I OSK 940/23

I OSK 940/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2246/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-18
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i przyznano od organu sumę pieniężną oraz oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 188 w zw. z art. 154 § 7 i art. 193, art. 188 w zw. z art. 151 8i art. 193, art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Marita Gagatek–Jarzyna po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2246/22 w sprawie ze skargi J.J. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/19 1. uchyla punkt 3. zaskarżonego wyroku i przyznaje na rzecz skarżącego J. J. od Prezydenta [...] sumę pieniężną w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego J. J. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r., I SA/Wa 2246/22 w sprawie ze skargi J. J. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., I SAB/Wa 72/19: wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000,00 złotych (pkt 1); stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); przyznał na rzecz skarżącego J.J. od Prezydenta [...]sumę pieniężną w wysokości 1.000,,00 złotych (pkt 3); oraz obciążył Prezydenta [...] obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4).
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach spraw:
Pismem z dnia 24 marca 2022 r. J.J. wezwał Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., I SAB/Wa 72/19. Wobec bezskuteczności tego wezwania wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się ukarania organu grzywną za niewykonanie prawomocnego wyroku w wysokości co najmniej 15.000,00 złotych, przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej do wysokości 10.000,00 złotych, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pomimo upływu blisko 73 lat postępowanie administracyjne w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. A. [...], hip. nr [...] – P., nie zostało zakończone. Skarżący podniósł również, że pismem z dnia 19 czerwca 2020 r. wezwał organ do wydania decyzji w sprawie i wykonania prawomocnego wyroku, jednak wezwanie to pozostało bezskuteczne, a jedyną podjętą czynnością po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., I SAB/Wa 72/19 było wezwanie skarżącego pismem z dnia 12 czerwca 2020 r. do usunięcia rozbieżności w imieniu dawnej współwłaścicielki nieruchomości, M. J. Kwestia ta została wyjaśniona pismem z dnia 23 lipca 2020 r., a przez ponad rok organ nie wskazał nawet, czy udzielone wyjaśnienia były niewystarczające.
Na skutek poprzednio wniesionej przez J. J. skargi na niewykonanie ww. wyroku z dnia 6 sierpnia 2019 r., I SAB/Wa 72/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., I SA/Wa 2293/20 wymierzył już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 złotych. Organ nadal jednak nie podejmował żadnych czynności w sprawie.
Postanowieniem z dnia [...]maja 2021 r. Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. A. [...], hip. nr [...] – P., jednak w wyniku rozpoznania zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wobec nadal trwającej bezczynności organu, w dniu 24 marca 2022 r. skarżący ponownie wezwał Prezydenta [...] do załatwienia sprawy i wykonania ww. prawomocnego wyroku z dnia 6 sierpnia 2019 r., I SAB/Wa 72/19. W dniu 31 marca 2022 r. organ skierował do skarżącego pismo informujące o stanie sprawy. Nie wydał jednak rozstrzygnięcia w sprawie. Mając powyższe na uwadze skarżący w dniu 4 sierpnia 2022 r. ponownie wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na niewykonanie ww. wyroku tegoż Sądu.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...]wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zajętego w sprawie stanowiska wskazał, iż w dniu 6 września 1949 r. L. i M. O. oraz S. i S.S. wnieśli o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. A. oznaczonej hipotecznie 2050 i [...] – P. Konkludując, organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wskazał, iż skarżący nie jest stroną postępowania dekretowego bowiem L. i M. O. oraz S. i S. S. swoje prawo do złożenia wniosku dekretowego wywiedli z aktu z dnia [...] stycznia 1949 r., którym nabyli przedmiotową nieruchomość wraz z prawami i obowiązkami wynikającymi z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U.1945.50.279 ze zm.), dalej jako "dekret warszawski".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku z dnia 18 listopada 2022 r. wskazał, iż w pierwszej kolejności odniósł się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę o braku po stronie skarżącego interesu prawnego w tej sprawie, wskazując, że przedwczesne jest na tym etapie postępowania rozstrzygnie tej kwestii. W tej sprawie przedmiotem oceny sądu jest jedynie bezczynność organu w wykonaniu wyroku sądu administracyjnego, natomiast merytoryczna ocena tego aspektu sprawy należy do organu administracji publicznej, który wyda w tej sprawie orzeczenie. Następnie Sąd I instancji stwierdził, że bezsporne jest, że akta sprawy, wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęły do organu w dniu 5 lutego 2020 r. Tym samym termin w jakim sprawa winna być załatwiona upłynął 5 maja 2020 r. W tym czasie jednak, ani do dnia wyrokowania, sprawa ustanowienia, w trybie art. 7 dekretu warszawskiego, prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. A. [...], nie została załatwiona przez Prezydenta [...]. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, to wniosek skargi o wymierzenie organowi z tego powodu grzywny został uznany przez Sąd I instancji za niewątpliwie uzasadniony. W tym zakresie wskazano, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane na mocy art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a.. W demokratycznym państwie prawnym niewykonywanie wyroków sądów nie może być tolerowane.
Odnosząc się do bezczynności organu Sąd I instancji stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność, ze względu na bardzo duże przekroczenie terminu do wykonania wyroku, co nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji za zasadne Sąd uznał również przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego, jako formę rekompensaty za wieloletnie oczekiwanie na zakończenie sprawy zainicjowanej wnioskiem z 1949 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. J., zaskarżając wyrok w części, tj. w punkcie 3 i zarzucając naruszenie:
I) prawa materialnego tj.:
1) art. 154 § 6 i § 7 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i:
a. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w rażąco niskiej wysokości, która zważywszy na rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego, nie stanowi wystarczającej rekompensaty i zadośćuczynienia za dolegliwości związane z opieszałym i przewlekłym prowadzeniem postępowania;
b. wymierzenie grzywny w wysokości 5,000 złotych za 2,5-letnią bezczynność organu liczoną od upływu terminu wskazanego wyrokiem Sądu na rozpoznanie sprawy, oraz przyznanie proporcjonalnie zbyt niskiej sumy pieniężnej w wysokości 1.000 złotych za oczekiwanie na rozpoznanie wniosku z 1949 r.;
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku przyczyn przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 1.000,00 złotych jako wystarczającej formy rekompensaty dla skarżącego za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy przez organ, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że bezczynność organu w sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a zatem zawarcie w uzasadnieniu wyroku dwóch sprzecznych, wzajemnie się wykluczających twierdzeń, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną wyroku;
Na podstawie wyżej wymienionych zarzutów, w razie niezastosowania przez Sąd I instancji reasumpcji ww. wyroku, wniesiono o zmianę wyroku Sądu I instancji w zaskarżonej części przez przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości co najmniej 10.000,00 złotych ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Ocenę zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od konstatacji, iż przedmiotem skargi kasacyjnej pozostaje kwestia wysokości przyznanej skarżącemu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Skarżący inicjując postępowanie przed Sądem I instancji domagał się z tego tytułu przyznania kwoty 10.000,00 złotych, zaś w skardze kasacyjnej wskazał, iż winna to być kwota w wysokości co najmniej 10.000,00 złotych. W takiej sytuacji do kwestii przyznania skarżącemu owej sumy pieniężnej ograniczone zostaną uwagi poczynione w niniejszym uzasadnieniu.
Obowiązek sądu administracyjnego w zakresie zastosowania środków prawnych wskazanych w art. 154 § 2 p.p.s.a. był wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga do sądu administracyjnego uregulowana w art. 154 p.p.s.a. dotyczy niewykonania przez organ administracji wydanego już w przeszłości wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W sprawie będącej kanwą do wydania takiego rozstrzygnięcia zachodzi zatem stan dalszego niedziałania organów, prowadzący do zaniechania zakończenia postępowania administracyjnego. W przeszłości stan niesprawnego działania organów był już stwierdzony wyrokiem sądu administracyjnego uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a pomimo zakreślenia owym wyrokiem terminu rozstrzygnięcia sprawy, stan bezczynność lub przewlekłego prowadzenia postępowania trwa nadal. Uwagi te wydają się niezbędne bowiem jakkolwiek środki dodatkowe przewidziane w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania określone w art. 149 § 2 p.p.s.a. mają bliźniaczy kształt do środków przewidzianych w art. 154 § 1, § 6 i § 7 p.p.s.a., to odmienny charakter postępowania uregulowanego przepisem art. 154 p.p.s.a. sprawia, że wymierzenie organowi grzywny staje się zasadniczym środkiem stosowanym w tym postępowaniu. Zasądzenie sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. pozostaje środkiem dodatkowym, jednak już nie wobec rozstrzygnięcia w kwestii bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, jak miało to miejsce na gruncie art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a., ale wobec uwzględnienia skargi na niewykonanie wyroku, a więc wymierzenia organowi grzywny.
Przepis art. 154 § 7, podobnie zresztą jak i art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wskazuje kryteriów zastosowania sumy pieniężnej. Podają jedynie, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, zaś sumę pieniężną do wysokości połowy tak określonej kwoty. W takiej sytuacji w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wyboru środka dodatkowego wskazanego w tych przepisach dokonuje sąd administracyjny dysponując swobodą zbliżoną do uprawnienia dyskrecjonalnego. Z tego też powodu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ocena prawidłowości zastosowanego środka lub środków dodatkowych polega istotnemu ograniczeniu (vide: wyrok NSA z dnia 26 lutego 2021 r., II OSK 2943/20; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r., II OSK 3140/20; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r., III OSK 2948/21 www.orzecznia.nsa.gov.pl ).
Brzmienie art. 154 § 7, podobnie jaki i art. 149 § 2 p.p.s.a. wskazuje, iż przyznanie sumy pieniężnej zależy od uznania sądu i może nastąpić zarówno z urzędu jak i na wniosek strony. W takiej sytuacji kontrola w postępowaniu kasacyjnym środka dodatkowego polega przede wszystkim na ocenie zachowania ustawowych granic jego stosowania i zbadaniu, czy rozstrzygniecie o zastosowaniu bądź odmowie jego zastosowania oparte zostało na obiektywnych kryteriach wynikających z celu funkcjonowania w systemie prawa powyższych norm prawnych. Przy czym, uznanie sądowe, którym kieruje się sąd rozstrzygający kwestię środków dodatkowych cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy. Opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego sędziego (vide: wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r., III OSK 2948/21, www.orzecznia.nsa.gov.pl ). W powyższych warunkach rozstrzygania spraw z zakresu stosowania ww. środków dodatkowych, ugruntowane zostało w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, że środki dyscyplinująco-represyjne (grzywna) oraz dyscyplinująco-kompensacyjną (suma pieniężna) mając charakter dodatkowy winny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., II GSK 127/20; wyrok NSA z dnia 12 maja 2021 r., III OSK 927/21 www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Sąd I instancji wystąpienie takich drastycznych warunków potwierdził, skoro zdecydował się przyznać skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1.000,00 złotych. Kwestia ta pozostaje poza kontrowersją zgłoszoną w postępowaniu kasacyjnym. Istotą sporu pozostaje natomiast to, czy wysokość zasądzonej sumy pieniężnej pozostaje adekwatna do okoliczności sprawy.
Zgodnie przyjmuje się, iż suma pieniężna, o której mowa w art. 154 § 7, ale także w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter kompensacyjny i stanowi swoistą zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie za negatywne przeżycia wynikające z niedziałania organu w sprawie, które aktualnie przybrały postać niewykonania wyroku nakazującego załatwienie sprawy w określonym terminie, a wcześniej stanowiły o bezczynności organu lub przewlekłym prowadzeniu postępowania. Jednocześnie uważa się, że suma pieniężna – podobnie jak grzywna – spełnia funkcję prewencyjną oraz represyjną mając na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania (vide: M.Jagielska, J.Jagielski, M.Grzywacz, R.Stankiewicz, [w:] R.Hauser, M.Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2017, s. 636; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r., III OSK 2948/21; wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., II GSK 127/20, www.orzecznia.nsa.gov.pl ). Suma pieniężna nie ma natomiast charakteru zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo naprawienia poniesionej szkody w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.
Uznając zatem, że suma pieniężna ma przede wszystkim na celu danie stronie rekompensaty (swoistego zadośćuczynienia) za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., I OSK 1905/16, www.orzecznia.nsa.gov.pl ), wysokość zasądzonej z tego tytułu kwoty nie może być symboliczna. Środek ten stanowi bowiem dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Natomiast przez to, że suma pieniężna jest wydatkowania ze środków publicznych na rzecz strony postępowania, następuje wzmocnienie gwarancji terminowego załatwiania sprawy. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że konieczność wydatkowania owych środków poza strukturę organów władzy publicznej stanowi realną, odczuwalną represję wobec organu (vide: wyrok NSA z dnia 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17, www.orzecznia.nsa.gov.pl ). Również z tego punktu widzenia wysokość zasądzonej sumy pieniężnej nie powinna mieć charakteru symbolicznego, skoro środek ten ma efektywnie przeciwdziałać naruszaniu zasady szybkości i sprawności postępowania administracyjnego, a w wypadku skargi na niewykonanie wyroku sądowego, przeciwdziałać szczególnie niebezpiecznemu zjawisku w demokratycznym państwie prawa – ignorowaniu przez organy administracji prawomocnych wyroków sądowych.
Postępowanie administracyjne w badanej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem w 1949 r. i dotychczas nie zostało zakończone. Trwa zatem ponad 73 lata. Trwa także pomimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., I SAB/Wa 72/19, nakazującego wydanie w tej sprawie rozstrzygnięcia w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, oraz pomimo poprzedniego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanego w trybie art. 154 p.p.s.a., którym ukarano już organ grzywną za niewykonanie ww. wyroku, a skarżącemu została przyznana suma pieniężna w kwocie 1.000.00 złotych. Trafnie w takiej sytuacji konstatuje skarżący, iż zastosowane dotychczas przez sąd administracyjny środki prawne nie doprowadziły do rezultatu, dla wywołania którego zostały podjęte. Organ od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r. w istocie nie podjął w sprawie żadnych czynności zmierzających do jej załatwienia. Za taką czynność nie powinna być bowiem traktowane pismo wzywające skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności wokół imienia M.J., te bowiem możliwe były do wyjaśnienia na podstawie dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy. Niezrozumiałe są natomiast powody, które legły u podstaw stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę wniesioną we niniejszej sprawie, wskazujące na to, że skarżący nie jest stroną postępowania dekretowego wywołanego wnioskiem z 1949 r., skoro stanowisko to zostało wyrażone bez podjęcia w tej kwestii rozstrzygnięcia w toku postępowania administracyjnego, a niezałatwienie tej sprawy stanowi istotę skargi w badanej sprawie.
Powyższe okoliczności nie zostały należycie uwzględnione w toku postępowaniu przed Sądem I instancji. Zasądzona już na rzecz skarżącego suma pieniężna w kwocie 1.000,00 złotych za niewykonanie ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., okazała się środkiem nieefektywnym, który nie zrealizował celu, jaki przed nim został postawiony. Nie osiągnięte zostały cele odczuwalnej represji wobec organu i prewencyjnego odziaływania na organ, skoro w ogóle nie doszło do zintensyfikowania działań organu w celu załatwienia sprawy. Przede wszystkim nie osiągnięto jednak celu udzielenia stronie rekompensaty za wyjątkowo długotrwałe ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Aspekt ten podkreślany jest natomiast szczególnie mocno w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że realizacja funkcji kompensacyjnej wina polegać przede wszystkim na takim określeniu wysokości sumy pieniężnej, która da skarżącemu świadomość, że nie jest osamotniony w dochodzeniu swoich praw i nie jest bezbronny w relacjach z organami władzy publicznej, że sąd administracyjny dostrzega wszelkie dolegliwości i niedostatki jakich doznaje wskutek opieszałego działania organów administracji i, że obejmuje skarżącego swoją skuteczną ochroną (vide: wyrok NSA z dnia 27 maja 2012 r., I OSK 2741/20; wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2021 r., I OSK 2765/20, www.orzecznia.nsa.gov.pl ).
Trafny zatem okazał się zarzut kasacyjny naruszenia art. 154 § 6 i § 7 p.p.s.a. przez przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 1.000,00 złotych. Tak określona suma pieniężną nie uwzględnia wszystkich okoliczności badanej spraw, a przez to nie jest w stanie efektywnie realizować celów, które ustawodawca postawił przed sądem administracyjnym stosującym ów przepis. Mając na uwadze charakter badanej sprawy administracyjnej, jej dotychczasowy czas trwania, w tym także konieczność ponownego rozstrzygania przez sąd administracyjny sprawy ze skargi na niewykonanie wyroku, a nadto uwzględniając wagę dla skarżącego sprawy dekretowej, w kontekście spodziewanych korzyści postrzeganych przez niego jako realizacja słusznego interesu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż kwota 5.000,00 złotych stanowi sumę pieniężną w wysokości należycie wartościującej powyższe okoliczności.
Nie doszło natomiast do naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 154 § 7 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów tego rodzaju. Dodatkowo należy zauważyć, iż w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W skardze kasacyjnej nie wskazano na tego rodzaju wadliwość. Natomiast sposób argumentowania przez Sąd I instancji w kwestii wysokości zasądzonej sumy pieniężnej nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Jak już była o tym mowa przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznając sądowi administracyjnemu uprawnienie z zakresu władzy dyskrecjonalnej nie podaje okoliczności, które winny zostać uwzględnione dla podjęcia rozstrzygnięcia w kwestii sumy pieniężnej. Ważenie argumentów wyprowadzonych z okoliczności sprawy dla określenia wysokości sumy pieniężnej nie stanowi o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a., nawet wtedy gdy ten proces przebiegałby nieprawidłowo, choćby wskutek nieuwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Natomiast wady tego rodzaju mogą świadczyć o nieprawidłowym zastosowaniu art. 154 § 7 p.p.s.a. Zarzut taki został postawiony w badanej skardze kasacyjnej i okazał się zarzutem zasadnym.
Uznając, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił pkt 3. zaskarżonego wyroku, a skoro istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o zasądzeniu od organu na rzecz skarżącego kwoty 5.000,00 złotych tytułem sumy pieniężnej (art. 188 w związku z art. 154 § 7 i art. 193 p.p.s.a.). W pozostałym zakresie skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna (art. 188 w związku z art. 151 i art. 193 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.