I OSK 975/23

I OSK 975/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1291/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-12-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 174 pkt 1 i 2, art. 184, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 901
art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 50 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1291/22 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 lipca 2022 r. nr SKO.PS/41.5/684/2022/10443 w przedmiocie odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 15 grudnia 2022 r. o sygn. akt II SA/GL 1291/22 oddalił skargę A.S. (dalej: Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium", lub "SKO") z dnia 20 lipca 2022 r. nr SKO.PS/41.5/684/2022/10443 w przedmiocie odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.S., zaskarżając go w całości i zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej u.p.s.), a w konsekwencji błędną wykładnię art. 50 ust. 2 i 4 u.p.s. poprzez błędne przyjęcie, że zaistniały przesłanki do odmowy przyznania świadczenia niepieniężnego w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla córek Skarżącej w sytuacji, gdy spełniają one wszystkie przesłanki do przyznania takiej formy pomocy i w niniejszym przypadku przyznanie świadczeń było obligatoryjne, a ponadto niezrozumienie intencji prawodawcy w sytuacji, gdy intencją prawodawcy było, by zapewnić świadczenie usług specjalistycznych pozwalających na zaspokojenie niezbędnych potrzeb i umożliwienie danej osobie życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, przyznawanie świadczeń w oparciu o rzeczywiste potrzeby i faktyczne (nieiluzoryczne) możliwości korzystania z usług udzielanych na podstawie przepisów prawa, z uwzględnieniem szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. :
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) przez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia, mimo naruszenia przez organy I i II instancji w toku postępowania administracyjnego przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 50 ust. 2 i 4 u.p.s oraz procesowego tj. art. 7, 77 § 1, art. 11, 107 § 3, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) przez niedostateczne wyjaśnienie, jakie są rzeczywiste potrzeby córek Skarżącej co do usług specjalistycznych, jakie są realne możliwości córek skarżącej uzyskania i korzystania ze świadczeń udzielanych w zakresie NFZ; dowolne przyjęcie, że córki Skarżącej mogą uzyskać niezbędną pomoc w zakresie usług świadczonych w ramach NFZ oraz, że wystarczające będzie skorzystanie z usług logopedy, a także dowolne ustalenie, że Skarżąca nie podjęła żadnej próby zorganizowania wnioskowanej terapii we własnym zakresie, w ramach pomocy świadczonej przez NFZ; przekroczenie granic uznania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało odmową przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie neurologopedy
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na wyłącznym przytoczeniu ustaleń faktycznych i prawnych czynionych przez organy, przy zaniechaniu przez Sąd I instancji weryfikacji ustaleń faktycznych oraz zgodności z prawem decyzji, a nadto nieodniesienia się do zarzutów zgłoszonych w skardze, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało podzieleniem ustaleń obu organów bez rozważenia okoliczności istotnych dla sprawy, a w konsekwencji oddaleniem skargi i uniemożliwieniem kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przyznanie Skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych dla córek H. i A.U. w ilości po 5 godzin miesięcznie w zakresie terapii mowy i stymulacji komunikacji realizowanych przez neurologopedę,
2. zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu podniesiono, iż córki Skarżącej posiadają wydane przez lekarza specjalistę zlecenie specjalistycznych usług opiekuńczych w postaci neurologopedy w wymiarze 5 godzin miesięcznie. Wskazane zlecenie stanowi zatem przesłankę do przyznania Skarżącej w/w specjalistycznych usług i w takim wypadku przyznanie to jest obligatoryjne. Zauważono, że logopeda nie jest w stanie świadczyć pomocy adekwatnej do schorzeń dziewczynek. Ponadto dziewczynki nie współpracują w warunkach gabinetowych, a specjalistyczna pomoc musi być udzielana w miejscu ich zamieszkania. Co więcej, w zleceniu specjalistycznych usług opiekuńczych jest wskazane, że w przypadku niedostępności specjalisty, zakres terapii mowy A. i H.U. może być realizowany przez logopedę. Jednakże taki zapis miał na celu jedynie zabezpieczenie ciągłości terapii, gdyby faktycznie brak było specjalistów z zakresu neurologopedii, bowiem takie sytuacji w przeszłości się zdarzały. Skarżąca nie ma możliwości uzyskania neurologopedy w ramach NFZ (co zresztą sam organ ustalił), dlatego też złożyła wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych. Żadna ze wskazanych przez organy poradni logopedycznych nie posiada specjalistów z zakresu neurologopedii i surdologopedii. Tym samym Skarżąca nie ma możliwości aby w inny sposób (poza specjalistycznymi usługami opiekuńczymi) uzyskać adekwatną dla schorzeń córek pomoc w zakresie terapii i stymulacji mowy. Terapia logopedyczna nie jest skuteczna, a wobec przerwania terapii z neurologopedą, Skarżąca zaobserwowała u córek regres w komunikacji z nimi. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zaznaczono, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych istotne znaczenie ma zlecenie specjalistycznych usług opiekuńczych wystawione przez lekarza specjalistę. Skarżąca wskazała, ze przedłożyła zaświadczenia lekarskie wskazujące, iż dziewczynki powinny być objęte pomocą w zakresie terapii mowy i stymulacji komunikacji, w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych, świadczonych przez neurologopedę, w warunkach domowych. Podkreślono, że skorzystanie z pomocy logopedy, w przypadku zaburzeń dziewczynek, jest możliwe tylko w sytuacji wyjątkowej tj. braku specjalisty neurologopedy. To, że dostępni są logopedzi świadczący usługi na NFZ, nie może pozbawiać dziewczynek prawa do korzystania ze specjalistycznych usług opiekuńczych w przypadku, gdy terapia u logopedy jest nieskuteczna, nieprzydatna i niewystarczająca do potrzeb i zaburzeń dziewczynek. Organy swoją decyzję oparły na informacji z NFZ, iż w poradniach logopedycznych dostępne są świadczenia z zakresu neurologopedii lub surdologopedii, jednakże nie wyjaśniły, czy te świadczenia są odpowiednie do schorzeń dziewczynek i jakie konkretnie rodzaje świadczeń są udzielane. Gdyby organy pochyliły się nad konkretnymi potrzebami dziewczynek mogłyby dojść do odmiennego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, iż logopedzi, z których pomocy korzystała Skarżąca odmawiają współpracy, bowiem nie są w stanie w żaden sposób pomóc jej córkom. Dziewczynki w poradniach nie chcą współpracować, a ponadto stanowią zagrożenie dla siebie, jak i dla osób uczestniczących w terapii, gdyż przejawiają zachowania agresji i autoagresji.
Skarżąca nie ma innej możliwości zapewnienia córkom terapii mowy i stymulacji komunikacji, poza terapią świadczoną przez neurologopedę w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Trzeba też zauważyć, iż skarga kasacyjna powinna również zawierać nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie - art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Autorze skargi kasacyjnej winien zatem wskazać, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz wskazać ich prawidłową wykładnię lub właściwe zastosowanie.
W okolicznościach rozpoznanej sprawy zauważyć też trzeba, że w przypadku podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17).
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a zauważyć należy, iż nie został on szerzej uzasadniony. Jego naruszenia autor skargi kasacyjnej dopatruje się w wyłącznym przytoczeniu ustaleń faktycznych i prawnych czynionych przez organy, przy zaniechaniu przez Sąd I instancji weryfikacji ustaleń faktycznych oraz zgodności z prawem decyzji, a nadto nieodniesienia się do zarzutów zgłoszonych w skardze, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca nie doprecyzowała jednak przy tym co do jakich zarzutów skargi nie odniósł się Sąd I instancji i w jaki sposób zaniechanie to mogło mieć mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności tego zarzutu w tym zakresie. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie zapewnia możliwości kontroli instancyjnej orzeczenia, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Podzielenie w uzasadnieniu wyroku ustaleń faktycznych oraz oceny prawnej dokonanej przez organy administracji nie oznacza, iż ten konkretny przepis został naruszony. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Etap ten nie pozostaje w związku z prawidłowością skorzystania z kompetencji kontrolnych przez sąd administracyjny, a dotyczy jedynie czynności uzasadnienia z realizacji tej kompetencji orzeczniczej. To wyrokowanie ma za przedmiot wykorzystanie kompetencji kontrolnych przypisanych sądowi administracyjnemu (por. wyrok NSA z 15 maja 2024 o sygn. akt III OSK 592/23 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonego procesu kontroli aktu administracyjnego to tak sformułowany zarzut Skarżącej nie może zostać uznany za zasadny.
Przed przystąpieniem do oceny pozostałych podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wyjaśnić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny ze zrozumiem podchodzi do prezentowanych przez Skarżącą oczekiwań co do uzyskania maksymalnego wsparcia organów pomocy społecznej w procesie leczenia, edukacji i rehabilitacji jej córek. Trzeba jednak podkreślić, iż organy pomocy społecznej, tak jak inne organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa ( art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – K.p.a. ). Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej oraz zasada załatwiania sprawy administracyjnej z uwzględnianiem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie może być realizowana w oderwaniu od powyższej zasady praworządności. Oznacza to, iż oceniając zasadność przyznania na rzecz córek Skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych organy nie mogły kierować się wyłącznie uzasadnionymi potrzebami tych dziewczynek, ale musiały także opierać się na ogólnych zasadach udzielania tego rodzaju wsparcia, określonych w przepisach o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rolą organów pomocy społecznej jest zatem wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem, ale w takim zakresie w jakim nie są one wstanie same tego dokonać. Funkcji pomocy społecznej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej. Państwo nie może bowiem ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru ani przejmować za nich odpowiedzialności, co oznacza zakaz wyręczania przez państwo jednostki i rodziny z zadań, które mogą one zrealizować samodzielnie ( por. wyrok NSA z 9 lutego 2018 r. o sygn. akt I OSK 2544/17).
