I OSK 927/16

Naczelny Sąd Administracyjny2018-02-28
NSAAdministracyjneŚredniansa
straż granicznaczas służbynadgodzinyekwiwalent pieniężnyprawo międzyczasowefunkcjonariuszzwolnienie ze służbyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza Straży Granicznej domagającego się ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane przed 2005 rokiem, uznając brak podstaw prawnych do wypłaty.

Funkcjonariusz Straży Granicznej, W.K., domagał się wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za 434 godziny ponadnormatywnego czasu służby wypracowane przed 23 sierpnia 2005 r. Zarówno organ administracji, jak i WSA odmówiły wypłaty, wskazując, że nowe przepisy wprowadzające możliwość wypłaty ekwiwalentu (art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej) weszły w życie 24 sierpnia 2005 r. i miały zastosowanie jedynie do służby pełnionej po tej dacie. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że brak było podstaw prawnych do żądania za okres sprzed wejścia w życie nowych regulacji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej odmawiającą wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane godziny ponadnormatywnego czasu służby. W.K. został zwolniony ze służby 24 lutego 2015 r. i domagał się ekwiwalentu za 434 godziny i 5 minut służby wypracowane do 23 sierpnia 2005 r. Organ administracji oraz WSA uznały, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej z 22 kwietnia 2005 r., prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje jedynie za służbę pełnioną po dniu 24 sierpnia 2005 r. Skarżący argumentował, że nowelizacja z 2013 r. powinna mieć zastosowanie wstecz lub że przepis art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej nie zawiera ograniczeń czasowych. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Kluczowe było ustalenie, czy ekwiwalent przysługuje za okres sprzed 24 sierpnia 2005 r. NSA potwierdził stanowisko WSA, że przepis wprowadzający ekwiwalent (art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o SG) wszedł w życie 24 sierpnia 2005 r. i miał zastosowanie tylko do służby pełnionej po tej dacie. Zastrzeżenie o braku ograniczeń czasowych w art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o SG, wprowadzone nowelą z 2013 r., nie mogło mieć zastosowania do stanu faktycznego sprzed 2005 r., gdyż prawo nie działa wstecz, a przed 2005 r. takie uprawnienie w ogóle nie istniało. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo odmówił wypłaty ekwiwalentu za okres, w którym nie istniały podstawy prawne do jego przyznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, funkcjonariuszowi nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za czas służby wypracowany przed wejściem w życie przepisów, które takie uprawnienie wprowadziły, nawet jeśli przepisy te zostały znowelizowane w późniejszym czasie.

Uzasadnienie

Przepisy wprowadzające możliwość wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby (art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej) weszły w życie 24 sierpnia 2005 r. i miały zastosowanie jedynie do służby pełnionej po tej dacie. Prawo nie działa wstecz, a przed 2005 r. takie uprawnienie nie istniało. Nowelizacja z 2013 r. nie nadała tym przepisom mocy wstecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.s.g. art. 118 § 1 pkt 2

Ustawa o Straży Granicznej

Przepis ten, wprowadzony nowelą z 2005 r. i wszedł w życie 24.08.2005 r., przyznaje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, ale tylko za służbę pełnioną po tej dacie. Nowelizacja z 2013 r. nie nadała mu mocy wstecznej.

Ustawa o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw art. 23 § ust. 1

Stanowi, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje za służbę pełnioną po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. po 24.08.2005 r.).

Pomocnicze

u.s.g. art. 37 § ust. 2

Ustawa o Straży Granicznej

Określa normę czasu służby, której przekroczenie może skutkować przyznaniem czasu wolnego lub ekwiwalentu.

u.s.g. art. 37 § ust. 3

Ustawa o Straży Granicznej

Reguluje przyznawanie czasu wolnego w zamian za czas służby przekraczający normę.

Ustawa o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw art. 26

Określa datę wejścia w życie przepisów nowelizacji z 2005 r. (art. 1 pkt 36 i art. 23 weszły w życie 24.08.2005 r.).

Ustawa o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw art. 2

Nowelizacja z 2013 r., która zmieniła m.in. art. 118 ustawy o Straży Granicznej, ale nie zawierała przepisów przejściowych nadających jej moc wsteczną.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy wprowadzające ekwiwalent za nadgodziny weszły w życie 24.08.2005 r. i miały zastosowanie tylko do służby pełnionej po tej dacie. Prawo nie działa wstecz, a przed 2005 r. nie istniały podstawy prawne do wypłaty ekwiwalentu za nadgodziny. Nowelizacja z 2013 r. nie nadała przepisom mocy wstecznej, a jej retroaktywne stosowanie rodziłoby poważne konsekwencje finansowe.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego oparta na nowelizacji z 2013 r. i próba zastosowania jej wstecz. Argumentacja skarżącego o braku ograniczeń czasowych w art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o SG (w brzmieniu po nowelizacji z 2013 r.) do okresu sprzed 2005 r. Argumentacja skarżącego o wadliwej wykładni art. 37 ust. 3 ustawy o SG.

Godne uwagi sformułowania

Norma prawna ma zastosowanie do tych czynów, stosunków, czy zdarzeń, które powstają od momentu jej wejścia w życie. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. Poszanowanie podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami.

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Rudnicka

sędzia

Agnieszka Miernik

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów prawa międzyczasowego w kontekście świadczeń funkcjonariuszy służb mundurowych, zasada niedziałania prawa wstecz."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Straży Granicznej i przepisów obowiązujących w określonych okresach. Nie dotyczy ogólnie prawa pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa międzyczasowego i jego wpływu na prawa funkcjonariuszy służb mundurowych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i pracy.

Czy nadgodziny sprzed lat należą się funkcjonariuszowi? NSA rozstrzyga o prawie międzyczasowym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 927/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Jolanta Rudnicka
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1430/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2015-12-17
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
art. 118 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1430/15 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 18 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Wa 1430/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 18 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż W.K. rozkazem personalnym Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 19 grudnia 2014 r. został zwolniony ze służby z dniem 24 lutego 2015 r. na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, tj. na własną prośbę. Wnioskiem z dnia 14 lutego 2015 r. wyżej wymieniony zwrócił się do Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej o wyliczenie i podanie na dzień 23 lutego 2015 r. niewykorzystanego czasu wolnego od służby oraz wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby zgodnie z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej.
Na podstawie posiadanych dokumentów organ pierwszej instancji ustalił, iż W.K. do 23 sierpnia 2005 r. wypracował nadliczbowe 434 godziny i 5 minut, natomiast od tej daty do dnia zwolnienia ze służby nie wystąpiły godziny nadliczbowe.
Na tej podstawie faktycznej Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia 6 maja 2015 r. odmówił wypłaty należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby. Organ pierwszej instancji wskazał i omówił jaki ekwiwalent został wypłacony w dacie zwolnienia zainteresowanego ze służby, przytoczył treść art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej z dnia 12 października 1990 r. i wskazał, że na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757) wspomniany ekwiwalent przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 i pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Zatem, skoro W.K. wypracował nadgodziny przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., to w świetle przytoczonych przepisów, brak jest podstaw prawnych do wypłaty ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane przed dniem 23 sierpnia 2005 r.
W.K. odwołał się do Komendanta Głównego Straży Granicznej.
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia 18 czerwca 2015 r., działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 6 maja 2015 r.
W uzasadnieniu wskazał, iż z art. 23 ust. 1 wynika, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 1 pkt 36, przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy wymienionej w art. 1, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Z art. 26 pkt 1, zawierającego przepisy o wejściu w życie regulacji, wynika, że art. 1 pkt 36 (nowelizujący art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a w brzmieniu przyznającym prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny bez trzyletniego ograniczenia) i art. 23 wszedł w życie z dniem 24 sierpnia 2005 r.
Trybunał Konstytucyjny w pkt 8 wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08 uznał, że "Art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w części obejmującej słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe":
a) jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji,
b) nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji".
W wyniku wykonania ww. wyroku, z dniem 5 grudnia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351). Przepis art. 2 tej ustawy zmienił m.in. dotychczasowe brzmienie art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i uchylił art. 118 ust. 2a ustawy o Straży Granicznej, ograniczające do trzech lat wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3.
Norma prawna ma zastosowanie do tych czynów, stosunków, czy zdarzeń, które powstają od momentu jej wejścia w życie. Ustawodawca mógł więc zadecydować, że od chwili wejścia w życie należy ją stosować do wszelkich stosunków, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych norm, ale trwają w czasie dokonywania zmiany prawa. Tymczasem ustawa z dnia 27 września 2013 r. nie zawiera przepisu przejściowego, który by określał sposób traktowania okresów niewykorzystanych urlopów i czasu wolnego, do których funkcjonariusz nabył prawo przed dniem jej wejścia w życie. Jednocześnie z uzasadnienia projektu tej ustawy (senacki druk nr 387 z dnia 15 marca 2012 r.) wynika, że ... obradujące wspólnie komisje senackie - Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej i Komisja Ustawodawcza, wprowadziły do projektu jedną poprawkę polegającą na skreśleniu przepisu art. 10 przewidującego retroaktywne działanie nowego prawa. Komisje przychyliły się też do poglądu, że przyznanie prawa do ekwiwalentu z mocą wsteczną rodziłoby poważne konsekwencje dla finansów publicznych.
W polskiej kulturze prawnej nie wypracowano niespornych reguł rozwiązywania problemów intertemporalnych w przypadku braku przepisów przejściowych. Nie przyjęła się jednoznacznie reguła, że wobec braku rozstrzygnięcia ustawodawcy stosuje się regułę bezpośredniego działania nowego prawa (Komentarz do zasad techniki prawodawczej z dnia 20 czerwca 2002 r. Sławomira Wronkowska, Maciej Zieliński, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2004, str. 81).
Dlatego uzasadniając powyższe stanowisko, organ wskazał na wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OSK 722/12), w którym stwierdzono: "Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, Nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998, z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa".
W ocenie organu, zrezygnowanie przez ustawodawcę z występującego w art. 118 ust. 2 ograniczenia wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata, nie spowodowało przyznania prawa do ekwiwalentu "za nadgodziny" wypracowane przed dniem 24 sierpnia 2005 r., gdyż po pierwsze, jak wskazano wyżej w uzasadnieniu projektu ustawy nie było to intencją ustawodawcy; po drugie, przed tym dniem funkcjonariuszom Straży Granicznej (a także innych służb) nie przysługiwało prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby.
W.K. wypracował nadgodziny, za które żąda wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, przed dniem 23 sierpnia 2005 r. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. prawo do ekwiwalentu przysługuje dopiero za służbę pełnioną po dniu 24 sierpnia 2005 r., a W.K. po tym dniu nie wypracował żadnych ponadnormatywnych godzin.
W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata. Natomiast z art. 118 ust. 2a cytowanej ustawy wynika, iż funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za 3 ostatnie lata. Brzmienie powołanego przepisu art. 118 ustawy o Straży Granicznej wprowadzone zostało w życie przez art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757). Zgodnie z art. 26, ustawa ta weszła w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia jej w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 maja 2005 r., z wyjątkiem między innymi, art. 1 pkt 36 i art. 23, które zaczęły obowiązywać po upływie 3 miesięcy od dnia ich ogłoszenia, tj. w dniu 24 sierpnia 2005 r. Stąd też stan faktyczny niniejszej sprawy – dotyczący wypłaty należności z tytułu wypracowanych godzin ponadnormatywnego czasu służby powstałego do dnia 23 sierpnia 2005 r. w ogóle nie może być regulowany tymi przepisami.
Dalej Sąd zauważył, że stosownie do treści art. 23 tej ustawy, przyznanie ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 1 pkt 36 za niewykorzystany czas wolny od służby, możliwe jest tylko za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, nie zaś jak tego domaga się skarżący w niniejszej sprawie, za okres wstecz licząc od daty wejścia omawianej ustawy w życie.
W tym miejscu Sąd I instancji podkreślił, iż żaden organ administracyjny nie może przyznawać należności za okres nieuregulowany przepisami prawa i nadto za okres gdy prawo takiej należności nie przewidywało. Pozytywne dla strony rozstrzygnięcie organu administracji w postępowaniach administracyjnych wyznaczają bowiem konkretne przepisy funkcjonujące w konkretnym czasie. Natomiast podstawy prawnej do rozstrzygnięcia jakiejkolwiek sprawy administracyjnej nie można upatrywać jedynie w przepisach Konstytucji RP.
Dlatego Sąd stwierdził, iż poza zakresem jego badania pozostaje kwestia, czy sprawę rozliczenia czasu wolnego od służby za okres wstecz od daty 23 sierpnia 2005 r. ustawodawca uregulował w sposób słuszny i celowy, a w szczególności dlaczego nie nadał mocy wstecznej ustanowionej normie prawnej w ustawie nowelizującej. Należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08 orzekł o niezgodności art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji z Konstytucją, co nie oznacza, że uznał on również niekonstytucyjność art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2010 r., II SA/Wa 1093/10). Nadto konstytucyjna zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji, biorąc także pod uwagę przepisy przejściowe, a przy ich braku – cezurę obowiązywania danego przepisu wskazaną w ustawie. W odniesieniu do wypłaty równoważnika za niewykorzystany czas wolny (art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej) cezurę czasową stanowi art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., który wprowadził ten równoważnik.
Zdaniem Sądu, błędny jest pogląd skarżącego, uzasadniający zasadność skargi jedynie od przepisu art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy pragmatycznej, bez baczenia jaki wpływ na czasowe ograniczenie stosowania powyższego przepisu ma art. 23 ust. 1 i art. 26 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., zwłaszcza gdy zauważy się, iż przedtem prawo do czasu wolnego w zamian za czas służby przekraczający normę nie przysługiwało.
Z uwagi na powyższe czasowe ograniczenie, co do wprowadzenia zasady wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny – data 23 sierpnia 2005 r. – wszelkie rozważania, co do ilości wypracowanych przez skarżącego przed tą datą nadgodzin, w ocenie Sądu I instancji, nie mają żadnego sensu, skoro brak jest podstaw prawnych do wypłaty równoważnika pieniężnego za okres przed dniem 23 sierpnia 2005 r.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył W.K., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
1) art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej przez niezastosowanie tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego ze służby oraz w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, tj. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1351) obowiązującym od dnia 5 grudnia 2013 r. i oparciu decyzji na treści art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w brzmieniu obowiązującym przed w/w nowelizacją tego przepisu;
2) błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przed datą 24 sierpnia 2005 r. w sytuacji gdy z treści przepisu art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej wprost wynika, że "funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany przed zwolnieniem ze służby czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3 w/w ustawy" bez wskazania żadnych ograniczeń czasowych;
3) wadliwe przyjęcie, że stosunkiem, zdarzeniem czy też stanem prawnym istniejącym w dacie wydania decyzji przez organ I stopnia, do którego należy odnieść treść przepisu 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1351) jest okres w jakim wypracowane zostały przez skarżącego ponadnormatywne godziny czasu służby, w sytuacji gdy zdarzeniem tym jest moment zwolnienia ze służby skarżącego w dniu 24 lutego 2015 r., albowiem prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielony na podstawie art. 37 ust. 3 w/w ustawy aktualizuje się z chwilą rozwiązania stosunku służby z funkcjonariuszem i w świetle treści przepisu art. 118 w/w ustawy brak jest jakichkolwiek ograniczeń czasowych dotyczących wypracowanych wcześniej godzin ponadnormatywnego czasu służby, za które należy się ekwiwalent pieniężny;
4) błędną wykładnię art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ) i w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie - poprzez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący, a więc nie udzielenie w zamian za czas służby powyżej ustawowego okresu rozliczeniowego, określonego w art. 37 ust. 2 ustawy, czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze i odmowę wypłaty ekwiwalentu pieniężnego.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o o rozważenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu poddania badaniu zgodności art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U Nr 90, poz. 757) z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1351), w kontekście wątpliwości w zakresie konstytucyjności w/w przepisu prawa, na które zwrócił uwagę Trybunał konstytucyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodziły. Tak więc, w tym wypadku postępowanie kasacyjne sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podniesionych przez skarżącego podstaw kasacyjnych.
Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, zgodnie z którym skarżącemu nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby w okresie przed 23 sierpnia 2005r.
Stan faktyczny sprawy nie jest sporny i wynika z niego, że W.K. do dnia 23 sierpnia 2005r. nie wykorzystał czasu wolnego za 434 godziny i 5 minut służby.
Podstawą w oparciu o którą skarżący wystąpił z żądaniem wypłaty ekwiwalentu pieniężnego jest w art. 118 ust. 1 pkt 2 znowelizowanej ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. Przepis ten stanowi, że ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany czas wolny od służby przysługuje zwolnionemu ze służby funkcjonariuszowi z zastrzeżeniem, że nie więcej niż za ostatnie trzy lata i nie uzależnia przyznania tego ekwiwalentu od faktu, czy można było w trakcie służby odebrać - w formie dni wolnych od służby - wypracowane nadgodziny. Jest to nowe uregulowanie prawne, albowiem wcześniej funkcjonariuszom zwalnianym ze służby tego rodzaju ekwiwalent w ogóle nie przysługiwał.
W/w przepis został wprowadzony do ustawy o Straży Granicznej nowelą z dnia 22 kwietnia 2005 r. i z mocy art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej ustalono, że art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej ma zastosowanie do służby ponadnormatywnej, ale pełnionej po dniu 23 sierpnia 2005 r.
Treść powołanego przepisu jest jednoznaczna i nie nasuwa wątpliwości. Z dniem 24 sierpnia 2005 r. funkcjonariusze Straży Granicznej uzyskali uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby za służbę pełnioną w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie tej ustawy. Następstwem tego zapisu jest § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. Nr 186 poz. 1560), który stanowi, że przepisy rozporządzenia określające sposób obliczania i wypłacania ekwiwalentów za niewykorzystany czas wolny od służby, stosuje się od dnia 24 sierpnia 2005 r.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżącemu nie przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby, jako że w czasie za który skarżący domaga się wypłaty ekwiwalentu pieniężnego nie istniały prawne podstawy do uwzględnienia żądania. Oznacza to, że zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 118 ust. 1 pkt. 2 ustawy o Starzy Granicznej nie są trafne.
Nieuzasadniony okazał się także zarzut naruszenia art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, zgodnie z którym w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze. Przytoczony przepis nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczyła ona przyznania ekwiwalentu pieniężnego w zamian za ponadnormatywny czas służby, a nie udzielenia czasu wolnego w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w przepisie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI