I OSK 914/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda Mazowiecki oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówili potwierdzenia prawa do rekompensaty A. R., wskazując, że pierwotny właściciel nieruchomości, A. D., zmarł w 1941 r. na Kresach, nie opuszczając tym samym byłego terytorium państwa polskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy decyzje administracyjne, oddalając skargę A. R. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne. Sąd uznał, że kluczowe dla sprawy było błędne ustalenie przez organy i sąd niższej instancji, kto jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu ustawy zabużańskiej. NSA podkreślił, że prawo do rekompensaty może przysługiwać spadkobiercom właściciela, który zmarł w trakcie wojny, nawet jeśli nie opuścił on terytorium RP. Sąd wskazał na potrzebę uwzględnienia dziedziczenia i ochrony praw majątkowych zgodnie z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie może przysługiwać spadkobiercom właściciela, który zmarł w trakcie wojny, nawet jeśli nie opuścił on terytorium RP. Interpretacja pojęcia 'właściciela pozostawionej nieruchomości' w kontekście dziedziczenia i ochrony praw majątkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i wymaga spełnienia szeregu przesłanek określonych w ustawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie przysługuje spadkobiercom właściciela, który zmarł w trakcie II wojny światowej na terytorium byłej RP, nie opuszczając go?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do rekompensaty może przysługiwać spadkobiercom, nawet jeśli pierwotny właściciel zmarł w trakcie wojny i nie opuścił terytorium RP.
Uzasadnienie
NSA uznał, że błędne jest zawężanie pojęcia 'właściciela pozostawionej nieruchomości' do osoby, która była właścicielem w dniu 1 września 1939 r. i opuściła terytorium RP. Prawo własności mogło przejść na spadkobierców w drodze dziedziczenia, a oni mogą być uprawnieni do rekompensaty, co wynika z potrzeby uwzględnienia ochrony praw majątkowych i specyfiki sytuacji wojennej.
Czy organy administracji publicznej i sąd niższej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy ustawy o realizacji prawa do rekompensaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doszło do naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego poprzez błędną wykładnię pojęcia 'właściciela pozostawionej nieruchomości' oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy i WSA nieprawidłowo ustaliły, że A. D. był jedynym właścicielem nieruchomości w rozumieniu ustawy zabużańskiej, pomijając fakt dziedziczenia przez jego spadkobierców. Zastosowano błędną wykładnię przepisów, co skutkowało odmową przyznania rekompensaty.
Przepisy (22)
Główne
ustawa zabużańska art. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2024 poz 935 art. 188
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia pojęcia 'właściciela pozostawionej nieruchomości' przez organy i sąd niższej instancji. • Prawo do rekompensaty może przysługiwać spadkobiercom właściciela zmarłego w trakcie wojny. • Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego przez organy i sąd niższej instancji. • Konieczność uwzględnienia ochrony praw majątkowych zgodnie z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. • Jedynym powodem odmowy przyznania wnioskodawcy prawa do rekompensaty pozostawała kwestia braku repatriacji właściciela majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. • Ustalenie to uznać należy natomiast za błędne, na co trafnie zwraca uwagę aktor skargi kasacyjnej. • Przyjmuje się, że rekompensata zabużańska jest szczególnym, publicznoprawnym prawem majątkowym, a zatem jest prawem podlegającym ochronie konstytucyjnej na gruncie art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. • Ogranicza to możliwość prowadzenia wykładni zwężającej zakres stosowania przepisów ustawy zabużańskiej, która nie znajduje oparcia w wynikach wykładni językowej, a nadto naruszając kontekst funkcjonalny i systemowy prowadzi do rezultatów nieetycznych, abstrahując zupełnie od skutków wojny dla ludności mieszkającej na Kresach i pomijając w prawie do rekompensaty następców prawnych tych właścicieli nieruchomości, którzy stracili życie w trakcie wojny.
Skład orzekający
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Karol Kiczka
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie może przysługiwać spadkobiercom właściciela, który zmarł w trakcie wojny, nawet jeśli nie opuścił on terytorium RP. Interpretacja pojęcia 'właściciela pozostawionej nieruchomości' w kontekście dziedziczenia i ochrony praw majątkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i wymaga spełnienia szeregu przesłanek określonych w ustawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy historycznego problemu mienia zabużańskiego i jego rekompensaty, co ma wymiar społeczny i prawny. Interpretacja NSA otwiera nowe możliwości dla spadkobierców.
“Prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie dla spadkobierców właścicieli zmarłych w czasie wojny – przełomowa interpretacja NSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.