I OSK 934/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (ugn), w szczególności art. 136 i 137 ugn w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, twierdząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna. Podkreślał, że nieruchomość została sprzedana po wejściu w życie ugn, a cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd wskazał, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia wobec wyroku WSA, a nie decyzji administracyjnych, co czyni część zarzutów bezprzedmiotową. Ponadto, uzasadnienie skargi było szczątkowe. NSA podkreślił, że nieruchomość została przejęta na własność państwa z mocy prawa na podstawie ustawy z 1961 r., a przepisy o zwrocie nieruchomości mają zastosowanie na mocy art. 216 ust. 1 ugn. Sąd uznał, że cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) został zrealizowany, co potwierdza obecność drogi wewnętrznej i pawilonu handlowego jako elementów infrastruktury osiedla. Sąd zwrócił uwagę na upływ ponad pięćdziesięciu lat od wywłaszczenia i konieczność rekonstrukcji celu wywłaszczenia z uwzględnieniem standardów prawnych z tamtego okresu. Stwierdzono, że późniejsze zagospodarowanie nieruchomości nie podważa realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście upływu czasu i rekonstrukcji celu wywłaszczenia dokonanego na podstawie przepisów sprzed 1989 roku. Potwierdzenie, że późniejsze zagospodarowanie nieruchomości nie podważa realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości na własność państwa z mocy prawa na podstawie ustawy z 1961 r. oraz wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego. Konieczność indywidualnej analizy celu wywłaszczenia w każdej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, pomimo upływu kilkudziesięciu lat od wywłaszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą (droga wewnętrzna, pawilon handlowy) został zrealizowany. Fakt późniejszego zagospodarowania nieruchomości lub upływ czasu nie podważa realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia.
Jak należy rekonstruować cel wywłaszczenia dokonany na podstawie przepisów sprzed 1989 roku, zwłaszcza po upływie kilkudziesięciu lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rekonstrukcja celu wywłaszczenia powinna nastąpić w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej i inne akty poprzedzające proces wywłaszczenia, a w razie potrzeby, na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, uwzględniając standardy prawne i funkcjonalne z chwili wywłaszczenia oraz upływ czasu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przy rekonstrukcji celu wywłaszczenia, zwłaszcza dokonanego kilkadziesiąt lat temu, należy uwzględnić historyczny kontekst prawny i ustrojowy, a także potencjalną niekompletność materiału dowodowego. Wymagania co do szczegółowości celu należy oceniać proporcjonalnie do standardu z chwili wywłaszczenia.
Czy zarzuty dotyczące decyzji organów administracji publicznej mogą być skutecznie podnoszone w skardze kasacyjnej skierowanej przeciwko wyrokowi sądu administracyjnego pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko wyrokowi sądu administracyjnego, a nie decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym. Zarzuty wobec decyzji administracyjnych w skardze kasacyjnej są bezprzedmiotowe.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia wobec wyroku WSA, a nie decyzji administracyjnych. Zarzuty stawiane w skardze kasacyjnej wobec decyzji organów administracji publicznej są bezprzedmiotowe i nie podlegają rozpoznaniu.
Przepisy (14)
Główne
ppsa art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ugn art. 136 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 136 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 137 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
ppsa art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
ugn art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy dotyczące przesłanek wyłączenia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
ugn art. 216 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Reguła stosowania przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości do nieruchomości przejętych na własność państwa z mocy prawa na podstawie ustawy z 1961 r.
ustawa z 1961 r. art. 22 § 2
Ustawa z dnia 14 lipca 1964 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego został zrealizowany, co stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości. • Nieruchomość została przejęta na własność państwa z mocy prawa na podstawie ustawy z 1961 r., a przepisy o zwrocie nieruchomości mają zastosowanie na mocy art. 216 ust. 1 ugn. • Rekonstrukcja celu wywłaszczenia powinna uwzględniać standardy prawne z chwili wywłaszczenia oraz upływ czasu. • Zarzuty wobec decyzji administracyjnych w skardze kasacyjnej są bezprzedmiotowe. • Uzasadnienie skargi kasacyjnej było szczątkowe i nie zawierało merytorycznej polemiki.
Odrzucone argumenty
Cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna. • Nieruchomość została sprzedana po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. • Ochrona konstytucyjna przyznana prawu do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 ppsa, gdyż strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a żadna z pozostałych stron nie zażądała jej przeprowadzenia. • W skardze kasacyjnej powołano wyłącznie podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 ppsa, zarzucając wyłącznie naruszenie prawa materialnego. • Skarżący kasacyjnie nie zakwestionował ustaleń faktycznych sprawy, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest zobowiązany przyjąć, iż stan faktyczny sprawy przedstawia się tak, jak to przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. • Nieruchomość objęta wnioskiem zwrotowym nie została wywłaszczona sensu stricto, ale przejęta na własność państwa z mocy samego prawa, na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1964 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. • Rekonstrukcja celu wywłaszczenia, o którym mowa w art. 136 i 137 ugn, winna nastąpić przede wszystkim w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej oraz innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia. • Istotne znaczenie w sprawie ma upływ czasu – ponad pięćdziesiąt lat jakie upłynęło od momentu wywłaszczenia do wszczęcia postępowania o zwrot nieruchomości. • Choć zatem nie ulega wątpliwości, że cel wywłaszczenia należy wykładać ściśle, to jednak wymagania odnośnie jego szczegółowości należy oceniać proporcjonalnie do standardu funkcjonalnego i prawnego z chwili wywłaszczenia a nie analizy sprawy. […]
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący sprawozdawca
Marian Wolanin
sędzia
Jakub Zieliński
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście upływu czasu i rekonstrukcji celu wywłaszczenia dokonanego na podstawie przepisów sprzed 1989 roku. Potwierdzenie, że późniejsze zagospodarowanie nieruchomości nie podważa realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości na własność państwa z mocy prawa na podstawie ustawy z 1961 r. oraz wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego. Konieczność indywidualnej analizy celu wywłaszczenia w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które może mieć znaczenie dla wielu właścicieli. Pokazuje, jak upływ czasu i zmiany prawne wpływają na możliwość odzyskania majątku.
“Ponad 50 lat po wywłaszczeniu: czy można odzyskać ziemię pod budowę osiedla?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.