I OSK 976/07

255/4/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 26 marca 2009 r. Sygn. akt Ts 244/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Hermeliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Zdzisława Z. w sprawie zgodności: 1) art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) z art. 2 oraz 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 221 w zw. z art. 220 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 15 października 2007 r. wniesiono o stwierdzenie niezgodności: art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.s.a.) z art. 2 oraz 45 ust. 1 Konstytucji; art. 221 w zw. z art. 220 § 1 i 2 p.s.a. z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Postanowieniem z 30 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (sygn. akt I SA/Wa-203/07) oddalił skargę skarżącego na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych. Postanowieniem z 10 lipca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 976/07) oddalił skargę kasacyjną. Skarżący zarzucił w skardze konstytucyjnej, że zaskarżony art. 219 § 1 p.s.a. jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zawarty w tym przepisie zwrot „przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie” nie może być rozumiany jako termin zawity do uiszczenia opłaty sądowej, powstaje zatem w jego przekonaniu niedająca się usunąć wątpliwość co do początku i końca biegu terminu w tym zakresie. Skarżący wskazał także, że art. 221 p.s.a. jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, w zakresie, w jakim pozwala sądom orzekającym na uznanie, że pismo wnoszone przez pełnomocnika podlega opłacie stałej już w dacie wniesienia pisma. Zdaniem skarżącego praktyka orzecznicza przyznała zaskarżonym przepisom inną funkcję niż wynika to z ich treści. Zarządzeniem z 15 kwietnia 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia skargi konstytucyjnej poprzez: (1) doręczenie kopii orzeczeń zapadłych w sprawie, w ramach wyczerpania drogi prawnej; (2) dokładne określenie sposobu naruszenia konstytucyjnych praw i wolności skarżącego, wyrażonych w art. 2 Konstytucji przez zaskarżony przepis art. 219 § 1 p.s.a.; (3) dokładne określenie sposobu naruszenia konstytucyjnych praw i wolności skarżącego, wyrażonych w art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji przez zaskarżony przepis art. 221 w zw. z art. 220 § 1 i 2 p.s.a. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego. Wskazany przedmiot skargi konstytucyjnej determinuje wymogi formalne, których spełnienie jest konieczne dla stwierdzenia dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Zasadniczą podstawą odmowy nadania biegu skargi konstytucyjnej jest nieuzupełnienie braków skargi konstytucyjnej oraz stwierdzenie zbędności orzekania w zakresie zaskarżonych przepisów a także oczywista bezzasadność zarzutów. W zakresie wezwania skarżącego do uzupełnienia braków skargi konstytucyjnej zważyć należy, co następuje. Zarządzenie o uzupełnieniu braków z 15 kwietnia 2008 r. przekazane na adres wskazany przez pełnomocnika w skardze konstytucyjnej nie zostało odebrane. Pismo zostało awizowane powtórnie 30 kwietnia 2008 r. i w związku z jego niepodjęciem zwrócone nadawcy 8 maja 2008 r. W dniu 16 maja 2008 r. wpłynęło do Trybunału Konstytucyjnego pismo pełnomocnika nadane 13 maja 2008 r., wskazujące nowy adres do doręczeń. Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.c. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swego zamieszkania. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany (art. 136 § 2). Jak podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 października 2005 r. (sygn. II PZ 35/05, OSNP 2006, nr 17-18, poz. 273), przepisy art. 136 § 1 i 2 k.p.c. mają zastosowanie w razie zaniedbania przez profesjonalnego pełnomocnika zawiadomienia sądu o zmianie siedziby kancelarii adwokata lub radcy prawnego. Pełnomocnik skarżącego wniósł pismo informujące o zmianie adresu do doręczeń po wystąpieniu skutku prawnego w postaci uznania pisma za doręczone. Do pisma nie dołączył wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Należy w związku z tym podkreślić, że zgodnie z art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) nieusunięcie braków skargi konstytucyjnej w ustawowym terminie 7 dni stanowi samoistną podstawę odmowy nadania biegu skardze. Niezależnie od powyższego należy wskazać na zbędność orzekania w niniejszej sprawie. Wyrokiem z 7 marca 2006 r. (SK 11/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 27) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 219 § 2 i art. 221 p.s.a. są zgodne z art. 45 ust. 1 oraz nie są niezgodne z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Nadto, w wyroku z 12 września 2006 r. (SK 21/05, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 103) Trybunał uznał, że art. 221 p.s.a. jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 176 Konstytucji. Okoliczność ta stanowi samodzielną przesłankę do stwierdzenia zbędności orzekania w tym zakresie (por. postanowienie TK z 5 kwietnia 2006 r., SK 59/05, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 47). Zdaniem skarżącego art. 219 § 1 p.s.a. jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Obowiązujący system wnoszenia środków odwoławczych w postępowaniu sądowym opiera się na konstrukcji wnoszenia środka odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasada ta obowiązuje, z nielicznymi wyjątkami, we wszystkich procedurach sądowych, w tym w postępowaniu cywilnym, postępowaniu karnym, a także postępowaniu sądowoadministracyjnym. Celem takiego uregulowania jest między innymi umożliwienie kontroli pod względem formalnym wnoszonych środków odwoławczych, a zatem także zapewnienie większej sprawności postępowania oraz eliminowanie pism obarczonych wadami, uniemożliwiającymi ich merytoryczną kontrolę. Oczywiste jest też, że wnosząc środek odwoławczy (skargę), skarżący żądał wszczęcia procedury sądowej a nie administracyjnej, kontroli zapadłego rozstrzygnięcia przez sąd i swój środek odwoławczy skierował właśnie do sądu. Nadto należy zauważyć, że skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jako środek odwoławczy, nie jest pismem wnoszonym do organów administracji, lecz środkiem odwoławczym kierowanym, a zatem wnoszonym do sądu, jedynie za pośrednictwem organu administracji. Konstrukcja taka zgodna jest z powszechnie przyjętym systemem wnoszenia środków odwoławczych w polskiej procedurze, a także praktyką, która stronie reprezentowanej przez pełnomocnika, a zatem profesjonalny podmiot, powinna być doskonale znana. W tym kontekście oczywiście bezzasadne jest twierdzenie, że obowiązek wniesienia opłaty, określony przez sformułowanie „przy wniesieniu do sądu” prowadzi do przyjęcia praktyki niezgodnej z treścią zaskarżonych przepisów, prowadząc do zamknięcia stronie prawa do sądu. Należy zatem uznać, że skarżący nie wykazał w tym zakresie naruszenia konstytucyjnego prawa czy wolności. W odniesieniu do badania zgodności zaskarżonych przepisów z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji należy stwierdzić, co następuje. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego przepisy te nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu skargowym. Nie są one bowiem źródłem ani wolności, ani praw konstytucyjnych (zob. uzasadnienia wyroków: z 13 stycznia 2004 r., SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2 oraz z 26 kwietnia 2005 r., SK 36/03, OTK ZU nr 4/A/2005, poz. 40). W dotychczasowym swym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny wskazywał wielokrotnie, że właściwego wzorca kontroli nie stanowią normy ogólne określające zasady ustrojowe i normy adresowane do ustawodawcy, narzucające mu pewien sposób regulowania dziedzin życia. Art. 2 Konstytucji, wyrażający zasadę demokratycznego państwa prawnego, nie może być traktowany jako ogólny i zastępczy wzorzec kontroli konstytucyjności zamiast innych przepisów określających bezpośrednio prawa i wolności konstytucyjne. Przepis ten zatem, a także art. 32 Konstytucji, gwarantujące określony standard kreowania przez ustawodawcę wolności i praw, działania organów władzy publicznej oraz ogólny standard korzystania z nich przez podmioty, nie statuują żadnej konkretnej wolności czy prawa (por. wyrok TK z 13 stycznia 2004 r., SK 10/03). W tym stanie rzeczy, należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.