I OSK 972/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-25
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona gruntów rolnychochrona gruntów leśnychstrefa ochronna ujęcia wodyzmiana przeznaczenia gruntówniewykonalność decyzjiprawo wodnekodeks postępowania administracyjnegoprawo miejscoweNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Burmistrza Gminy Mosina, potwierdzając nieważność decyzji zezwalającej na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne ze względu na obowiązujący zakaz w strefie ochronnej ujęcia wody.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Burmistrza Gminy Mosina od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska o stwierdzeniu nieważności wcześniejszej decyzji zezwalającej na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja zezwalająca na zmianę przeznaczenia była niewykonalna z powodu obowiązującego zakazu w rozporządzeniu Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, ustanawiającego strefę ochronną ujęcia wody.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Burmistrza Gminy Mosina od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska. Decyzją tą stwierdzono nieważność wcześniejszej decyzji Ministra Środowiska z dnia 22 czerwca 2020 r., która wyraziła zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Podstawą stwierdzenia nieważności była wada niewykonalności decyzji, wynikająca z faktu, że w dniu jej wydania obowiązywało rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r., ustanawiające strefę ochronną ujęcia wody i wprowadzające bezwzględny zakaz zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne na określonym obszarze. WSA w Warszawie uznał ten zakaz za bezwzględny i niepodlegający wyjątkom, co potwierdził NSA. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty dotyczące wykładni przepisów rozporządzenia za niezasadne i potwierdzając, że decyzja zezwalająca na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych była niewykonalna z powodu naruszenia przepisów prawa miejscowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja zezwalająca na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne może zostać stwierdzona jako nieważna z powodu jej niewykonalności, jeśli w dniu jej wydania obowiązywał bezwzględny zakaz zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne na danym obszarze, wynikający z rozporządzenia ustanawiającego strefę ochronną ujęcia wody.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 9 sierpnia 2012 r. ustanowiło bezwzględny zakaz zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne w obrębach ewidencyjnych Krajkowo, Baranowo, Baranówko, Sowinki i Sowiniec. Zakaz ten, wynikający z § 2 pkt 30 rozporządzenia, nie przewidywał wyjątków i miał charakter bezwzględny. Wyjątek dotyczący dróg gminnych (§ 2 pkt 32 lit. j) nie dotyczył sytuacji, gdy droga miałaby być realizowana na gruntach rolnych lub leśnych w obrębach objętych zakazem z pkt 30. W związku z tym, decyzja zezwalająca na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.

Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu art. 2 § pkt 30

Na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody zabronione jest dokonywanie zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych położonych w obrębach ewidencyjnych Krajkowo, Baranowo, Baranówko, Sowinki i Sowiniec na cele nierolnicze i nieleśne. Zakaz ten ma charakter bezwzględny.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu art. 2 § pkt 32 lit. j

Dopuszcza się realizowanie dróg gminnych i dróg niepublicznych o nawierzchni twardej oraz obiektów mostowych w ciągu tych dróg, jako wyjątek od zakazu realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Wyjątek ten nie dotyczy gruntów rolnych i leśnych położonych w obrębach objętych zakazem z § 2 pkt 30.

u.o.g.r.l. art. 7

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Reguluje zasady i tryb zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, przy czym prawna możliwość przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne podlega większym ograniczeniom.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawę wydania wyroku przez sąd administracyjny (zebrany materiał dowodowy).

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja zezwalająca na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne była niewykonalna z powodu naruszenia bezwzględnie obowiązującego zakazu ustanowionego w rozporządzeniu o strefie ochronnej ujęcia wody.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. okazały się niezasadne. Zarzut naruszenia § 2 pkt 32 lit. j rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie był nieuzasadniony, gdyż wyjątek ten nie dotyczył gruntów rolnych i leśnych położonych w obrębach objętych zakazem z § 2 pkt 30.

Godne uwagi sformułowania

wada niewykonalności zakaz ma charakter bezwzględny nie czyniąc jednocześnie od powyższej zasady żadnych wyjątków clara non sunt interpretanda

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

przewodniczący

Elżbieta Kremer

sprawozdawca

Maciej Dybowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja bezwzględnie obowiązujących zakazów w rozporządzeniach dotyczących stref ochronnych ujęć wody oraz zasady stwierdzania nieważności decyzji z powodu jej niewykonalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rozporządzeniem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z 2012 r. oraz ochroną gruntów leśnych w obrębach ewidencyjnych objętych zakazem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebą rozwoju (zmiana przeznaczenia gruntów pod drogi) a ochroną zasobów naturalnych (ujęcie wody). Wyjaśnia, jak bezwzględne zakazy prawne mogą uniemożliwić realizację inwestycji.

Nawet budowa drogi może zostać zablokowana przez zakaz ochrony wody. NSA wyjaśnia, kiedy prawo jest bezwzględne.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 972/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 7/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-10
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Gminy Mosina od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 7/22 w sprawie ze skargi Burmistrza Gminy Mosina na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Gminy Mosina na rzecz Ministra Klimatu i Środowiska kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 7/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Burmistrza Gminy Mosina na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 października 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Pismem z dnia 9 kwietnia 2019 r. Burmistrz Gminy Mosina zwrócił się o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia na cele nieleśne [...]ha gruntów leśnych, stanowiących własność Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Lasy Państwowe Nadleśnictwo K., stanowiących część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...], gmina Mosina.
Minister Środowiska decyzją z dnia 22 czerwca 2020 r. wyraził zgodę na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nieleśne ww. gruntów leśnych, oznaczonych na załączonych do wniosku mapach w skali 1:2000, projektowanych pod tereny dróg publicznych klasy głównej, tereny dróg publicznych klasy dojazdowej, tereny publicznego, ciągu pieszo-rowerowego, teren infrastruktury technicznej – kanalizacja, w oparciu o uchwałę Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 29 października 2015 r. nr XX/133/15.
W dniu 10 maja 2021 r. do Ministra Klimatu i Środowiska wpłynęła informacja, że na terenie obrębu ewidencyjnego [...] w gminie Mosina, w którym znajduje się przedmiotowa działka ewidencyjna, objęta zgodą na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, obowiązuje rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody w rejonie Mosina-Krajkowo dla zaopatrzenia Poznańskiego Systemu Wodociągowego.
Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 7 lipca 2021 r., sprostowanym dnia 14 lipca 2021 r., Minister Klimatu i Środowiska zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia 22 czerwca 2020 r.
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r. Minister Klimatu i Środowiska stwierdził nieważność powołanej decyzji z dnia 22 czerwca 2020 r., a decyzją z dnia 22 października 2021 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy ww. własną decyzję z dnia 19 sierpnia 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja z dnia 22 czerwca 2020 r. obarczona jest wadą niewykonalności. W dniu jej wydania, obowiązywał bowiem akt prawa miejscowego - rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody w rejonie Mosina-Krajkowo dla zaopatrzenia Poznańskiego Systemu Wodociągowego ustanawiające w § 2 pkt 30 zakaz dokonywania zamiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych. Ponadto powyższy akt w dalszym ciągu obowiązuje. Stąd też wskazana przez Ministra wada niewykonalności decyzji jest trwała i stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Skarżący wystąpił ze skargą na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie: 1) art. 107 § 3 k.p.a.; 2) § 2 pkt 32 lit. j ww. rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r.; 3) art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zauważył, że wobec wnioskowanych terenów obowiązuje rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody w rejonie Mosina-Krajkowo dla zapatrzenia Poznańskiego Systemu Wodociągowego, który w § 2 pkt 30 stanowi o zakazie dokonywania zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych położonych w obrębach ewidencyjnych Krajkowo, Baranowo, Baranówko, Sowinki i Sowiniec na cele nierolnicze i nieleśne. Jednocześnie wskazano, że zapis § 2 pkt 32 lit. j, dopuszczający realizowanie dróg gminnych i dróg niepublicznych o nawierzchni twardej oraz obiektów mostowych w ciągu tych dróg, nie ma odniesienia do okoliczności niniejszej sprawy. Powyższe, zdaniem Sądu wynika z faktu, że treść § 2 pkt 30 stanowi jednoznacznie o zakazie dokonywania zmian przeznaczenia gruntów we wskazanych miejscowościach, nie czyniąc jednocześnie od powyższej zasady żadnych wyjątków. W przepisie tym bowiem nie zawarto sformułowania jak ma to miejsce w § 2 pkt 32, tj.: "(...) za wyjątkiem: (...)". Określenie "za wyjątkiem" umiejscowione właśnie w tym miejscu wskazuje, że odstępstwa od zakazów dotyczą wyłącznie § 2 pkt 32 ww. aktu, nie mają one natomiast odniesienia do pozostałych zapisów zawartych w § 2 powyższego rozporządzenia.
W ocenie Sądu zapis ten jest czytelny i jednoznacznie wskazuje, że intencją wprowadzonego zakazu było niedopuszczenie do jakiejkolwiek ingerencji w dotychczasowy sposób użytkowania gruntów, w tym wnioskowanych przez skarżącego. Sąd przychylił się zatem do stanowiska Ministra, że zakaz dokonywania zmian przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych położonych w obrębach ewidencyjnych Krajkowo, Baranowo, Baranówko, Sowinki i Sowiniec na cele nierolnicze i nieleśne (pkt 30) ma charakter bezwzględny i w okolicznościach niniejszej sprawy musi zostać zastosowany. Jednocześnie podkreślono, że powyższa okoliczność nie była organowi znana w dniu orzekania. Natomiast powyższa "przeszkoda" ani na datę wydania wzruszanej, na powyższej podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., decyzji z dnia 26 lipca 2021 r., ani na datę wydania zaskarżonej do Sądu decyzji, nadal obowiązuje. To tym samym czyni, że decyzja z dnia 22 czerwca 2020 r. obarczona jest wadą niewykonalności.
Sąd stwierdził zatem, że niewykonalność ww. decyzji jako przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. wystąpiła w kontrolowanej sprawie i oznacza, że nie może ona zostać wykonana z powodu powołanej wyżej wady, istniejącej już w dacie wydania decyzji. Wskazana zaś przeszkoda, powodująca dalszą jej niewykonalność, trwa nadal. To z kolei oznacza, że treść podważanej decyzji pozostaje w sprzeczności z powołaną regulacją czyniąc rozstrzygnięcie dotknięte wadą nieważności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając naruszenie:
1) prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niesporządzenie należyte uzasadnienia odnoszącego się do stanu niniejszej sprawy w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie należyte wykładni § 2 pkt 30 w zw. z § 2 pkt 32 lit. j rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody w rejonie Mosina-Krajkowo dla zaopatrzenia Poznańskiego Systemu Wodociągowego (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2012 r. poz. 3556), co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) prawa procesowego, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku na podstawie niepełnego i nieprawidłowo zebranego materiału dowodowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym;
3) prawa materialnego, tj. § 2 pkt 32 lit. j ww. rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że brak jest możliwości przeznaczenia gruntów leśnych pod nowoprojektowane drogi.
W oparciu o powołane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Klimatu i Środowiska, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Klimatu i Środowiska wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." - zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej w której podniesiono naruszenie prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie należytej wykładni § 2 pkt 30 w zw. z § 2 pkt 32 rozporządzenia z dnia 9 sierpnia 2012 r., a także art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku na podstawie nieprawidłowo zebranego materiału dowodowego, a także naruszenie prawa materialnego, tj. § 2 pkt 32 lit. j rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, zauważyć należy, że istota zarzutów w niniejszej sprawie dotyczyła kwestii materialnoprawnych powstałych na tle wykładni § 2 pkt 30 i pkt 32 lit. j powołanego rozporządzenia. Skarga kasacyjna nie zawiera innych zarzutów.
Tymczasem należy zwrócić uwagę, że będąca przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu decyzja Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 października 2021 r., którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 26 lipca 2021 r. przedmiotem której było stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Środowiska z dnia 22 czerwca 2020 r. wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. W postępowaniu nadzorczym przedmiotem tego postępowania jest zbadanie czy decyzja, co do której zostało wszczęte postępowanie nadzorcze nie została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 do pkt 7 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Minister Klimatu i Środowiska stwierdzając w zaskarżonej decyzji nieważność decyzji Ministra Środowiska z dnia 22 czerwca 2020 r. wskazał naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli przesłankę zgodnie z którą organ stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję stwierdził, że niewykonalność decyzji jako przesłanka wskazana w art. 156 §1 pkt 5 k.p.a. wystąpiła w niniejszej sprawie. Jednak skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów dotyczących postępowania nadzorczego, w tym zarzutu dotyczącego naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowe rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody w rejonie Mosina-Krajkowo dla zaopatrzenia Poznańskiego Systemu Wodociągowego, wydane zostało na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i ma charakter aktu prawa miejscowego. Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która w art. 135 ust. 1 pkt 2 zawiera podstawę prawną do ustanowienia przez wojewodę w drodze aktu prawa miejscowego strefy ochronnej obejmującej teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej. Natomiast zgodnie z art. 565 ustawy, dotychczasowe akty prawa miejscowego wydane między innymi na podstawie art. 58 ust. 1 uchylonej ustawy zachowują moc do dnia wejścia w życie aktów prawa miejscowego wydanych między innymi na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy i mogą być zmieniane. W rozpoznawanej sprawie nadal obowiązuje rozporządzenie z dnia 9 sierpnia 2012 r., które również nie było zmieniane.
Przechodząc do wykładni powołanych przepisów rozporządzenia należy jeszcze zwrócić uwagę, że przedmiotem sprawy jest stwierdzenie nieważności decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów rozporządzenia, a więc skarga związana jest z aktem stosowania prawa, a nie jest to skarga na akt prawa miejscowego jakim jest przedmiotowe rozporządzenie.
W przedmiotowym rozporządzeniu w § 1 ust. 1 ustanowiono strefę ochronną ujęcia wód podziemnych Mosina-Krajkowo dla zaopatrzenia Poznańskiego Systemu Wodociągowego. Zgodnie z ust. 2 strefę ochronna dzieli się na teren ochrony: 1) bezpośredniej, składający się z 10 części, przedstawionych na mapie stanowiącej złącznik nr 1 do rozporządzenia, obejmujący działki wyszczególnione w załączniku nr 2 do rozporządzenia; 2) pośredniej, o powierzchni 58,52km2, przedstawionej na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia oraz opisany w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Natomiast w § 2 określono co jest zabronione na terenie ochrony pośredniej wody, z tym, że określone w pkt od 1 do pkt 30 zakazy mają charakter bezwzględny, nie przewidziano bowiem żadnych wyjątków, natomiast zakazy określone w pkt 31 i w pkt 32 przewidują wskazane w nich wyjątki. Zaznaczyć jeszcze należy, że zakazy określone w pkt 1 do pkt 30 mają bardzo zróżnicowany i różnorodny charakter.
I tak zgodnie z § 2 pkt 30 rozporządzenia na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody zabronione "dokonywanie zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych położonych w obrębach ewidencyjnych Krajkowo, Baranowo, Baranówko, Sowinki i Sowiniec na cele nierolnicze i nieleśne". Problematyka dotycząca zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne w tym tryb, zasady uregulowane zostały w art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Z powołanego art. 7 wynika również istotna różnica między ochroną gruntów rolnych i gruntów leśnych. Regulacja prawna wyraźnie uprzywilejowuje grunty leśne, ponieważ prawna możliwość ich przeznaczenie na cele nieleśne poddana jest większym ograniczeniom niż gruntów rolnych. Natomiast § 2 pkt 30 rozporządzenia wprowadza, na wskazanym obszarze, tj. obejmującym wymienione obręby ewidencyjne, tj. Krajkowo, Baranowo, Baranówko, Sowinki i Sowiniec, bezwzględny zakaz dokonywania zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Ten bezwzględny charakter tego zakazu wynika ze sformułowania przepisu, tj. zabronione jest dokonywanie zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych, przepis ten nie zawiera i nie dopuszcza jakichkolwiek wyjątków od tego zakazu. Podkreślić również należy, że na terenie strefy ochrony pośredniej, która obejmuje obszar o pow. 58,52km2 położonych jest wiele obrębów ewidencyjnych (załącznik nr 1 oraz załącznik nr 3 do rozporządzenia), natomiast wynikający z pkt 30 zakaz dokonywania zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i leśne dotyczy nie całej strefy ochronny pośredniej, ale tej części strefy, obejmującej obszar objęty wymienionymi obrębami ewidencyjnymi. Należy również zwrócić uwagę, że zakaz dokonywania zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na tym obszarze, obowiązuje w każdym przypadku, a więc niezależnie od motywów i celów na które przeznaczone miałyby być dotychczasowe grunty rolne i leśne. W świetle powyższych uwag zasadne jest stanowisko o bezwzględnym charakterze wynikającego z § 2 pkt 30 zakazu dokonywania zmiany przeznaczenia gruntu rolnego i leśnego.
Natomiast wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia § 2 pkt 32 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, regulacja ta nie wyłącza zakazu wynikającego z § pkt 30. Zgodnie § 2 pkt 32 rozporządzenia na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody zabrania się "realizowania nowych – przy dopuszczeniu przebudowy, rozbudowy, odbudowy i montażu istniejących (z zastrzeżeniem pkt 15 i pkt 16) – przedsięwzięć należących do kategorii przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu odrębnych przepisów z wyjątkiem: (wyjątki zostały określone w ppkt lit. a do lit. p) lit. j dróg gminnych i dróg niepublicznych o nawierzchni twardej oraz obiektów mostowych w ciągu tych dróg. Wynikający z § 2 pkt 32 lit. j wyjątek pozwalający na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody zrealizowanie takiego przedsięwzięcia jak droga gminna i droga niepubliczna będzie możliwy do zrealizowania wówczas, gdy jego realizacja nie nastąpi na terenie gruntów rolnych lub gruntów leśnych położonych w obrębach ewidencyjnych Krajkowo, Baranowo, Baranówko, Sowinki i Sowiniec. Wyjątek o którym mowa w lit. j dotyczący dróg gminnych i dróg niepublicznych jest wyjątkiem od zakazu wynikającej z pkt 32, tj. realizowania nowych przedsięwzięć należących do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu odrębnych przepisów, a nie od zakazu wynikającego z pkt 30. Inaczej ujmując wynikająca z § 2 pkt 32 lit. j. możliwość realizowania dróg gminnych i dróg niepublicznych na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody, w sytuacji gdy drogi te miałyby być realizowane na gruntach rolnych i leśnych jest możliwa, ale tylko wówczas grunty rolne i leśne położone są w innych obrębach ewidencyjnych niż Krajkowo, Baranowo, Baranówko, Sowinki i Sowiniec. W przypadku gdy grunty rolne i leśne położone są na terenie wymienionych obrębów ewidencyjnych obowiązuje wynikający z pkt 30 zakaz zmiany przeznaczenia gruntu rolnego i leśnego. W rozpoznawanej sprawie grunt rolny i leśny położony jest na terenie obrębu ewidencyjnego [...], a zatem zgodnie z § 2 pkt 30 rozporządzenia obowiązuje zakaz zmiany przeznaczenia. Tym samym zarzut dotyczący naruszenia § 2 pkt 32 lit. j rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie jest nieuzasadniony.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący odwołał się do fragmentu uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 599/17, w którym wskazano, że w przypadku, gdy treść przepisu nie jest w pełni precyzyjna, to celowym jest dokonanie wykładni funkcjonalnej omawianej regulacji. Pamiętać bowiem należy, że zasada zgodnie z którą "clara non sunt interpretanda" (to co zrozumiałe i jasne nie wymaga interpretacji) nie jest już aktualnie powszechnie akceptowana ani w doktrynie, ani też w orzecznictwie sądów administracyjnych. Odnosząc się do powyższej uwagi, to po pierwsze należy zwrócić uwagę, że powołany wyrok WSA sygn. akt II SA/Wa 599/17 dotyczył problematyki zasiłku dla bezrobotnych, nadto Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 2944/17 uchylił przedmiotowy wyrok WSA sygn. akt II SA/Wa 599/17 i oddalił skargę. A po drugie Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady nie kwestionuje funkcjonujących zasad dotyczących wykładni, w tym korzystania z wykładni funkcjonalnej, natomiast odrębnym zagadaniem jest prawidłowe zastosowanie zasad wykładni w konkretnej sprawie do mających w niej zastosowanie przepisów. W niniejszej sprawie zarówno organ jak i Sąd I instancji dokonali prawidłowej wykładni przepisów § 2 pkt 30 i pkt 32 lit. j rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody w rejonie Mosina-Krajkowo dla zaopatrzenia Poznańskiego Systemu Wodociągowego.
Mając na uwadze, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące kwestii materialnoprawnych, tj. wykładni § 2 pkt 30 i pkt 32 lit. j przepisów powołanego rozporządzenia okazały się niezasadne, niezasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku spełnia kryteria określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., a okoliczność iż skarżący kasacyjnie nie podziela stanowiska Sądu I instancji co do wykładni stosowanych przepisów nie oznacza wadliwości uzasadniania. W sprawie niedoszło również do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.
W takich okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI