I OSK 929/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra Rozwoju dotyczącą odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod inwestycję drogową. WSA uznał, że operat szacunkowy był wadliwy, ponieważ zastosowano § 36 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości, zamiast § 36 ust. 3, gdyż nieruchomość nie była przeznaczona pod inwestycję drogową w planie miejscowym. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy. Sąd kasacyjny podkreślił, że art. 134 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zasada korzyści) ma pierwszeństwo przed przepisami rozporządzenia, a wycena powinna uwzględniać alternatywne przeznaczenie nieruchomości, jeśli zwiększa ono jej wartość. NSA uznał, że rzeczoznawca prawidłowo ustalił wartość nieruchomości w oparciu o nieruchomości drogowe, zgodnie z art. 134 ust. 4 ugn, a WSA naruszył również zakaz reformationis in peius, wydając wyrok na niekorzyść skarżących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyceny nieruchomości wywłaszczanych pod drogi publiczne, pierwszeństwo zasady korzyści z ugn nad przepisami rozporządzenia, stosowanie zakazu reformationis in peius.
Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod inwestycje drogowe i interpretacji przepisów ugn oraz rozporządzenia w tym zakresie.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki przepis (art. 134 ust. 4 ugn czy § 36 ust. 4 rozporządzenia) powinien być stosowany do ustalenia wartości nieruchomości wywłaszczanej pod inwestycję drogową, gdy jej przeznaczenie zgodne z celem wywłaszczenia powoduje zwiększenie wartości, ale nieruchomość nie była przeznaczona pod inwestycję drogową w planie miejscowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy stosować art. 134 ust. 4 ugn (zasada korzyści), który ma pierwszeństwo przed § 36 ust. 4 rozporządzenia. Wartość nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia, jeśli zwiększa to jej wartość.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zasada korzyści z art. 134 ust. 4 ugn ma pierwszeństwo przed przepisami rozporządzenia ze względu na hierarchię aktów prawnych. Wykładnia § 36 ust. 4 rozporządzenia, która wyłączałaby zastosowanie art. 134 ust. 4 ugn, byłaby niezgodna z zasadą wyłączności ustawy w zakresie ograniczania prawa własności.
Czy błędna wykładnia przepisów prawa materialnego przez WSA, prowadząca do uchylenia decyzji administracyjnej, stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, błędna wykładnia przepisów prawa materialnego, skutkująca nieuzasadnionym uchyleniem decyzji administracyjnej na podstawie wadliwej oceny operatu szacunkowego, stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że błędna ocena operatu szacunkowego, wynikająca z wadliwej wykładni prawa materialnego, doprowadziła do nieuzasadnionego uchylenia decyzji administracyjnej, co stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa.
Czy uchylenie przez WSA decyzji odszkodowawczej na skutek błędnej wykładni przepisów, uwzględniającej skargę beneficjentów, stanowi naruszenie zakazu reformationis in peius (art. 134 § 2 ppsa)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli uchylenie decyzji i nakazanie szacowania wartości nieruchomości w sposób prowadzący do niższej kwoty odszkodowania niż ustalona w zaskarżonej decyzji, stawia beneficjentów w gorszej sytuacji niż przed wniesieniem skargi, stanowi to naruszenie zakazu reformationis in peius.
Uzasadnienie
NSA uznał, że uchylenie decyzji odszkodowawczej na skutek błędnej wykładni przepisów, które mogłoby doprowadzić do ustalenia niższego odszkodowania, narusza zakaz reformationis in peius, ponieważ stawia skarżących w gorszej sytuacji niż przed wniesieniem skargi.
Przepisy (11)
Główne
u.g.n. art. 134 § 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
W przypadku gdy przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.
specustawa art. 12 § 5
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w celu realizacji inwestycji drogowej stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami.
ppsa art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej przez WSA.
ppsa art. 134 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakaz reformationis in peius - sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego art. 36 § 3
Określa sposób szacowania wartości nieruchomości, gdy przeznaczenie zgodne z celem wywłaszczenia zwiększa jej wartość (wartość działek pod drogi, wartość nieruchomości zajętych pod drogi).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego art. 36 § 4
Dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową; wartość określa się przyjmując przeznaczenie przeważające wśród gruntów przyległych lub ceny transakcyjne nieruchomości drogowych.
u.g.n. art. 154 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wybór właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając m.in. przeznaczenie w planie miejscowym.
u.g.n. art. 130 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego przez WSA, w szczególności art. 134 ust. 4 ugn i § 36 ust. 4 rozporządzenia. • Naruszenie zasady hierarchiczności aktów prawnych przez WSA. • Naruszenie zakazu reformationis in peius przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
zasada korzyści • zasada wyłączności ustawy w zakresie możliwości wprowadzania ograniczeń co do korzystania z prawa własności • zakaz reformationis in peius
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
sędzia del. WSA
Marian Wolanin
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyceny nieruchomości wywłaszczanych pod drogi publiczne, pierwszeństwo zasady korzyści z ugn nad przepisami rozporządzenia, stosowanie zakazu reformationis in peius."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod inwestycje drogowe i interpretacji przepisów ugn oraz rozporządzenia w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości wywłaszczanych pod drogi i wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów prawa, co jest istotne dla prawników i osób dotkniętych wywłaszczeniem.
“Wywłaszczenie pod drogę: NSA wyjaśnia, jak prawidłowo wycenić Twoją nieruchomość!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.