I OSK 930/21
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jest zobowiązane do wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje przeciwpowodziowe, nawet po zmianie właściciela na Skarb Państwa.
Sprawa dotyczyła ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje przeciwpowodziowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju, uznając, że odszkodowanie powinno wypłacić Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Minister wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że zmiany w Prawie wodnym z 2018 r. przeniosły odpowiedzialność na PGW WP, które reprezentuje Skarb Państwa.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju w sprawie odmowy wypłaty odszkodowania. Spór dotyczył ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje przeciwpowodziowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że odszkodowanie powinno wypłacić Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW WP), a nie Zarząd Województwa Małopolskiego. Minister w skardze kasacyjnej zarzucił błędną wykładnię przepisów materialnoprawnych, w tym art. 526, 528 ust. 1 pkt 2 i 534 Prawa wodnego oraz art. 20 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami Prawa wodnego, w szczególności po zmianach wprowadzonych od 1 stycznia 2018 r., Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przejęło zadania związane z gospodarką wodną i reprezentuje Skarb Państwa w sprawach odszkodowawczych dotyczących nieruchomości przejętych pod inwestycje przeciwpowodziowe. Sąd zwrócił uwagę na umowę darowizny z 21 grudnia 2015 r., na mocy której nieruchomości stały się własnością Skarbu Państwa, co potwierdzało jego rolę w tej sprawie. NSA powołał się również na wcześniejsze orzecznictwo, w tym uchwałę Sądu Najwyższego, potwierdzające następstwo prawne PGW WP.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jest podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania.
Uzasadnienie
Zmiany w Prawie wodnym od 1 stycznia 2018 r. przeniosły kompetencje i obowiązki związane z gospodarką wodną oraz inwestycjami na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, które reprezentuje Skarb Państwa. Umowa darowizny nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa potwierdza jego rolę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u. Prawo wodne art. 526
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Z dniem wejścia w życie ustawy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wykonują zadania dotychczasowego Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód, mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną oraz inwestycjami w gospodarce wodnej.
u. Prawo wodne art. 528 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Z dniem wejścia w życie ustawy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nieruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodziowych wraz z urządzeniami wodnymi związanymi z nimi funkcjonalnie.
u. Prawo wodne art. 534 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Z dniem wejścia w życie ustawy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przystępują do toczących się postępowań sądowych i administracyjnych, w których stronami byli Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej, marszałkowie województw, kierownicy wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych – dotyczących spraw wynikających z przepisów ustawy uchylanej w art. 573.
u. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych art. 20 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
Z tytułu przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego własności nieruchomości, właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu tej nieruchomości przysługuje odszkodowanie.
Pomocnicze
u. Prawo wodne art. 75 § ust. 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
Programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz ich utrzymywanie należało do marszałka województwa.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, NSA oddala skargę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiany w Prawie wodnym od 1 stycznia 2018 r. przeniosły odpowiedzialność za wypłatę odszkodowań na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. PGW WP reprezentuje Skarb Państwa w postępowaniach odszkodowawczych dotyczących nieruchomości przejętych pod inwestycje przeciwpowodziowe. Umowa darowizny z 21 grudnia 2015 r. potwierdza przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii dotycząca błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów materialnoprawnych.
Godne uwagi sformułowania
podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie następstwo prawne Wód Polskich generalne następstwo procesowe inter vivos
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Karol Kiczka
członek
Piotr Przybysz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę odszkodowań za nieruchomości przejęte pod inwestycje przeciwpowodziowe po zmianach w Prawie wodnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości pod inwestycje przeciwpowodziowe i zmian prawnych z 2018 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności za odszkodowania w kontekście inwestycji infrastrukturalnych i zmian prawnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Kto płaci za drogi wodne? NSA rozstrzyga spór o odszkodowania.”
Dane finansowe
WPS: 1126,5 PLN
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I OSK 930/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-09-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Kremer /sprawozdawca/ Karol Kiczka Piotr Przybysz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 2771/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-08-21 Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 310 art. 526, art. 528 ust. 1 pkt 2 i art. 534 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j. Dz.U. 2010 nr 143 poz 963 art. 20 ust. 1 Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia NSA Karol Kiczka Protokolant: asystent sędziego Paulina Słonecka po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2020r., sygn. akt I SA/Wa 2771/19 w sprawie ze skargi Województwa Małopolskiego, reprezentowanego przez Zarząd Województwa Małopolskiego na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 22 października 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2771/19 po rozpoznaniu skargi Województwa Małopolskiego, reprezentowanego przez Zarząd Województwa Małopolskiego na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 22 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania, w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt I, w pkt 2 zasądził od Ministra Rozwoju na rzecz Województwa Małopolskiego reprezentowanego przez Zarząd Województwa Małopolskiego kwotę 370 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wydanie wyroku poprzedzały następujące ustalenia faktyczne i prawne: Wojewoda Małopolski decyzją nr [...] z dnia 14 czerwca 2013 r. znak [...] wydaną na wniosek Dyrektora Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie, reprezentującego Województwo Małopolskie, udzielił pozwolenia na realizacje inwestycji pn. [...], która jednocześnie zatwierdza podział nieruchomości, projekt budowlany oraz nadaje decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wymieniona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 2 lutego 2015 r. znak: [...]. W piśmie z dnia 20 maja 2015 r. Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie wskazał nieruchomości objęte ww. decyzją w stosunku do których nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania, stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych. W związku z powyższym zostały wszczęte postępowania między innymi w niniejszej sprawie mające na celu ustalenie odszkodowanie za nieruchomości przejęte na rzecz Województwa Małopolskiego na mocy decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 14 czerwca 2013 r. Odszkodowanie w niniejszej sprawie dotyczyło działki powstałej z działki nr [...] obręb [...] o pow. [...]m2, która była przedmiotem współwłasności E. W., A. K. i E. Z. Jak wynika z akt sprawy w dniu 21 grudnia 2015 r. została zawarta w formie aktu notarialnego repertorium A: [...] umowa darowizny wymienionych w akcie nieruchomości, których właścicielem na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 14 czerwca 2013 r. z mocy prawa stało się Województwo Małopolskie a Skarbem Państwa. Będąca przedmiotem ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie działka o pow. [...]m2 utworzona z działki nr [...] została wymieniona w pkt 73 aktu notarialnego na stronie 9, która wraz z pozostałymi objętymi przedmiotowy aktem działkami stała się własnością Skarbu Państwa. Wojewoda Małopolski wydając w dniu 3 listopada 2018 r. decyzję o odszkodowaniu w pkt 1 ustalił odszkodowanie wysokości 1.126,50 zł, w pkt 2 odszkodowanie ustalone w pkt 1 decyzji przyznał na rzecz: E. W. w wysokości 375,50 zł, A. K. w wysokości 375,50 zł, E. Z. w wysokości 375,50 zł. W pkt 3 decyzji zobowiązał Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji. W uzasadnieniu decyzji odnośnie podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania wskazano, iż w dniu 24 sierpnia 2017 r. weszły w życie zmiany w specustawie powodziowej wprowadzone z mocy art. 515 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Na mocy tej zmiany zobowiązanym do wypłaty odszkodowania powinno być Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju, decyzją z dnia 22 października 2019 r., po rozpoznaniu odwołania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 3 listopada 2018 r. w zakresie pkt 3 i orzekł o zobowiązaniu Zarządu Województwa Małopolskiego do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji, w sposób określony w pkt 2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z dniem 1 stycznia 2018 r. do zapłaty odszkodowania z tytułu za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości przeznaczonych na realizację inwestycji przeciwpowodziowych powinno być zobowiązane Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, jednakże jedynie w odniesieniu do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawcą w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowej było Województwo Małopolskie. Przedmiotowa nieruchomość z dniem 2 lutego 2015 r. gdy stała się ostateczna decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 14 czerwca 2013 r. stała się własnością Województwa Małopolskiego, natomiast Wojewoda Małopolski w zaskarżonej decyzji jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania wskazał Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2771/19 po rozpoznaniu skargi Województwa Małopolskiego, reprezentowanego przez Zarząd Województwa Małopolskiego na wskazaną decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 22 października 2019 r. w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt I albowiem nie podzielił stanowiska Ministra, iż podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Zarząd Województwa Małopolskiego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 526, art. 528 ust. 1 pkt 2 i art. 534 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 933 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że organ odwoławczy dokonał wadliwej oceny stanu prawnego i w sposób nieprawidłowy określił podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania. Wskazując na powyższe okoliczności wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; - rozpoznanie sprawy na rozprawie; - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą wyłącznie przepisów materialnoprawnych, a istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, który podmiot zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Przypomnieć należy, że z treści art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, wynika, że nieruchomości lub ich części ujęte w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna. Stosownie zaś do art. 20 ust. 1 wymienionej ustawy z 2010 r., z tytułu przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego własności nieruchomości, o których mowa w art. 9 pkt 5 lit. a ustawy, właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu tej nieruchomości przysługuje odszkodowanie, w wysokości uzgodnionej między inwestorem, a dotychczasowym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, od odpowiednio Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Uzgodnienia dokonuje się w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna, nie dojdzie do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowania ustala wojewoda w drodze decyzji (art. 20 ust. 2 ww. ustawy). Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121) do urządzeń melioracji wodnych podstawowych zaliczano między innymi budowle regulacyjne oraz przeciwpowodziowe, jeżeli służyły celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 ustawy. Z art. 75 ust. 1 ustawy wynikało natomiast, że programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz ich utrzymywanie należało do marszałka województwa, który realizował je jako zadania z zakresu administracji rządowej (art. 75 ust. 2 ustawy). A zatem województwo, czyli jednostka samorządu terytorialnego, działając poprzez marszałka województwa, wykonywało te zadania jako zlecone (art. 166 ust. 2 Konstytucji RP), nie będąc przy tym właścicielem ww. urządzeń (art. 72 ust. 1 ustawy). Co równie istotne, zadania, o których mowa w art. 75 ust. 1 ustawy, były to zadania władcze województwa, a nie właścicielskie. Urządzenia melioracji wodnych podstawowych stanowią bowiem własność Skarbu Państwa i co do zasady są wykonywane na jego koszt, natomiast za ich utrzymanie odpowiedzialne było województwo (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt III CZP 57/19, Lex nr 2786142,a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt II CSK 480/14, niepubl., oraz z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II CSK 401/16, OSNC 2018, Nr 1, poz. 12). Także w niniejszej sprawie inwestycja w zakresie budowli przeciwpowodziowych polegająca na [...] realizowana na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 14 czerwca 2013 r., była zadaniem rządowym zleconym jednostce samorządu terytorialnego – w tym przypadku Województwu Małopolskiemu, któremu przysługiwał status inwestora w ramach tej inwestycji. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest, że po zrealizowaniu inwestycji, w dniu 21 grudnia 2015 r. została zawarta w formie aktu notarialnego umowa darowizny na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z wymienionych w akcie działek, których właścicielem na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 14 czerwca 2013 r. z mocy prawa stało się Województwo Małopolskie. To przekazanie Skarbowi Państwa w formie darowizny własności nieruchomości nastąpiło w związku z faktem, że jest to nieruchomość pod urządzeniem wodnym, będącym z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Będąca przedmiotem ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie działka o pow. [...]m2 utworzona z działki nr [...] została wymieniona w pkt 73 aktu notarialnego na stronie 9, która wraz z pozostałymi objętymi przedmiotowy aktem działkami stała się z dniem 21 grudnia 2015 r. własnością Skarbu Państwa. Druga istotna okoliczność związana jest ze zmianą stanu prawnego, która nastąpiła w dniu 1 stycznia 2018 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.). Stosownie do treści art. 526 ustawy Prawo wodne, z dniem wejścia w życie ustawy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wykonują zadania dotychczasowego Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Powyższa zmiana stanu prawnego koresponduje z uchyleniem art. 14 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2018 r., poz. 913 ze zm.), który w wersji sprzed zmiany stanowił, że samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami, w szczególności w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, a w szczególności wyposażenia i utrzymania wojewódzkich magazynów przeciwpowodziowych. Z kolei zgodnie z art. 528 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, z dniem wejścia w życie ustawy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nieruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodziowych wraz z urządzeniami wodnymi związanymi z nimi funkcjonalnie, przyległych do wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy uchylanej w art. 573, a także położonych na tych nieruchomościach budynków oraz innych urządzeń. Natomiast stosownie do art. 534 ust. 5 Prawa wodnego, z dniem wejścia w życie ustawy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przystępują do toczących się postępowań sądowych i administracyjnych, w których stronami są: 1) Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, 2) dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej, 3) marszałkowie województw, 4) kierownicy wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych – dotyczących spraw wynikających z przepisów ustawy uchylanej w art. 573. Po zmianie stanu prawnego, tj. po wejściu w życie Prawa wodnego, od dnia 1 stycznia 2018 r. samorząd województwa utracił jakąkolwiek kompetencję do wykonywania wskazanych powyżej zadań. W konsekwencji powyższego, wszystkie kompetencje i obowiązki województwa dotyczące zadań zleconych z zakresu gospodarki wodnej, w tym utrzymania urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz prowadzenie inwestycji z tym związanych przeszło, z mocy prawa, na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. To właśnie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie reprezentuje Skarb Państwa w postępowaniu odszkodowawczym oraz wykonuje uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości przejętej na cele budowy urządzenia wodnego. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych zaaprobowano stanowisko, że na podstawie art. 534 ust. 5 Prawa wodnego, doszło do następstwa prawnego PGWP po marszałku województwa w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (por. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Łd 1039/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 maja 2018 r. sygn. akt II SA/GI 89/18). Przedmiot niniejszej sprawy nierozerwalnie wiąże się z materią regulowaną przepisami Prawa wodnego dotyczy bowiem realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych. Wskazać jeszcze należy, że tożsame zagadnienie jak w niniejszej sprawie, bo też dotyczące podmiotu, który powinien być zobowiązany do wypłaty odszkodowania w związku z realizację tej samej inwestycji na podstawie tej samej decyzji Wojewody Małopolskiego nr [...] z dnia 14 czerwca 2013 r. znak [...] wydanej na wniosek Dyrektora Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie, reprezentującego Województwo Małopolskie, tylko dotyczące innej działki będącej własnością innych podmiotów były przedmiotem miedzy innymi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2807/20. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania powinno być Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, wyrok ten jest prawomocny, skarga kasacyjna nie była wniesiona. Również w wyroku z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2806/20 (dotyczącym tego samego stanu faktycznego co w sprawie I SA/Wa 2807/20 i w obecnie rozpoznawanej sprawie I SA/Wa 2771/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Jednak od wyroku WSA z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2806/20 została wniesiona skarga kasacyjna przez Ministra Rozwoju i Technologii i Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 165/23 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku brak odniesienia do stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 2018 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, brak również informacji o umowie darowizny zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 21 grudnia 2015 r. na podstawie której Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości nabytych uprzednio przez Województwo Małopolskie na podstawie decyzji z dnia 14 czerwca 2013 r., a jedynym powodem uchylenia decyzji jest brak akt postępowania o wydanie pozwolenia na realizacje inwestycji przeciwpowodziowej na dz. nr [...] o pow. [...]ha, obr. [...], jedn. ewid. [...], tym samym, nie można przesądzić, czy na podstawie samej tylko treści decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji będzie możliwe ustalenie nabywcy przedmiotowej nieruchomości i podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, tj. I SA/Wa 2771/19 kwestia właściciela nieruchomości objętych decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 14 czerwca 2013 r. o pozwoleniu na realizację opisanej inwestycji wodnej, w związku ze znajdującą się w się w aktach umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 21 grudnia 2015 r. Repertorium A: [...] została wyjaśniona. Natomiast zwrócić należy uwagę, że wynikające z art. 534 ust. 5 następstwo prawne Wód Polskich, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie ustawy Wody Polskie przystępują do toczących się postępowań sądowych i administracyjnych, postępowań dotyczących spraw wynikających z przepisów ustawy uchylonej w art. 573, czyli ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, obejmuje różne sprawy administracyjne i różne sprawy sądowe jeżeli tylko są to sprawy wynikające z przepisów uchylonej ustawy. Przykładowo z zakresu spraw administracyjnych mogą to być sprawy związane np. z prawem budowlanym, kontrolą stanu technicznego obwałowań przeciwpowodziowych np. wyrok NSA z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1636/20. A jeśli chodzi o sprawy sądowe to mogą to być sprawy toczące się zarówno przed sądami administracyjnymi jak i sądami powszechnymi, jeżeli tylko są to sprawy wynikające z uchylonej ustawy. Stąd też w problematyce następstwa Wód Polskich w postępowaniach sądowych wypowiadał się również Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 19 stycznia 2024 r. sygn. akt II CSKP 865/22 Sąd Najwyższy między innymi odnosząc się do art. 534 ust. 5 wskazał: "Konieczne jest zracjonalizowanie wykładni art. 534 ust. 5 ustawy z 2017 r. Prawo wodne w sposób, który uwzględni jego cel. Mimo literalnego wskazania w art. 534 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z 2017 r. Prawo wodne, że PGW Wody Polskie przystępuje do postępowań sądowych, których stroną był Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej, to w istocie chodzi o postępowania, w których stroną był Skarb Państwa zastępowany przez te organy. Na tej samej zasadzie należy przyjąć, że jakkolwiek z art. 534 ust. 5 pkt 3 ustawy z 2017 r. Prawo wodne wynika, że PGW Wody Polskie. przystępują do postępowań, których stroną był marszałek województwa, to w istocie chodzi o postępowania, w których stroną było województwo. W przepisie tym, mimo jego specyficznego brzmienia, chodzi zarazem o generalne następstwo procesowe inter vivos. Jednak następstwo, o którym mowa, może mieć miejsce tylko w takim zakresie, w jakim w relacji między Skarbem Państwa lub województwem a PGW Wody Polskie. zachodzi - zgodnie z przepisami ustawy - Prawo wodne - następstwo materialnoprawne. Następstwo to dotyczy przede wszystkim praw i obowiązków wynikających z umów (art. 534 ust. 1 i art. 536 ustawy z 2017 r. Prawo wodne). Natomiast w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt III CZP 57/19, dotyczącej odpowiedzialności odszkodowawczej województwa, wyrażone zostało następujące stanowisko: "W procesie cywilnym o odszkodowanie za niezgodne z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu zadań publicznych, o których mowa w art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.), wszczętym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.) w miejsce pozwanego województwa, nie wstępuje na podstawie art. 534 ust. 5 pkt 3 tej ustawy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w Warszawie". Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, a kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest prawidłowa, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę