I OSK 951/24

I OSK 951/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1330/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-12-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 15 maja 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1330/23 w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz S.B. kwotę 800.00 (osiemset) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1330/23 oddalił skargę S. B. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
W dniu [...] lutego 2023 r. Skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W., z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się do 8 grudnia 2015 r., ale nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Burmistrz A. po rozpoznaniu ww. wniosku, decyzją z dnia [...] marca 2023 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Organ I instancji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem niepełnosprawność matki nie powstała później niż do ukończenia 25. roku życia. Nadto z przedłożonych dokumentów nie wynika, że Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnoprawną matką, gdyż nie pracowała wcześniej. Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdzając, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia tj. brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą pracy zawodowej, a koniecznością zapewnienia niepełnosprawnej matce stałej opieki. Z akt przedmiotowej sprawy, a w szczególności z zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia [...] grudnia 2023 r. wynika, że Skarżąca w okresie od 1994 r. posiadała przez większość czasu status osoby bezrobotnej, bowiem przerwy w zatrudnieniu wynosiły około 7 lat, a ostatnia półroczna przerwa miała miejsce w 2018 r. Mając powyższe dane na uwadze, zdaniem Kolegium trudno jest przyjąć, że powstrzymywanie się od podjęcia zatrudnienia wynika z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto osoba wymagająca opieki posiada czworo dzieci, a z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że S. B. (córka) zamieszkuje w tym samym domu co matka i Skarżąca, niemniej prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Kolegium stwierdziło, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2023.390 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zwróciło również uwagę, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postać, czasu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie mogła być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu pierwszej instancji, który za podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przyjął, że niepełnosprawność matki Skarżącej powstała, gdy była ona już osobą dorosłą. Okoliczność ta nie mogła jednak samodzielnie przemawiać za przyznaniem Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym skutkować uwzględnieniem odwołania. Kolegium podkreśliło, że przyznanie wnioskowanego świadczenia byłoby sprzeczne z przepisami prawa, co skutkowałoby zarzutem rażącego naruszenia prawa przez organ.
Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci: zalecenia z wizyty z dnia [...] kwietnia 2023 r.; wyników badań obrazowych z dnia [...] grudnia 2021 r.; wynik RTG kr, lędźwiowo-krzyżowego 2 z dnia [...] listopada 2019 r.; decyzji Burmistrza A. nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że w niniejszej sprawie brak aktywności zawodowej Skarżącej bezpośrednio przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie może być uznane za rozstrzygający o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez Skarżącą opieką, a niemożnością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ocena bowiem niepodejmowania zatrudnienia powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wprowadza żadnych ram czasowych, co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Sąd I instancji podkreślił, że oddalenie skargi nastąpiło jedynie z powodu posiadania przez nią rodzeństwa, które jest w tym samym stopniu co ona zobligowane do sprawowania opieki nad ich matką.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Skarżąca zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 (w obecnym brzmieniu art. 17 ust. 1 pkt 2) u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 1a pkt 1-3 u.ś.r. (uchylony przez art. 43 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U.2023.1429) zmieniającej z dniem 1 stycznia 2024 r. przez ich wadliwą wykładnię, a to rozumienie rzeczonych przepisów w sposób nieprawidłowy w odniesieniu do przyjętych reguł, polegające na uznaniu, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki, jeśli istnieją inne dzieci osoby wymagającej opieki, podczas gdy w przepisach u.ś.r. brak jest jakiegokolwiek przepisu warunkującego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od wyżej przywołanych okoliczności, a zatem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki, nawet jeśli pozostałe jej dzieci istnieją lub mogą sprawować bądź finansować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie rzeczonych przepisów, co skutkowało wadliwym oddaleniem skargi i nie dostrzeżeniem przez Sąd I instancji zasadności uchylenia decyzji organu pierwszej i drugiej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.;
b) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 u.ś.r. przez ich niewłaściwe zastosowanie, a to bezpodstawne oddalenie skargi, podczas gdy w stosunku do Skarżącej nie występowała żadna z wymienionych tam enumeratywnie przesłanek negatywnych, których zaistnienie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że zasadne było uchylenie decyzji organu pierwszej oraz drugiej instancji, gdyż organy te nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i nie rozpatrzyły we właściwy sposób materiału dowodowego, w tym:
- nie poczyniły one w sposób należyty ustaleń, co do możliwości partycypowania przez rodzeństwo Skarżącej w finansowaniu opieki nad ich matką
– organy obu instancji nie zweryfikowały w ogóle sytuacji rodzinnej i finansowej rodzeństwa Skarżącej, a w konsekwencji niewłaściwie wyjaśniły one stan faktyczny, podczas gdy sytuacja finansowa i rodzinna sióstr Skarżącej uniemożliwia im podjęcie czy partycypowanie w finansowaniu tej opieki, co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku
- Sąd I instancji zaaprobował rzeczone uchybienia i wadliwie zastosował art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w obecnym brzmieniu art. 17 ust. 1 pkt 2) i oddalił skargę, a gdyby organy obu instancji w sposób należyty zweryfikowały sytuację rodzinną i finansową rodzeństwa Skarżącej orzeczenie Sądu I instancji mogłoby być odmienne;
- wadliwie uznały, że w realiach niniejszej sprawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje Skarżącej, jako córce osoby wymagającej opieki, jedynie na podstawie samego ustalenia, iż istnieją inne dzieci osoby wymagającej opieki lub mogą one finansować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, zupełnie pomijając kwestię, iż w tym samym stanie faktycznym jak obecnie, Skarżąca decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. wydaną przez Burmistrza A. znak [...] otrzymała świadczenie pielęgnacyjne na ojca L. B.(a to na podstawie decyzji Kolegium z dnia [...] września 2018 r. uchylającej decyzję organu pierwszej instancji), które pobierała do jego śmierci, tj. do dnia [...] kwietnia 2019 r., co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku
- Sąd a quo nie uchylił zaskarżonego wyroku oraz wadliwie zastosował art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w obecnym brzmieniu art. 17 ust. 1 pkt 2) i oddalił skargę;
b) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a, przez niedopełnienie przez Sąd I instancji wymogów w zakresie wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, na podstawie której stwierdził, iż świadczenie nie przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki, jeśli istnieją inne dzieci osoby wymagające opieki lub mogą one finansować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, a nadto przyjęcia, iż względem sióstr Skarżącej nie zachodzą obiektywne przeszkody w sprawowaniu czy finansowaniu opieki nad chorą matką, co uniemożliwiło Skarżącej skuteczne wdanie się w spór i dokonanie kontroli przez sąd kasacyjny.
Na podstawie ww. zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Na wstępie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji, wskazujące, że w niniejszej sprawie brak aktywności zawodowej Skarżącej bezpośrednio przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie może być uznane za rozstrzygający o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez Skarżącą opieką, a niemożnością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ocena bowiem niepodejmowania zatrudnienia powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma podstaw do poszukiwania związku czasowego pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – pomimo że jest warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – nie sprowadza się wyłącznie do ustalenia i zestawienia daty rezygnacji z zatrudnienia z faktem podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. Zgodnie z aktualną i utrwaloną już linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, związku, o którym mowa, upatrywać należy również, w stwierdzonym w toku badania sprawy, braku możliwości podjęcia zarobkowania wobec konieczności sprawowania opieki. W tej sytuacji przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu aktywności zawodowej jest zakres i wymiar czynności opiekuńczych niezbędnych dla prawidłowego i godnego funkcjonowania niepełnosprawnego w życiu codziennym. Istnienie tego typu związku powoduje zaś, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć, bądź jej kontynuować w związku z opieką (vide: wyroki NSA: z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22; z 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; z 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22; z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20; z 7 grudnia 2023 r., I OSK 584/22; z 6 lutego 2024 r., I OSK 128/23; z 2 sierpnia 2024 r., I OSK 2648/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zaprzestanie (bądź niepodejmowanie) zatrudnienia musi więc pozostawać w ścisłym, bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym ze sprawowaną opieką i dopiero brak takiej zależności wyłącza możliwość przyznania opisywanej formy wsparcia (vide: wyroki NSA: z 12 lipca 2023 r., I OSK 1096/22; z 6 lutego 2024 r., I OSK 128/23; z 2 sierpnia 2024 r., I OSK 2648/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tak więc o aktualizacji przesłanki zaprzestania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, uprawniającej do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można mówić, gdy na datę wydawania przez organ decyzji, wymiar i charakter czynności opiekuńczych obiektywnie wyklucza ich wykonywanie przy jednoczesnym kontynuowaniu (bądź podjęciu) zatrudnienia.
Przechodząc do analizy zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, konieczne jest przeanalizowanie prawidłowości przyjętej przez Sąd Wojewódzki wykładni art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie dotyczącym uznania, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku kilku osób zobowiązanych w tym samym stopniu do alimentacji wymaga wykazania, że pozostałe osoby nie są w stanie zrealizować tego obowiązku i zająć się niepełnosprawnym w stopniu znacznym rodzicem (zarzuty objęte punktem Ia i b oraz pkt IIa petitum skargi kasacyjnej). Z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wynika, aby przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było stwierdzenie, że obok osoby ubiegającej się o świadczenie są również inne osoby, na których w tym samym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej i które mogłyby w pewnym zakresie opiekować się osobą niepełnosprawną lub udzielać wsparcia finansowego opiekunowi takiej osoby. Nie jest zatem dopuszczalna odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że obowiązek alimentacyjny spoczywa także na innych osobach oraz, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jak i pozostałe osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej, mogłyby podzielić między siebie obciążenia związane z opieką nad osobą niepełnosprawną, co wnioskującemu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego umożliwiłoby podjęcie zatrudnienia. Taka przesłanka negatywna przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie została przewidziana przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Ukształtowane już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje na stanowisku, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy Skarżąca, czy może ktoś z rodzeństwa, winien sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem, gdy jeden z uprawnionych w pierwszej kolejności członków rodziny zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw do pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodziny w takim samym stopniu zobowiązani do alimentacji. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad krewnym i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodzeństwa, którzy również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwrócili się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyroki NSA z: 9 maja 2024 r., I OSK 1397/23; 28 stycznia 2022 r., I OSK 925/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Podkreślenia również w niniejszej sprawie wymaga, że przepis art. 17 u.ś.r. takiego wymogu nie ustanawia, natomiast wyraźnie określa podmiotowe i przedmiotowe oraz pozytywne i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest wprowadzanie w procesie wykładni tegoż przepisu dodatkowych, nieprzewidzianych w u.ś.r., negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego, pomoc jest możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym (w tym m.in. możliwości oparte na współdziałaniu wszystkich dzieci osoby potrzebującej, czy skorzystanie z usług opiekuńczych). Nie ma znaczenia, że rodzeństwo Skarżącej nie wskazało na istnienie obiektywnych przyczyn, które uniemożliwiałyby im sprawowanie opieki. Podkreślić bowiem trzeba, że przepis art. 17 u.ś.r. takiego wymogu nie ustanawia.
Podkreślenia wymaga – wbrew stanowisku Sądu I instancji – że odesłanie zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów k.r.o. ma ograniczony charakter i nie daje podstaw w procesie wykładni do odwoływania się do tych przepisów w zakresie szerszym, niż to wynika z odesłania. Przepis ten odsyła do przepisów k.r.o. wyłącznie w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym i w oparciu o przepisy k.r.o. dokonano podziału osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i dalszym stopniu zobowiązanych do alimentacji, jak też uwzględniono pierwszeństwo alimentacyjne małżonków względem siebie (vide: wyrok NSA z 28 czerwca 2024 r., I OSK 1594/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Sąd I instancji dopuścił się zatem naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię, akceptując stanowisko organu odwoławczego o nieprzysługiwaniu Skarżącej wnioskowanego świadczenia wyłącznie z uwagi na posiadanie rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji względem niepełnosprawnej matki.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie zaś z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (...). Powołany przepis określa bowiem elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Innymi słowy, przepis ten ma wyłącznie charakter formalny. O jego naruszeniu można zatem mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Na gruncie uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. (sygn. akt II FPS 9/09, ONSAiWSA 2010/3/39) przyjmuje się bowiem, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, albo wskazana wada uzasadnienia wyroku jest na tyle doniosła, iż może mieć to istotny wpływ na wynik sprawy lub samo uchybienie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Tymczasem, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie przewidziane art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogi i standardy. Podkreślić przy tym trzeba, że Sąd I instancji odniósł się w zaskarżonym wyroku do wszystkich istotnych w tej sprawie kwestii, podniesionych w skardze. Okoliczność natomiast, że zaskarżony wyrok nie był dla Skarżącej satysfakcjonujący, nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Uznając, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.