I OSK 918/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2006-03-27
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościKodeks postępowania administracyjnegodecyzja kasacyjnasąd administracyjnykontrola administracjipostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Wojewody, uznając ją za naruszającą prawo proceduralne poprzez nadużycie art. 138 § 2 KPA w sytuacji, gdy organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie.

Sprawa dotyczyła skargi A. Spółki Akcyjnej na decyzję Wojewody uchylającą do ponownego rozpoznania decyzję Starosty w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, uznając, że organ odwoławczy nadużył art. 138 § 2 KPA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania zamiast rozpoznać ją merytorycznie. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy powinien był sam uzupełnić braki postępowania lub rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie uchylać decyzję pierwszej instancji z powodu drobnych uchybień proceduralnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę A. Spółki Akcyjnej na decyzję Wojewody, która uchyliła do ponownego rozpoznania decyzję Starosty dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sprawa miała długą historię postępowań administracyjnych, obejmującą wnioski o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby inwestycyjne. Wojewoda wielokrotnie uchylał decyzje Starosty, wskazując na różne nieprawidłowości, w tym niepełne analizy wykorzystania działek i brak uzasadnienia. Ostatecznie, Wojewoda uchylił decyzję Starosty, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 KPA. Sąd administracyjny uznał jednak, że decyzja Wojewody narusza prawo proceduralne. Sąd podkreślił, że decyzja kasacyjna na podstawie art. 138 § 2 KPA może być wydana tylko w ściśle określonych sytuacjach, a nie w przypadku drobnych braków postępowania wyjaśniającego czy odmiennej oceny materiału dowodowego. W ocenie Sądu, Wojewoda powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie uchylać się od tego obowiązku poprzez stosowanie przepisu o charakterze wyjątkowym. Sąd zwrócił uwagę na długotrwałość postępowania (blisko 6 lat) i czterokrotne stosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 KPA. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 KPA w sytuacji, gdy stwierdza jedynie braki proceduralne lub odmienną ocenę materiału dowodowego. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowany rozszerzająco. Organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie lub uzupełnić postępowanie wyjaśniające.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stosowanie art. 138 § 2 KPA przez Wojewodę było nadużyciem. Wojewoda nie wykazał, aby istniały przesłanki uzasadniające przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a jedynie wskazywał na nieczytelność map, brak dokumentów czy nierzetelną analizę. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a nie uchylania się od tego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

KPA art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

KPA art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nadużycie przez Wojewodę art. 138 § 2 KPA poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zamiast rozpoznać ją merytorycznie. Długotrwałość postępowania administracyjnego i wielokrotne stosowanie przez organ odwoławczy przepisów o charakterze wyjątkowym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Wojewody wskazująca na braki proceduralne i konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy winien dokonać ponownej analizy ustaleń, wynikających "z protokołu z wizji na gruncie" w świetle zmienionych przepisów ustawy. organ I instancji podjął próbę dokonania analizy wykorzystania poszczególnych działek w kontekście przesłanek wynikających z (...) art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednak nie wykonał tego rzetelnie. organ odwoławczy zobligowany jest rozpoznać sprawę ponownie i tylko w ściśle określonych w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. sytuacjach, może przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Nie wydaje się, by tego rodzaju stosowanie przepisu o charakterze wyjątkowym, zasługiwało na aprobatę.

Skład orzekający

Joanna Sekunda-Lenczewska

przewodniczący

Arkadiusz Blewązka

członek

Renata Kubot-Szustowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 KPA przez organy administracji oraz sądy administracyjne, zasada merytorycznego rozpatrywania spraw przez organ odwoławczy, kontrola prawidłowości stosowania przepisów proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nadużycia przez organ odwoławczy przepisu o charakterze wyjątkowym (art. 138 § 2 KPA) w kontekście długotrwałego postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych przez organy administracji i jak sądy administracyjne kontrolują te działania. Podkreśla problem długotrwałości postępowań i nadużywania przepisów o charakterze wyjątkowym.

Sąd administracyjny: Wojewoda nadużył prawa, uchylając decyzję zamiast rozpoznać sprawę!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 1241/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Joanna Sekunda-Lenczewska /przewodniczący/
Renata Kubot-Szustowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygn. powiązane
I OSK 918/06 - Postanowienie NSA z 2006-10-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 27 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie: Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2006 roku sprawy ze skargi A. Spółki Akcyjnej w R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia do ponownego rozpoznania decyzji w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. Spółki Akcyjnej w R. kwotę 455,00 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. i M. małżonków C. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] Nr [...]orzekającej o:
1. odmowie zwrotu nieruchomości położonych w obrębach [...] gm. S. oznaczonych numerami 9,111, 241, 271, 297, 337, 468, 469, 1059/2, 269/2, 139, 192, 37, 58; C., gm. S. jako działki o numerach 414/2, 567/16, 815, 199/3, 199/4, 812/2;
2. umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w stosunku do działek położonych w obrębie C. gm. S. o numerach 414/1, 567/17, 567/19, 1657/7, 1254/2, 722/7;
3. zwrocie na rzecz M. i J. małżonków C. niezabudowanych działek, położonych w obrębie C., gm. S. oznaczonych numerami 567/6 o powierzchni 0,11 ha, 479 o powierzchni 0,17 ha, 1254/3 o powierzchni 0,60 ha i 465/2 o powierzchni 0,69 ha i zobowiązaniu M. i J. małżonków C. do zwrócenia na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania za wskazane działki w wysokości 7.405,50,-zł.
uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temuż organowi.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż wnioskiem z dnia [...], skierowanym do Starostwa Powiatowego w B., J. i M. C. wystąpili o zwrot nieruchomości wywłaszczonych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...]. Decyzją ta wywłaszczono na rzecz Państwa gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 13,0320 ha, stanowiące własność M. i J. małżonków C., składające się z nieruchomości położonych we wsi C., [...] i S., nieruchomość położoną we wsi C., oznaczoną jako działki nr 218 i 220, stanowiącą współwłasność M. i J. małżonków C. w ½ części oraz Z. i K. małżonków K. w ½ części i nieruchomość położoną we wsi C. o powierzchni 1,05 ha, oznaczoną jako działka nr 691, stanowiącą współwłasność M. i J. małżonków C. w ½ części oraz J. K. w ½ części. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek A. z przeznaczeniem na bieżące potrzeby inwestycyjne.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] zostało zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.stycznia 2002r., sygn. akt I.SA 905/00, oddalającym skargę J. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji.
Z uwagi na właściwość Starosty [...] do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości, położonej we wsi S., J. i M. małżonkowie C. w dniu [...] złożyli temu organowi wniosek o zwrot działek nr nr 780 i 791 o łącznej powierzchni l ,66 ha, położonych we wsi S., gmina R.. Rozpatrzenie złożonego wniosku nastąpiło decyzją Starosty [...] z dnia [...] Nr [...], mocą której umorzono postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działki nr: 780/4, 780/5, 780/6, 780/7 i 791, położone w obrębie S., gmina R. oraz odmówiono zwrotu działki nr 780/2 o powierzchni 0,06 ha położonej w obrębie miejscowości S., gmina R..
Decyzją Nr [...] z dnia [...] natomiast, Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, położonych w gminie S., obręb M., [...] i C., wywłaszczonych na rzecz Państwa decyzją Wojewody [...] z dnia [...] W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż na wywłaszczonych nieruchomościach A. dokonała licznych "inwestycji związanych z wykonaniem robót przygotowawczych pod odkrywkę S. jak m.in. przełożenia dróg, koryta rzeki, budowy linii energetycznych i budowy kanalizacji teletechnicznej".
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania małżonków C., decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi wskazując, iż jeżeli wywłaszczona nieruchomość należała poprzednio do kilku współwłaścicieli, względnie gdy po poprzednim właścicielu pozostało kilku spadkobierców to, zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy, wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi pochodzić od nich wszystkich.
Wykonując powyższe wytyczne, organ I instancji wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosku przez złożenie go przez pozostałe strony postępowania, którymi są J. K. w stosunku do działki nr 691, położonej w obrębie C. gm. S. oraz Z. i K. małżonkowie K. co do działek nr 218 i 220, położonych w obrębie C. gm. S..
Na wniosek małżonków J. i M. C. wyłączono do odrębnego postępowania sprawę zwrotu działek oznaczonych numerami 218, 220 i 691. Decyzją Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] wniosek zwrotowy we wskazanej wyżej części został "pozostawiony bez rozpoznania". Wojewoda [...], decyzją Nr [...] z dnia [...], po rozpoznaniu odwołania małżonków C., uchylił zaskarżoną decyzje i umorzył postępowanie organu I instancji jako bezprzedmiotowe.
Decyzją Nr [...]z dnia [...] Starosta [...] odmówił natomiast zwrotu nieruchomości, położonej w obrębach M., [...] i C. w gminie S..
Wojewoda [...], decyzją [...] z dnia [...], uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z powodu "stwierdzenia licznych nieprawidłowości", dotyczących określenia przedmiotu niniejszego postępowania, a mianowicie oznaczenia numeracji działek, objętych zakresem postępowania zwrotowego oraz konieczności zaktualizowania wizji na gruncie. Zwrócono uwagę na fakt, iż J. i M. C., wnioskiem z dnia [...]wystąpili "o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wg. decyzji Nr [...] z dnia [...] pod planowaną inwestycję związaną z budową odkrywki S.", a zatem należało zbadać, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości odnośnie wszystkich nieruchomości wywłaszczonych decyzją z dnia [...] (także wywłaszczonej nieruchomości budynkowej położonej we wsi C., znajdującej się na gruntach Skarbu Państwa), z uwzględnieniem nieruchomości zwróconych poprzednim właścicielom lub wyłączonych z niniejszego postępowania.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Starosta [...] orzekł o:
1. odmowie zwrotu nieruchomości położonych w obrębach: [...] gm. S., oznaczonych jako działki nr nr 9, 111, 241, 271, 297, 337, 468, 469, 1059/2, 269/2; C. gm. S. oznaczonych jako działki nr nr 414/2, 567/6, 567/16, 815, 479, 1254/3, 199/1, 465/2, 812/2;
2. umorzeniu postępowania w części dotyczącej zwrotu nieruchomości położonych w obrębie C. gm. S. oznaczonych nr działek 218, 220 i 691;
3. umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, co do działek położonych: w obrębie C. gm. S. oznaczonych jako działki nr nr 414/1, 567/17, 567/19, 1254/2, 567/7, 722/7; w obrębie [...] gm. S. oznaczonych jako działki nr nr 192, 58, 37, 139 oraz w obrębie M. gm. S. jako działka nr 202/2.
Wojewoda [...], decyzją Nr [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania J. i M. C., ponownie uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji, orzekając o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temuż organowi. W uzasadnieniu wskazał, iż w świetle nowelizacji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonanej ustawą z dnia 28.listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 141, poz.1492), organ I instancji winien dokonać ponownej analizy ustaleń, wynikających "z protokołu z wizji na gruncie" w świetle zmienionych przepisów ustawy.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Starosta [...] orzekł o:
1. odmowie zwrotu nieruchomości położonych w obrębach [...] gm.S. oznaczonych numerami 9,111, 241, 271, 297, 337, 468, 469, 1059/2, 269/2, 139, 192, 37, 58; C., gm. S. jako działki o numerach 414/2, 567/16, 815, 199/3, 199/4, 812/2;
2. umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w stosunku do działek położonych w obrębie C. gm. S. o numerach 414/1, 567/17, 567/19, 1657/7, 1254/2, 722/7;
3. zwrocie na rzecz M. i J. małżonków C. niezabudowanych działek, położonych w obrębie C., gm. S. oznaczonych numerami 567/6 o powierzchni 0,11 ha, 479 o powierzchni 0,17 ha, 1254/3 o powierzchni 0,60 ha i 465/2 o powierzchni 0,69 ha i zobowiązaniu M. i J. małżonków C. do zwrócenia na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania za wskazane działki w wysokości 7.405,50,-zł.
Odmowę zwrotu części nieruchomości organ I instancji uzasadnił wykorzystaniem w pełni wskazanych wyżej gruntów pod inwestycje oraz faktem, iż działki te zostały przejęte na własność Państwa na wniosek byłych właścicieli, nie zaś dla realizacji określonego celu wywłaszczenia. O zwrocie 4 dziełek orzeczono natomiast na podstawie "wizji na gruncie" oraz opinii biegłego, sporządzonej na zlecenie organu I instancji. Kwestia umorzenie postępowania nie została uzasadniona.
Decyzja powyższa została zaskarżona odwołaniem przez J. C., który zarzucił organowi I instancji "brak praworządności i niezgodność z obowiązującym prawem, złamanie i rażące naruszenie obowiązujących przepisów prawa (...)"
Zdaniem Wojewody [...], "organ I instancji podjął próbę dokonania analizy wykorzystania poszczególnych działek w kontekście przesłanek wynikających z (...) art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednak nie wykonał tego rzetelnie". W ocenie bowiem organu odwoławczego, z materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie wynika, iż w stosunku do znacznej większości działek zachodzą przesłanki zbędności nieruchomości na cel wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, natomiast "organ I instancji nie odniósł się wyczerpująco do przesłanek zwrotu nieruchomości wynikających z przepisów prawa materialnego". Z decyzji nie wynika wprost, w stosunku do których działek zachodzą przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości wynikające z treści art.137 ust.l pkt l i 2 oraz w stosunku do których działek zachodzi możliwość ich zwrotu poprzedniemu właścicielowi zgodnie z treścią art.137 ust.2.
Zbędne na cel wywłaszczenia będą zaś wszystkie działki, na których nie rozpoczęto inwestycji w terminie 7 lat od daty wywłaszczenia tj. do roku 1995 oraz te, na których nie zakończono inwestycji w roku 1998. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, zdaniem Wojewody, iż sytuacja ta może dotyczyć znacznej części działek, chociażby tych, na których inwestycje nadal trwają i są planowane na lata następne (np. działki nr 202/8, 202/9, 241, 469, 812/2, 815), "jednakże nie można tego stwierdzić dokładnie z uwagi na brak danych dotyczących dat rozpoczęcia i zakończenia inwestycji na wszystkich działkach".
Orzekając o zwrocie działek oznaczonych nr nr 567/06, 479, 1254/3 i 465/2 z uwagi na fakt, iż nie zostały one zagospodarowane przez Kopalnię w całości lub części i nadają się do rolniczego wykorzystania, organ I instancji nie odniósł się do przesłanek, umożliwiających zwrot wywłaszczonej części nieruchomości, wynikających z treści art.137 ust.2 cytowanej ustawy a mianowicie, możliwości ich zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości, stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż żadna z działek objętych roszczeniem o zwrot nie graniczy z działką Państwa C., jednak fakt ten nie znajduje odzwierciedlenia w dokumentach oraz opinii sporządzonej przez biegłego. W aktach sprawy brak jest również wypisu z miejscowego planu, obowiązującego w dacie [...] (data złożenia wniosku o zwrot nieruchomości), a także dokumentów, świadczących iż działki te są działkami przylegającymi do nieruchomości osoby wnioskującej o zwrot. Załączone do akt sprawy mapy są natomiast, zdaniem organu odwoławczego nieczytelne i nie pozwalają umiejscowić przedmiotowych działek oraz stwierdzić, czy przylegają one do nieruchomości osoby wnioskującej o ich zwrot.
Dodatkowo Wojewoda wskazał, iż orzeczenie o umorzeniu postępowania nie zostało przez organ I instancji uzasadnione.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcia złożyła Spółka Akcyjna "A." z siedzibą w B., wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo. W obszernym uzasadnieniu żądania podniosła, iż niezasadne jest stanowisko Wojewody [...], jakoby z decyzji organu I instancji nie wynikało wprost, w stosunku do których działek zachodzą przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości oraz, że organ I instancji nie dokonał analizy każdej działki pod kątem jej zbędności na cel wynikający z decyzji o wywłaszczeniu, jak również, że nie dokonał analizy możliwości zwrotu działek zbędnych na cel wywłaszczenia. Co się bowiem tyczy odmowy zwrotu działek położonych w obrębach: [...] gm.S. oznaczonych numerami 9,111, 241, 271, 297, 337, 468, 469, 1059/2, 269/2, 139, 192, 37, 58; C., gm. S. jako działki o numerach 414/2, 567/16, 815, 199/3, 199/4, 812/2, w aktach sprawy znajdują się protokoły z wizji lokalnych i opinia biegłego, gdzie "dokładnie została opisana każda działka pod kątem zagospodarowania, dostępu do drogi publicznej oraz identyfikacji podmiotu sąsiednich działek". Wskazane wyżej działki, w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy S., opisane są jako strefa przemysłowa z przeznaczeniem pod budowę odkrywki S. i żadna z nich nie przylega do działek stanowiących własność małżonków C.. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego co do działek, położonych w obrębie C. oznaczonych numerami 414/1, 567/17, 567/19, 567/7, 1254/2 i 722/7 wynika zaś z faktu, że wnioskodawcy złożyli w dniu 1.lutego 2005r. oświadczenie o cofnięciu żądania w tej części. Bezprzedmiotowe zatem stało się postępowanie co do tychże działek. Zwrot niezabudowanych działek położonych w obrębie C. oznaczonych numerami 567/6, 479, 1254/3 i 465/ 2 wiąże się natomiast z faktem, że przedmiotowe działki w planie zagospodarowania przestrzennego dla Gminy S. nie są przeznaczone pod strefę przemysłową i, jak wynika z opinii biegłego, nadają się do rolniczego wykorzystania, przylegając do działek o takim przeznaczeniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) .
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy procedury administracyjnej, w stopniu określonym w cytowanym przepisie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach, określonych w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.). Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w I instancji, nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Co do zasady bowiem, orzeczenie organu odwoławczego winno mieć charakter reformacyjny (art. 138 p 1 k.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu mają charakter wyjątkowy. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.listopada 2003r., sygn.akt IV SA 1496/02, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne M. Prawn. 2004/2/60, z dnia 2.grudnia 1999r., sygn.akt I SA 632/99, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 48722, z dnia 27.października 1999r., sygn.akt I SA 2127/98, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 48721).
Nawet konieczność przeprowadzenia kilku dowodów, w trybie art. 136 k.p.a., mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnia postępowania, zaś w decyzji o charakterze kasacyjnym winien on wskazać powody, dla których z uprawnienia tego nie skorzystał. (por. wyrok sądu Najwyższego z dnia 21.maja 1999r., sygn.akt III RN 7/99, OSNP 2000/9/338)
W ocenie Sadu, w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie normy art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, uznać należy za nadużycie. Wojewoda [...], uzasadniając rozstrzygniecie, dokonał krytycznej analizy motywów zaskarżonej decyzji Starosty [...], podnosząc nieczytelność załączonych map, niezałączenie wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego na dzień złożenia przez małżonków C. wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oraz bliżej nieokreśloną "nierzetelnie wykonaną analizę wykorzystania poszczególnych działek w kontekście przesłanek wynikających z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami". W żadnej mierze, okoliczności te nie mogą stanowić uzasadnienia dla uchylenia się przez organ odwoławczy od merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Nie sposób bowiem przyjąć, że zwrócenie się do właściwego organu o nadesłanie koniecznych, zdaniem organu odwoławczego, dokumentów lub też zażądanie ich w "czytelnej" postaci stanowi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Natomiast odmienna ocena zgromadzonego materiału dowodowego czy też polemika ze stanowiskiem wyrażonym przez organ I instancji, nie może stanowić podstawy dla rozstrzygnięcia o charakterze kasacyjnym. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie tylko na kontroli zasadności podjętego rozstrzygnięcia i ewentualnie zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ odwoławczy zobligowany jest rozpoznać sprawę ponownie i tylko w ściśle określonych w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. sytuacjach, może przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej tym przepisem, winny przy tym znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Powodów tych nie można doszukać się natomiast w uzasadnieni zaskarżonej decyzji, zaś okoliczności przytoczone dla umotywowania rozstrzygnięcia, zaprzeczają konkluzji o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
Niezależnie od powyższego, podnieść należy, iż w przedmiotowej sprawie, postępowanie administracyjne toczy się blisko 6 lat, zaś organ odwoławczy czterokrotnie korzystał z uprawnienia, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Nie wydaje się, by tego rodzaju stosowanie przepisu o charakterze wyjątkowym, zasługiwało na aprobatę.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Po myśli art. 200 p.p.s.a. zasądzono zaś na rzecz skarżącej zwrot poniesionych przezeń kosztów postępowania, na które złożyły się uiszczony wpis sądowy (200,00,zł.), opłata od pełnomocnictwa (15,00,-zł.) oraz wynagrodzenie ustanowionego pełnomocnika procesowego ustalone, na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lic c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), na kwotę 240,00,-zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI