I OSK 910/22

I OSK 910/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1381/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-02-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1100
art. 2 ust 1 pkt 2 art 33 ust 4 pkt 1 art 73 ust 2a i art. 71 ust 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1381/21 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 sierpnia 2021 r. znak WP-VII.8640.195.2021 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia od E. M. na rzecz Wojewody Małopolskiego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1381/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 sierpnia 2021 r. znak WP-VII.8640.195.2021 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda Małopolski (dalej Wojewoda) decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr WP-VII.8640.195.2021 (dalej decyzja z 31 sierpnia 2021 r.) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) i art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2021 r. poz. 1100 ze zm. [poz. 1162], dalej upz), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu Suskiego (dalej Starosta lub Starosta Suski) z dnia 12 lipca 2021 r. nr EŚ 5145/28011/AB/2021 (dalej decyzja z 12 lipca 2021 r.) którą uchylono - po wznowieniu postępowania - decyzję z dnia 7 czerwca 2021 r. nr [...] nr [...] i orzeczono o utracie przez E.M. (dalej skarżąca) statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku od dnia 10 lipca 2020 r. [k. 19, 10, 5 akt administracyjnych].
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że dnia 21 maja 2020 r. E.M. (dalej skarżąca) zgłosiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], celem rejestracji; jako adres zameldowania na pobyt stały i adres korespondencyjny podała: [...].
Starosta Suski decyzją z dnia 22 maja 2020 r. (dalej decyzja z 22 maja 2020 r.) odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 21 maja 2020 r. ponieważ uzyskiwała dochód z najmu mieszkania przekraczający ustawowo dozwoloną wysokość. W wyniku odwołania, Wojewoda Małopolski decyzją z 11 lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z 22 maja 2020 r. [k. 24, 22-22v akt administracyjnych].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi, [prawomocnym wyrokiem z 2 marca 2021 r. III SA/Kr 1019/20, dalej wyrok III SA/Kr 1019/20] uchylił decyzję [z 11 lipca 2020 r. i poprzedzającą ją decyzję z 22 maja 2020 r.; odpis wyroku III SA/Kr 1019/20 - k. 21a-21cv akt administracyjnych].
Realizując zalecenia Sądu, Starosta Suski decyzjami z 7 czerwca 2021 r. [znak [...]] nr: [...], przyznał skarżącej status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku od 21 maja 2020 r. w wysokości 861,40 brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku i 692,00 brutto miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku; [[...]] orzekł o utracie prawa do zasiłku od 17 listopada 2020 r., z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania [k. 19, 20 akt administracyjnych].
W celu potwierdzenia aktualności numeru konta do przelewu skarżącej podjęto próbę kontaktu telefonicznego. W rozmowie telefonicznej dnia 17 czerwca 2021 r., skarżąca poinformowała o zmianie miejsca zameldowania. Zwrócono się do skarżącej o podane danych dotyczących daty meldunku i numeru konta. Skarżąca potwierdziła dane do przelewu, ale nie udzieliła informacji odnośnie zameldowania. W związku z powyższym, organ I instancji skierował do skarżącej pisemne wezwanie w celu dostarczenia dokumentu potwierdzającego zmianę meldunku poza powiat suski. Równocześnie złożył wniosek o udostępnienie danych dotyczących zameldowania, do Urzędu Gminy w [...]. W odpowiedzi Urząd Gminy poinformował, że skarżąca została wymeldowania spod adresu w [...] dnia 25 czerwca 2020 r. [k. 35av, 18-12 akt administracyjnych].
W związku z powyższym postanowieniem z dnia 5 lipca 2021 r. Starosta Suski wznowił postępowanie w sprawie utraty prawa do zasiłku od dnia 17 listopada 2020 r., z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania [k. 11 akt administracyjnych].
W konsekwencji Starosta Suski, decyzją z dnia 12 lipca 2021 r. nr EŚ 5144/28011/AB/2021 (dalej decyzja z 12 lipca 2021 r.), uchylił decyzję z 7 czerwca 2021 r. znak [...] nr [...], orzekającą o utracie prawa do zasiłku od dnia 17 listopada 2020 r. i utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od dnia 10 lipca 2020 r. z powodu braku zameldowania na terenie działania Powiatowego Urzędu Pracy w [...] [k. 11, 10 akt administracyjnych].
Od decyzji z 12 lipca 2021 r. odwołanie do Wojewody Małopolskiego wniosła skarżąca. W uzasadnieniu skarżąca opisała przebieg rejestracji w Urzędzie. Podniosła, że "(...) Absurdalne jest oczekiwanie ode mnie, że będę informować Urząd Pracy w trybie przewidzianym dla osób bezrobotnych, które uzyskując taki status są przez Urząd informowane o ciążących na nich obowiązkach (...)". Zdaniem skarżącej, wydana decyzja jest krzywdząca i powoduje, że musi "walczyć o zasiłek" [k. 9-9v akt administracyjnych].
Decyzją z 31 sierpnia 2021 r. znak WP-VII.8640.195.2021 Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję z 12 lipca 2021 r. Wojewoda przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została w szczególnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne [zmiana meldunku poza powiat suski] istniejące w dniu wydania decyzji, które dają podstawy do wznowienia postępowania w sprawie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 upz, osobą bezrobotną jest osoba zameldowana (na pobyt stały lub czasowy) w urzędzie właściwym dla tej osoby ze względu na to, gdzie ma meldunek. Dla uzyskania (i kontynuowania) statusu osoby bezrobotnej konieczne jest, by okoliczności określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 upz, istniały w dacie rejestracji i trwały przez dalszy okres.
Z akt sprawy wynika, że na dzień rejestracji 21 maja 2020 r. skarżąca była zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...], co umożliwiło rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Poza sporem jest, że od 25 czerwca 2020 r. skarżąca została wymeldowana spod adresu w [...], a poinformowała o tym Urząd Pracy dopiero 17 czerwca 2021 r. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy osoba rejestrująca się w Urzędzie jest obowiązana powiadomić o tym fakcie urząd pracy, w którym jest zarejestrowana oraz stawić się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania (art. 73 ust. 2a upz). Mimo tego obowiązku, skarżąca nie dopełniła powyższych obowiązków, dlatego Starosta, dopiero po samodzielnej weryfikacji danych, prawidłowo orzekł o utracie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku od 10 lipca 2020 r. [k. 5-5av akt administracyjnych].
E.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie zgadzając się z pozbawieniem statusu bezrobotnego i związanym z nim ubezpieczeniem zdrowotnym. Skarżąca podniosła argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu (k. 2-3 akt III SA/Kr 1381/21).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 5-6 akt III SA/Kr 1381/21).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, powołując art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku III SA/Kr 1381/21.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że kontrolą legalności w niniejszej postępowaniu objęta była decyzja Wojewody Małopolskiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty Suskiego [z 12 lipca 2021 r.], "na mocy której orzeczono o wznowieniu postępowania objętego" [winno być "podjętą w postępowaniu wznowionym (art. 149 § 1 kpa)" - uw. NSA] postanowieniem z 5 lipca 2021 r., uchylono decyzję z 7 czerwca 2021 r. [[...]] orzekającą o utracie prawa do zasiłku od dnia 17 listopada 2020 r. i jednocześnie o utracie przez skarżąca statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 10 lipca 2020 r. [k. 19, 10 akt administracyjnych].
Powodem tego orzeczenia było pozyskanie przez organ informacji, że skarżąca w dniu 25 czerwca 2020 r. dokonała wymeldowania spod adresu [...]. Nie ustalono przy tym miejsca zameldowania skarżącej, ale korespondencja była przesyłana na adres ul. [...], [...] (prawidłowo [...]) [...] i była odbierana przez skarżącą. Skarżąca zmieniła miejsce zamieszkania, co skutkowało zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy. W przewidzianym ustawą 14 dniowym terminie, skarżąca nie powiadomiła o tym fakcie urzędu pracy. Z tego względu poniosła skutki określone w art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2021 r. poz. 1100 ze zm. [poz. 1162]), spowodowane zaniechaniem podjęcia wskazanych wyżej działań.
Pod pojęciem bezrobotnego należy rozumieć osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m upz oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha upz, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a upz, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 ust. 1 pkt 2 upz). Warunkiem posiadania statusu bezrobotnego jest nadto zachowanie wymogów wymienionych w lit. a-m pkt 2 ust. 1 art. 2 upz.
Z brzmienia przywołanego wyżej unormowania jednoznacznie wynika, że zasadniczą przesłanką warunkującą legitymowanie się przymiotem bezrobotnego jest zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy, którego właściwość wyznacza miejsce stałego lub czasowego zameldowania danej osoby.
Choć w judykaturze pojawiły się głosy opowiadające się przeciwko pozbawianiu bezrobotnych ich statusu wyłącznie z tego powodu, że nie poinformowali oni o zmianie miejsca zameldowania (wyroki: WSA w Krakowie z 4.2.2010 r. III SA/Kr 648/09 [, uchylony wyrokiem NSA z 2.6.2016 r. I OSK 1191/15, którym oddalono skargę - uw. NSA]; WSA w Warszawie z 29.1.2015 r. II SA/Wa 789/14; 23.1.2015 r. II SA/Wa 769/14, cbosa), Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie przychylił się do przeważającej linii orzeczniczej, w której zajęto przeciwne stanowisko (wyrok NSA z 20.10.2017 r. I OSK 107/17, Lex 2429439). Nie wydaje się, by można było - wbrew ustawowej definicji bezrobotnego - przyjmować elementu zameldowania li tyko jako czynności technicznej i istotnej tylko przy pierwszej rejestracji. Co prawda samo zameldowanie ma charakter czynności ewidencyjnej, lecz uzyskuje ona aspekt materialnej istotności, skoro jest elementem definicji bezrobotnego. Spojrzenie na ten akt jedynie przez pryzmat ewentualnego skutku w postaci uzyskania tego statusu nie może znaleźć aprobaty, gdyż jest czynnikiem wpływającym nań przez cały czas trwania tego statusu.
NSA słusznie stwierdził w motywach wyroków z: 2.6.2016 r. I OSK 1191/15; 18.6.2013 r. I OSK 2257/12, że miejsce zameldowania jest jasnym kryterium wpływającym zarówno na status bezrobotnego, jak i istotę działań, dla których powołane są urzędy pracy. Podobnie wcześniej wywiódł NSA w wyroku z 23.6.2006 r. I OSK 248/06 (także wyrok WSA w Łodzi z 29.10.2020 r. III SA/Łd 490/20, Lex 3080962).
W myśl art. 33 ust. 4 pkt 1 upz Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 upz, pozbawia statusu bezrobotnego osobę, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 upz.
Sąd I instancji generalnie przyznał rację organom obu instancji orzekającym w rozpatrywanej sprawie, które stwierdziły, że niewykonanie obowiązku polegającego na poinformowaniu o zmianie miejsca zamieszkania jest przesłanką uzasadniającą wydanie decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Nie ulega wątpliwości, że zmiana ta skutkowała zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy. Skutek utraty statusu bezrobotnego jest sankcją za niestawiennictwo w powiatowym urzędzie pracy w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. Termin 14 dniowy jest terminem skierowanym do bezrobotnego i do momentu jego upływu bezrobotny zachowuje ten status. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie trafnie podkreśla się, że "niewywiązanie się przez bezrobotnego z obowiązku, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy powoduje pozbawienie go tego statusu, ale sankcja następuje dopiero po upływie wskazanego w tym przepisie 14-dniowego terminu" (wyrok NSA z 15.10.2015 r. I OSK 653/14; wyroki WSA w: Warszawie z 18.6.2015 r. II SA/Wa 120/15; Gliwicach z: 20.1.2012 r. IV SA/Gl 122/11; 20.11.2011 r. IV SA/Gl 17; [brak w cbosa wyroku o zbliżonej dacie i sygnaturze - uw. NSA]; Łodzi z: 5.10.2011 r. III SA/Łd 818/11; 8.6.2011 r. III SA/Łd 270/10).
Jednakże w ocenie Sądu I instancji przytoczone przepisy nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.
Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna w dniu 21 maja 2020 r. Odmówiono jej tego z powodu uzyskiwania przez nią dochodu z wynajmu mieszkania. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę i następnie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sąd wyrokiem z 2 marca 2021 r. [III SA/Kr 1019/20] uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego i poprzedzająca ją decyzję Starosty Suskiego. W efekcie sprawa z wniosku z 21 maja "2021" [winno być "2020" - uw. NSA; k. 25-35 akt administracyjnych] r. została rozstrzygnięta decyzją z 7 czerwca 2021 r. [nr [...]], na mocy której wstecznie uznano skarżącą za bezrobotną z dniem 21 maja 2020 r. Tą samą decyzją przyznano jej zasiłek dla bezrobotnych od 21 maja 2020 r. do 16 listopada 2020 r., także z mocą wsteczną, co jest zrozumiałe ze względu na wyrok III SA/Kr 1019/20 [k. 20 akt administracyjnych]. Z kolei decyzją z 7 czerwca 2021 r. [nr [...]] również z mocą wsteczną orzeczono o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku z dniem 17 listopada 2020 r. i ta decyzja została uchylona [decyzją z 12 lipca 2021 r.] na skutek wznowienia postępowania z tego względu, że skarżąca wymeldowała się z miejsca stałego zamieszkania w dniu 25 czerwca 2020 r. [k. 19, 11, 10 akt administracyjnych].
Zdaniem Sądu I instancji okoliczność ta w niniejszej sprawie nie może zostać uznana za przesłankę skutkująca utratą statusu bezrobotnego oraz zasiłku dla bezrobotnych, gdyż wymeldowanie nastąpiło faktycznie w momencie, gdy skarżąca nie miała statusu osoby bezrobotnej, z uwagi na rozstrzygnięcia podjęte przez organ administracyjny. Nie miała więc obowiązku zawiadomić o zmianie miejsca zameldowania, skoro jej sprawa nie była w tym czasie nawet rozstrzygnięta przez Wojewodę, gdyż jego decyzja utrzymująca w mocy decyzję Starosty Suskiego pochodzi z 11 lipca 2020 r.
W związku z tym, że podejmowane w niniejszej sprawie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 2 marca 2021 r. decyzje odnoszą się całkowicie do przeszłości, kwestia zmiany miejsca zameldowania przez skarżącą jest prawnie irrelewantna, co uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji, jako naruszających przepisy prawa materialnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną (art. 153 ppsa; k. 34, 38-45 akt III SA/Kr 1381/21).
Skargę kasacyjną wywiódł Wojewoda Małopolski, reprezentowany przez r. pr. M.S., zaskarżając wyrok III SA/Kr 1381/21 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:
I. prawa materialnego:
1. art. 73 ust. 2a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2021 r. poz. 1100 ze zm.) przez wynikające z błędnej wykładni i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało uznaniem przez Sąd I instancji, że skarżąca nie miała obowiązku zawiadomić organy o zmianie miejsca zameldowania, skoro jej sprawa nie była w tym czasie nawet rozstrzygnięta przez Wojewodę Małopolskiego, gdyż jego decyzja utrzymująca w mocy decyzję Starosty Suskiego pochodzi z 11 lipca 2020 r.;
2. art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 upz przez ich niezastosowanie, a także niezastosowanie art. 71 upz;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez przyjęcie, że organy obu instancji naruszyły normy prawa materialnego, dlatego że podejmowane w sprawie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 2 marca 2021 r. odnoszą się całkowicie do przeszłości, kwestia zmiany miejsca zameldowania jest prawnie irrelewantna;
II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 151 ppsa przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi mimo, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy zaistniały podstawy do jego zastosowania i oddalenia skargi z uwagi na fakt, że w sposób prawidłowy organy uwzględniły przede wszystkim cel przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie; zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych; zrzekł się przeprowadzenia rozprawy (k. 59-65 akt III SA/Kr 1381/21).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Stan faktyczny aprobowany zaskarżonym wyrokiem nie został zakwestionowany, przeto jest dla Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążący.
Zasadne okazały się zarzuty naruszenia: art. 73 ust. 2a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2021 r. poz. 1100, zm. poz. 1162) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, i art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 upz przez ich niezastosowanie.
Sąd I instancji "generalnie przyznał rację organom obydwu instancji", które stwierdziły, że niewykonanie obowiązku poinformowania o zmianie miejsca zamieszkania jest przesłanką uzasadniającą wydanie decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego (s. 6 uzasadnienia wyroku III SA/Kr 1381/21). Jednakże Sąd I instancji nietrafnie uznał, że w niniejszej sprawie decyzje podjęte przez organy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 2 marca 2021 r. odnoszą się "całkowicie do przeszłości", zaś kwestia zmiany miejsca zameldowania przez skarżącą jest prawnie irrelewantna. Sąd I instancji niesłusznie przyjął, że uzasadnia to uchylenie decyzji obu instancji, jako naruszających przepisy prawa materialnego (których w tej części uzasadnienia nie wskazał - s. 7 uzasadnienia wyroku III SA/Kr 1381/21).
W doktrynie trafnie wskazuje się, że istotnym warunkiem formalnym pozwalającym na zweryfikowanie warunków pozostałych przesłanek wymienionych w pierwszej części definicji bezrobotnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 ups) jest zarejestrowanie się w tym charakterze we właściwym powiatowym urzędzie pracy. O właściwości urzędu decyduje miejsce zameldowania stałego lub czasowego osoby rejestrującej się. Ma to swoje uzasadnienie w ciągle aktualnym obowiązku meldunkowym [...] (Z. Góral, w: E. Bielak-Jomaa, A. Drabek, Z. Góral, M. Paluszkiewicz, E. Staszewska, M. Włodarczyk, T. Wrocławska, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, wyd. II, Wolters Kluwer 2016, s. 67-68, uw. 2.6 do art. 2).
Jeśli przyczyną utraty statusu bezrobotnego jest brak powiadomienia powiatowego urzędu pracy o zmianie miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości urzędu oraz niestawienie się w tym urzędzie w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania (art. 73 ust. 2a upz), datą utraty tego statusu jest dzień następujący po upływie tego 14-dniowego terminu (wyrok WSA w Kielcach z 4.12.2013 r. II SA/Ke 962/13, Lex 1406968, aprobowany przez Z. Górala - op. cit., s. 322, uw. 6 do art. 33).
Zgodnie z art. 73 ust. 2a upz bezrobotny jest obowiązany powiadomić urząd, w którym jest zarejestrowany, o zmianie miejsca zamieszkania, która powoduje zmianę właściwości powiatowego urzędu pracy, oraz stawić się w nowym (właściwym terytorialnie) urzędzie w terminie 14 dni od dnia zmiany "miejsca zameldowania" (szerzej komentarz do art. 73 ust. 2a). Niedopełnienie tego obowiązku uniemożliwia weryfikowanie istnienia przesłanek przewidzianych w definicji bezrobotnego. Przyczyną pozbawienia statusu bezrobotnego jest niestawienie się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla jego nowego miejsca zamieszkania (Z. Góral - op. cit., s. 334-335, uw. 6.6 do art. 33). Trafnie organy przyjęły, że obowiązek ten dotyczy nie tylko osoby której po zarejestrowaniu przyznano status osoby bezrobotnej, ale także bezrobotnego, który zgłosił się do właściwego w chwili zgłoszenia powiatowego urzędu pracy, a sprawa o przyznanie bezrobotnemu statusu osoby bezrobotnej nie zakończyła się ostateczną decyzją administracyjną. Taka właśnie sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie.
Skoro ustawodawca w definicji ustawowej bezrobotnego wskazał, że "oznacza to osobę, [...] zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy", to nietrafnie Sąd I instancji przyjął, że "kwestia zmiany miejsca zameldowania przez skarżącą jest irrelewantna" (s. 7 uzasadnienia wyroku III SA/Kr 1381/21). Przeciwko tej konkluzji przemawiało to, że Sąd I instancji prawidłowo podzielił wyrok I OSK 107/17 i pozostałe wyroki NSA i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (przywołane na s. 6-7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Wojewoda słusznie podniósł, że skarżąca w dniu dokonania rejestracji, 21 maja 2020 r., została pouczona, że "O wszelkich zmianach zawartych w karcie rejestracyjnej oraz w powyższym oświadczeniu mających wpływ na status osoby bezrobotnej, [...] zobowiązuje się poinformować tut. Urząd w terminie 7 dni od wystąpienia tych zmian, a mianowicie: [...] - zmianie adresu zamieszkania poza obszar działania urzędu [...]". Mimo własnoręcznego wpisania przez skarżącą swego imienia i nazwiska, wpisania kwoty "750 zł" i dokonania zakreśleń właściwych odpowiedzi w treści oświadczenia, w miejscu przeznaczonym na podpis osoby bezrobotnej, brak podpisu skarżącej (k. 27-27v akt administracyjnych). Doręczono skarżącej pisemną "Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", w której znalazły się informacje: "Zarejestrowana osoba traci status bezrobotnego, gdy: 1. Nie spełnia warunków określonych w statusie bezrobotnego art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy [...]; O każdym przypadku zmiany miejsca zameldowania lub pobytu bezrobotny obowiązany jest zawiadomić powiatowy urząd pracy, w którym jest zarejestrowany, podając aktualne miejsce zameldowania lub pobytu", co skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem i datą "19.05.2020" (k. 29-29v administracyjnych). Podnoszenie przez skarżącą w odwołaniu z 26 lipca 2021 r. od decyzji z 12 lipca 2021 r., że "Absurdalne jest oczekiwanie ode mnie, że będę informować Urząd Pracy w trybie przewidzianym dla osób bezrobotnych, które uzyskując taki status są przez Urząd informowane o ciężących na nich obowiązkach" (k. 9v akt administracyjnych), nie może być skuteczne, skoro skarżąca spełniała definicję osoby bezrobotnej (art. 2 ust. 1 pkt 2 upz), została 21 maja 2020 r. zarejestrowana, co potwierdziła własnoręcznym podpisem i datą, i uzyskała właściwe pisemne pouczenie.
W zakresie normatywnym, istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy: "Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli: [...]" (art. 71 ust. 1 in princ. upz). Ustawodawca wprost wskazał na obowiązek zrejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Z obowiązkiem zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy skorelowana jest definicja bezrobotnego ("Ilekroć w ustawie jest mowa o: [...] 2) bezrobotnym - oznacza to osobę, [...] zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej [...] - art. 2 ust. 1 pkt 2 upz).
Nietrafnie Sąd I instancji uznał, że decyzje podejmowane wobec skarżącej po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 2 marca 2021 r. odnoszą się całkowicie do przeszłości, co pozwalało na przyjęcie, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca "naruszały przepisy prawa materialnego" (s. 7 uzasadnienia wyroku III SA/Kr 1381/21). W istocie decyzje te zgodne były z art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 1 i art. 73 ust. 2a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2021 r. poz. 1100, zm. poz. 1162). To, że decyzje odnosiły się do przeszłości, wynikało wyłącznie z faktu, że zapadły w postępowaniu wznowieniowym ("W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: [...] 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne [...] istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; [...]" - verba legis - art. 145 § 1 pkt 5 kpa) i jako takie dotyczyły one faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy - wymeldowania się skarżącej dnia 25 czerwca 2020 r. spod adresu [...] (który w dacie rejestracji skarżącej decydował o właściwości Powiatowego Urzędu Pracy w [...] - art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 upz); niepowiadomieniu PUP w [...] przed wymeldowaniem o zamiarze zamieszkania w [...] - poza obszar działania Powiatowego Urzędu Pracy w [...].
W dacie rejestracji skarżącej obowiązywało rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 667, dalej rozporządzenie z 2020 r.). Zgodnie z treścią § 10 ust. 1 rozporządzenia z 2020 r., osoba zarejestrowana jako bezrobotny, która zamierza zmienić miejsce zamieszkania, w przypadku gdy skutkuje to zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy, informuje o tym zamiarze: 1) osobiście albo 2) za pośrednictwem formularza elektronicznego, udostępnionego w sposób określony w § 2 ust. 1 pkt 2 - powiatowy urząd pracy, w którym jest zarejestrowana, i składa wniosek o przesłanie danych zgromadzonych w jej karcie rejestracyjnej oraz kopii dokumentów zgromadzonych w postaci papierowej do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na planowane miejsce zamieszkania.
Osoba zarejestrowana jako bezrobotny albo poszukujący pracy zawiadamia powiatowy urząd pracy: 1) osobiście albo 2) za pośrednictwem formularza elektronicznego, udostępnionego w sposób określony w § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
- o wszelkich zmianach w danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach, w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia (§ 8 ust. 8 rozporządzenia z 2020 r.).
Skoro normodawca nałożył na osobę bezrobotną, zarejestrowaną w PUP obowiązek powiadomienia o zamiarze zmiany miejsce zamieszkania w przypadku gdy skutkuje to zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy, to z istoty tej regulacji wynika, że zawiadomienie to winno dotrzeć do właściwego PUP przed zmianą miejsca zamieszkania.
W doktrynie trafnie wskazuje się, że na podstawie przepisów rozporządzenia [Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. poz. 1299)], na osobie zarejestrowanej ciążył obowiązek zawiadamiania urzędu w ciągu 7 dni o wszelkich zmianach danych przekazanych w trakcie rejestracji. Jeśli ma ona zamiar zmiany miejsca zamieszkania, winna o tym poinformować urząd, w którym jest zarejestrowana, i złożyć wniosek o przesłanie danych zgromadzonych w jej karcie rejestracyjnej oraz kopii dokumentów zgromadzonych w postaci papierowej do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na planowane miejsce zamieszkania (w art. 73 ust. 2a upz, dotyczącym tej samej sytuacji, stanowi się "o zmianie zamieszkania skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy"), a następnie zgłosić się w tym urzędzie w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zamieszkania (Z. Góral - op. cit., s. 313-314, uw. 3 do art. 33 uzp).
Z art. 73 ust. 2a upz i § 10 ust. 1 rozporządzenia z 2020 r. wynika, że osoba bezrobotna traci status bezrobotnego, gdy nie powiadomi o zmianie miejsca zamieszkania urzędu pracy w którym jest zarejestrowana oraz urzędu pracy właściwego dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zamieszkania (wyrok WSA w Krakowie z 11.1.2023 r. III SA/Kr 823/22, cbosa). W niekwestionowanym stanie faktycznym, skarżąca tych wymogów nie dopełniła.
Prowadzi to do wniosku, że zaskarżony wyrok narusza art. 151 ppsa, bowiem Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni i nietrafnie zastosował art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 i, art. 73 ust. 2a oraz art. 71 upz.
Skoro istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a Sąd I instancji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 i, art. 73 ust. 2a oraz art. 71 upz i § 8 ust. 8, § 10 ust. 1 rozporządzenia z 2020 r., uchylił zaskarżoną decyzję, a z naruszeniem art. 135 ppsa uchylił poprzedzającą ją decyzję z 12 lipca 2021 r., przeto Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ppsa, uchylił wyrok III SA/Kr 1381/21 w całości i rozpoznał skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już w powyższych wywodach do zarzutu naruszenia przez Wojewodę art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 i, art. 73 ust. 2a oraz art. 71 upz, przeto dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy w tym miejscu odwołać się do wyżej powołanych argumentów.
Skoro Sąd I instancji nietrafnie uznał, wbrew powołanemu i aprobowanemu przez siebie orzecznictwu NSA i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (s. 6-7 uzasadnienia wyrok III SA/Kr 1381/21), że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszyły prawo materialne, gdy w istocie decyzje te zgodne były z prawidłową wykładnią art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 i, art. 73 ust. 2a oraz art. 71 upz oraz § 8 ust. 8 i § 10 ust. 1 rozporządzenia z 2020 r., przeto skargę należało oddalić (art. 151 ppsa).
Na podstawie art. 207 § 2 ppsa odstąpiono od zasądzenia od skarżącej na rzecz Wojewody Małopolskiego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.