I OSK 927/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 października 2024 r. oddalił skargę kasacyjną Gminy R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który z kolei oddalił skargę gminy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę gminną. Kluczową przesłanką do nabycia własności z mocy prawa, zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, jest m.in. władanie nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Gmina R. twierdziła, że spełniła wszystkie przesłanki, w tym władanie nieruchomością, jednak organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że gmina nie przedstawiła wystarczających dowodów na wykazanie faktycznego władztwa nad nieruchomością. W szczególności brak było dowodów na wykonywanie czynności związanych z zarządzaniem drogą, takich jak odśnieżanie czy remonty. NSA podkreślił, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek spoczywa na wnioskodawcy, a organy nie mają obowiązku wyręczania strony w gromadzeniu dowodów. Sąd uznał, że brak inicjatywy dowodowej po stronie gminy, mimo wielokrotnych wezwań organu I instancji, skutkował brakiem podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. W konsekwencji, NSA oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość rozstrzygnięć organów administracji i Sądu I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaWykazanie przesłanki władania nieruchomością dla nabycia jej z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz zakresu inicjatywy dowodowej strony w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości pod drogi publiczne na podstawie przepisów przejściowych. Interpretacja pojęcia 'władania' i obowiązków dowodowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy gmina nabywa z mocy prawa własność nieruchomości zajętej pod drogę gminną, jeśli nie wykaże faktycznego władania tą nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, gmina nie nabywa z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę gminną, jeśli nie wykaże spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w tym kluczowej przesłanki faktycznego władania nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek nabycia własności z mocy prawa spoczywa na wnioskodawcy (gminie). Brak dowodów na faktyczne wykonywanie zarządu drogą (np. odśnieżanie, remonty) uniemożliwia stwierdzenie spełnienia przesłanki władania, co skutkuje odmową stwierdzenia nabycia własności.
Jaki jest zakres obowiązku organu administracji w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa, gdy wnioskodawca nie przedstawia dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ administracji ma obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego, ale nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na rzecz strony, która sama nie przedstawia dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Strona ma inicjatywę dowodową i powinna wykazać spełnienie przesłanek.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zasada prawdy obiektywnej nie oznacza, że organ musi wyręczać stronę w gromadzeniu dowodów. Strona, która wnosi o stwierdzenie nabycia własności, musi sama wykazać spełnienie przesłanek, np. poprzez dokumenty, zeznania świadków, a organ może jedynie wskazać na braki w materiale dowodowym.
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 73 § ust. 1
Nieruchomości pozostające we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niebędące ich własnością, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością tych podmiotów. Kluczowe jest łączne spełnienie przesłanek: władania na 31.12.1998 r., nieposiadania własności oraz zajęcia pod drogę publiczną.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 2a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 4 § ust. 1 pkt 10
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja pojęcia 'utrzymanie drogi' obejmuje roboty remontowe, konserwacyjne, porządkowe, odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej.
k.p.a. art. 104 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada współdziałania stron z organami w toku postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina R. nie wykazała spełnienia przesłanki władania nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r., co jest warunkiem nabycia własności z mocy prawa. • Brak inicjatywy dowodowej strony w wykazaniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez błędne stwierdzenie braku przesłanek do nabycia własności. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1, art. 145a p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 11 k.p.a.) poprzez zaniechanie przez organy czynności wyjaśniających i dowodowych.
Godne uwagi sformułowania
ciężar wykazania spełniania przesłanek spoczywa na wnioskodawcy • organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na rzecz strony • brak dowodów na faktyczne wykonywanie zarządu drogą (odśnieżanie, remonty) uniemożliwia stwierdzenie nabycia własności z mocy prawa
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie przesłanki władania nieruchomością dla nabycia jej z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz zakresu inicjatywy dowodowej strony w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości pod drogi publiczne na podstawie przepisów przejściowych. Interpretacja pojęcia 'władania' i obowiązków dowodowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem nieruchomości przez samorządy, co ma znaczenie praktyczne dla wielu gmin. Wyjaśnia zasady postępowania dowodowego w takich sprawach.
“Gmina nie nabyła drogi z mocy prawa – kluczowe znaczenie ma udowodnienie władania nieruchomością.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.