I OSK 954/06

I OSK 954/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-01-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /sprawozdawca/
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Jerzy Bujko
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
III SA/Lu 5/06 - Wyrok WSA w Lublinie z 2006-03-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Jerzy Bujko NSA Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Katarzyna Malinowska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 5/06 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydania prawa jazdy kategorii III oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 marca 2006 roku, sygn. akt Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – po rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wydania prawa jazdy kategorii III - uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 105 § 1 i art. 158 § 1 k. p. a., po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu i po rozpatrzeniu sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 19 czerwca 1970 roku w przedmiocie wydania J. G. prawa jazdy kategorii III, umorzyło postępowanie. Kolegium wskazało, że Starosta [...] pismem z dnia 7 lipca 2005 roku wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Wniosek motywował tym, że z akt sprawy, m. in. protokołu nr 281/70 z dnia 18 kwietnia 1970 roku wynika, iż J. G. nie zdał egzaminu uprawniającego do wydania prawa jazdy kategorii B.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniu 15 lipca 2005 roku wszczęło z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Kolegium zważyło, iż zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej organ wyższego stopnia obowiązany jest stwierdzić nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie w sprawie nieważności zapada w drodze decyzji (art. 158 § 1 k.p.a. ). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie okazało się, że nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie określonym w art. 156 i nast. k. p. a. Dlatego postępowanie administracyjne należało umorzyć.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Prokurator Rejonowy w [...] wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący zarzucił obrazę art. 105 § 1 k. p. a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. polegającą na błędnym uznaniu, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 19 czerwca 1970 roku jest bezprzedmiotowe, podczas gdy decyzja ta została wydana z rażącą obrazą obowiązujących wówczas przepisów art. 20 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 27 listopada 1961 roku o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych ( Dz. U. z dnia 2 grudnia 1961 roku) oraz § 195 ust. 2 w związku z § 194 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 roku w sprawie ruchu na drogach publicznych ( Dz. U. Nr 27, poz. 183 ), polegającą na przyznaniu J. G. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii III bez uprzedniego zdania egzaminu na tę kategorię prawa jazdy. Ponadto skarżący zarzucił rozstrzygnięciu obrazę art. 8, 9, 11 i 107 § 3 k. p. a. polegającą na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, co stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.
Prokurator Rejonowy w [...] podniósł, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak było podstaw prawnych od merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem I instancji. W niniejszej sprawie brak jest elementów, które wskazywałyby na bezprzedmiotowość postępowania, a w związku z tym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 k. p. a. Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 19 czerwca 1970 roku wydano J. G. prawo jazdy kategorii III, pomimo że J. G. nie zdał egzaminu kwalifikacyjnego na tę kategorię prawa jazy, co wprost wynika z akt ewidencyjnych kandydata na kierowcę. Decyzja ta została zatem wydana z rażącą obrazą obowiązujących wówczas przepisów, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe, rażąco naruszyło przepisy k. p. a. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera, wbrew dyspozycji art. 107 § 3 k. p. a., uzasadnienia faktycznego ani prawnego stanowiska zajętego przez organ. Stanowi to naruszenie art. 107 § 3, art. 8, art. 9 i art. 11 k. p. a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku – o oddalenie skargi. W związku z nieprzyjęciem przez strony na posiedzeniu w dniu 22 lutego 2006 roku wspólnych ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy sprawę skierowano do rozpoznania przez Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż zaskarżoną decyzję należy wyeliminować z porządku prawnego, gdyż narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd – podnosząc kwestię rozbieżności w poglądach orzecznictwa i doktryny - nie podzielił jednak stanowiska skarżącego, iż należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w przypadku prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, w tym również wszczętego z urzędu, jeżeli organ stwierdzi, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, powinien odmówić stwierdzenia nieważności, a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. Prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ w fazie rozpoznania związany jest wyznaczonym przedmiotem tego postępowania, czyli ustaleniem, czy decyzja dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 156 § 1 k. p. a. Z art. 158 k.p.a. wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może zostać zakończone jedną z trzech rodzajów decyzji: decyzją stwierdzającą nieważność decyzji, decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji, decyzją stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Z przepisów tych nie wynika, aby w przypadku ustalenia, iż badana decyzja nie jest dotknięta którąś z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 k. p. a., należało umorzyć postępowanie. Nie ma żadnych podstaw prawnych do wprowadzenia innego rodzaju decyzji kończącej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w zależności np. od tego, z czyjej inicjatywy zostało wszczęte postępowanie. Zarówno w postępowaniu wszczętym z urzędu, jak i na wniosek strony (art. 157 § 2 k. p. a.), jednolicie wyznaczony jest przedmiot tego postępowania i rodzaj decyzji kończącej postępowanie (art. 158 k. p. a). Organy administracji publicznej są bezwzględnie związane wyznaczonymi rodzajami decyzji. Sąd zaznaczył, że podstawowym celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do jej istoty i dopiero niemożność orzekania o istocie sprawy (brak przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy) dopuszcza umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Umorzenie postępowania, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, stanowi naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. Nawet wycofanie przez prokuratora sprzeciwu po wszczęciu postępowania z urzędu przez organ na zasadzie art. 157 § 2 w związku z art. 186 k. p. a., nie może być uznane przez organ za podstawę do umorzenia na podstawie art. 105 k. p. a. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji powołał poglądy doktryny i stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 6 stycznia 2000 roku, sygn. akt II SA/Wr 148/99, OSP 2001/1/16 i z dnia 25 marca 1997 roku, sygn. akt I SA 932/95, ONSA 1997/4/189.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, jeżeli w toku dokonywanych ustaleń organ prowadzący postępowanie administracyjne dojdzie do wniosku, że okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia nieważności (czyli w przedmiotowej sprawie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w przedmiocie wydania prawa jazdy kategorii III J. G. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa), to wówczas powinien odmówić stwierdzenie nieważności decyzji, której to postępowanie dotyczy, a nie wydawać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżając wyrok w całości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], reprezentowane przez radcę prawnego E. B., zarzuciło naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 1 § 2 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegający na uwzględnieniu skargi Prokuratora Rejonowego w [...], w sytuacji gdy skarga powinna być oddalona. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w./w. ustawy polegało na niewłaściwym zastosowaniu i błędnym uznaniu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od drugiej strony na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie odniósł się do istoty sporu, czyli do ustalenia, czy doszło bądź nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 19 czerwca 1970 roku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zakwestionowało stanowisko Sądu pierwszej instancji o naruszeniu przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreśliło, iż czym innym jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, a czym innym zagadnienie, czy naruszenie to w każdym wypadku musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd. Analiza art. 145 § 1 pkt 1 p. p. s. a. prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Dokonanie ustalenia, że Kolegium naruszyło przepisy postępowania bez wykazania, że takie naruszenie przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy jest niewystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ) p. p. s. a. W związku z zarzutem naruszenia przepisów postępowania niezbędna jest analiza ustaleń faktycznych, zdefiniowanie skutków naruszenia przepisów i ocena ich wpływu na wynik tej konkretnej sprawy. Strona wskazała na argumentację zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005 roku, sygn. akt FPS 6/04 w zakresie stosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p. p. s. a.
Zdaniem Kolegium, bez względu na treść osnowy decyzji i jej uzasadnienie konsekwencje prawne byłyby takie same, zarówno w przypadku odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, jak i w przypadku umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Wynikiem tego postępowania jest ustalenie, że przedmiotowa decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., co skutkuje wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego albo ustalenie, że nie jest dotknięta taką wadą, co skutkuje pozostawieniem jej w obrocie prawnym. Przy tak zdefiniowanym wyniku sprawy nie można uznać, że naruszenie przez Kolegium przepisów postępowania miało istotny na wynik sprawy. Poprzez umorzenie postępowania (nawet wadliwe w sensie proceduralnym) osiągnięto taki sam wynik postępowania jak przy odmowie stwierdzenia nieważności decyzji – pozostawiono w obrocie prawnym decyzję kwestionowaną sprzeciwem Prokuratora. Kolegium nie wyeliminowało decyzji z dnia 19 czerwca 1970 roku, ponieważ nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. Kolegium podniosło, iż w kwestii możliwości wydania decyzji umarzającej postępowanie w przypadku ustalenia braku podstaw do stwierdzenia nieważności istnieją rozbieżne poglądy w orzecznictwie i doktrynie – m.in. w krytycznej glosie do wyroku z dnia 6 stycznia 2000 roku, sygn. akt II SA/Wr 148/99 J. Kremis i J. Strzebińczyk (OSP 2001/1/16) stwierdzili, że w przypadku postępowań wszczynanych z urzędu, jeżeli organ dojdzie do wniosku, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w świetle przesłanek określonych w art. 156 §1 k.p.a., uzasadnione jest umorzenie postępowania; odmowa stwierdzenia nieważności nie miałaby bowiem adresata.
W ocenie Kolegium, gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia przepisów przez Sąd pierwszej instancji, to wyrok byłby inny i rozstrzygnięta byłaby kwestia zaistnienia lub braku przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wydania prawa jazdy, czyli przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prokurator Rejonowy w [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Zdaniem Prokuratora wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie narusza przepisów postępowania wskazanych w zarzucie skargi kasacyjnej i w sposób w tym środku wskazany. Niezasadne jest bowiem stanowisko Kolegium, w którym materię sprawy sprowadza do czysto formalnego, procesowego rozstrzygnięcia, zamiast do rozpoznania istoty sprawy. Rozstrzygniecie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 k. p. a. powinno nastąpić na podstawie wyników czynności dowodowych postępowania a wynikiem tych czynności jest ujawnienie istnienia przesłanek z art. 156 § 1 k. p. a. albo stwierdzenie, że przesłanki te nie występują, a decyzja odpowiada prawu bądź tylko dotknięta jest wadami niekwalifikowanymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie słusznie podkreślił, że postępowanie przed Kolegium nie stało się bezprzedmiotowe, a wręcz odwrotnie, skoro wszczęto je z urzędu, to powinno zostać zakończone wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego nie jest rozstrzygnięciem co do istoty, bo na takie nie pozwala "bezprzedmiotowość" prowadzenia postępowania, czyli brak elementu materialnego stosunku prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wskazało żadnej przyczyny tej bezprzedmiotowości.
W niniejszej sprawie istotę sprawy stanowiło badanie występowania przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a., tj. ustalenie istnienia naruszenia prawa i ocena stopnia tego naruszenia. Prokurator upatrywał tego naruszenia w wydaniu decyzji stwierdzającej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii III, w sytuacji gdy dokumenty z przebiegu egzaminu wyraźnie wskazywały, iż J. G. nie zdał egzaminu kwalifikującego do uzyskania tej kategorii prawa jazdy. Nie można też podzielić poglądu organu o tożsamości przewidywanego z góry rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności jak i umorzenia postępowania. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej wpływ naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy jest oczywisty i istotny. Sprawa nadal wymaga rozstrzygnięcia co do jej istoty i od tego obowiązku Kolegium nie może się uchylić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zarzuciło Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 1 § 2 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zaskarżonemu wyrokowi nie można skutecznie przypisać naruszenia prawa w powyższym zakresie, a to z następujących względów.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 337).
A zatem, aby Sąd pierwszej instancji mógł zastosować ten przepis ustawa wymaga stwierdzenia, iż organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pamiętać należy, iż art. 145 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 tejże ustawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2005 roku, I FSK 281/05, LEX nr 187875, z dnia 16 lutego 2005 roku, FSK 1471/04,LEX nr 164057).
Przepis art. 145 p.p.s.a. łączy bowiem sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dlatego dla pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się przez Sąd pierwszej instancji także do tych przepisów. To zaś skutkuje tym, że strona konstruując zarzut skargi kasacyjnej winna przepis art. 145 p.p.s.a. powiązać z odpowiednim przepisem prawa materialnego bądź przepisem prawa procesowego.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. powiązało z art. 1 § 2 i art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przepis art. 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Przepis ten tj. art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie zawiera jednostki redakcyjnej oznaczonej jako § 2.
Z tego też względu Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia nieistniejącego przepisu prawa. Być może zamiarem strony skarżącej było przywołanie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest jednak uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 roku, sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2002 roku, sygn. akt III CKN 760/00, LEX nr 53138; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 roku, sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2004 roku, sygn. akt FSK 41/04, ONSAiWSA 2004/1/9).
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
Powyższy przepis określa wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, a także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odpowiada dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a. W szczególności Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na uchybienia organu i wyjaśnił motywy uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazał podstawę prawną wyroku / art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a./ i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym.
Zarzut postawiony przez Kolegium sprowadza się w zasadzie do polemiki ze stanowiskiem Sądu co do rodzaju decyzji, jakie mogą zapaść w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i możliwości wydania – w przypadku postępowania wszczętego z urzędu - decyzji o umorzeniu postępowania w razie stwierdzenia braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, a tym samym i zarzut kasacyjny nie może jednak sprowadzać się do zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. W granicach bowiem tej podstawy kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny ocenia jedynie zgodność uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami określonymi w tym przepisie. W ramach tej podstawy kasacyjnej Sąd nie może badać zasadności przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2006 roku, I FSK 518/05, LEX nr 187551 ).
Zmierzając zatem do zakwestionowania powyższego stanowiska Sądu pierwszej instancji i w konsekwencji podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] winno powiązać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z odpowiednim przepisem Kodeksu postępowania administracyjnego, który to przepis wymienia rodzaje decyzji wydawanych w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej bądź przepisem k.p.a. dającym możliwość umorzenia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie strona nie powiązała powyższego zarzutu z odpowiednim przepisem k.p.a. np. art. 158, art. 157, art. 105 § 1 k.p.a. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż strona nie skonstruowała prawidłowo zarzutu skargi kasacyjnej.
Zaznaczyć też należy, iż wbrew poglądowi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do wypowiedzenia się w zakresie zaistnienia ( bądź nie) przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 19 czerwca 1970 roku, albowiem zaskarżona do Sądu decyzja Kolegium nie była decyzją rozstrzygającą sprawę co do jej istoty. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie mógł jedynie wypowiedzieć się w zakresie zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tj. zasadności i dopuszczalności wydania takiej decyzji.
Z tych względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.