I OSK 970/21

I OSK 970/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2462/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-08-11
Skarżony organ
Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 par. 1 w zw. z art. 157 par. 1 w zw. z art. 158 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
w zw. z art. 73 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant: Starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2462/19 w sprawie ze skargi K.Z. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 5 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2462/19 (dalej wyrok I SA/Wa 2462/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.Z. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 5 września 2019 r. nr DO.1.4614.118.2018.MM w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji (k. 35, 43-53 akt sądowych).
Skargę kasacyjną od wyroku I SA/Wa 2462/19 wywiódł K.Z. (dalej skarżący lub skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez adw. A.B., zaskarżając "ją w całości i zarzucając jej" naruszenie:
1. przepisów postępowania przez niezastosowanie art. 156 § 2 kpa i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyjęcie, że wydanie decyzji Wojewody Małopolskiego z 8 kwietnia 2013 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, a więc takim, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (wyrok NSA z 28.10.2020 r. II OSK 2886/18, Rażące naruszenie prawa), a tym samym godzące w konstytucyjną ochronę prawa własności nieruchomości i wywłaszczenia na cele publiczne za słusznym wynagrodzeniem, tj. art. 21 Konstytucji RP z dnia 2.4.1997 r., bowiem w ustalonym stanie faktycznym decyzja Wojewody została wydana w 2013 r., tj. z mocą wsteczną i wbrew konstytucyjnym zasadom niedziałania prawa wstecz, odnosząc swe skutki prawne do roku 1999 r., przy czym w 2010 r. strony w notatce służbowej ustaliły zasady poszerzenia drogi za porozumieniem i odszkodowaniem, co wprost wskazuje na to, że działka skarżącego nie była wówczas przeznaczona pod drogę publiczną i nie była we władaniu Skarbu Państwa ani jednostki "terytorialnej" [winno być "samorządu terytorialnego" - verba legis - uw. NSA], w konsekwencji decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa przez zastosowanie art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133 poz. "827" [winno być "872 ze zm." - uw. NSA], dalej ustawa z 1998 r. lub pwur) przez niepoparte dowodowo przyjęcie, że na dzień 31 grudnia "1999" [winno być "1998" - verba legis - uw. NSA] r. nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną (co zostało wykazane w dalszej treści uzasadnienia) oraz pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego na dzień 31 grudnia "1999" [winno być "1998"] r.;
2. prawa materialnego przez przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym zachodzą warunki do zastosowania art. 73 ust. 1, 3 i 3a pwur, podczas gdy takie warunki nie zachodzą, bowiem - o czym mowa powyżej i w uzasadnieniu - na dzień 31 grudnia "1999" [winno być "1998"] r. nieruchomość nie była zajęta pod drogę publiczną oraz nie pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego, tym samym brak było przesłanek do jego zastosowania;
3. prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 i 77 § 1 kpa polegające na naruszeniu zasady praworządności, w szczególności przez zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz na załatwieniu sprawy bez wyczerpującego zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, w szczególności wskazującego na błędne i bezpodstawne przyjęcie, że istnieją przesłanki określone w art. 73 ust. 1, 3 i 3a pwur, na ponad 13 lat później niż pozwalały na to przepisy i z całkowitym pominięciem dowodów wskazanych przez skarżącego, a dotyczących m.in. sporządzonej przez strony notatki służbowej z 10 maja 2010 r. dotyczącej porozumienia w zakresie poszerzenia drogi na działce [...] i odkupienia tytułem odszkodowania fragmentu działki [...] na jej poszerzenie, co zaprzecza w sposób bezpośredni istnieniu przesłanek pozytywnych z ww. artykułu czy pominięciu dowodów z dokumentacji zdjęciowej i filmowej, z których wynika, że w 1999 r. na przedmiotowej działce nie było drogi publicznej w rozumieniu przepisów prawa, o czym szerzej w uzasadnieniu;
4. art. 138 § 1 pkt 1, art. 11, art. 107 § 3 kpa polegające na błędnym utrzymaniu decyzji I instancji oraz na wadliwym sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nienależytym wyjaśnieniu przez organ przesłanek decyzji oraz bezrefleksyjnym przyjęciu uzasadnienia sporządzonego przez uczestnika za swoje;
5. art. 12 § 1 kpa polegające na przewlekłym prowadzeniu postępowania.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i w dalszej konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 8 kwietnia 2013 r.; alternatywnie, na wypadek niestwierdzenia przesłanek nieważności decyzji, o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i skierowanie do ponownego rozpoznania; rozpoznanie sprawy na rozprawie z uczestnictwem skarżącego; zasądzenie od uczestnika na rzecz skarżącego [zwrotu] kosztów postępowania i zastępstwa procesowego (k. 62-91, 100 akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.10.2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.
Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r. FSK 299/04, OSP 2005/3/36). Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa).
Zarzut naruszenia "art. 21 Konstytucji RP" został postawiony niestarannie. Art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP) składa się z 2 ustępów o różnej treści normatywnej. Brak wskazania właściwego ustępu art. 21 Konstytucji RP, zarówno w petium skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu, którego naruszenia skarżący kasacyjnie się dopatruje, skutkował tym, że zarzut zawarty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej w tej części nie nadawał się do rozpoznania.
Skarżący kasacyjnie szczególną wagę przywiązał do zarzutów z drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa), wskazując na naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa polegające na naruszeniu zasady praworządności, w szczególności przez zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz na załatwieniu sprawy bez wyczerpującego zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, w szczególności wskazującego na błędne i bezpodstawne przyjęcie, że istnieją przesłanki określone w art. 73 ust. 1, 3 i 3a pwur, na ponad 13 lat później niż pozwalały na to przepisy i z całkowitym pominięciem dowodów wskazanych przez skarżącego, przeto należało je rozpoznać w pierwszej kolejności.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym pismem procesowym, z tego powodu ustawodawca przewidział przymus sporządzenia takiej skargi przez kwalifikowanego pełnomocnika: adwokata lub radcę prawnego. Stosownie do art. 176 ppsa skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno nawiązywać do postawionych zarzutów, a w przypadku zarzutów dotyczących przepisów postępowania, także wykazywać wpływ naruszenia na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej Autor umieścił skany 6 dokumentów lub ich fragmentów i wydruków 7 zdjęć; nadto załączył płytę z nagraniem 2 filmów video dokumentujących powódź w 1997 r. i jej skutki w L. i Gminie L. Autor skargi kasacyjnej nie zawarł w niej wniosku o przeprowadzenie dowodów z tychże skanów, wydruków zdjęć i filmów. Wymogi ustawowe określające skargę kasacyjną jako sformalizowane pismo procesowe czynią nieskutecznym wplecenie skanów dokumentów lub ich fragmentów i wydruków zdjęć w uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej. Część z tych dokumentów znajduje się w aktach Wójta (k. 66 akt sądowych - k. 3 wraz z załącznikiem k. 4-6 akt Wójta; k. 68 akt sądowych - k. 41 akt Wójta; k. 70 akt sądowych - k. 6 akt Wójta). Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie (s. 69/70 akt sądowych), odpis dokumentu na k. 6 akt Wójta, do których skarżący maiła dostęp, jest czytelny.
Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy [...] (art. 133 § 1 zd. pierwsze ppsa). Na akta sprawy składają się zarówno akta administracyjne, jak i sądowe. Tym samym, akta administracyjne stanowią integralną część akt sprawy (art. 54 § 2 in principio w zw. z art. 133 § 1 ppsa). Brak było podstaw do prowadzenia dowodów przez Naczelny Sąd Administracyjny ze skanów dokumentów, błędnie wplecionych w uzasadnienie skargi kasacyjnej, które to dokumenty lub odpisy dokumentów znane były stronom, Sądowi I instancji i Sądowi kasacyjnemu z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy. Filmy i wydruki zdjęć nie są dowodami z dokumentów. Szczególny charakter postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym ograniczony jest do dowodów z dokumentów urzędowych i prywatnych (wyrok NSA z 26.9.2007 r. I GSK 2434/06, aprobowany przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021 s. 642, nb 2, s. 643, nb 5).
Przedłożenie owych skanów dokumentów, wydruków zdjęć i filmów już po wydaniu wyroku I instancji, nie mogło prowadzić do przeprowadzenia dowodów z tych skanów, wydruków i nośnika filmów. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. W postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 ppsa, stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 ppsa. Co do zasady rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola ustaleń wojewódzkich sądów administracyjnych, a nie ich zastępowanie. Uwzględnienie nowych dowodów przedłożonych na etapie postępowania kasacyjnego implikowałoby nowe ustalenia faktyczne, które mogłyby mieć wpływ na wynik oceny dokonanej przez sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny mógłby w takiej sytuacji przypisać naruszenie prawa wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu z przyczyn temu sądowi nieznanych. Podczas procedowania kasacyjnego zakres badania legalności zaskarżonego wyroku, poza braną z urzędu pod rozwagę nieważnością postępowania, wyznacza, wynikająca z art. 183 § 1 ppsa, zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Przywołany przepis wyłącza co do zasady zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym art. 106 § 3 w zw. z art. 193 ppsa (wyrok NSA z 28.5.2020 r. I GSK 2235/19, aprobowany przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, K. Zalasińską - op. cit., s. 642, nb 2). Odmienne zapatrywanie byłoby ewidentnie sprzeczne z treścią art. 183 § 1 ppsa (wyroki NSA z 10.5. 2023 r. I OSK 1344/22; 23.11.2023 r. I OSK 1948/22, cbosa).
Zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 kpa okazał się nieuzasadniony. Organy zgromadziły wyczerpujący i wystarczający do załatwienia sprawy materiał dowodowy. Sąd I instancji trafnie aprobował ustalenia faktyczne poczynione przez organ nadzoru, słusznie nie dopatrując się w działaniu Ministra naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Przywołanie w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej "naruszenie zasady praworządności" było nieskuteczne, wobec niewskazania jako wzorca kontroli art. 6 kpa (w doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że przyjęta w art. 6 kpa zasada praworządności jest powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w [art. 7] Konstytucji RP (w: B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 73, nb 1 do art. 6).
Skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej kwestionuje szereg dowodów, przeprowadzonych i ocenionych przez Ministra, na podstawie których Minister ustalił szczegółowo stan faktyczny, który to stan faktyczny Sąd I instancji aprobował. Kwestionowanie dowodów i ich oceny przez skarżącego kasacyjnie, wobec niewskazania jako wzorca kontroli art. 80 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, było nieskuteczne, bowiem Sąd kasacyjny nie miał narzędzia prawnego, którym mógłby się posłużyć, gdyby skarżący kasacyjnie art. 80 kpa jako wzorzec kontroli wskazał. Prawidłowość oceny dowodów przez organ odbywa się bowiem na podstawie zasad swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa; B. Adamiak - op. cit., s. 550-551, nb 1-3).
Organ nadzoru słusznie wskazał, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma co do zasady miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym (s. 2 akapit przedostatni decyzji z 23 maja 2019 r.). Sąd I instancji trafnie uznał, że przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją. Działanie organu nadzoru ukierunkowane jest na poszukiwanie wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli mają miejsce, nie mogą być w tym postępowaniu uwzględnione, gdyż nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko Sądu I instancji, że oznaczenie tym samym numerem dróg w dwu różnych miejscowościach - w U. i w S. - nie ma dla niniejszej sprawy istotnego znaczenia, gdyż decydujące jest oznaczenie drogi w załączniku do rozporządzenia Wojewody N. nr 52 z 31 grudnia 1998 r. W tym dokumencie droga nr [...] oznaczona została jako droga gminna "P." w S., gdy droga oznaczona tym samym numerem w U. oznaczona została jako droga gminna "P." (k. 40-41v akt Wójta). Kwestia ewentualnego sprostowania tego samego numeru dwu dróg gminnych w dwu różnych miejscowościach, dróg oznaczonych dwoma nazwami własnymi, umieszczonego w załączniku do rozporządzenia Wojewody N. może nastąpić - gdyby Wojewoda uznał to za zasadne - w odrębnym trybie. W praktyce dochodzi do sprostowania różnych aktów prawnych - nawet takich, nad projektami których przez wiele lat pracowały właściwe komisje, najwybitniejsi znawcy prawa i językoznawcy (przykładowo sprostowaniu uległy dwa błędy w Konstytucja RP - Dz.U. z 2001 r. nr 28 poz. 319) i nie wpływa to na ważność aktów indywidualnych, wydawanych na podstawie aktów prawa, zawierających normy generalne i abstrakcyjne. Także uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego mogą być przedmiotem kontroli wyłącznie w odrębnych postępowaniach.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1, art. 11, art. 107 § 3 kpa.
Autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego przepisu odniesienia, ograniczając się wyłącznie do wskazania jako wzorców kontroli norm dopełnienia (art. 138 § 1 pkt 1, art. 11, art. 107 § 3 kpa; k. 64 akt sądowych, pkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Jeżeli zarzut naruszenia prawa przez organ administracji nie został wyraźnie powiązany w skardze kasacyjnej z zarzutem naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny, nie ma przeszkód, dla których NSA - przeanalizowawszy uzasadnienie skargi kasacyjnej - nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez WSA (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b lub c bądź też art. 151 ppsa) i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej (cz. III p. 4 uzasadnienia uchwały I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, s. 38-39). Mimo, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał w ogóle normy odniesienia, to przyjąć należy, że zarzut ten, jako podniesiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i nadawał się do rozpoznania. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie Minister słusznie utrzymał w mocy decyzję z 23 maja 2019 r., prawidłowo stosując art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji prawidłowo zawiera wskazanie faktów, które Minister uznał za udowodnione; dowodów, na których się oparł; przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, spełniając wszystkie wymogi art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa, należycie wyjaśniało przesłanki decyzji, w pełni realizowało zasadę przekonywania (art. 11 kpa; B. Adamiak - op. cit., s. 117-119, nb 1-3), poddawało się kontroli sądowej. W żadnym stopniu nie stanowiło "bezrefleksyjnego przyjęcia uzasadnienia sporządzonego przez uczestnika".
Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zarzut naruszenia art. 12 § 1 kpa dotyczący bezczynności organu nie mógł być skuteczny w niniejszym postępowaniu. Ów zarzut nie miał wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Zarzut ten mógłby stanowić podstawę do zainicjowania odrębnego postępowania ze skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Sąd I instancji trafnie przyjął za niesporne ustalenia organów wskazujące, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomość nie stanowiła 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i zajęta była pod drogę publiczną nr [...] - "P.". Na podstawie rozporządzenia Wojewody N. nr 52 z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zmiany zaliczenia do kategorii dróg gminnych na terenie województwa n. - droga ta zaliczona została do dróg gminnych.
Sąd I instancji słusznie wskazał, że dokumentem obrazującym stan zajęcia nieruchomości drogą publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. jest, przede wszystkim, mapa z projektem podziału nieruchomości, przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 30 stycznia 2012 r. nr [...], sporządzona dla celów postępowania prowadzonego w trybie art. 73 pwur, na której geodeta uprawniony przedstawił granice podziału nieruchomości zajętej pod drogę publiczną zgodnie ze stanem na 31 grudnia 1998 r. Mapa do celów prawnych sporządzona przez uprawnionego geodetę stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 kpa. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Wójta Gminy L. z 4 kwietnia 2012 r., potwierdzające, że część działki nr [...] odpowiadająca po podziale działce nr [...], była zajęta 31 grudnia 1998 r. pod drogę gminną nr [...] pn. "P." i taki stan trwa do dnia dzisiejszego oraz że droga ta była przez Gminę administrowana w latach "od 1990 r. - do nadal". Notatka służbowa z 10 marca 2010 r. oceny tej nie podważa.
Odnośnie do pojęcia władania nieruchomością Sąd I instancji trafnie przyjął, że nie należy utożsamiać go z "posiadaniem" uregulowanym w Kodeksie cywilnym. Pojęcie władania należy rozumieć jako pozostawanie gruntu w faktycznym władztwie publicznoprawnym. Władanie nieruchomością to dokonywanie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego przez swoje jednostki organizacyjne względem nieruchomości określonego rodzaju czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego - wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, w tym konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Dla wykazania tego władztwa nie jest konieczne wymienienie numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład drogi. Jak wynika z akt Wojewody, władztwo publicznoprawne potwierdza oświadczenie Wójta Gminy L. z 4 kwietnia 2012 r., zgodnie z którym od 1990 r. do daty składania oświadczenia wykonywane były przez Gminę (na jej zlecenie) prace polegające na utwardzaniu i uzupełnianiu korpusu drogi materiałem kamiennym. Władztwo Gminy na drodze "P." wynika również z protokołów przesłuchań: M.O., M.O., Z.P. i A.P. Wskazali oni, że na drodze "P." w S. przeprowadzono prace żwirowania drogi, a w latach 80-tych wszystkie remonty związane ze żwirowaniem i remontem wykonywała na zlecenie Gminy Spółdzielnia Kółek Rolniczych w U.; naprawy i remonty przeprowadzała Gmina L. wspólnie z mieszkańcami.
Istotne jest, że skarżący stał się właścicielem spornej działki w 2009 r., gdy składający oświadczenia byli mieszkańcami Gminy w dacie istotnej dla stwierdzenia nabycia prawa (31 grudnia 1998 r.) a ich wiedza co do przebiegu drogi i władania wynikała z własnych obserwacji. A.P., jak wynika z protokołu przesłuchania, mieszka w S. od urodzenia. Z.P. był sołtysem w S. od 1990 r. od 2006 r., a w 1997 r., jako prowadzący działalność gospodarczą, wykonywał usługi polegające na załadunku żwiru na ciągnik w celu przeprowadzenia prac uzupełnienia korpusu drogi. M.O., M.O. i A.P. podali, że przebieg drogi nie zmienił się przez lata.
Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził sądowoadministracyjną kontrolę zaskarżonej decyzji, uznając, że Minister należycie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wyprowadzając z niego trafne wnioski.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 156 § 2 kpa przez jego niezastosowanie i art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133 poz. 872 ze zm.). Skarżący kasacyjnie ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, nie wskazał jako wzorca kontroli art. 156 § 1 kpa, który w 7 punktach o różnej treści normatywnej zawiera przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym, mimo że Sąd I instancji w części uzasadnienia zaskarżonego wyroku prezentującej motywy rozstrzygnięcia, trzykrotnie wskazał, że posłużył się wzorcem kontroli z art. 156 § 1 kpa a jeden raz wskazał wprost art. 156 § 1 pkt 2 kpa (s. 8 i 11 uzasadnienia wyroku I SA/Wa 2462/19). Ani razu Sąd I instancji nie wskazał jako wzorca kontroli art. 156 § 2 kpa.
Brak wskazania jako wzorca kontroli art. 156 § 1 kpa uniemożliwił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zbadanie, czy trafnie Sąd I instancji uznał, że organ nadzoru prawidłowo wskazał, że kontrolowana w trybie nieważnościowym decyzja z 8 kwietnia 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z 8 kwietnia 2013 r. Wojewody Małopolskiego (dalej Wojewoda) nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Warunkiem stosowania przesłanki negatywnej z art. 156 § 2 kpa jest uprzednie ustalenia zaistnienia przesłanki pozytywnej z art. 156 § 1 kpa (czego ani organ nadzoru w obu decyzjach, ani Sąd I instancji nie stwierdził). Mimo, że skarżący kasacyjnie twierdził, że "Tym samym decyzja Wojewody Małopolskiego dotknięta jest wadą nieważności" (k. 68 akt sądowych), nie wskazał żadnego punktu § 1 art. 156 kpa, naruszenia którego się dopatruje - w ogóle nie wskazując art. 156 § 1 kpa jako wzorca kontroli.
Wobec powyższego wskazany jako wzorzec kontroli art. 156 § 2 kpa okazał się nierelewantny, bowiem brak stwierdzenia, że decyzja 8 kwietnia 2013 r. dotknięta jest jedną z wad z § 1 art. 156 kpa, wyłączał możliwość zastosowania art. 156 § 2 kpa.
Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP: "[...] Byłoby to naruszeniem podstawowej konstytucyjnej normy prawnej zawartej w art. 2 Konstytucji RP. [...] (k. 99 akapit przedostatni akt sądowych). Skarżący kasacyjnej nie wskazuje, naruszenia której z kilkunastu zasad, zawartych w art. 2 Konstytucji RP (B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, C. H. Beck 2012 r., s. 18-19, nb 2, 3; s. 23-47 nb 9), się dopatruje. Przykładowo - w doktrynie trafnie wskazuje się, że w treści "zasady zasad" - zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP; W. Sokolewicz, M. Zubik w: red. L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wyd. Sejmowe 2016, t. I, s. 102-103, uw. 7) mieści się zasada dostatecznej określoności [prawa] (B. Banaszak - op. cit., s. 33-5, nb 9, p. 5; W. Sokolewicz, M. Zubik - w tym zasady "równoległe" - w szczególności zasada równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - op. cit., s. 109-110, uw. 13; zasada pewności prawa wraz z wyprowadzonymi z niej zasadami jawności, stabilności i jasności prawa - tamże s. 111 uw. 15). Z uwagi na brak wskazania konkretnej zasady zawartej w art. 2 Konstytucji RP i brak jakiegokolwiek uzasadnienia tego zarzutu, nie było podstaw do jego uwzględnienia. W zarzucie 1 petitum skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie podniósł, że "[...] decyzja Wojewody została wydana w roku 2013, tj. z mocą wsteczną i wbrew konstytucyjnym zasadom niedziałania prawa wstecz, odnosząc swe skutki prawne do 1999 r. [...]". Tak skonstruowany zarzut nie dotyczy w istocie zasady lex retro non agit, bowiem przepisy znajdujące w sprawie zastosowanie nie działały wstecz, a wynikają z niezrozumienia przez skarżącego kasacyjnie istoty decyzji deklaratoryjnej.
Nauka i orzecznictwo powszechnie odwołują się do podziału decyzji administracyjnych, jak też aktów administracyjnych w ogólności, na konstytutywne i deklaratywne. U podstaw opracowania takiej ich klasyfikacji leżało spostrzeżenie, że niektóre decyzje administracyjne wydawane są w warunkach, gdy ustawodawca określa przesłanki nabycia uprawnienia lub obciążenia obowiązkiem w samej ustawie, przewidując, że uprawnienie lub obowiązek powstaje po stronie określonego podmiotu, który spełnia wymagania ustawowe, względnie znalazł się w sytuacji opisanej w zawartej w niej normie generalnej, ale wymaga zarazem, by konsekwencje te zostały stwierdzone w decyzji administracyjnej. Tym przypadkom przeciwstawiane są sytuacje, gdy od rozstrzygnięcia zawartego w decyzji zależy, czy podmiot, którego ona dotyczy, nabędzie uprawnienie, względnie zostanie obciążony obowiązkiem. W pierwszym przypadku ustawodawca tworzy podstawy do wydawania decyzji deklaratoryjnych. [...] O decyzjach deklaratywnych mówi się, że stwierdzają to, co wynika z ustawy, i ze skutkiem od momentu, gdy ich adresat znalazł się w regulowanej nią sytuacji, a zatem - co do zasady - ze skutkiem wstecznym [...] (M. Romańska w: red. H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2023, uw. 16 do art. 104). Wśród decyzji deklaratoryjnych, szeroko stosowanych przez prawodawcę, przykładowo można wymienić decyzje wydane na podstawie na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. nr 10 poz. 51) ma skutek wsteczny w tym sensie, że podmioty zainteresowane mogą powoływać się na jej treść i wywodzić z niej skutki prawne w odniesieniu do zdarzeń od dnia wejścia w życie dekretu o reformie rolnej (13 września 1944 r.), to jest daty według której grunt miał stać się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa.
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 Sędziów z 29.7.1993 r. III CZP 64/93, OSNC 1993/12/209 (dalej uchwała III CZP 64/93) stwierdził, że aczkolwiek art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 ze zm.) wywołuje skutki cywilnoprawne (przejście prawa własności) następuje z mocy samego prawa z chwilą wejścia w życie ustawy, to z faktu, że stwierdzenie nabycia własności należy do wyłącznej kompetencji organu administracji wynika, iż do wylegitymowania się przez osobę, która powołuje się na takie nabycie własności nieruchomości, konieczne jest okazanie takiej decyzji. Umożliwia ona ukształtowanie stosunków cywilnoprawnych. Dopiero ona stwierdza bowiem autorytatywnie, że w odniesieniu do konkretnej gminy (podmiotu) powstały skutki określone w art. 5 ust. 1 in fine ustawy komunalizacyjnej. Jest to akt deklaratoryjny, w którym tkwi sui generis element konstytutywny, dopiero bowiem od chwili wydania takiej decyzji gmina może skutecznie powołać się na swoje prawo. Stanowisko to doktryna uznaje za w pełni przydatne dla oceny skutków prawnych uwłaszczenia państwowej osoby, a w szczególności trybu uwłaszczenia określonego w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm., dalej uzugg; G. Bieniek, Z. Marmaj, Ustawa gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Komentarz, ZCO 1995, s. 330, uw. 4), nakazującej badać stan faktyczny i prawny w dniu 5 grudnia 1990 r. Pogląd ten znajduje także odpowiednie odniesienie do decyzji deklaratoryjnej wydanej na podstawie regulacji ustawowej o podobnej konstrukcji prawnej, bowiem w doktrynie trafnie wskazuje się, że tradycyjny podział na akty deklaratoryjne i akty konstytutywne traci na znaczeniu, tym bardziej gdy chodzi o następcze ustalanie faktów zaistniałych w przeszłości (M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP 2008/5/s. 52-53; wyrok SN z 19.2.2009 r. III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222). Ustalanie faktów w decyzjach deklaratoryjnych, które miały miejsce w przeszłości, z którymi ustawodawca wiąże skutki przejścia prawa własności z mocy prawa, w żaden sposób nie narusza konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz. Zasada ta nie ma zresztą charakteru bezwzględnego.
Zgodnie z art. 73 pwur, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody (ust. 3). Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości (ust. 3a). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (ust. 4). W orzecznictwie Sądów administracyjnych utrwalonym jest pogląd, że art. 73 pwur wprowadza generalną zasadę uwłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości zajętych w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne. Ma on charakter szczególny w stosunku do przepisów wywłaszczeniowych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm. - tempus regit actum), gdyż dotyczy nabycia własności z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., w przeciwieństwie do nabycia własności w drodze wywłaszczenia na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, które następuje na podstawie decyzji konstytutywnej. Deklaratoryjna decyzja Wojewody, stwierdzająca nabycie własności ex lege, o której stanowi ust. 3 art. 73 pwur, jest dokumentem stanowiącym podstawę wpisu tego prawa do księgi wieczystej i oznacza, że decyzja ostateczna stanowi wyłączny dowód nabycia własności. Postępowanie w sprawie uregulowania stanu prawnego gruntów, co podkreślił w Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na konstrukcję przyjętą przez ustawodawcę składa się z dwóch odrębnych stadiów. Pierwsze, stanowi wydanie decyzji deklaratoryjnej przez wojewodę - bez wątpliwości z udziałem Gminy i właścicieli gruntów i z zagwarantowaniem im prawa do odszkodowania. Drugi etap, to ustalenie i wypłacenie odszkodowań (wyrok NSA z 1.2.2007 r. I OSK 394/06, cbosa). Wskazanie w art. 73 ust. 4 pwur terminu do składania wniosków ma tylko takie znaczenie, że nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło.
Określenie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. W świetle tej regulacji, podstawowe znaczenie ma jedynie to, czy Skarb Państwa lub gmina przez swoje jednostki organizacyjne w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę wykonywały faktyczne czynności związane z jej utrzymaniem (zarządzaniem). Art. 73 ust. 1 pwur daje podstawę do przejęcia jedynie nieruchomości faktycznie zajętych pod drogi publiczne, przy czym przestrzenny zasięg działania tego przepisu w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną jest determinowany możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego, jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej.
Skarżący nietrafnie kwestionuje stanowisko Sądu I instancji wskazujące, że w decyzji z 8 kwietnia 2013 r. prawidłowo wykazano podstawy do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę L. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę. Skarżący powołuje się na elementy stanu faktycznego - w jego ocenie - błędnie ustalone przez organ nadzoru i nietrafnie aprobowane przez Sąd I instancji. Uwzględnienie tego zarzutu wymaga skutecznego zakwestionowania przyjętego stanu faktycznego, na którym oparto zaskarżone rozstrzygnięcie (czego - jak wyżej wykazano - skarżący kasacyjnie nie dokonał). Nie można w sposób skuteczny stawiać zarzutu błędnego zastosowania normy prawa materialnego, gdy ze skargi kasacyjnej wynika, że nie zakwestionowano skutecznie prawidłowo ustalone okoliczności stanu faktycznego. Skarga kasacyjna zawiera wskazanie norm postępowania, które w ocenie skarżącego kasacyjnie miały zostać naruszone przez Sąd I instancji w procesie kontroli legalności decyzji: naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa, art. 138 § 1 pkt 1, art. 11, art. 107 § 3 kpa przez przyjęcie, że organy administracji nie zgromadziły dowodów potwierdzających zaistnienie w stosunku do przedmiotowej działki przesłanek z art. 73 ust. 1 pwur.
Sąd I instancji przyjął prawidłowo, że skoro art. 73 pwur nie zawiera definicji drogi publicznej, należy w tej kwestii posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. - Dz.U. z 1985 r. nr 14 poz. 60, dalej udp) i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. W rozumieniu art. 1 udp, za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. W piśmiennictwie wskazuje się, że podstawowymi "wyróżnikami drogi publicznej są dwa elementy: nieograniczona podmiotowo możliwość korzystania z drogi oraz zaliczenie drogi do określonej ustawowo kategorii" (R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2008, s. 43). Art. 2 ust. 1 udp dzielił drogi publiczne na drogi krajowe, wojewódzkie, gminne i lokalne miejskie oraz zakładowe.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zawarte w art. 73 ust. 1 pwur sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. Drogą lub pasem drogowym jest wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu (art. 4 ust. 1 pkt 1 udp). Nowo wybudowany odcinek drogi, w tym także obwodnica miejscowości, staje się drogą tej samej kategorii, w której ciągu leży (art. 10 ust. 2 udp).
W świetle nieskutecznie kwestionowanego przez skarżącego kasacyjnie starannie ustalonego przez organ nadzoru stanu faktycznego, trafnie aprobowanego przez Sąd I instancji, prawidłowo zastosowano normy materialnoprawne uznając w decyzji z 8 kwietnia 2013 r., że warunek zajęcia spornej nieruchomości pod drogę publiczną został spełniony.
Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, w księdze wieczystej nie wpisuje się zastrzeżeń, że "działka ta lub jakikolwiek fragment tej działki wpisany jest w Dzienniku [U]rzędowym [W]ojewództwa [N]. z dnia 13.12.1998 r, Nr 63/98 jako zajęty pod drogę Nr [...] "P.". Zagadnienie "Gdyby taki zapis widniał w księdze wieczystej, to nie doszłoby do kupna działki nr [...]" (k. 79 akt sądowych). Zagadnienie to może być przedmiotem badania w procesie przed Sądem cywilnym w sprawie dotyczącej rękojmi za wadę prawną rzeczy (art. 556, art. 5561 § 1, art. 5563 kc) i nie wpływa na ocenę ważności decyzji z 8 kwietnia 2013 r. W doktrynie trafnie wskazuje się, że dane dotyczące oznaczenia nieruchomości nie podlegają ochronie przewidzianej dla wpisu praw w księdze wieczystej (S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz. LexisNexis 2010, s. 44-45, uw. 3). Celem czynności geodety uprawnionego było rozgraniczenie działki nr [...] m.in. z dz. nr [...], a nie było badanie kwestii "możliwego zajęcia z mocy samego prawa części działki nr [...] przyległej do działki nr [...]" (k. 80 akt sądowych), przeto geodeta nie miał podstaw, by w protokole rozgraniczenia zamieszczać jakiekolwiek wzmianki w tej materii. Notatka służbowa z 10 marca 2010 r. na okoliczność określenia warunków poszerzenia drogi stanowiącej działkę ew. nr [...] położonej w S., nie prowadzi do odmiennego rezultatu aktu subsumcji niż dokonanego w zaskarżonej decyzji.
Skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.