie mogą wykraczać poza ten zakres. Tak ukształtowania pozycja Rzecznika Praw Obywatelskich nie wyklucza uprawnień tego organu wynikających z innych przepisów prawa. Niemniej jednak uprawnień tych nie można domniemywać. Jeśli zatem przepisy o Rzeczniku Praw Obywatelskich nie przewidują szczególnych uprawnień dla tego organu w toku postępowania to przysługują mu w tym zakresie prawa i obowiązki strony, a zatem odnoszą się do niego regulacje obowiązujące stronę postępowania.
Niezależnie od powyższych rozważań Sąd wskazuje na pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1994 r. /W 5/94 - OTK 1994 nr 2 poz. 44/, zgodnie z którym "...jeżeli skarżący nie wzywał organu gminy do usunięcia naruszenia to skarga jest niedopuszczalna". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Rzecznika Praw Obywatelskich jak przedwczesną w świetle akt rozpoznawanej sprawy.
W dniu 22 lipca 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga kasacyjna Rzecznika Praw Obywatelskich na postanowienie tego Sądu w przedmiocie odrzucenia skargi. Skarżący wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzuca mu naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 101 ustawy - o samorządzie gminnym oraz art. 58 par. 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w wyniku przyjęcia tezy, że na Rzeczniku Praw Obywatelskich ciąży przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na przepis miejscowego obowiązek wezwania rady gminy do usunięcia naruszenia prawa.
Rzecznik Praw Obywatelskich w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje, że stosownie do art. 52 par. 1 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. W wypadku gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Według Rzecznika wskazany wniosek jest swoistym środkiem prawnym /quasi środkiem zaskarżenia/ będącym namiastką środków zaskarżenia w stosunku do aktów i czynności, o których mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 powołanej ustawy, aktów prawa miejscowego oraz innych aktów organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Jak wskazuje strona skarżąca wniosek do usunięcia naruszenia prawa uruchamia samokontrolę polegającą na dokonaniu oceny swojego działania i umożliwia jego weryfikację. Uznając, że wniosek do usunięcia naruszenia prawa jest quasi środkiem zaskarżenia, to w kontekście art. 52 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Rzecznik Praw Obywatelskich zwolniony jest z obowiązku skorzystanie z tego środka przed złożeniem skargi na uchwałę rady gminy. Jeżeli Rzecznik nie jest zobligowany do wyczerpania środków zaskarżenia zanim wniesie skargę do sądu to należy przyjąć, że nie ciąży na nim także powinność uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa /rozumowanie "argumentum a fortiori"/.
Na poparcie wskazanych wyżej argumentów Rzecznik Praw Obywatelskich odwołuje się do poglądów doktryny. Zdaniem B. Adamiak, art. 52 par. 3 i par. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zwolnił expressis verbis Rzecznika Praw Obywatelskich ze spełnienia przesłanki wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jednakże w zakresie prawa do zaskarżenia przysługującego Rzecznikowi nie ma uzasadnionych racji, aby przyjmować różne rozwiązania w zależności od tego co jest przedmiotem skargi. "Należy zatem przyjąć, że art. 52 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie zwolnienia prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczy nie tylko zaskarżania decyzji i postanowień, ale także i innych aktów" /B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne" Warszawa 2003, str. 426; por. też J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 100/.
Za poglądem, iż obowiązek wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa nie odnosi się do Rzecznika Praw Obywatelskich przemawia również specjalna pozycja tego podmiotu jako wnoszącego skargę. W art. 50 par. 1 i w art. 52 par. 1 powołanej wyżej ustawy nakazane jest traktowanie Rzecznika Praw Obywatelskich jako odrębnego podmiotu skarżącego. Tym samym nie byłoby celowe odnoszenie do Rzecznika reguł dotyczących podmiotów wnoszących skargę do sądu administracyjnego ze względu na swój interes prawny. W dalszej części skargi kasacyjnej kwestionowany jest pogląd sądu administracyjnego I instancji, zgodnie z którym Rzecznikowi Praw Obywatelskich w przedmiotowej sprawi przysługują prawa strony, które mają charakter procesowy i nie mogą wykraczać poza uprawnienia strony postępowania administracyjnego. Rzecznik wskazuje, że w niniejszej sprawie postępowanie takie w ogóle się nie toczyło. Przedmiotem skargi Rzecznika nie była decyzja czy postanowienie w indywidualnej sprawie, lecz akt prawa miejscowego adresowany do nieokreślonej liczby podmiotów.
W skardze kasacyjnej podważane jest także stanowisko Sądu w zakresie konieczności wyczerpania przez Rzecznika Praw Obywatelskich trybu przewidzianego w art. 101 ust. 1 ustawy - o samorządzie gminnym. Stosownie do powołanego przepisu, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Tym samym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy - o samorządzie gminnym, jest wykazanie związku pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją a zaskarżoną uchwałą. Rzecznik Praw Obywatelskich działa jako konstytucyjny organ kontroli państwowej na rzecz ochrony praw obywateli i nigdy nie wykaże wskazywanego wyżej związku, gdyż żadna uchwała rady gminy nie dotyczy jego interesu prawnego czy uprawnienia. Stanowisko to wyklucza możliwość wnoszenia przez Rzecznika Prawa Obywatelskich skarg w trybie art. 101 ust. 1ustawy - o samorządzie gminnym. Pogląd ten wyrażony został w uchwale NSA z dnia 10 czerwca 1996 r., OPS 2/96 - ONSA 1997 Nr 1 poz. 1. W konkluzji Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdza, że nastąpiło również naruszenie art. 58 par. 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że zaistniały warunki uzasadniające uznanie skargi za niedopuszczalną.
Skarżący podkreśla, że zaskarżone postanowienie stanowi wyraźne odstępstwo od dotychczasowej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. W skardze kasacyjnej wskazuje się także stanowiska przyjęte przez w orzeczeniach: WSA w Opolu z dnia 20 lipca 2004 r., II SA/Op 144/04, WSA we Wrocławiu z dnia 5 maja 2005 r., II SA/Wr 2359/03, WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2004 r., II SA/Po 2924/03, WSA w Szczecinie z dnia 6 października 2004 r., SA/Sz 2122/03 oraz WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2005 r., VI SA/Wa 1968/04.
Rada m.st. Warszawy w dniu 29 sierpnia 2005 r. wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną. Rada wnosi o odrzucenie skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich a w razie nie uwzględniania zarzutu wnosi o oddalenie skargi kasacyjnej.
Rada m.st. Warszawy wskazuje, że w myśl art. 175 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez radcę prawnego lub adwokata, chyba że skarga wnoszona jest przez enumeratywnie określony krąg osób, do których należy Rzecznik Praw Obywatelskich. Przedmiotową skargę kasacyjną podpisał Stanisław R., zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich działający z upoważnienia Rzecznika czyli w ocenia Rady osobą nieuprawniona do jej wniesienia. Zarówno Konstytucja RP jak i przepisy ustawy - o Rzeczniku Praw Obywatelskich statuuje Rzeczka Praw Obywatelskich jako organ władzy publicznej i jednocześnie konkretną osobę. Przepisy powyższej ustawy nie przewidują również szczególnych uprawnień dla Zastępcy Rzecznika. Jeżeli ustawa przewiduje, że wymóg by skarga kasacyjna była sporządzona przez Rzecznika Praw Obywatelskich to może być ona podpisana albo przez osobę pełniącą tą funkcję albo radcę prawnego lub adwokata. Niespełnienie tego warunku skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej.
Ustosunkowując się do merytorycznych zarzutów skargi kasacyjnej Rada m.st. Warszawy nie zgadza się ze stanowiskiem, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi quasi środek odwoławczy co sprawia, że Rzecznik Praw Obywatelskich będąc zwolniony z obowiązku wyczerpania środków odwoławczych nie musi spełnić przesłanki wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazuje się również na treść art. 102a ustawy - o samorządzie gminnym, który wyklucza dopuszczalność stosowania przepisów art. 52 par. 3 i 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sprawach z zakresu nadzoru nad działalnością gminy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Stosownie do treści art. 208 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych. Na mocy art. 8 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. - o Rzeczniku Praw Obywatelskich /Dz.U. 2001 nr 14 poz. 147/ Rzecznik podejmuje czynności przewidziane w ustawie, jeśli poweźmie wiadomość wskazującą na naruszenie wolności i praw człowieka i obywatela. Do kompetencji Rzecznika w tym zakresie należy zaliczyć w szczególności możliwość zwrócenia się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a także uczestniczenia w tych postępowaniach na prawach przysługujących prokuratorowi - art. 14 pkt 6 powołanej wyżej ustawy. Legitymacja Rzecznika Praw Obywatelskich do wniesienia skargi do sądu administracyjnego wynika ponadto z art. 52 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ze wskazanych wyżej unormowań wynika w sposób bezsporny, że Rzecznik Praw Obywatelskich jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę Rady m.st. Warszawy w przedmiocie określenia stref płatnego parkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił powyższą skargę uznając ją za przedwczesną wobec faktu, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie poprzedził jej złożeniem wezwania Rady m.st. Warszawy do usunięcie naruszenia prawa. Stanowiska tego nie sposób podzielić. W wypadku skarg do sądu administracyjnego na akty prawa miejscowego organów gminy wnoszonych przez Rzecznika Praw Obywatelskich nie znajduje zastosowania przepis art. 101 ust. 1 - ustawy - o samorządzie gminnym lecz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wynika że uprawnionym do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy jest każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą po warunkiem wcześniejszego wezwania organu gminy do usunięcia naruszenia prawa. Z powołanego wyżej przepisu wynika bezspornie, że przesłanką wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy jest posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, które zostało naruszone. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten nie znajduje zastosowania do Rzecznika Praw Obywatelskich. Podmiot ten nigdy nie działa we własnym interesie lecz realizuje swoje kompetencje w celu ochrony praw i interesów obywateli. Konsekwencją takiego poglądu jest przyjęcie, że podstawę zaskarżenia uchwał organów gminy przez Rzecznika Praw Obywatelskich stanowią przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść art. 52 par. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem w wypadku aktów, co do których ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia należy przed wniesieniem skargi wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie odnosi się do Rzecznika Praw Obywatelskich. Ustawodawca kształtuje obowiązek poprzedzenia skargi do sądu administracyjnego powyższym wezwaniem jako swoisty środek quasi-odwoławczy. W sytuacji gdy ustawa w cytowanym wcześniej art. 50 par. 1 stanowi, że warunkiem wniesienia skargi przez Rzecznika Praw Obywatelskich nie jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeśli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym to zgodnie z argumentacją a fortiori nie jest on tym samym zobligowany do składania wniosku o usunięcie naruszenia prawa.
Nie można podzielić również argumentów Rady m.st. Warszawy wskazanych w odpowiedzi na skargę kasacyjną, w której organ kwestionuje legitymację Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich do sporządzenia skargi kasacyjnej. Nie ulega wątpliwości, że stosownie do art. 173 par. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Rzecznik Praw Obywatelskich jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi kasacyjnej. Rzecznik wykonuje swoje zadania przy pomocy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, którym kieruje osobiście, zaś zadania i organizację Biura określa statut, który nadaje Marszałek Sejmu na wniosek Rzecznika. Stosownie do par. 4 statutu Biura Rzecznika Praw Obywatelskich stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 2 Marszałka Sejmu z dnia 26 lutego 2003 r., pracownicy Biura działają z upoważnienia Rzecznika i w jego imieniu, zgodnie z zasadami, którymi kieruje się Rzecznik przy sprawowaniu swego urzędu. Upoważnienie nie dotyczy kompetencji procesowych Rzecznika do wnoszenia środków prawnych służących z mocy ustawy Rzecznikowi, a w czasie jego nieobecności - Zastępcom. Tym samym należy uznać, że Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich są uprawnieni w czasie jego nieobecności do wnoszenia wszelkich środków prawnych przysługujących samemu Rzecznikowi, w tym także do sporządzania i wnoszenia skargi kasacyjnej w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 182 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ postanowił jak w sentencji.