Trzeba też zaznaczyć, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z uwagi na kwestie finansowe jak i organizacyjne nie zawsze pomoc państwa może być realizowana na w pełni satysfakcjonującym poziomie.
Ustawodawca, mając na uwadze różnego rodzaju sytuacje życiowe, w których konieczne jest udzielenie wsparcia osobom przewidział róże formy takiego wsparcia. Doprecyzował również sytuacje, gdy wsparcie to jest obligatoryjne, jak też jego przyznanie pozostawiono uznaniu organów pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.s. osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Z przepisu tego wynika, iż przyznanie tego rodzaju pomocy na rzecz osoby samotnej, wymagającej pomocy osób trzecich jest obligatoryjne. Stosownie natomiast do art. 50 ust. 2 u.p.s. usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znalazł ten drugi przepis. Wynika z niego jednoznacznie, iż organ administracji publicznej rozstrzygając o przyznaniu usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 2 u.p.s. podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego, mając na uwadze - w świetle okoliczności danej sprawy - interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek przyznania tego rodzaju świadczenia nie przesądza o tym, że organ pomocy społecznej ma obowiązek orzec o ich przyznaniu. Uzasadnienie takiej decyzji musi precyzyjnie wskazywać, dlaczego organ wydał rozstrzygnięcie w takim a nie innym brzmieniu oraz pozwalać na dokładne ustalenie przesłanek, jakimi organ się kierował (patrz. wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 277/19) .
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, iż organy odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych wywiązały się z obowiązku wyjaśnienia przesłanek, którymi się kierowały podejmując takie rozstrzygnięcie.
Organy trafnie zauważyły, iż wnioskowane specjalistyczne usługi opiekuńcze zostały określone w § 2 ust. 5 Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (dalej: "Rozporządzenie"). Zgodnie z tym przepisem do specjalistycznych usług dostosowanych do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie specjalistycznych usług, wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, świadczonych przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym zalicza się zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2123 oraz z 2023 r. poz. 1972). Usługi tego rodzaju mogą być zatem przyznawane w wyjątkowych przypadkach, gdy zajęcia te nie są dostępne w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych, w domach pomocy społecznej i podmiotach leczniczych, a także w domu rodzinnym. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ustalenia organów, iż z wystawionego przez lekarza specjalistę zlecenia specjalistycznych usług opiekuńczych z 8 kwietnia 2021 r. i z 25 marca 2022 r. wynika, iż córki skarżącej wymagają, ze względu na stan zdrowia, korzystania ze specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania w postaci usług neurologopedy w ilości 5 godzin miesięcznie. W piśmie z 21 kwietnia 2022 r. lekarz specjalista, który wystawił powyższe zlecenia, potwierdził, iż usługi te w przypadku braku innych specjalistów może realizować logopeda. Z kolei Narodowy Funduszu Zdrowia (NFZ) w pismach z 14 stycznia 2022 r. oraz z 17 maja 2022 r. wskazał, iż na terenie miasta G. znajdują się placówki w których świadczone są, refundowane przez NFZ, usługi specjalistyczne w zakresie logopedii. Wskazał także na możliwość świadczenia tych usług w miejscu pobytu pacjenta.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta, tj. potwierdzona przez lekarza wystawiającego zlecenie specjalistycznych usług opiekuńczych, możliwość realizacji tych usług także przez logopedę, do którego pomocy córki Skarżącej mają dostęp w ramach publicznej opieki zdrowotnej, w świetle brzmienia § 2 ust. 5 ww. Rozporządzenia, dawała organom uzasadnioną podstawę do odmowy przyznania specjalistycznej usługi opiekuńczej w oparciu o art. 50 ust. 2 u.p.s. W przypadku córek Skarżącej nie występuje bowiem wyjątkowy przypadek o którym mowa § 2 ust. 5 Rozporządzenia.
Sąd Odwoławczy nie kwestionuje twierdzeń, iż dla córek Skarżącej najbardziej optymalnym rozwiązaniem byłoby uzyskanie pomocy ze strony neurologopedy. Jednakże z uwagi na wyjątkowy charakter przyznawania tej formy pomocy przez organy pomocy społecznej, wobec możliwości zapewnienia wsparcia dla chorych dziewczynek przez dostępnych logopedów, uznać trzeba, iż odmowa przyznania wnioskowanych usług mieściła się w granicach uznania administracyjnego. W konsekwencji również zaskarżony wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu. Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne: zarówno zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 50 ust. 2 i 4 u.p.s. jak też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia. W tej sytuacji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.