I OSK 93/10

Naczelny Sąd Administracyjny2010-04-30
NSAAdministracyjneWysokansa
ABWsłużbazdolność do służbykomisja lekarskaorzeczeniekontrola sądowakandydatwada wzrokuprawo administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawo kandydata do służby w ABW do zaskarżania orzeczeń komisji lekarskiej dotyczących jego zdolności do służby.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Centralnej Komisji Lekarskiej ABW od wyroku WSA, który uchylił orzeczenie o niezdolności kandydata A.K. do służby w ABW z powodu wady wzroku. WSA uznał, że orzeczenia komisji lekarskich, nawet wobec kandydatów, podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że kandydaci do służby w ABW mają prawo do zaskarżania orzeczeń komisji lekarskich dotyczących ich zdolności do służby, co wynika z zasad konstytucyjnych.

Centralna Komisja Lekarska ABW wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił orzeczenie o niezdolności kandydata A.K. do służby w ABW. Kandydat został uznany za niezdolnego do służby z powodu wady wzroku (braku jednoczesnego widzenia obuocznego), co według komisji dyskwalifikuje go z możliwości posługiwania się bronią palną. WSA uchylił to orzeczenie, uznając, że orzeczenia komisji lekarskich, nawet wobec kandydatów, mają charakter decyzji administracyjnych i podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. NSA rozpoznał skargę kasacyjną organu, zarzucającą naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym kwestionującą kognicję sądów administracyjnych w sprawach kandydatów. Sąd Najwyższy uznał skargę za niezasadną. Potwierdził, że przepisy dotyczące oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW nie różnicują trybu postępowania w zależności od tego, czy dotyczy to funkcjonariusza, czy kandydata. Orzeczenia komisji lekarskich, wydawane na podstawie rozporządzenia, mają charakter władczych rozstrzygnięć i podlegają kontroli sądu administracyjnego. NSA podkreślił, że wyłączenie możliwości zaskarżenia orzeczenia przez kandydata, przy jednoczesnym przyznaniu tego prawa funkcjonariuszowi, godziłoby w zasady konstytucyjne, takie jak zasada równości, prawo do sądu i prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. W związku z tym NSA oddalił skargę kasacyjną organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, orzeczenia komisji lekarskich dotyczące zdolności do służby w ABW, wydawane wobec kandydatów, podlegają kontroli sądowoadministracyjnej.

Uzasadnienie

Orzeczenia komisji lekarskich mają charakter decyzji administracyjnych, nawet wobec kandydatów, i podlegają kontroli sądów administracyjnych. Wyłączenie tej kontroli godziłoby w zasady konstytucyjne, takie jak zasada równości i prawo do sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.o ABW oraz AW art. 45 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu

Delegacja dla Prezesa Rady Ministrów do określenia zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji.

u.o ABW art. 44 § pkt 5

Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu

Określa wymogi dotyczące kwalifikacji zawodowych oraz zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW, mające zastosowanie zarówno do funkcjonariuszy, jak i kandydatów.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a/

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia orzeczenia organu, jeśli zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Określa zasady oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW oraz tryb orzekania przez komisje lekarskie.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wskazuje na możliwość kontroli sądowej orzeczeń wydawanych w postępowaniach uregulowanych przepisami prawa mającymi moc powszechnie obowiązującą.

P.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń

Nie może być wprost zastosowane do oceny zdolności kandydata do służby w ABW.

u. o broni i amunicji art. 3

Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji

Wyłącza przepisy ustawy w odniesieniu do broni i amunicji stanowiących uzbrojenie ABW.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie wzoru kwestionariusza osobowego oraz szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego wobec kandydatów do służby w ABW

Reguluje postępowanie kwalifikacyjne wobec kandydatów do służby w ABW, w tym uzyskanie orzeczenia komisji lekarskiej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenia komisji lekarskich dotyczące zdolności do służby w ABW, wydawane wobec kandydatów, podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Wyłączenie możliwości zaskarżenia orzeczenia przez kandydata naruszałoby zasady konstytucyjne. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o pozwolenie na broń nie może być podstawą do orzekania o niezdolności do służby w ABW.

Odrzucone argumenty

Orzeczenia komisji lekarskich dotyczące zdolności do służby w ABW nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku kandydatów. Przesłanki z art. 44 pkt 5 ustawy o ABW podlegają badaniu sądu wyłącznie w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących już służbę. Postępowanie kwalifikacyjne wobec kandydatów nie przewiduje wydawania rozstrzygnięć podlegających kontroli sądu administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Akt prawny w postaci rozporządzenia wydanego w wyniku wykonania delegacji ustawowej, stwarza podstawę prawną do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w formacji uzbrojonej, w postępowaniu uregulowanym w przepisach prawa mających moc powszechnie obowiązującą (a więc odpowiadających wymaganiom z art. 87 ust. 1 Konstytucji), kończy to postępowanie władcze rozstrzygnięcie skierowane do indywidualnego podmiotu, któremu służą środki odwoławcze. Wyłączenie możliwości poddania sądowej kontroli orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej przez kandydata do służby, przy jednoczesnym przyjęciu, iż prawo takie przysługuje funkcjonariuszowi, godziłoby w podstawowe zasady konstytucyjne jak: określoną w art. 32 Konstytucji RP zasadę równości, prawo do Sądu (art. 45 ust. 1) oraz prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach (art. 60).

Skład orzekający

Anna Łukaszewska-Macioch

sędzia

Janina Antosiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Monika Nowicka

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa kandydatów do służby w służbach mundurowych do zaskarżania orzeczeń komisji lekarskich dotyczących ich zdolności do służby oraz zasady interpretacji przepisów dotyczących zdolności do służby w ABW."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kwalifikacyjnego do służby w ABW, ale zasady dotyczące kontroli sądowej orzeczeń administracyjnych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw kandydatów do służby w służbach specjalnych i potwierdza szeroki zakres kontroli sądowej nad orzeczeniami administracyjnymi, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych prawami obywatelskimi.

Czy kandydat do ABW może kwestionować decyzję komisji lekarskiej? NSA: Tak, prawo do sądu jest nadrzędne!

Sektor

służby mundurowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 93/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-01-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łukaszewska - Macioch
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ
Komisja Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
art. 45 ust. 1 i 2; art. 44 pkt 5
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 § 1 i 2 pkt 1 i art. 145 § 2 1 pkt 1-3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia del. WSA Monika Nowicka Protokolant Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 653/09 w sprawie ze skargi A.K. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Warszawie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 653/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A.K., uchylił orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Warszawie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] oraz stwierdził, iż orzeczenie to nie podlega wykonaniu w całości.
Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Orzeczeniem Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Warszawie z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] A.K., będący kandydatem do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, uznany został za niezdolnego do służby w ABW.
Centralna Komisja Lekarska ABW, orzeczeniem z dnia [...] marca 2009 r., uchyliła to orzeczenie, po rozpoznaniu odwołania strony, ze względu na błędnie podaną podstawę prawną dla określenia kategorii "N" i wydała własne orzeczenie określając kategorię kandydata jako niezdolnego do służby. Komisja powołała się na dodatkową konsultację okulistyczną oraz aktualny stan wiedzy medycznej i stwierdziła, iż kandydat ze względu na wadę wzroku – brak jednoczesnego widzenia obuocznego – nie może posługiwać się bronią palną.
Powyższe wynika z pkt 5 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.), który wprowadza wymóg prawidłowego widzenia obuocznego dla osób ubiegających się o pozwolenie na broń. Konieczność prawidłowego widzenia obuocznego osoby posługującej się bronią jest związana z tym, iż tego typu schorzenie powoduje nieprawidłową ocenę odległości i widzenia perspektywicznego, co w rezultacie może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia osób w najbliższym otoczeniu osoby posługującej się bronią, a obarczonej taką wadą. Powyższe oznacza, że kandydat nie jest zdolny do służby w ABW, pomimo że spełnia kryteria zdolności fizycznej i psychicznej do służby określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 88, poz. 809; Wykaz chorób i ułomności oraz kategorii zdolności do służby, załącznik nr 6).
Orzeczenie to stało się przedmiotem skargi A.K., który zarzucił organowi błędną wykładnię przepisów art. 45 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm., zwanej dalej ustawą o ABW oraz AW) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r., co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego postępowania przy ustaleniu kategorii zdolności do służby oraz rażącego naruszenia zasad orzekania.
Skarżący wskazał też na sprzeczność w ocenach Centralnej Komisji Lekarskiej ABW wyrażonych w orzeczeniu. Z jednej strony Komisja stwierdza, że kandydat posiada zdolność do służby na podstawie właściwego dla jej zakresu działania rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. i na podstawie tego samego aktu orzeka o niezdolności do służby, motywując to obecnym stanem wiedzy medycznej. Ponadto zarzucił, iż rozpatrując odwołanie komisja nie uwzględniła § 13 w zw. z § 23 pkt 3 wskazanego rozporządzenia, w myśl którego orzeczenie o zdolności do służby regionalna komisja lekarska wydaje, posługując się wykazem, uwzględniając ocenę stanu zdrowia osoby skierowanej, wyniki zleconych badań specjalistycznych i dodatkowych, czym naruszyła zasady oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW. Zdaniem strony oparcie rozstrzygnięcia na rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, stanowiło przekroczeniu zakresu działania Komisji.
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja Lekarska wniosła o jej odrzucenie, podnosząc brak kognicji sądów administracyjnych do rozpatrywania skarg kandydatów do służby w ABW na orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę A.K., w pierwszej kolejności stwierdził, że niezasadnym jest wniosek organu o odrzucenie wniesionego środka zaskarżenia. Sąd podkreślił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach. Charakter prawny orzeczeń o zdolności do służby w ABW nosi cechy typowej decyzji administracyjnej, zawierając rozstrzygnięcie o zdolności do służby oraz uzasadnienie i stwarza wszelkie podstawy, by przyjąć, że winny być poddane kontroli sądowoadministracyjnej. Przyjąć zatem należy, że od ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich ABW, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia konkretnej osoby na potrzeby ustalenia kategorii zdolności do służby, przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Dokonując kontroli zaskarżonego w sprawie rozstrzygnięcia, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż było ono wadliwe, a wadliwość ta wynika z uzasadnienia.
Organ wskazał bowiem, iż skarżący spełnia kryteria zdolności fizycznej i psychicznej do służby określone w wydanym na podstawie art. 45 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. i pomimo powyższego stwierdza, iż badany nie jest jednak zdolny do służby w ABW. Organ wskazał bowiem, iż skarżący spełnia kryteria zdolności fizycznej i psychicznej do służby określone w wydanym na podstawie art. 45 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. i pomimo powyższego stwierdził, iż badany nie jest jednak zdolny do służby w ABW. Według Komisji niezdolność ta jest spowodowana wadą wzroku badanego – brakiem jednoczesnego widzenia obuocznego, które to schorzenie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 68, poz. 630), dyskwalifikuje osoby cywilne do otrzymania pozwolenia na broń. Sąd podkreślił, iż rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 15 ust. 7 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) i określa ono zakres badań lekarskich i psychologicznych, którym jest obowiązana poddać się osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń lub posiadająca pozwolenie na broń. Wskazany w nim sposób oceny, w konkretnym przypadku narządu wzroku w celu stwierdzenia istnienia lub przeciwwskazań do posługiwania się bronią, nie może być wprost zastosowany, jak uczyniła to Komisja w niniejszej sprawie, przy badaniu zdolności fizycznej kandydata do służby w ABW. Wynika to z treści art. 3 ustawy o broni i amunicji, który wyłącza przepisy tej ustawy w odniesieniu do broni i amunicji stanowiących uzbrojenie ABW, co których dostęp regulują odrębne przepisy.
Sąd powołał się na mające zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, które w załączniku nr 6 "Wykaz chorób i ułomności oraz kategorii zdolności do służby" w dziale SV – Narząd wzroku § 10 pkt 1, 2, 3 wskazuje brak jednoczesnego widzenia obuocznego i odpowiednio kwalifikuje tę wadę wzroku, w zakresie zdolności do służby w zależności do jakiej jest on przeznaczony. Podane w tym wykazie choroby i ułomności oraz kategorie zdolności do służby dotyczą zarówno kandydatów, jak i funkcjonariuszy. Komisja ma zatem podstawy do kwalifikowania badanego w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 44 pkt 5 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o ABW i dlatego uchylił to rozstrzygnięcie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr [...]53, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Centralna Komisja Lekarska Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, prawidłowo reprezentowana, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Skarga oparta została o obie podstawy kasacyjne wskazane w art. 174 ustawy P.p.s.a., a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 44 pkt 5 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o ABW poprzez uznanie, że przesłanki wymienione w tym przepisie podlegają kontroli sądów administracyjnych na etapie postępowania kwalifikacyjnego do służby w ABW,
2) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 3 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ P.p.s.a, poprzez rozpoznanie sprawy niepodlegającej kognicji sądów administracyjnych.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził, że wskazane przez Sąd naruszenie art. 44 pkt 5 ustawy o ABW nie miało miejsca, bowiem przesłanki z tego artykułu podlegają badaniu sądu wyłącznie w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących już służbę, np. w ramach decyzji o zwolnieniu ze służby. Ponieważ zdecydowana większość postępowań mających wpływ na przebieg służby, funkcjonariusza toczy się według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to przesłanki te są oceniane podczas badania prawidłowości wydanych rozstrzygnięć administracyjnych.
Zdaniem kasatora postępowanie kwalifikacyjne wobec kandydatów do służby toczy się na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie wzoru kwestionariusza osobowego oraz szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego wobec kandydatów do służby w ABW. (Dz. U. Nr 207, poz. 1756), które nie przewiduje na tym etapie postępowania stosowania reguł kpa. Wobec tego przesłanki z art. 44 ustawy o ABW oraz AW mają znaczenie dla podmiotu kwalifikującego kandydata do służby.
Autor skargi kasacyjnej zauważa, iż rozporządzenie określające zasady postępowania kwalifikacyjnego nie przewiduje wydawania żadnych rozstrzygnięć, których charakter pozwalałby na kontrolę sądu administracyjnego. Kandydata, wobec którego przeprowadzone postępowanie kwalifikacyjne zakończyło się pozytywną oceną predyspozycji do służby, zawiadamia się wyłącznie o możliwości przyjęcia do niej i nie jest to w żaden sposób jednoznaczne z przyjęciem do służby. Natomiast odnośnie osoby wobec której postępowanie to zakończyło się negatywną oceną predyspozycji do służby informuje się o tym pisemnie.
Wobec powyższego nawet w przypadku wydania orzeczenia o zdolności kandydata do służby w ABW nie ma on roszczenia o przyjęcie do niej, a w samym procesie rekrutacji, do którego nie stosuje się zasad kpa, nie jest wydawana decyzja kończąca to postępowanie poprzez wydanie decyzji o przyjęciu do służby lub o nieprzyjęciu do niej.
Organ podkreślił, iż nie kwestionuje stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych o podleganiu orzeczeń komisji lekarskich kognicji tych sądów, ale wyłącznie w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia funkcjonariusza na potrzeby ustalenia kategorii zdolności do służby. W pozostałym zakresie skarga do sądu nie przysługuje, gdyż kontrola w tej części dokonywania jest przez sąd powszechny podczas rozpatrywania odwołania od decyzji organu emerytalnego. W omawianym stanie rzeczy orzeczenie komisji lekarskiej nie dotyczy funkcjonariusza, ale kandydata do służby, zatem aspekt brany pod uwagę podczas kontroli orzeczeń komisji lekarskich w tym przypadku w ogóle nie ma miejsca.
Takie rozróżnienie ma, zdaniem autora skargi kasacyjnej, znaczenie także na gruncie określenia kategorii zdrowia, wprowadzono bowiem inne kategorie zdrowia dla kandydatów i funkcjonariuszy. I tak zgodnie z § 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW stopień zdolności kandydata do służby ustala się przez zaliczenie go do jednej z dwóch kategorii zdrowia ("N" lub "Z") natomiast stopień zdolności do służby funkcjonariusza obejmuje aż 3 kategorie zdrowia ("A", "C" i "D"). To istotne rozróżnienie wskazuje, iż projektodawca nakazał inaczej oceniać kandydatów do służby od funkcjonariuszy będących już w służbie.
W ocenie kasatora okoliczność, że Skarżący jest żołnierzem zawodowym, nie ma znaczenia ani dla postępowania rekrutacyjnego do ABW, bowiem podlega on takiej samej procedurze jak i inni kandydaci, w tym np. policjanci czy funkcjonariusze innych służb, ani też nie jest brane pod uwagę przy ocenie jego stanu zdrowia.
Nadto orzeczenia o zdolności do służby w poszczególnych formacjach uzbrojonych nie są wzajemnie uznawane. Kryteria brane pod uwagę przy ocenie zdolności kandydata w jednej służbie są inne od tych, które są oceniane przez komisje lekarskie innej formacji.
W Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, będącej wprawdzie formacją uzbrojoną, ale przede wszystkim służbą specjalną, kryteria te także istotnie różnią się od tych, które obowiązują w innych formacjach np. w wojsku.
Zdaniem pełnomocnika Komisji, dopiero od momentu przyjęcia do służby w ABW będzie istniała możliwość kontrolowania orzeczeń komisji lekarskich przez sądy administracyjne gdyż od momentu mianowania na funkcjonariusza, co następuje w trybie administracyjnym, kontroli sądu administracyjnego może podlegać orzeczenie komisji lekarskich stanowiąc zagadnienie wstępne dające podstawę do wydania rozstrzygnięcia, w znaczeniu administracyjnym, dotyczącym funkcjonariusza. W postępowaniu rekrutacyjnym orzeczenie komisji lekarskiej nie ma takiego znaczenia, nie jest zagadnieniem wstępnym, a na jego podstawie nie jest wydawana decyzja w postępowaniu rekrutacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę, stosownie do art. 183 ustawy P.p.s.a. w granicach skargi kasacyjnej nie uznał za zasadne zarówno zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.
Wskazany jako naruszony przepis art. 44 ustawy o ABW oraz AW określa wymagania względem osób, które mogą pełnić służbę w ABW oraz AW, zaś w pkt 5 zawarto wymóg posiadania co najmniej średniego wykształcenia, określonych kwalifikacji zawodowych oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, wymagających szczególnej dyscypliny służbowej, której gotowe są podporządkować.
Zasadnie Sąd pierwszej instancji powołał ten przepis bowiem odnosi się on do wymogów, które spełniać musi zarówno funkcjonariusz (którego zdolność do służby może ze względów zdrowotnych ulegać zmianie) jak i osoba, która dopiero ubiega się o przyjęcie do służby.
Podstawę prawną, określającą sposób ustalenia tej zdolności stanowi przepis art. 45, który w ust. 1 powołuje do tego komisje lekarskie ABW podległe Szefowi Agencji, zaś w ust. 2 zawiera delegację dla Prezesa Rady Ministrów, aby określił w drodze rozporządzenia zasady oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji, a także tryb orzekania o tej zdolności oraz właściwość i tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach.
Przepisy rozporządzenia wykonawczego Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w ABW nie różnicują trybu postępowania w zależności od tego, czy dotyczy to funkcjonariusza, czy też kandydata do służby. Wspomniane rozporządzenie w rozdziale 4 określa zasady oceny zdolności do służby oraz tryb orzekania prze regionalną komisję lekarską, która po przeprowadzeniu badania wydaje orzeczenie (§ 15). Od orzeczeń regionalnych komisji lekarskich przysługuje odwołanie, które wnosi się do Centralnej Komisji Lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczeń za pośrednictwem regionalnej komisji. W rozdziale uregulowano tryb postępowania odwoławczego oraz środki nadzoru (§ 25).
Na tle powyższej regulacji pogląd Sądu pierwszej instancji, iż w przypadku orzeczeń komisji lekarskich mamy do czynienia z decyzjami administracyjnymi jest ze wszech miar uzasadniony. Akt prawny w postaci rozporządzenia wydanego w wyniku wykonania delegacji ustawowej, stwarza podstawę prawną do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w formacji uzbrojonej, w postępowaniu uregulowanym w przepisach prawa mających moc powszechnie obowiązującą (a więc odpowiadających wymaganiom z art. 87 ust. 1 Konstytucji), kończy to postępowanie władcze rozstrzygnięcie skierowane do indywidualnego podmiotu, któremu służą środki odwoławcze.
Rację ma kasator, twierdząc, iż do tego postępowania nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże wszelkie cechy, o których była mowa wyżej, przesądzają, iż jest to szczególny rodzaj postępowania, w którym wydawane są władcze rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.
Uznanie zatem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż akty te w zakresie w jakim orzekają o zdolności do służby podlegają kognicji Sądu Administracyjnego odpowiada prawu.
Podstawę orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w takich sprawach stanowią przepisy art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 145 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy P.p.s.a.
Twierdzenie kasatora jakoby kognicją Sądu Administracyjnego objęte były orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej dotyczące tylko funkcjonariuszy, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Regulujący tryb postępowania kwalifikacyjnego przepis art. 46 ust. 1 ustawy w pkt 4 wymienia ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji. W rozporządzeniu z dnia 29 listopada 2002 r. Prezesa Rady Ministrów, wydanym w wyniku wykonania delegacji zamieszczonej w art. 46 ust. 3 ustawy jako jedną z czynności podejmowanych wobec kandydata wymieniono w § 5 ust. 1 pkt 5, uzyskanie orzeczenia właściwej komisji lekarskiej podległej Szefowi ABW, ustalającego zdolność fizyczną i psychiczną do służby w ABW. Nie ulega wątpliwości, iż użyte w tym przepisie określenie "orzeczenie właściwej komisji lekarskiej’ odnosi się do orzeczeń, o których mowa w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r.
Jeśli nie budzi wątpliwości, iż funkcjonariuszowi ABW przysługuje skarga do Sądu Administracyjnego na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w zakresie zdolności do służby (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2008 r. I OSK 1683/07 – publ. w internecie cbois.nsa.gov.pl/doc/436 D 137F 26), to brak jest podstaw aby pozbawić tego prawa osobę, która dopiero ubiega się o przyjęcie do służby.
Nie może zwłaszcza decydować o tym okoliczność, iż zgodnie z § 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie wzoru kwestionariusza osobowego oraz szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego wobec kandydatów do służby w ABW (Dz. U. Nr 207, poz. 1756 ze zm.), w przypadku negatywnej oceny predyspozycji zawiadamia się kandydata pisemnie o odmowie przyjęcia do służby.
W przedmiotowej sprawie kognicją Sądu pierwszej instancji nie był objęty ten etap postępowania lecz postępowanie, które zakończyło się orzeczeniem Centralnej Komisji Lekarskiej.
To zaś orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej, oceniające zdolności kandydata do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego podlega zaskarżeniu do Sądu Administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączenie możliwości poddania sądowej kontroli orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej przez kandydata do służby, przy jednoczesnym przyjęciu, iż prawo takie przysługuje funkcjonariuszowi, godziłoby w podstawowe zasady konstytucyjne jak: określoną w art. 32 Konstytucji RP zasadę równości, prawo do Sądu (art. 45 ust. 1) oraz prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach (art. 60).
Dokonując zatem wykładni omawianych przepisów prawa materialnego oraz przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 145 § 2 ustawy P.p.s.a. w zgodzie z zasadami Konstytucji – Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, jak również nie miało miejsca naruszenie przepisów postępowania.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI