I OSK 918/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki S.A. od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że decyzja Ministra Zdrowia z 1948 r. o nacjonalizacji przemysłu nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego były niezasadne.
Spółka S.A. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Zdrowia o stwierdzeniu nieważności orzeczenia z 1948 r. dotyczącego nacjonalizacji przedsiębiorstwa. Spółka zarzucała m.in. błędną wykładnię przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji oraz naruszenie przepisów postępowania, twierdząc, że decyzja z 1948 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne i podkreślając, że kwestia rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu orzeczenia z 1948 r. została już prawomocnie przesądzona, a nowelizacja KPA wprowadzająca 10-letni termin na stwierdzenie nieważności nie miała zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Zdrowia stwierdzającą nieważność orzeczenia z 1948 r. dotyczącego nacjonalizacji przedsiębiorstwa. Spółka zarzucała Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności poprzez błędną wykładnię art. 156 § 2 k.p.a. i nieuznanie, że decyzja z 1948 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Skarżąca powoływała się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13 oraz na nowelizację Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że kwestia rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu orzeczenia z 1948 r. została już prawomocnie przesądzona w poprzednich orzeczeniach NSA i WSA. Odnosząc się do wpływu wyroku TK, NSA stwierdził, że jego zakresowy charakter nie zmienia stanu normatywnego i nie pozwala na wykładnię art. 156 § 2 k.p.a. w sposób wykreowany przez skarżącą. Podkreślono, że nowelizacja KPA z 2021 r., wprowadzająca 10-letni termin na stwierdzenie nieważności, weszła w życie po wydaniu zaskarżonego wyroku WSA, a kontrola sądowa odbywa się według stanu prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji. NSA odrzucił również argument o nieodwracalnych skutkach prawnych nabycia prawa użytkowania wieczystego, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo WSA. Sąd uznał, że wydanie decyzji stwierdzającej nieważność w części było dopuszczalne, a zarzuty dotyczące postępowania dowodowego były bezpodstawne w świetle prawomocnego przesądzenia kwestii nieważności orzeczenia z 1948 r. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności decyzji z rażącym naruszeniem prawa, która wywołała nieodwracalne skutki prawne, nie jest możliwe po upływie znacznego czasu, jeśli kwestia ta została już prawomocnie przesądzona. Nowelizacja KPA wprowadzająca 10-letni termin nie ma zastosowania do stanu prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że kwestia rażącego naruszenia prawa i nieodwracalnych skutków prawnych decyzji z 1948 r. była już prawomocnie rozstrzygnięta. Wyrok TK P 46/13 miał charakter zakresowy i nie zmieniał stanu normatywnego, a nowelizacja KPA z 2021 r. nie miała zastosowania retroaktywnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. art. 3 § ust. 4 i art. 3 ust. 6
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 28
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 190 § § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 104 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 7 czerwca 1927r. o prawie przemysłowym art. 2 § pkt 9
Ustawa z dnia 23 marca 1922 r. o uzdrowiskach art. 28
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 3 k.p.a. (niezastosowanie, błędna wykładnia art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie nieodwracalnych skutków prawnych). Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, co doprowadziło do uznania, że jest możliwe wydanie decyzji częściowej. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt.2 k.p.a. poprzez ich zastosowanie, mimo że stan faktyczny sprawy nie uprawniał do ich zastosowania (brak rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu orzeczenia z 18.03.1948 r.). Naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 190 § 1 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie, co skutkowało brakiem przyjęcia, że wyrok TK sygn. P 46/13 wiąże WSA w zakresie wykładni art. 156 § 2 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji Ministra Zdrowia, mimo że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego i nie zebrał całego materiału dowodowego. Naruszenie art.151 p.p.s.a. w zw. z art.28 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo, że za strony w postępowaniu uznano tylko wnioskodawców oraz U. S.A., a krąg stron jest szerszy. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a i art. 158 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo, że od decyzji z 18.03.1948 r. minęło ponad dziesięć lat, a decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Godne uwagi sformułowania
kwestia rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu orzeczenia z 18 marca 1948r. została już prawomocnie dwukrotnie przesądzona zakresowy charakter wyroku Trybunału, a z takim mamy do czynienia w niniejszym przypadku, nie skutkuje zmianą stanu normatywnego w drodze wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można określać terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa skarga kasacyjna całkowicie niesłusznie pomija jednak, że opisywana zmiana k.p.a. weszła w życie z dniem 16 września 2021 r. Tymczasem, zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł dnia 2 lipca 2021 r., a to oznacza, że w dacie wyrokowania nie obowiązywały przepisy, w których ochrony upatruje skarżąca kasacyjnie skutki prawne decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo Państwowe U. prawa użytkowania wieczystego gruntu nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ mogą być zniesione poprzez wzruszenie tej decyzji w trybie przewidzianym w k.p.a., skoro nabywca tego prawa nie jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych (art. 156 k.p.a.), zwłaszcza w kontekście nieodwracalnych skutków prawnych, upływu czasu, orzecznictwa TK oraz retroaktywności zmian legislacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nacjonalizacją przemysłu i nieruchomości w okresie powojennym, ale zasady interpretacji przepisów KPA mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego orzeczenia nacjonalizacyjnego i jego skutków prawnych po wielu latach, co jest interesujące z perspektywy historii prawa i złożoności postępowań administracyjnych. Wyjaśnia również, jak sądy podchodzą do zmian prawnych i orzecznictwa TK.
“Nacjonalizacja sprzed lat: Czy nieodwracalne skutki prawne mogą być podstawą do uchylenia decyzji po dekadach?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 918/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-05-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Monika Nowicka Symbol z opisem 6291 Nacjonalizacja przemysłu Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 843/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-02 Skarżony organ Minister Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 156 § 1, 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2021 poz 1491 art. 156 § 2, art. 158 § 3 Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. 1946 nr 3 poz 17 art. 3 ust. 4 i art. 3 ust. 6 Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w R., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 2 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 843/20, w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w R., na decyzję Ministra Zdrowia, z dnia 25 lutego 2020 r. nr MZ-PR-WP-025-15/KM/14/AJ/20 PR.27, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, , oddala skargę kasacyjną., Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2021 r. sygn. I SA/Wa 843/20 oddalił skargę U. S.A. w Rabce-Zdrój decyzję Ministra Zdrowia z dnia 25 lutego 2020 r. nr MZ-PR-WP-025-15/KM/14/AJ/20 PR.27 w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca U. S.A. w Rabce-Zdrój, zarzucając Sądowi pierwszej instancji: A/ w oparciu o art. 174 pkt. 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów i nie zastosowanie przepisów: I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 3 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie (również zarzut błędnej wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie sformułowania ,,decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne - a prawidłowa wykładnia winna zmierzać do tego, że nabycie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości w drodze uwłaszczenia przez U. S.A. musi być uznane za nieodwracalny skutek prawny, gdyż tej decyzji z uwagi na upływ czasu nie można wzruszyć“), co doprowadziło do nie uwzględnienia skargi i nie uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Zdrowia. II. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie, co doprowadziło do nie uwzględnienie skargi i nie uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Zdrowia. III. art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu, co doprowadziło do uznania, że jest możliwe wydanie decyzji częściowej co skutkowało oddaleniem skargi. IV. art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 156 § 1 pkt.2 k.p.a. poprzez ich zastosowanie co skutkowało oddaleniem skargi, mimo że stan faktyczny sprawy nie uprawniał do ich zastosowania, gdyż nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu orzeczenia przez Ministra Zdrowia w dniu 18.03.1948 r. V. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 190 § 1 Konstytucji RP poprzez ich nie zastosowanie co skutkowało brakiem przyjęcia, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r sygn. P 46/13 wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie wykładni art. 156 § 2 k.p.a. co doprowadziło do nie uwzględnienie skargi i nie uchylenia zaskarżonej decyzji- zarzut z ostrożności. B/ w oparciu o art. 174 pkt. 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: I. art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. (organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy i nie zebrał całego materiału dowodowego) poprzez oddalenie skargi i nie uchylenie decyzji Ministra Zdrowia, mimo że: - Minister Zdrowia nie zwrócił się do Ministra Finansów o przesłanie aktualnej informacji dotyczącej wypłat ewentualnych odszkodowań min. z tytułu umów indemnizacyjnych na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców przedsiębiorstwa [...] Rabka-Zdrój; - Minister Zdrowia nie zwrócił się do Narodowego Archiwum Cyfrowego o akta archiwalne dotyczące U. S.A. a ten dowód miał znaczenie w kontekście oceny sposobu nabycia nieruchomości i wykazania, że nastąpiły nieodwracalne skutki decyzji Ministra Zdrowia z 18.03.1948 r. - Minister Zdrowia błędnie ocenił materiał dowodowy w sprawie i ustalił, że decyzja Ministra Zdrowia z 18.03.1948 r. nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych. II. art.151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art.28 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo , że za strony w niniejszym postępowaniu zostali uznani tylko wnioskodawcy oraz U. S.A. a krąg stron jest znaczenie szerszy; III. art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 k.p.a i art. 158 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo, że od decyzji z dnia 18.03.1948 r. wydanej przez Ministra Zdrowia minęło ponad dziesięć lat a po drugie decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne z uwagi na fakt, że od decyzji Wojewody Małopolskiego w przedmiocie uwłaszczenia U. S.A. również minęło ponad 10 lat, co sprawia, że brak jest obecnie możliwości wzruszenia tej decyzji. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 02.07.2021 r o sygn. akt I SA/Wa 843/20 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych za obie instancje sądowe, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Na wstępie należy poczynić uwagę porządkującą, bowiem choć skarga kasacyjna formułuje zarzuty naruszenia przepisów "k.p.a." to jednocześnie nie definiuje użytego skrótu. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a."), tj. wg stanu na dzień 16 września 2021 r. i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał. Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut błędnego przyjęcia przez organ, a w konsekwencji wadliwego zaaprobowania przez Sąd pierwszej instancji ustalenia, że doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu orzeczenia z 18 marca 1948r. (pkt A.IV skargi kasacyjnej). Podniesiony zarzut nie mógł przynieść pożądanego rezultatu, bowiem kwestia rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu orzeczenia z 18 marca 1948r. została już prawomocnie dwukrotnie przesadzona. Po raz pierwszy stanowisko w sprawie rażącej wadliwości orzeczenia z 18 marca 1948 r. zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 02 czerwca 2003 r. sygn. IV SA 3919/01. Jakkolwiek, sprawa rozstrzygana przywoływanym wyrokiem dotyczyła orzeczenia Ministra Zdrowia z 18 marca 1948r. w zakresie jego pkt. b, to nie może być uzasadnionych wątpliwości, co do tego, że ocena podstaw prawnych orzeczenia nacjonalizacyjnego z dnia 18 marca 1948 r. wobec przedsiębiorstwa [...] Szczawnica (lit. b orzeczenia Ministra Zdrowia z 18 marca 1948 r.), wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2003 r. sygn. akt IV SA 3919/01 nie pozostaje bez wpływu na ich ocenę wobec przedsiębiorstwa [...] Rabka-Zdrój. Ta kwestia została, bowiem prawomocnie przesądzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2007 r. sygn. IV SA/Wa 841/07. Następnie, prawomocnym wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. sygn. IV SA/Wa 1188/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ nadzoru, iż przedsiębiorstwa [...] nie mieściły się w pojęciu przemysłu zgodnie z art. 2 pkt 9, obowiązującego w czasie prowadzenia konkretnego postępowania nacjonalizacyjnego rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 7 czerwca 1927r. o prawie przemysłowym i przedsiębiorstwa te podlegały odrębnemu trybowi wywłaszczania zawartemu w wiążącej wówczas także ustawie z dnia 23 marca 1922 r. o uzdrowiskach (art. 28). Sąd stanął też na stanowisku, że ustawa nacjonalizacyjna obejmowała przede wszystkim przedsiębiorstwa przemysłowe, a inne - tylko wtedy gdy ustawodawca wyraźnie na to wskazał. W konkluzji powyższego Sąd podzielił stanowisko, że orzeczenie nacjonalizacyjne wydano z rażącym naruszeniem dwóch przepisów ustawy nacjonalizacyjnej, tj.: art. 3 ust. 4 i art. 3 ust. 6 tej ustawy. Powyższe oznacza, że oczekiwanego rezultatu nie mogły przynieść zarzuty dotyczące błędnych ustaleń, co do tego czy orzeczenie Ministra Zdrowia z 18 marca 1948r. w zakresie dotyczącym [...] Rabka Zdrój (lit.a) pozostawało dotknięte rażącym naruszeniem prawa. Kwestia ta pozostaje bowiem prawomocnie przesądzona w sprawie. Skargę kasacyjną zbudowano na założeniu, że wziąwszy pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. P 46/13 w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, a to oznacza, że nie było możliwie stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z 18 marca 1948 r. Skargę kasacyjną oparto na argumentacji, że w sprawie doszło do naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. bowiem orzeczenie Ministra Zdrowia z 18 marca 1948 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne (pkt A.I, A.II i A.V skargi kasacyjnej U. S.A.). Ustosunkowując się do tych zarzutów trzeba wskazać w pierwszej kolejności, że kwestia wpływu wyroku Trybunału Konstytucyjnego na wynik niniejszego postępowania była przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w tej kwestii zajął jednoznaczne stanowisko. A mianowicie, w wyroku z dnia 23 listopada 2018 r. sygn. I OSK 2513/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r. niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada - na ustawodawcę - obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, że zakresowy charakter wyroku Trybunału, a z takim mamy do czynienia w niniejszym przypadku, nie skutkuje zmianą stanu normatywnego, tj. nie prowadzi do zmiany normatywnej treści przepisu, a w szczególności jego derogacji i konieczne jest w tym względzie, jak stwierdził sam Trybunał, dokonanie przez ustawodawcę stosownych zmian w prawie. NSA stanął na stanowisku, że w drodze wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można określać terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Przyjęcie odmiennego zapatrywania na konsekwencje wyroku Trybunału nie dość, że prowadziłoby do wykreowania przez organ administracji publicznej nieprzewidzianej aktualnie obowiązującym brzmieniem art. 156 § 2 k.p.a. negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., ale również arbitralnego ustalania przezeń jej normatywnej treści. Zauważyć trzeba, że od chwili wydania wyroku o sygn. I OSK 2513/16 do dnia wydania zaskarżonego wyroku (2 lipca 2021 r.) nie nastąpiła zmiana prawna, która zwalniałaby organy oraz sądy orzekające z obowiązku zastosowania się do tego stanowiska. Szczególnie zaakcentować trzeba też, że skarga kasacyjna swoją zasadność wywodzi z powoływanych przepisów k.p.a. - w brzmieniu - nadanym na mocy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491, dalej jako "nowelizacja k.p.a."), kiedy to doszło do zmiany kodeksu postępowania administracyjnego, w ten sposób, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.) oraz dodano § 3 do art. 158 k.p.a., który stanowi, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarga kasacyjna całkowicie niesłusznie pomija jednak, że opisywana zmiana k.p.a. weszła w życie z dniem 16 września 2021 r. Tymczasem, zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł dnia 2 lipca 2021 r., a to oznacza, że w dacie wyrokowania nie obowiązywały przepisy, w których ochrony upatruje skarżąca kasacyjnie. Należy wyjaśnić, że wojewódzki sąd administracyjny dokonując sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej, bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. W badanym przypadku skarga została wniesiona na decyzję z dnia 25 lutego 2020 r. W następnej kolejności wskazać należy, że nietrafnie również skarga kasacyjna, swojej zasadności upatruje w nieodwracalnych skutkach prawnych orzeczenia z 1948 r. powołując się na brak możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej w sprawie nabycia użytkowania wieczystego przez U.S.A.(pkt A.I oraz B.III skargi kasacyjnej). Ustosunkowując się do tego zarzutu należy wskazać, że kwestia ta została przesądzona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnie 08 czerwca 2016 r. sygn. I SA/Wa 2126/15, w którym Sąd powołując się na analogię do wyroków Sądu Najwyższego z 15 lipca 2013 r. sygn. II CSK 451/12 oraz wyroku NSA z dnia 30 września 2011 r. sygn. I OSK 1630/10 w zakresie podstawy prawnej uzyskania prawa użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo Państwowe U. w niniejszej sprawie, na podstawie decyzji Wojewody Nowosądeckiego z 9 maja 1994 r., wskazał, że podziela ocenę Ministra Zdrowia o niewystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych, które można by wiązać z orzeczeniem nacjonalizacyjnym. Zaś skutki prawne decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo Państwowe U. prawa użytkowania wieczystego gruntu nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ mogą być zniesione poprzez wzruszenie tej decyzji w trybie przewidzianym w k.p.a., skoro nabywca tego prawa nie jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Należy zauważyć, że przedmiotem sądowoadministracyjnej kontroli pozostaje konkretna decyzja administracyjna, wydana w konkretnym stanie faktycznym i prawnym. Podjęcie przez ustawodawcę działań legislacyjnych po zakończeniu postępowania administracyjnego, a nawet jak w badanym przypadku sądowego, nie stanowi uzasadnienia dla postawienia organom zarzutu naruszenia (nieobowiązującego jeszcze w dacie orzekania) prawa, a Sądowi Wojewódzkiemu zarzutu wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji. Nietrafnie, skarżąca kasacyjnie swojej racji upatruje zatem w zmianie stanu prawnego, która nastąpiła już po wydaniu zaskarżonego wyroku. Nie ma też racji U. S.A. (pkt A.III skargi kasacyjnej) co do tego, że w sprawie wykluczone było wydanie decyzji stwierdzającej nieważność w części. Ta kwestia została bowiem przesądzona prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. IV SA/Wa 1188/11, gdzie Sąd przesądził, że błędne jest stanowisko, że w rozpatrywanej sprawie nie mogła zostać wydana decyzja częściowa. Zasługuje bowiem na uwzględnienie stanowisko organu, że o dopuszczalności wydania w danej sprawie administracyjnej decyzji częściowej decyduje to, czy sprawa ta jest podzielna, a zatem, czy mając na uwadze przedmiot sprawy, a zatem charakter praw i obowiązków, o których ma orzekać organ administracji - możliwe jest wyodrębnienie w sprawie takich części składowych, w odniesieniu do których można orzec oddzielnymi orzeczeniami (chodzi zatem o sytuację, w której - z punktu widzenia materialnoprawnego wyniku sprawy – nie ma znaczenia, czy przedmiotem orzeczenia są poszczególne części sprawy oddzielenie, czy też łącznie). Warunki takie zostały spełnione w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego, dotyczącego szeregu odrębnych działek gruntu. W kwestii naruszenia przepisów postępowania, mających skutkować wadami postępowania dowodowego, wskazać trzeba, że te argumenty skargi kasacyjnej U. S.A. oparte zostały na twierdzeniu, że decyzja Ministra Zdrowia z 18 marca 1948 r. nie była dotknięta wadą nieważności i dlatego konieczne jest dalsze prowadzenie ustaleń faktycznych w sprawie. Tymczasem, kwestia ta została prawomocnie przesądzona, a stawiane zarzuty dotyczące przebiegu postępowania dowodowego pozostają już bez wpływu na wynik sprawy. Dlatego oczekiwanego efektu nie mógł przynieść zarzut sformułowany w pkt. B.I skargi kasacyjnej U. S.A.). Nie znajduje również potwierdzenia w aktach sprawy uzasadnienie zarzutu sformułowanego w pkt. B.II skargi kasacyjnej, a mianowicie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. z tej przyczyny, że za stronę postępowania uznani zostali tylko wnioskodawcy oraz U. S.A. Uzasadniając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że stronami postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji była Skarżąca, jako użytkownik wieczysty nieruchomości, wnioskodawcy – następcy prawni dawnych właścicieli oraz Skarb Państwa – właściciel nieruchomości. Takie określenie kręgu stron postępowania uznać należy za w pełni zasadne, obejmowało bowiem zarówno osoby, których interesu prawnego dotyczyło orzeczenie nacjonalizacyjne, to jest następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości, jak również podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości (Skarb Państwa i Spółka). Jakkolwiek, skarga kasacyjna stanowisko to kwestionuje, to w istocie nie uzasadnia go, co niemożliwym czyni merytoryczne odniesienie się do tak sformułowanego zarzutu. Oczekiwanego rezultatu przynieść nie mógł też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt lit. a i lit. c (pkt A.I, A.II i A.V skargi kasacyjnej) oraz zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. (pkt A.III i A.IV oraz B.I i B.II i B.III skargi kasacyjnej). Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. są przepisami wynikowymi. Zastosowanie przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów, które uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. W badanej sprawie Sąd pierwszej instancji słusznie nie stwierdził wad zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a. Z kolei na podstawie art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Prawidłowo zatem, w badanej sprawie Sąd pierwszej instancji, nie stwierdziwszy naruszenia prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI