I OSK 938/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Ośrodka Adopcyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który uznał za bezskuteczną czynność niezakwalifikowania kandydatów na rodziców przysposabiających. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd kasacyjny uznał, że WSA nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, pomijając istotne dokumenty, takie jak kwestionariusz wywiadu adopcyjnego i opinia psychologiczno-pedagogiczna, które zawierały informacje o motywacji kandydatów oraz ich predyspozycjach osobistych. Sąd pierwszej instancji skupił się głównie na kwestii formalnych wymogów mieszkaniowych i finansowych oraz na niezgodności wewnętrznego regulaminu ośrodka z prawem powszechnie obowiązującym, pomijając przy tym kryteria oceny wynikające wprost z art. 172 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. NSA podkreślił, że ocena kandydatów powinna uwzględniać nie tylko wymogi formalne, ale także kwalifikacje osobiste, motywację oraz dane z wywiadu adopcyjnego. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA, który ma dokonać oceny zaskarżonej czynności z uwzględnieniem wszystkich wskazanych kryteriów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji kandydatów na rodziców adopcyjnych, relacji między prawem powszechnie obowiązującym a aktami wewnętrznymi organów, oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych nad czynnościami organów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą adopcyjną i kwalifikacją kandydatów, ale jego ogólne zasady dotyczące hierarchii aktów prawnych i zakresu kontroli sądowej mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wewnętrzny regulamin ośrodka adopcyjnego może kreować dodatkowe przesłanki kwalifikacji kandydatów na rodziców adopcyjnych, wykraczające poza ustawowe wymogi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wewnętrzny akt organizacyjny ośrodka adopcyjnego nie może kreować wymagań, warunków lub obowiązków dla kandydatów, które nie wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (ustawy i kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że WSA prawidłowo wskazał, iż wewnętrzny regulamin nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej do odmowy kwalifikacji kandydatów, gdyż taka czynność władcza musi opierać się na przepisach powszechnie obowiązujących. Jednakże WSA pominął, że ocena kandydatów powinna uwzględniać kryteria ustawowe, w tym motywację i dane z wywiadu adopcyjnego, które były zawarte w aktach sprawy.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy w sprawie odmowy kwalifikacji kandydatów na rodziców adopcyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, pomijając istotne dokumenty i kryteria oceny wynikające z ustawy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA nie uwzględnił wszystkich istotnych dokumentów (wywiad adopcyjny, opinia psychologiczno-pedagogiczna) oraz wszystkich kryteriów oceny kandydatów wynikających z art. 172 ust. 5 ustawy, skupiając się nadmiernie na kwestiach formalnych i wewnętrznym regulaminie.
Czy czynność niezakwalifikowania kandydatów na rodziców adopcyjnych przez Dyrektora Ośrodka Adopcyjnego podlega kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czynność ta ma charakter władczy i jednostronny, skierowany do indywidualnie oznaczonego podmiotu, co kwalifikuje ją jako czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, że czynność Dyrektora Ośrodka Adopcyjnego, będącego organem jednostki samorządu terytorialnego, podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ kształtuje prawa i obowiązki jednostki w sposób władczy i jednostronny.
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.w.r. art. 154 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.r. art. 155 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.r. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.r. art. 157
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.r. art. 166a § 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.r. art. 172 § 5
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
k.r.o. art. 114
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 114¹ § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 114¹ § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 115
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 78
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 114 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 93 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 93 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, pomijając istotne kryteria oceny kandydatów wynikające z ustawy. • WSA oparł się nadmiernie na wewnętrznym regulaminie ośrodka adopcyjnego, zamiast na przepisach powszechnie obowiązującego prawa. • WSA nie uwzględnił wszystkich przyczyn niezakwalifikowania kandydatów, w tym motywacji i predyspozycji osobistych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Dyrektora dotyczące naruszenia art. 1 i 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych. • Zarzut naruszenia art. 172 ust. 5 ustawy w zakresie, w jakim organ miał być nieograniczony w doborze kryteriów oceny.
Godne uwagi sformułowania
Regulamin, choć ma charakter wewnętrzny, musi być zgodny ze źródłami prawa powszechnie obowiązującego. • Akt taki nie może kreować wymagań, warunków lub obowiązków jakie nałożone zostaną na podmioty zewnętrzne wobec ośrodka, nie związane z nim zasadami hierarchicznego podporządkowania. • Czynność mająca charakter władczy, jednostronny, a ponadto skierowana do indywidualnie oznaczonego podmiotu nie związanego organizacyjnie z jej autorem, musi mieć za podstawę przepis powszechnie obowiązujący.
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji kandydatów na rodziców adopcyjnych, relacji między prawem powszechnie obowiązującym a aktami wewnętrznymi organów, oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych nad czynnościami organów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą adopcyjną i kwalifikacją kandydatów, ale jego ogólne zasady dotyczące hierarchii aktów prawnych i zakresu kontroli sądowej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat adopcji i pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie prawa przez instytucje państwowe, nawet w tak delikatnych kwestiach. Pokazuje również, jak sądy kontrolują działania administracji.
“Czy wewnętrzny regulamin ośrodka adopcyjnego może stanąć ponad prawem?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.