I OSK 952/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie przyznania zasiłku celowego, uznając, że organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, mimo niskiej kwoty świadczenia.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania wyższego zasiłku celowego osobie niepełnosprawnej. Sąd I instancji oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA i ustawy o pomocy społecznej, wskazując na nieprawidłowe ustalenie sytuacji życiowej i pominięcie celów pomocy społecznej na rzecz możliwości finansowych ośrodka. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organ prawidłowo ocenił sytuację w ramach posiadanych środków finansowych i nie naruszył przepisów prawa procesowego ani materialnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. R. od wyroku WSA w Opolu, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie przyznania zasiłku celowego. Skarżący kwestionował przyznanie mu jedynie 40 zł zasiłku, argumentując, że jego sytuacja życiowa (niepełnosprawność, choroba) wymagała wyższego świadczenia, a organ nieprawidłowo ocenił jego potrzeby, przedkładając możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej nad cele pomocy. WSA w Opolu uznał, że decyzja była zgodna z prawem, wskazując na uznaniowy charakter decyzji i ograniczone środki finansowe ośrodka. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, że sąd nie jest związany zarzutami skargi i bada sprawę w granicach z urzędu. Stwierdził, że organ prawidłowo ocenił sytuację skarżącego w ramach posiadanych środków finansowych, przyznając mu zasiłek celowy, pomoc w formie obiadów oraz bezpłatne usługi opiekuńcze. NSA uznał, że organy nie naruszyły przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 2 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej) uznał za niezasadny, wskazując jednocześnie na błędne powołanie przez skarżącego art. 31 ust. 2 ustawy zamiast właściwego art. 32 ust. 2. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ powinien wyważyć subiektywny interes uprawnionego i obiektywną sytuację wynikającą z możliwości organu, a także uwzględnić cele pomocy społecznej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć możliwości finansowe organu są istotne, nie mogą one całkowicie dominować nad celami pomocy społecznej i indywidualnymi potrzebami wnioskodawcy. Organ powinien zbadać sytuację życiową wnioskodawcy i określić, jakie świadczenie jest niezbędne do zaspokojenia jego potrzeb, a dopiero potem miarkować jego wysokość w ramach posiadanych środków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 32 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej
Podstawa materialnoprawna decyzji przyznającej zasiłek celowy w określonej wysokości.
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej
Określa cele pomocy społecznej i zasadę uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy.
u.p.s. art. 31 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej
Dotyczy zasiłku okresowego, nie był stosowany w sprawie.
u.p.s. art. 32 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej
Może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 149 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Stwierdza wygaśnięcie decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1990 r. z dniem wejścia w życie nowej ustawy.
Dz.U. 2002 nr 163 poz. 1348 art. 18 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Dz.U. 2002 nr 163 poz. 1348 art. 19
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 Ppsa poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i niezweryfikowanie naruszenia przez organy administracyjne przepisów art. 7 i 77 KPA. Naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 i 4 oraz art. 31 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez przyjęcie, że przyznanie zasiłku celowego w wysokości 40 zł nastąpiło bez przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Nie oznacza to jednak obowiązku zaspokajania przez organy dysponujące pomocą społeczną wszystkich, nawet jak najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby ubiegającej się o taka pomoc i do niej uprawnionej. Organy rozstrzygające zasadność wniosku o przyznanie pomocy społecznej są nie tylko uprawnione, ale wręcz zobowiązane do wyważenia subiektywnego interesu uprawnionego i sytuacji obiektywnej wynikającej z możliwości organu rozdzielającego środki pomocy społecznej. Ustawowe cele pomocy społecznej są bowiem realizowane w wyznaczonych granicach. Możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń organ ocenia realistycznie. Nie jest natomiast zobowiązany ale i uprawniony do rozszerzenia powołanej przez skarżącego podstawy kasacyjnej na naruszenie przepisu, który nie został w tej podstawie powołany.
Skład orzekający
Wojciech Chróścielewski
przewodniczący
Małgorzata Borowiec
sprawozdawca
Izabella Kulig - Maciszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad przyznawania zasiłków celowych w kontekście możliwości finansowych organów pomocy społecznej oraz równowagi między celami pomocy a indywidualnymi potrzebami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ustawą o pomocy społecznej z 1990 r. oraz przepisami Ppsa w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania. Kluczowe jest również błędne powołanie się na przepis prawa materialnego przez stronę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje dylemat między prawem do pomocy społecznej a realnymi możliwościami jej udzielenia, co jest częstym problemem w praktyce.
“Czy 40 zł zasiłku celowego to wystarczająca pomoc dla osoby niepełnosprawnej? NSA rozstrzyga dylemat organów pomocy społecznej.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 952/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-02-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Izabella Kulig - Maciszewska Małgorzata Borowiec /sprawozdawca/ Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane II SA/Op 122/04 - Wyrok WSA w Opolu z 2005-06-09 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Izabella Kulig-Maciszewska, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Op 122/04 w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje adw. P. K. od Skarbu Państwa wynagrodzenie w kwocie 366 zł (trzysta sześćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 9 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Op122/04 oddalił skargę T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył stanowisko Kolegium stwierdzające, że kwota zasiłku celowego 40 zł przyznana wnioskodawcy od dnia 23 stycznia 2004 r. na podstawie art. 2 ust. 4, art. 4 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) wynika z istniejących w dacie rozpatrywania wniosku możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Wskazano również, iż T. R. na podstawie decyzji z dnia [...] otrzymał także pomoc w formie obiadów przyznanych na okres od dnia 1 stycznia 2004 r. do 30 kwietnia 2004 r. przy czym koszt jednego posiłku wynosi 4,20 zł; w styczniu 2004 r. koszt posiłków wyniósł 130,20 zł. Ponadto korzystał on z przyznanych mu decyzją z dnia 12 grudnia 2003 r. z bezpłatnych usług opiekuńczych w ilości 92 godzin miesięcznie od 1.01.2004 r. do 30 marca 2004 r. (koszt jednej godziny stanowi kwotę 5,50 zł). Podkreślono, iż celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Nie oznacza to jednak obowiązku zaspakajania przez organy dysponujące pomocą społeczną wszystkich, nawet jak najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby ubiegającej się o taka pomoc i do niej uprawnionej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z wnioskiem o jej zmianę i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności ustawy o pomocy społecznej oraz orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego poprzez przyjęcie przez organy administracji, że nie ma podstaw do udzielenia mu stosownej pomocy materialnej, w celu zapewnienia utrzymania koniecznego i zaspokojenia potrzeb bytowych. Wskazał, że kwota świadczenia rentowego i otrzymany zasiłek nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnej. W decyzji nie podano, iż jest on osobą samotną oraz nie wskazano w jaki sposób ma on pozyskać środki na spłatę zaciągniętych zobowiązań finansowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wskazał, iż decyzje o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 40 zł, zostały wydane w oparciu o obowiązujące w chwili ich wydania przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1999 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżący spełniał wymogi do przyznania mu zasiłku celowego, gdyż kryterium dochodowe nie przekroczyło kwoty 461 zł oraz nie uległy zmianie okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy społecznej. Zgodnie z art. 32 art. 1 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Wydana w sprawie decyzja ma charakter uznaniowy. Zakres udzielonej pomocy był uwarunkowany m.in. możliwościami pomocy społecznej. W decyzji będącej przedmiotem dokonywanej przez Sąd kontroli legalności nawiązano do celów i zadań pomocy społecznej, z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji skarżącego, ale także rozważano możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w realizacji zadań własnych gminy w tym zakresie. Wykazano, że środki przekazane na rzecz skarżącego (zasiłek w kwocie 40 zł i posiłki 130 zł) przekraczają średnią wysokość pomocy udzielonej tego miesiąca innym uprawnionym na terenie gminy. W 2004 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] otrzymał na realizację zadań własnych w tym wypłatę zasiłków kwotę 214.500 zł. Stąd przeciętna wysokość zasiłków dla rodzin o niskich dochodach wyniosła 120 zł, a dla osób samotnych – 80 zł. Z tych względów Sąd przyjął, iż w tej sprawie organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Ponadto Sąd I instancji wskazał, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 1316/97 - Orzecznictwo w sprawach samorządowych 1999/4/111- wyraził pogląd, że organy rozstrzygające zasadność wniosku o przyznanie pomocy społecznej są nie tylko uprawnione, ale wręcz zobowiązane do wyważenia subiektywnego interesu uprawnionego i sytuacji obiektywnej wynikającej z możliwości organu rozdzielającego środki pomocy społecznej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej w skrócie Ppsa). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. R. reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 134 ust. 1 ustawy Ppsa, poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy przejawiający się w niezweryfikowaniu naruszenia przez organy administracyjne przepisów art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej cyt.: kpa), które to wyrażało się w nieudokumentowaniu w sposób odpowiadający wyartykułowanym w ww. przepisach kpa zasadom rzutującej na wymiar przyznanego skarżącemu świadczenia, a powołanej przez Zastępcę Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] okoliczności w postaci ciągle wzrastającej liczby osób kwalifikujących się do pomocy społecznej; 2. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a to: - art. 2 ust. 1 i 4 oraz art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm., dalej cyt.: ustawa o pomocy społecznej) poprzez przyjęcie, iż wydanie decyzji, na mocy której przyznano skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 40 zł nastąpiło bez przekroczenia granic uznania administracyjnego, pomimo tego, że zarówno sytuacja życiowa skarżącego oceniana przez pryzmat przepisów ww. ustawy określających zadania i cele pomocy społecznej, jak i kryteria, których spełnienie warunkuje udzielenie obywatelom takiej pomocy, środki finansowe posiadane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], a także "klucz" według którego ośrodek ten określał wysokość wypłacanych podmiotom uprawnionym świadczeń, uzasadniały przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w wyższym wymiarze. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, 2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (według norm przepisanych) udzielonej z urzędu na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14.07.2005 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 122/04, ewentualnie o: 3. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, 4. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (według norm przepisanych) udzielonej z urzędu na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14.07.2005 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: II SA/Op 122/04. W uzasadnieniu obszernej skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż Sąd I instancji nie wziął pod uwagę naruszenia przez organ administracji art. 7 i 77 kpa. Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], który wydał decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 40 zł w jej uzasadnieniu podkreślił, że o wysokości udzielanej pomocy społecznej decydują także realne możliwości finansowe Ośrodka. Na realizację swoich zadań otrzymała kwotę 214.500 zł. Niewielkie środki finansowe w powiązaniu z wciąż wzrastającą liczbą kwalifikujących się do pomocy społecznej sprawiły, że niemożliwym było przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w kwocie wyższej niż 40 zł. Skarżący zarzucił, iż organ w żaden sposób nie potwierdził tej rzutującej na wysokość przyznanego mu świadczenia okoliczności w postaci stale rosnącej liczby osób uprawnionych do skorzystania z pomocy społecznej. Skoro rozdziału przyznanych Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...] środków dokonuje się proporcjonalnie do liczby osób uprawnionych do pomocy to ta okoliczność, była dla ustalenia wymiaru przyznanego mu zasiłku celowego bardzo istotna. W tej sprawie nie wskazano i nie udokumentowano w jaki sposób liczba tych osób w ostatnim czasie wzrastała. Zdaniem autora skargi kasacyjnej to naruszenie miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazał także, iż Sąd I instancji akceptuje stanowisko zajęte w tej sprawie przez Samorządowe Kolegium odwoławcze w [...] a pośrednio przez Zastępcę Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], co stanowiło konsekwencję naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 2 ust. 1 i 4 i art. 31 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przez błędne ich zastosowanie. Cele pomocy społecznej jak i jej możliwości są wartościami równorzędnymi wyznaczającymi granice, w ramach których ma poruszać się organ administracyjny wydający decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Jest przy tym oczywistym, iż dla precyzyjnego wskazania celów pomocy społecznej, jakiej dana osoba potrzebuje, niezbędnym jest dokładne określenie jej sytuacji życiowej. Ustalenie w tym przedmiocie nie może z kolei sprowadzać się wyłącznie do zbadania aktualnej sytuacji życiowej takiej osoby lecz musi również uwzględniać jej widoki na przyszłość. Wymaga to w szczególności określenia perspektyw, jakie taka osoba posiada przede wszystkim w zakresie dotyczącym podjęcia ewentualnego zatrudnienia, czy też przezwyciężenia w inny dopuszczalny sposób trudnych sytuacji życiowych, których nie jest w stanie sama pokonać. Nie może przy tym budzić wątpliwości, iż świadczenie w wyższym wymiarze winno być przyznane osobie, która takich perspektyw de facto nie posiada, bowiem w tego rodzaju sytuacji trudniej osiągnąć jest wyznaczone przepisami ustawowymi cele pomocy społecznej. Z kolei dopiero po określeniu sytuacji życiowej wnioskodawcy dokonanej z perspektywy regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, z czym immanentnie wiązać się będzie konieczność sprecyzowania, jakiego rodzaju świadczenie i w jakim rozmiarze będzie prowadzić do zrealizowania jej celów, organ decydujący o przyznaniu konkretnego świadczenia będzie mógł i zarazem musiał wziąć pod uwagę posiadane możliwości finansowe. W konsekwencji po dokonaniu takiej weryfikacji prowadzonej w ramach wyznaczonych opisanymi powyżej kryteriami odnoszonymi każdorazowo do okoliczności danej sprawy, organ będzie "miarkował" kwotę przyznawanego osobie uprawnionej świadczenia, by w sposób właściwy określić jego wysokość. Odnosząc się do przytoczonych powyżej okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdził, że Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] winien po pierwsze w sposób bardziej wnikliwy zbadać podstawy wniosku o przyznanie skarżącemu pomocy społecznej w szczególności poprzez precyzyjne ustalenie jego sytuacji życiowej. Jest bowiem oczywistym, iż znaczny stopień niepełnosprawności skarżącego, jak i jego długotrwała choroba sprawiają, że w odniesieniu do jego osoby osiągnięcie celów stawianych przez ustawodawcę pomocy społecznej wymagałoby przyznania mu zasiłku celowego w rozmiarze wyższym w porównaniu do zasiłku przyznawanego osobie, która co prawda kwalifikuje się do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, jakkolwiek jej możliwości i stan zdrowia dają podstawę do przyjęcia, że osoba ta w niedługim czasie będzie mogła pokonać trudną sytuacje życiową w jakiej się znalazła. Pomimo tego, zasygnalizowana powyżej kwestia została przez organy rozpoznające przedmiotową sprawę, jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (który to decyzje wydane przez te organy w pełni zaaprobował) w istocie zupełnie pominięta. Z drugiej zaś strony podkreślenia w tym kontekście wymaga, iż stosowane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] grupowanie podmiotów uprawnionych do skorzystania z pomocy społecznej i zaliczanie ich do niezwykle szeroko ujmowanych kategorii osób żyjących samotnie, bądź też żyjących wraz rodziną i decydowanie na tej podstawie o wysokości przyznawanego świadczenia w gruncie rzeczy prowadzi do generalizacji skutkującej pozostawieniem uzasadnionego interesu wnioskodawcy na marginesie. Takie postępowanie stanowi przejaw stworzenia nieuprawnionego prymatu możliwości pomocy społecznej nad jej celami. Najlepszym tego dowodem są uzasadnienia decyzji wydanych przez Zastępcę Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w których powołując kryteria, jakimi organy te kierowały się przy wyborze określonego rozstrzygnięcia sprawy, wyraźnie położono nacisk na wysokość środków finansowych, jakimi Ośrodek dysponował, przy jednoczesnym marginalnym potraktowaniu celów pomocy społecznej, jakie w stosunku do skarżącego winna ona spełniać. Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w uzasadnieniu decyzji wydanej dnia 14.01.2004 r. podkreślił, iż szczupłość środków finansowych przekazanych Ośrodkowi na realizację zadań pomocy społecznej w postaci wypłacania zasiłków celowych zadecydowała, że przeciętna wysokość tych zasiłków przyznawanych osobom samotnie gospodarującym wynosi 80 zł. W uzasadnieniu opisanej powyżej decyzji (co nota bene przetransponowane zostało do uzasadnienia zaskarżanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu) podano, iż kwota 80 zł stanowi przeciętną wartość przyznawanego zasiłku celowego, co świadczy o tym, że w części przypadków tego rodzaju zasiłek przyznawany osobie samotnej przekraczał tę kwotę. Skarżącemu zaś bez jakiegokolwiek odniesienia się do średniej wysokości zasiłków celowych przyznano zasiłek w wysokości dwukrotnie mniejszej w porównaniu do jego przeciętnej wartości, choć jest on osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i w gruncie rzeczy niezdolną do samodzielnej egzystencji, co przecież powodowało, że w ramach uznania administracyjnego koniecznym było przyznanie mu zasiłku celowego w wymiarze wyższym, aniżeli jego przeciętna wysokość. Zaakceptowanie i uznanie przez Sąd I instancji, że zgodne z prawem były decyzje wydane w przekroczeniem granic uznania administracyjnego potwierdza zarzut naruszenia w tej sprawie przytoczonych na wstępie przepisów prawa materialnego. W konsekwencji skarżący uważa, że decyzje przyznające mu zasiłek celowy w kwocie 40 zł przekraczały granice uznania administracyjnego i były niezgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określa § 2 art. 183. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły. Oceniając skargę kasacyjną wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy na wstępie zauważyć, że pełnomocnik skarżącego nie powołał art. 174 Ppsa, co jednak nie stanowiło przeszkody do nadania jej prawidłowego biegu, gdyż treść zarzutów wskazuje, że oparł on skargę kasacyjną na obu podstawach wymienionych w tym przepisie. W związku z tym rozważanie oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej należy rozpocząć od zarzutu naruszenia prawa procesowego, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą podlegać ocenie Sądu tylko w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego. Na wstępie należy wyjaśnić, że po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji ostatecznej z dnia 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), która w art. 149 ust. 1 stwierdza, że z dniem jej wejścia w życie wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej z wyjątkiem wymienionych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8. Decyzje o przyznaniu zasiłku celowego nie zostały wymienione w ust. 2 art. 149 tej ustawy. Mimo to, zaskarżona decyzja podlegała kontroli Sądu w zakresie określonych w niej skutków do dnia wejścia w życie nowej ustawy tj. 1 maja 2004 r. (tzn. 3 miesięcy – od 1 lutego 2004 r. do 30 kwietnia 2004 r. ). Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jako nietrafny ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 Ppsa, który stanowi, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze, ani powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż jest on zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc zarówno przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego, które w tym przypadku mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć należy, iż rodzaj decyzji, jaka podlegała ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wskazuje, że przy jej wydaniu organ działał w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona. Ustawowe cele pomocy społecznej są bowiem realizowane w wyznaczonych granicach. Możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń organ ocenia realistycznie. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb są niezbędne oraz w jaki sposób mogą być zaspokojone. Oznacza to, że udzielana pomoc nie zawsze może być przyznana w takim rozmiarze, aby w pełni te potrzeby zaspakajała. Wskazać należy, iż kontrola Sądu ogranicza się do oceny legalności decyzji. Nie obejmuje ona natomiast badania zasadności gospodarowania środkami pieniężnymi, a także oceny, czy sytuacja skarżącego w porównaniu z innymi osobami uzasadniała przyznanie mu zasiłku celowego w kwocie powyżej 40 zł. Skoro organ pomocy społecznej przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych przyznał skarżącemu pomoc w postacie obiadów w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 30 kwietnia 2004 r., których wartość za styczeń 2004 r. wynosiła 130,20 zł, w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 30 marca 2004 r. bezpłatne usługi opiekuńcze w ilości 92 zł miesięcznie oraz w styczniu 2004 r. zasiłek celowy w kwocie 40.00 zł to Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż organy orzekające w tej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W opisanej sytuacji nie można było uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 2 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten określa cele pomocy społecznej oraz zasadę, według której potrzeby osób korzystających z tej pomocy powinny być rozważone. Przesłanki określone w tym przepisie zostały w tej sprawie uwzględnione. Podkreślić należy, iż podstawę materialnoprawną decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek celowy w określonej wysokości stanowił przepis art. 32 ust. 2 tej ustawy. Pełnomocnik skarżącego w skardze kasacyjnej jako naruszony wskazał przepis art. 31 ust. 2 cyt. ustawy, który to przepis dotyczy zasiłku okresowego i nie był w sprawie stosowany. Wprawdzie w uzasadnieniu tej podstawy kasacyjnej wskazano na przekroczenie granic uznania administracyjnego przy wydaniu decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego to nadal powoływano jako podstawę prawna art. 31 ust. 2 tej ustawy. Podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wymienione w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast zobowiązany ale i uprawniony do rozszerzenia powołanej przez skarżącego podstawy kasacyjnej na naruszenie przepisu, który nie został w tej podstawie powołany. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b i 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sąd podwyższył zasądzoną opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI