I OSK 968/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, uznając, że dochody ojca dziecka były wystarczające do partycypowania w kosztach.
Sprawa dotyczyła odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, o co wnioskował ojciec dziecka. Zarówno organ I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznały, że dochody ojca dziecka (renta rodzinna) znacząco przewyższały kryteria dochodowe, co uzasadniało odmowę. Ojciec argumentował, że posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności i został zwolniony z obowiązku alimentacyjnego, jednak sądy uznały te argumenty za niewystarczające w kontekście jego sytuacji finansowej i braku formalnego zwolnienia z alimentów przez sąd. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że decyzja o odstąpieniu od opłaty ma charakter uznaniowy, a zgromadzone dowody nie uzasadniały jej zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. R. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu. Sprawa dotyczyła odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej. Organ I instancji (Prezydent Miasta Wałbrzycha) odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty, wskazując na dobrą sytuację dochodową wnioskodawcy, który otrzymywał rentę rodzinną w kwocie 2.461,08 zł netto miesięcznie, co znacząco przewyższało kryteria dochodowe. Pomimo orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wnioskodawcy, organ uznał, że nie stanowi to wystarczającej przesłanki do zwolnienia z opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny również oddalił skargę, podkreślając, że decyzja o odstąpieniu od opłaty ma charakter uznaniowy i że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna lub zdrowotna uzasadniała zastosowanie ulgi. Sąd I instancji wskazał również, że postępowanie administracyjne powinno opierać się na ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz uchwale Rady Miejskiej, a nie na przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że odstąpienie od ustalenia opłaty jest uznaniem administracyjnym, a skarżący nie przedstawił dowodów na brak możliwości znalezienia pracy, mimo orzeczonej niepełnosprawności. Ponadto, brak było formalnego orzeczenia sądu o zwolnieniu z obowiązku alimentacyjnego, co było kluczowe dla zastosowania § 13c uchwały. Sąd zwrócił uwagę, że wyrok sądu rejonowego oddalający powództwo o alimenty został przedłożony dopiero na etapie postępowania kasacyjnego, co uniemożliwiło jego uwzględnienie przez Sąd I instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie jest wystarczającą przesłanką do odstąpienia od ustalenia opłaty, jeśli dochody zobowiązanego znacząco przewyższają kryteria dochodowe i nie przedstawiono dowodów na brak możliwości znalezienia zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odstąpienie od opłaty jest uznaniem administracyjnym. Choć niepełnosprawność może być przesłanką, nie jest wystarczająca sama w sobie, gdy dochody są wysokie. Dodatkowo, skarżący jest prawnikiem i może pracować w warunkach chronionych, a nie wykazał braku możliwości znalezienia pracy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.w.s.r.i.s.p.z. art. 193 § ust. 1
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Rodzice ponoszą miesięczną opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
u.w.s.r.i.s.p.z. art. 194 § ust. 2 i 3
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Rada powiatu określa szczegółowe warunki odstępowania od ustalenia opłaty, a starosta może odstąpić od ustalenia opłaty na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę rady.
Uchwała Rady Miejskiej Wałbrzycha Nr XL/343/2012 art. § 13c
Możliwość odstąpienia od naliczenia opłaty z uwagi na zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego.
Uchwała Rady Miejskiej Wałbrzycha Nr XL/343/2012 art. § 13d
Możliwość odstąpienia od naliczenia opłaty z uwagi na niepełnosprawność ograniczającą zarobkowanie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7, 77, 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przepisów dotyczących wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 133
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 103
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędne ustalenie, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od obciążania skarżącego odpłatnością za pobyt syna. Pominięcie faktu, że skarżący nie jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz syna. Pominięcie faktu, że skarżący jest osobą z orzeczoną niepełnosprawnością posiadającą ograniczone możliwości zarobkowania. Nieweryfikowanie, czy interpretacja przepisów prawa materialnego została wydana w ramach uznaniowości, czy stanowi przejaw dowolności. Błędne ustalenie stanu faktycznego i zaniechanie zgromadzenia materiału dowodowego w zakresie zwolnienia skarżącego z obowiązku alimentacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja co do odstąpienia pozostawiona była uznaniu właściwym organom. Uznaniowy charakter decyzji nie zezwala organom administracji publicznej na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. Organ właściwy w sprawach dotyczących opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie ma podstaw prawnych do samodzielnego rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym kwestii dotyczących zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. Sąd administracyjny ma obowiązek rozpoznać wniosek w oparciu o ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz wymienioną uchwałę Rady Miejskiej w Wałbrzychu. Powyższe akty prawne wyznaczają zakres badania sądu administracyjnego i są przepisami szczególnymi w stosunku do kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
sprawozdawca
Mariola Kowalska
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uznania administracyjnego w sprawach opłat za pieczę zastępczą, znaczenie formalnego orzeczenia sądu o zwolnieniu z alimentów oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość odstąpienia od opłaty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej uchwały Rady Miejskiej Wałbrzycha, choć zasady uznania administracyjnego i znaczenie dowodów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pieczy zastępczej i opłat z nią związanych, a także kwestii prawnej interpretacji uznania administracyjnego. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie rodzinnym i administracyjnym.
“Czy niepełnosprawność i brak alimentów zwalniają z opłaty za dziecko w pieczy zastępczej? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 968/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-05-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/ Mariola Kowalska /przewodniczący/ Monika Nowicka Symbol z opisem 6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane IV SA/Wr 348/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2019-12-06 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 998 art. 193 ust. 1 i art. 194 ust. 2 i 3 Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 348/19 w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 czerwca 2019 r., nr SKO 4106/20/2019 w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 grudnia 2019 r. oddalił skargę D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 czerwca 2019 r., nr SKO 4106/20/2019 w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Prezydent Miasta Wałbrzycha decyzją z 10 maja 2019 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2018, poz. 2096 z późn. zm., dalej jako: K.p.a.), art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 6, art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 998), § 13d, § 13b uchwały Rady Miejskiej Wałbrzycha Nr XL/343/2012 z 29 listopada 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ze zmianami - po rozpatrzeniu wniosku z 11 kwietnia 2019 r., postanowił odmówić odstąpienia od ustalenia opłaty D. R. za pobyt dziecka syna D. w rodzinnej pieczy zastępczej. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca jest ojcem D. ur. [...] 2005 r. i D. ur. [...] 1995 r. Matka biologiczna dzieci zmarła [...] 2010 r. W dniu 1 kwietnia 2019 r. wszczęto postępowanie z urzędu w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka D. umieszczonego w rodzinie zastępczej. Postępowanie to zawieszono albowiem w dniu 11 kwietnia 2019 r. wnioskodawca zwrócił się z wnioskiem o odstąpienie od naliczenia odpłatności za pobyt dziecka D. w rodzinie zastępczej. W dniu 16 kwietnia 2019 r. wszczęto postępowanie w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka D. umieszczonego w rodzinie zastępczej. Na podstawie posiadanej dokumentacji ustalono, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze starszym synem D.. Wnioskodawca (oraz dzieci) pobiera uposażenie rodzinne w kwocie po 2.461,08 zł netto. Uposażenie rodzinne w kwocie 2461,08 zł netto syna D., wypłacane jest rodzinie zastępczej. Organ ustalił, że wnioskodawca ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 31 marca 2020 r. Zachodzi więc jedna z okoliczności wskazanych w § 13d wskazanej wyżej uchwały. Zdaniem organu sytuacja dochodowa strony jest dobra. Od 1 stycznia 2019 r. wnioskodawca otrzymuje 1/3 uposażenia rodzinnego w wysokości 2461,08 zł. Pomoc pieniężna na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej od 1 czerwca 2018 r. wynosi 1052,00 zł. Strona nie płaci alimentów na synów. Posiadany przez wnioskodawcę dochód pozwala na pokrycie opłaty za pobyt dziecka D. umieszczonego w rodzinie zastępczej nawet przy uwzględnieniu kosztów utrzymania i leków. Strona podała do protokołu koszty utrzymania na które składają się podatek od nieruchomości 560,00 zł za rok, energia 250,00 zł, gaz 720,00 zł woda 160,00 zł, śmieci 36,00 zł, leki 200 zł. (lecz nie złożył rachunków potwierdzających powyższe kwoty). Z pisma strony z 11 kwietnia 2019 r. wynika, że rodzina zastępcza ponosi kwoty podatku od nieruchomości. Przyjmując 1/3 udziału każdej osoby kwota 2/3 podatku od nieruchomości wynosi 373,34 zł. Miesięcznie wynosi 31,11 zł. Powyższe miesięczne wydatki rodziny to kwota 1397,11 zł, zaś wydatki na osobę w rodzinie wynoszą 698,56 zł. Organ zaznaczył, że kwota dochodu strony znacząco przewyższa kryterium dochodowe osób będących w niedostatku, korzystających ze świadczeń wynikających z ustawy o pomocy społecznej tj. kwoty 701,00 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 528,00 zł na osobę w rodzinie, a także przewyższa najniższe wynagrodzenie osób pracujących tj. 2250 zł brutto i 1633,78 zł netto. W konkluzji organ stwierdził, że posiadanie przez stronę umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (ze wskazaniem możliwości podjęcia pracy w warunkach chronionych) w stosunku do posiadanych środków finansowych, nie może przemawiać za zastosowaniem wobec strony ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna D. R. w rodzinnej pieczy zastępczej. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu decyzją z dnia 10 czerwca 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że kwota dochodu wnioskodawcy w wysokości 2.461,08 zł miesięcznie przewyższa kryterium dochodowe osób będących w niedostatku, korzystających z pomocy społecznej tj. kwotę 701 zł, także najniższe wynagrodzenie. Koszty pokrycia utrzymania syna w pieczy zastępczej wynoszą kwotę 1052 zł. Strona nie płaci alimentów, wnioskodawcy pozostaje do dyspozycji kwota nie mniejsza niż 200% kryterium dochodowego. Na osobę w rodzinie strony przypada kwota 1935,08 zł Prawidłowo zatem organ I instancji uznał, że odstąpienie od naliczenia opłaty za pobyt syna D. w rodzinnej pieczy zastępczej jest nieuzasadnione. Skargę na powyższą decyzję złożył wnioskodawca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej P.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd I instancji przytoczył przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, tj. art. 193 § 1 i art. 194 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2018 r., poz. 998), oraz § 13, 13a i 13b, 13c i 13d uchwały Nr XL/343/2012 Rady Miejskiej Wałbrzycha z 29 listopada 2012 r. WSA wskazał, że skarżący decyzją z dnia 16 kwietnia 2018 r. [...] otrzymał rentę rodzinną w kwocie 2461,08 zł netto miesięcznie, w takiej samej kwocie otrzymują rentę dzieci skarżącego – w tym dziecko pozostające w pieczy zastępczej. Kryterium dochodowe, na datę wydania decyzji wynosiło 701 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Minimalna zatem kwota, którą powinien dysponować skarżący zgodnie z art. 13b uchwały wynosi 1402 zł. Skarżący otrzymuje rentę rodzinną powyżej 200% kryterium dochodowego i "nadpłata" wynosi 1059 zł. Dalsze okoliczności stanu faktycznego są niesporne w zakresie faktów, że skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 12 lutego 2016 r. i jest ono ważne do 31 marca 2020 r.; wynika z niego, że skarżący może pracować w warunkach pracy chronionej. Wydatki wskazane przez skarżącego, nieudokumentowane żadnymi rachunkami, wynoszą 1397,11 zł. Ponieważ, co jest okolicznością wskazaną przez skarżącego, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe ze starszym synem kwota wydatków przypadająca na osobę wynosi około 698,56 zł. Istotne dla sprawy jest także, że skoro skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze starszym synem to dochód na członka rodziny jest wyższy wynosi 1935,08 zł. Ostatecznie należy stwierdzić, że skarżący ma zachowane kryterium dochodowe uprawniające do naliczenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej. Przechodząc do dalszej analizy uchwały Rady Miejskiej Wałbrzycha Sąd I instancji zauważył, że skarżący spełnia dwa warunki, które mogą być rozważane jako podstawa odstąpienia od ustalenia opłaty. Po pierwsze zgodnie z § 13c uchwały można odstąpić od naliczenia opłaty z uwagi na to, że skarżący został zwolniony z obowiązku alimentacyjnego na młodszego syna, co jest okolicznością niesporną w sprawie. Po drugie skarżący ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, ta zaś okoliczność zgodnie z § 13d uchwały może stanowić podstawę do odstąpienia od naliczenia opłat; przepis ten bowiem stanowi, że orzeczona niepełnosprawność ograniczająca zarobkowanie może być przesłanką do podjęcia decyzji w przedmiocie odstąpienia. Skarżący co wynika z powołanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności może podejmować pracę w warunkach chronionych. Drugą okolicznością, na którą należy zwrócić uwagę jest to, że z rozważanej uchwały wynika możliwość zwolnienia z ponoszenia opłat w określonych przypadkach. Wydane w tej kwestii rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy, co nie jest jednoznaczne z dowolnością. Organ dokonując wyboru rozstrzygnięcia miał na uwadze dochód skarżącego, który uzasadnia partycypowanie w opłatach (nawet przy przyjęciu wszystkich wydatków wskazanych – ale nieudokumentowanych przez skarżącego). W ocenie Sądu I instancji, należało w tym miejscu dodatkowo przeanalizować treść wniosku skarżącego, jego odwołanie i skargę, w których przedstawia motywy złożenia rozpoznawanego obecnie wniosku. Skarżący we wniosku z dnia 11 kwietnia 2019 r. mówi między innymi: "Ponadto chcę podkreślić, że dochody moich dzieci po zakończeniu przez niech nauki będą moimi dochodami, czyli ja już 2/3 dochodu swojego oddaję czasowo na utrzymanie do dyspozycji dzieci. W związku z powyższymi faktami dlaczego mam być jeszcze bardziej poszkodowany przez niepotrzebnie istniejącą pieczę zastępczą i bezpodstawnie ją wzbogacać". Wcześniej skarżący mówi o podziale renty rodzinnej po zmarłej żonie w równych udziałach, dodatkowego łożenia na nieruchomość, w której utrzymaniu nie partycypował młodszy syn. Skarżący twierdził też, że z części renty rodzinnej przypadającej dla syna D. powinien być on utrzymywany przez rodzinę zastępczą. Podobnie w odwołaniu z dnia 3 czerwca 2019 r. skarżący podkreśla, że z otrzymywanej przez syna D. renty, osoby sprawujące pieczę zastępczą powinny go utrzymać a ponadto partycypować w kosztach utrzymania nieruchomości, której syn jest współwłaścicielem. Ponadto skarżący stwierdza, że obecny jego przychód w znacznej mierze jest przeznaczony na wyrównanie kosztów jakie starszy syn poniósł w związku z jego utrzymaniem przez okres 5 lat, kiedy nie miał własnego dochodu i był na utrzymaniu syna. Podał też, że jego stan zdrowia się pogorszył i jest w trakcie przeprowadzania diagnozy na chirurgii onkologicznej. W powyższych pismach skarżący powołuje brzmienie art. 133 i 103 kodeksu postępowania rodzinnego widząc w nim podstawę do rozpoznania wniosku o odstąpienie od naliczenia opłaty. Na takich samych zarzutach i twierdzeniach jest oparta skarga. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie podnosi, nie akcentuje żadnej z przesłanek, która mogłaby mieć znaczenie dla zwolnienia z ponoszenia opłat – w tym przypadku orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, czy orzeczenia o zwolnieniu z alimentów. Nie wywodzi z powyższych okoliczności swojego złego stanu majątkowego. Odwrotnie twierdzi, że czuje się zobowiązany wobec starszego syna który wcześniej go utrzymywał i gro środków ze swojego dochodu przeznacza synowi D. Skarżący wprawdzie ma wątpliwości, czy znalazłby zatrudnienie, jak określa "za biurkiem", ale w tej kwestii nie przedstawił dowodów, że takiej pracy nie mógł znaleźć. Jak podał na rozprawie jest prawnikiem. Ostatecznie zatem nie wykazał, iż okoliczności, które mogą być podstawą do odstąpienia od wnoszenia opłaty w niniejszej sprawie powinny być brane pod uwagę, z uwagi na osobistą sytuację. Sąd I instancji za niezasadny uznał zarzut i twierdzenia skarżącego, że w niniejszej sprawie sąd winien oprzeć swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 133 i 103 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wskazał, że sąd administracyjny w tym postępowaniu ma obowiązek rozpoznać wniosek w oparciu o ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz wymienioną wyżej uchwałę Rady Miejskiej w Wałbrzychu. Powyższe akty prawne wyznaczają zakres badania sądu administracyjnego i są przepisami szczególnymi w stosunku do kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł D. R. wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: I. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 193 ust. 1, art. 194 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 2) § 6, § 7, § 9, §13 c, § 13 d uchwały Nr Xl/343/2012 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej polegające na: - błędnym ustaleniu, że po stronie skarżącego nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od obciążania go odpłatnością za pobyt syna D. w pieczy zastępczej, - pominięcie faktu, że skarżący nie jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz syna D., który może samodzielnie utrzymywać się z osiąganych dochodów, - pominięcie faktu, że skarżący jest osobą z orzeczoną niepełnosprawnością posiadającą ograniczone możliwości zarobkowania, - niezweryfikowaniu czy dokonana w toku postępowania administracyjnego interpretacja ww. przepisów prawa materialnego została wydana w ramach przyznanej przez ustawodawcę uznaniowości, czy też stanowi przejaw dowolności. II. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i zaniechaniu zgromadzenia materiału dowodowego w zakresie zwolnienia skarżącego z obowiązku alimentacyjnego wobec syna D. z uwagi na zachodzącą po jego stronie możliwość utrzymywania się ze swoich dochodów, które są równe dochodom skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę. Z kolei w świetle art. 194 ust. 2 i ust. 3 powoływanej ustawy rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 tej ustawy. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny. W sprawie zastosowanie znajdowała uchwała Nr XL/343/2012 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2013 r., poz. 44, dalej jako: "uchwała"). Analizując treść przepisu art. 194 ust. 3 ustawy, należy zwrócić uwagę, że odstąpienie od ustalenia opłaty oparte jest na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że decyzję co do odstąpienia pozostawiono uznaniu właściwym organom. Uznaniowy charakter decyzji nie zezwala organom administracji publicznej na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. Na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, również działającym w ramach uznania administracyjnego, ciąży bowiem obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rzeczą organów orzekających w niniejszej sprawie było zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność sytuacji materialno-bytowej i zdrowotnej strony w kontekście wymogów określonych w uchwale Rady Miejskiej Wałbrzycha z 29 listopada 2012 r. Autor skargi kasacyjnej zarzuca w tym względzie naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. podnosząc błąd w ustaleniach faktycznych i zaniechanie zgromadzenia materiału dowodowego w zakresie zwolnienia skarżącego z obowiązku alimentacyjnego wobec syna D. z uwagi na zachodzącą po jego stronie możliwość utrzymywania się ze swoich dochodów, które są równe dochodom skarżącego. Spór w tej kwestii dotyczy zatem ustaleń istotnych dla spełnienia warunku określonego w § 13c uchwały, który przewiduje możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, gdy osoba zobowiązana do uiszczenia opłaty wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, tj. płaci alimenty dobrowolnie, zgodnie z orzeczeniem sądu, lub na podstawie zawartej umowy, bądź też sąd wydał rozstrzygnięcie o odstąpieniu od ustalenia świadczeń alimentacyjnych na dziecko. Nie ulega wątpliwości, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie istniało orzeczenie sądu o odstąpieniu od ustalenia świadczeń alimentacyjnych na syna D., a tylko takie orzeczenie mogło stworzyć sytuację prawną pozwalającą na odstąpienie od ustalenia opłaty na podstawie § 13c uchwały. Należy podkreślić, że organ właściwy w sprawach dotyczących opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie ma podstaw prawnych do samodzielnego rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym kwestii dotyczących zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. Kompetencji takich nie posiada również sąd administracyjny. Z uwagi zaś na okoliczność, że wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu Wydział IV Rodzinny i Nieletnich z 3 października 2019 r., sygn. akt IV RC 353/19 oddalający powództwo D. R. przeciwko D. R. o alimenty został przedłożony dopiero na etapie postępowania kasacyjnego, zarzut dotyczący pominięcia tego dokumentu i okoliczności z niego wynikających, zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a skierowany w stosunku do Sądu Wojewódzkiego, nie mógł odnieść zamierzonego skutku. W konsekwencji niezasadnie w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., jak również naruszenie § 13c uchwały. Analogicznie należy ocenić zarzut naruszenia § 13d uchwały. Przepis ten dopuszcza możliwość odstąpienia od ustalenia należności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej m.in. w przypadku, gdy u osoby zobowiązanej orzeczono niepełnosprawność ograniczającą możliwość zarobkowania. Okoliczność posiadania przez skarżącego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31 marca 2020 r. została przez organy uwzględniona i należycie rozważona. W tym zakresie istotne pozostaje, że skarżący może podejmować pracę w warunkach chronionych. Nie bez znaczenia jest również, że skarżący z wykształcenia jest prawnikiem, co znacznie zwiększa szanse znalezienia odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego aktualny stan zdrowia. Warto również odnotować, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że takiej pracy nie mógłby znaleźć. Trafnie przy tym zauważył Sąd I instancji, że skarżący nie wiąże faktu posiadania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z aktualnym stanem majątkowym. W tym kontekście nie można więc pominąć, że kwota dochodu skarżącego znacząco przewyższa kryterium dochodowe osób będących w niedostatku, korzystających ze świadczeń pomocy społecznej. Przewyższa również najniższe wynagrodzenie osób pracujących. W świetle powyższych ustaleń oraz argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji, nie można dopatrzeć się przekroczenia granic uznania administracyjnego w stwierdzeniu, że sam fakt posiadania przez stronę umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie stanowi wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia należności za pobyt syna D. w pieczy zastępczej. Należy podkreślić, że działając w granicach uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi uwzględnić wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty. Podniesiony w tym względzie zarzut naruszenia § 13d uchwały, nie mógł więc odnieść zamierzonego skutku. Zamierzonego skutku nie mogły także odnieść zarzuty naruszenia § 6 i § 9 uchwały, gdyż skarżący kasacyjnie nie przedstawił żadnej argumentacji wskazującej na naruszenie przez Sąd I instancji tych przepisów. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia § 7 uchwały, gdyż przepis ten nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z dniem 18 października 2014 r. został on uchylony przez § 1 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej Wałbrzycha Nr LXVI/677/2014 z dnia 25 września 2014 r. zmieniająca uchwałę nr XL/343/2012 Rady Miejskiej Wałbrzycha w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W świetle powyższego jako niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 193 ust. 1, art. 194 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI