I OSK 916/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę, potwierdzając brak legitymacji skarżących do wniesienia odwołania.
Sprawa dotyczyła nabycia z mocy prawa przez Gminę S. własności działki. Skarżący M.W. i A.Ś. wnieśli odwołanie, które zostało uznane za niedopuszczalne przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową, a następnie przez WSA. NSA rozpoznał skargę kasacyjną A.Ś., uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego ani tytułu własności do spornej działki, co potwierdziły wcześniejsze decyzje administracyjne i sądowe.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. Ś. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargi M. W. i A. Ś. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej o niedopuszczalności odwołania. Sprawa dotyczyła nabycia z mocy prawa przez Gminę S. własności działki nr [...]. WSA w Warszawie, związany wcześniejszym wyrokiem, nakazał organowi odwoławczemu ustalić dopuszczalność odwołania. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła niedopuszczalność odwołania, wskazując na brak legitymacji skarżących. WSA w Warszawie utrzymał to postanowienie w mocy, uznając, że skarżący nie wykazali interesu prawnego ani tytułu własności do nieruchomości, a postępowanie komunalizacyjne dotyczy Skarbu Państwa i gminy. Skarga kasacyjna A. Ś. zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 28 K.p.a. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, a decyzja Starosty Wysokomazowieckiego o uznaniu działki za mienie gminne przesądziła o stanie prawnym nieruchomości. NSA podkreślił również wymogi formalne skargi kasacyjnej, wskazując na ogólność zarzutów procesowych i brak związku uzasadnienia z zarzutem naruszenia Prawa o ustroju sądów administracyjnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie wykaże materialnoprawnego interesu prawnego wynikającego z normy prawnej, która przyznaje jej określone prawa lub obowiązki w odniesieniu do tej nieruchomości.
Uzasadnienie
Interes prawny w postępowaniu komunalizacyjnym ma charakter materialnoprawny. Stronami są Skarb Państwa i gmina. Inne osoby mogą być stronami, jeśli wykażą tytuł prawny do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. W tej sprawie decyzja Starosty o uznaniu działki za mienie gminne przesądziła o braku takiego tytułu u skarżących.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego; interes prawny ma charakter materialnoprawny i wynika z normy prawnej przyznającej określone prawa lub obowiązki.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § 1
Nabycie z mocy prawa przez gminę nieruchomości Skarbu Państwa.
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych art. 8 § 1
Uznanie nieruchomości za mienie gminne.
Pomocnicze
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do obowiązków i uprawnień.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wysłuchania stron.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uzasadniania rozstrzygnięć.
k.p.a. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 127
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb wnoszenia odwołań.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu oraz organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sposoby rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kompetencje sądów administracyjnych.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określenie sądów administracyjnych.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kompetencje sądów administracyjnych.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określenie sądów administracyjnych.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 28
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji procesowej skarżącego do wniesienia odwołania od decyzji komunalizacyjnej z powodu niewykazania interesu prawnego ani tytułu własności do spornej działki. Prawomocna decyzja Starosty o uznaniu działki za mienie gminne przesądza o stanie prawnym nieruchomości i wyklucza możliwość powoływania się na tytuł prawny przez skarżącego. Niewłaściwe sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej, uniemożliwiające jej rozpoznanie przez NSA.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 10, 11, 77 § 1, 80 K.p.a.) przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 145 § 1, art. 151 P.p.s.a.) przez WSA. Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 28 K.p.a.) przez WSA. Twierdzenie o posiadaniu tytułu prawnego do działki na podstawie aktu notarialnego z 1959 r. lub postanowienia o dziale spadku.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny ma charakter materialnoprawny o tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w postępowaniu administracyjnym decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej nie jest możliwe domyślanie się intencji autora skargi kasacyjnej i samodzielne formułowanie zamierzonej przez niego treści zarzutu
Skład orzekający
Jerzy Bujko
przewodniczący
Anna Łukaszewska - Macioch
sprawozdawca
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu komunalizacyjnym oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia i konkretnymi dowodami na tytuł prawny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność postępowań dotyczących własności nieruchomości i znaczenie wykazania interesu prawnego. Wymogi formalne skargi kasacyjnej są również istotne dla praktyków.
“Kiedy brak tytułu prawnego do ziemi oznacza brak możliwości obrony swoich praw w sądzie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 916/09 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2010-04-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2009-06-30 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łukaszewska - Macioch /sprawozdawca/ Jerzy Bujko /przewodniczący/ Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wa 1772/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-03-24 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art 28 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie: sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1772/08 w sprawie ze skargi M.W. i A. Ś. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1772/08 oddalił skargi M. W. i A. Ś. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy: Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Gminę S. własności działki nr [...] o pow. 0,1496 ha, położonej w obrębie Ś. P., Gmina S.. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. W. i A. Ś. przywróciła termin do wniesienia odwołania oraz uchyliła przedmiotową decyzję w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 330/08, uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. w punkcie dot. uchylenia decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując w uzasadnieniu, że przed wydaniem decyzji organ odwoławczy powinien ustalić, czy odwołanie było dopuszczalne, tj. czy zostało wniesione przez osoby mające legitymację do wniesienia środka zaskarżenia, a w przypadku negatywnego wyniku - wydać postanowienie w trybie art. 134 K.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. nr [...] stwierdziła niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że z uzasadnienia wyroku z dnia 28 maja 2008 r., którego sentencją i uzasadnieniem jest związana, jak też z materiału dowodowego sprawy wynika, że odwołujący się nie byli stronami postępowania, a zatem nie posiadali legitymacji do wniesienia odwołania. Również z dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, że odwołujący się nie przedstawili tytułu prawnego do działki nr [...], a tym samym nie wykazali, że postępowanie dotyczy ich interesu prawnego. W tym stanie faktycznym i prawnym, stosując się do dyspozycji zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 2008 r., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdziła niedopuszczalność odwołania. Skargę na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. W. i A. Ś. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1 i 2 oraz art. 7, 8, 9 w zw. z art. 28, w zw. z art. 127 K.p.a. i w zw. z art. 134 K.p.a. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Kwestionując stanowisko organu skarżący powołali się na treść art. 28 K.p.a. i stwierdzili, że mają interes prawny w przedmiotowej sprawie, bowiem roszczą sobie prawo własności do działki nr [...]. Udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie brali z winy leżącej po stronie organu administracji, który nie zawiadomił ich o toczącym się postępowaniu. Skarżący wskazali ponadto, że - wbrew twierdzeniom Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej - przedstawili dowody potwierdzające tytuł prawny do działki nr [...], gdyż do odwołania dołączyli kserokopię aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1959 r., repertorium [...] oraz kserokopię planu sytuacyjnego. Nie wiedzieli, że dowodem w postępowaniu administracyjnym mogą być jedynie dokumenty oryginalne lub poświadczone za zgodność, zaś Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, wobec stwierdzenia ich braku, powinna była zwrócić się o przedłożenie stosownych dokumentów w oryginale lub poświadczonych za zgodność. Zdaniem skarżących, organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z tego powodu organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę był związany oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2008 r., który zalecił dokonanie ustaleń, czy odwołanie jest dopuszczalne, tj. czy zostało wniesione przez osoby mające legitymację do wniesienia środka zaskarżenia, a w przypadku negatywnego wyniku - wydanie postanowienia w trybie art. 134 K.p.a. Analizując tę kwestię Sąd stwierdził, że organ odwoławczy zbadał sprawę w aspekcie istnienia po stronie skarżących legitymacji do bycia stroną w przedmiotowym postępowaniu i tym samym do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu, mimo iż poczynione przez organ odwoławczy ustalenia w kwestii braku po stronie skarżących legitymacji do wniesienia odwołania są lakoniczne, to jednak stanowisko organu jest słuszne i rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że według utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego interes prawny, o którym mowa w art. 28 K.p.a. ma charakter materialnoprawny, a więc o tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w postępowaniu administracyjnym decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki. Sąd zwrócił uwagę, że postępowanie niniejsze dotyczy komunalizacji mienia, a przedmiotem postępowania komunalizacyjnego jest przekształcenie prawa własności pomiędzy Skarbem Państwa a właściwą gminą. W takim postępowaniu stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina. Natomiast, aby skarżący w postępowaniu komunalizacyjnym mogli uzyskać status strony, musieliby wykazać, że mają tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, co stanowiłoby źródło ich interesu prawnego. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skarżący nie przedstawili dowodów na istnienie tytułu prawnego do komunalizowanej nieruchomości. Skarżąca M. W. dowodzi tytułu własności do spornej działki z aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1959 r., na mocy którego jej poprzednicy prawni nabyli od W. Ś. gospodarstwo rolne o powierzchni około 6 ha położone we wsi Ś. M. i z uczynionego w tym akcie notarialnym opisu, że od strony wschodniej nabywana nieruchomość graniczy z torem kolejowym. A. Ś. wykazywał tytuł prawny do gruntu postanowieniem Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 5 lipca 1985 r., wydanym w sprawie o dział spadku i zniesienia współwłasności, z którego wynika, że przedmiotem współwłasności jego poprzedników prawnych – H. Ś. i F. Ś. była m.in. działka nr [...] (oznaczona następnie jako działka [...]) o powierzchni [...] ha w Ś. P. w skład, której - według skarżącego częściowo wchodziła komunalizowana działka. Dokonując oceny twierdzeń skarżących, powołujących się na tytuł prawny do przedmiotowej działki, Sąd nie mógł pominąć decyzji Starosty Wysokomazowieckiego z dnia [...] października 2006 r. uznającej sporną nieruchomość za mienie gminne na dzień 29 czerwca 1963 r. i ustaleń zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 784/06. Te ustalenia wskazywały, że w 1913 roku zostało przeprowadzone scalenie gruntów wsi Ś. i podczas tego scalenia wytyczono drogę o szerokości 4 metry, obecnie oznaczoną jako działka nr [...], która przebiegała na wysokości działek nr [...] (obecnie [...]), nr [...] (obecnie [...]) i nr [...] (obecnie [...]). Postępowanie w przedmiocie uznania działki nr [...] za mienie gminne z dniem 29 czerwca 1963 r. wykluczyło, aby do tej nieruchomości tytuł prawny przysługiwał skarżącym. Słusznie, zatem zdaniem Sądu, organ odwoławczy stwierdził brak tytułu prawnego do spornej działki, a tym samym brak legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji komunalizacyjnej. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. Ś., reprezentowany przez adwokata. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżył w całości zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez nieprawidłową ocenę zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego; II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił do naruszenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową przepisów art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 art. 77 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2) art. 151 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi na podjęte z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2008 r. ar [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2007 r. nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę S. własności działki o nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie wsi Ś. P.. Wskazując na te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie uchylenie wyroku w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie postanowienia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2008 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę zobowiązany był do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Obowiązkiem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która podjęła zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2008 r. było, zgodnie z art. 7, art. 8, art. 9 art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., podjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, który byłby zgodny z rzeczywistością. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie uwzględniła faktu, że droga istniejąca w miejscu obecnej działki o nr [...] została zorganizowana przez właścicieli działki, stanowiła więc drogę prywatną. Gmina S. dokonała zaś bezprawnego przewłaszczenia tej drogi, uznając ją za mienie gminne i łamiąc wszelkie zasady procedury administracyjnej. W tej sytuacji skarżący byli pozbawieni możliwości obrony swoich praw, tymczasem organy rozpatrujące sprawę ewidentnie dopuściły się rażących naruszeń prawa administracyjnego materialnego i procesowego. Nieprawidłowa jest więc ocena, że organ odwoławczy zastosował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 28 maja 2008r. Ponadto wewnętrznie sprzeczne jest stwierdzenie, że "wprawdzie poczynione przez organ odwoławczy rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są niezwykle lakoniczne, to jednak stanowisko organu jest słuszne i rozstrzygnięcie odpowiada prawu". W sprawie rozpatrywanej ponownie przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową został ewidentnie naruszony art. 11 K.p.a. przez nieuzasadnioną odmowę uznania skarżących za strony postępowania administracyjnego przed Krajową Komisją Uwłaszczeniową i Wojewodą P.. W postępowaniu skarżąca M. W. dowodziła tytułu własności do spornej działki z aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1959 r., którego mocą jej poprzednicy prawni nabyli od W. Ś. gospodarstwo rolne i z uczynionego w tym akcie notarialnym opisu wynika, że od strony wschodniej nabywana nieruchomość graniczy z torem kolejowym, co w sposób jednoznaczny świadczy, iż pomiędzy zakupioną nieruchomością, a torem kolejowym nie było żadnej drogi. Natomiast skarżący A. Ś. wykazywał tytuł prawny do gruntu postanowieniem Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 5 lipca 1985 r., wydanym w sprawie o dział spadku, z którego wynika, że przedmiotem współwłasności jego poprzedników prawnych – H. Ś. i F. Ś. była min. działka nr [...] (oznaczona następnie jako działka [...]) o pow. [...] ha w Ś. P., w skład której częściowo wchodziła komunalizowana działka. W ramach zarzutów procesowych skarżąca podniosła, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając ponownie sprawę nie zastosowała się do wiążących zaleceń zawartych w wyroku z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 330/08 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając ponownie sprawę nie dokonała rzetelnej analizy materiału dowodowego, a także nie podjęła żadnych czynności mających na celu ustalenie, czy skarżący mają legitymację do wniesienia odwołania od decyzji, w szczególności zaś nie uwzględniła dowodów przedłożonych przez skarżących, potwierdzających ich tytuł prawny do działki o nr [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ograniczyła się do przyjęcia, że skarżący nie posiadają legitymacji czynnej do wniesienia odwołania, gdyż nie brali oni udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Takie zaś stanowisko jest błędne i niezgodne z przepisami prawa, gdyż brak udziału w prowadzonym postępowaniu był skutkiem zawinionego działania organów prowadzących postępowanie. Skarżący twierdzili, że nie zostali poinformowani o toczącym się postępowaniu, co uniemożliwiło im wniesienie zastrzeżeń do spisu inwentaryzacyjnego mienia położonego w obrębie wsi Ś. P.. Spisem objęta była działka o nr [...], która zdaniem Komisji Inwentaryzacyjnej stanowiła drogę dojazdową do pól, a zdaniem skarżących, stanowiła ich prywatną własność. Decyzja Wojewody nie została doręczona skarżącym. O jej wydaniu skarżący dowiedzieli się przypadkowo, w związku z postępowaniem prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem z wniosku Gminy S. o rozgraniczenie działki o nr [...] z nieruchomościami skarżących. Podobna sytuacja miała miejsce w odniesieniu do innej decyzji Wojewody P. z dnia [...] lipca 2001 r., nr [...], o której skarżący uzyskali wiadomość dopiero w związku ze sprawą przeciwko J. M. W. o wykroczenie z art. 90 KW prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem (sygn. akt II W 666/07 i II W 634/07). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza że rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej; z urzędu może wziąć pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki określa art. 183 § 2, a które w sprawie niniejszej nie zachodzą. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania w skardze kasacyjnej przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd pierwszej instancji - w przypadku naruszeń prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) określenia, jaką postać miało to naruszenie oraz uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, natomiast w przypadku podniesienia zarzutu uchybienia przepisom postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) dodatkowo wykazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając w pierwszej kolejności zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 P.p.s.a. został sformułowany na tyle ogólnie, że nie jest możliwe jego rozpoznanie przez sąd odwoławczy. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 145 § 1 składa się z trzech punktów, w których określone zostały sposoby rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, przy czym w punkcie pierwszym wymienione są trzy różne przesłanki uchylenia zaskarżonej do sądu decyzji. Niewskazanie konkretnego przepisu, któremu - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uchybił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, czyni niemożliwym rozpoznanie zarzutu, gdyż nie jest możliwe ustalenie granic zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może się domyślać intencji autora skargi kasacyjnej i samodzielnie formułować zamierzoną przez niego treść zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest powołany ani do precyzowania zarzutów skargi kasacyjnej, ani uzupełniania nieścisłości w sformułowaniu podstaw kasacyjnych. Zresztą zarówno zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 jak i zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. i tak nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Do podważenia wyroku Sądu pierwszej instancji nie wystarczy wskazać wyłącznie art. 145 § 1 czy art. 151 P.p.s.a., gdyż przepisy te samodzielnie powołane nie mogą stanowić podstawy kasacyjnej. Określają one bowiem tylko sposoby rozstrzygnięcia sprawy, a nie poprzedzający je proces dochodzenia przez sąd do takiego, czy innego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z dnia 30.11.2005 r. sygn. akt FSK 2396/04 publik. w Lex nr 18753, z dnia 24.09.2008 r. sygn. akt I OSK 1509/07 niepublik.). To zaś, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uchylił zaskarżonego postanowienia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, ale skargę wniesioną na to postanowienie oddalił, jest rezultatem oceny prawnej sprawy, którą Sąd ten przyjął na podstawie akt sprawy oraz przeprowadzonej rozprawy. Dla zakwestionowania tego wyroku nie wystarczy samo przekonanie strony, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji powinno być inne, niż przyjęte przez ten Sąd. W sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie odmiennie ocenia dowody i wyprowadza z nich własne wnioski i oceny, a nie wskazuje przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, których naruszenia - jej zdaniem - dopuścił się sąd pierwszej instancji przyjmując taką, a nie inną ocenę prawną sprawy, to tym samym nie podaje podstawy kasacyjnej wymaganej przepisem art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Chybione okazały się także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Pierwszy z zarzutów wskazuje na naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Należy wyjaśnić, że art. 1 § 1 stanowi normę o charakterze kompetencyjnym, w której określono zadania sądów administracyjnych i sposób ich wykonywania, natomiast § 2 stwierdza, że sądami administracyjnymi są Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne. Przepisy te w niniejszej sprawie nie mogły być naruszone przez Sąd pierwszej instancji w sposób wskazany w skardze kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając w przedmiotowej sprawie działał zgodnie z wyznaczoną ustawowo kompetencją. Z zarzutem naruszenia art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych nie ma związku uzasadnienie przytoczone przez autora skargi kasacyjnej, które obejmuje wyłącznie zarzuty pod adresem postępowania Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, a nie Sądu pierwszej instancji. Istoty sprawy dotyczy natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 28 K.p.a., jednak całkowicie nietrafny. Choć zamieszczony w akcie o charakterze procesowym, niewątpliwie stanowi on normę materialną zawierająca definicję strony postępowania administracyjnego. Tej zaś kwestii dotyczy spór w niniejszej sprawie. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe zastosowanie art. 28 K.p.a. przez przyjęcie, że skarżący A. Ś. nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu o komunalizację nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w obrębie P. w Gminie S.. Z zarzutem tym nie można się zgodzić. Stosownie do art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Według utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego interes prawny ma charakter materialnoprawny, a o tym czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki. Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że w postępowaniu komunalizacyjnym stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina; inne zaś osoby mogą korzystać ze statusu strony postępowania komunalizacyjnego, jeżeli wykażą, że w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dacie, z którą ustawa z dnia 10 maja 1990 r. wiąże nabycie z mocy prawa przez właściwą gminę nieruchomości Skarbu Państwa, posiadali tytuł prawny do tej nieruchomości. W przypadku komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy o tym, czy nastąpiła z mocy samego prawa komunalizacja nieruchomości, decyduje jej stan prawny na dzień 27 maja 1990 r. W tej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, przesądzające znaczenie ma decyzja Starosty W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...], utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2006 r. nr [...], od której skargę wniesioną przez A. Ś. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił prawomocnym wyrokiem z dnia 6 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 784/06. Powołaną decyzją z dnia 3 października 2006 r. Starosta W., na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.), uznał nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] za mienie gminne na dzień 29 czerwca 1963 r. Tym samym decyzja ta przesądziła stan prawny przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Wyklucza to możliwość powoływania się przez skarżącego na tytuł prawny do spornej działki. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił kwestię interesu prawnego skarżącego w sprawie o komunalizację przedmiotowej nieruchomości. Pozbawia to skargę kasacyjną usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę tę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI