I OSK 909/23

I OSK 909/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 488/22 - Postanowienie NSA z 2022-10-24
II SA/Gl 1088/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant sekretarz sądowy Dominik Więckowski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1088/22 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 lipca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1671/2022/8543 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/GI 1088/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę J. P. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium") z 1 lipca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1671/2022/8543 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 190 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2022, poz. 2000, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi, podczas gdy Sąd I instancji niesłusznie nie dostrzegł naruszenia przez organy obu instancji uchybień przepisom postępowania administracyjnego, co winno doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, zwłaszcza że działanie Wójta i Kolegium jest sprzeczne z interesem społecznym, istotą świadczenia pielęgnacyjnego i rządowego programu wspierania osób pobierających te świadczenia, a także wzbudza poczucie braku zaufania do organów samorządowych, w szczególności wobec braku rzetelnego wyjaśnienia sprawy, albowiem okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, zwłaszcza że:
a) w rozpoznawanej sprawie nastąpił brak należytego i wyczerpującego poinformowania Skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, w tym mających wpływ na przyznanie i ustanie prawa do dodatków do świadczenia pielęgnacyjnego oraz pomocy finansowej w ramach rządowego program wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, brak udzielenia Skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, dotyczących możliwości poniesienia przez nią szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym w postaci nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń w razie pobierania emerytury oraz nieumożliwienie Skarżącej wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów;
b) w sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od żądania od Skarżącej zwrotu należności głównej z odsetkami i umorzenia zobowiązania Skarżącej w całości wobec szczególnie trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej Skarżącej, a to z uwagi na jej wiek 71 lat, utratę sił i stale pogarszający się stan zdrowia (w związku z chorobą zwyrodnieniową stawów kończyn górnych i dolnych oraz kręgosłupa, reumatyzm-zwyrodnienia wielostawowe, choroby układu moczowego z nietrzymaniem moczu, układu pokarmowego z refluksem) przy stale rosnącym obciążeniu Skarżącej dźwiganiem niepełnosprawnej córki, która coraz więcej waży i wymaga pomocy we wszystkich czynnościach związanych z zaspokajanie jej podstawowych potrzeb życiowych, jak ubranie się, mycie, jedzenie i pomoc w przemieszczaniu się na wózku inwalidzkim (przy usadzaniu i pchaniu wózka), czy też pomoc przy zmianie pozycji, ułożeniu w łóżku lub na wózku w celu profilaktyki antyodleżynowej;
c) Skarżąca znajduje się w tragicznej sytuacji życiowej, prowadząc gospodarstwo domowe wspólnie z mężem J. P., urodzonym w 1945 r. (także leczącym się specjalistycznie kardiologicznie, urologicznie - przerost prostaty i ortopedycznie) i sprawując jednocześnie opiekę nad niepełnosprawną córką A. P., urodzoną w 1978 r. z czterokończynowym porażeniem dziecięcym mózgowym, zwłaszcza że sytuacja majątkowa rodziny - przy dochodach pozwalających wyłącznie na oszczędne utrzymanie się z miesiąca na miesiąc - nie pozwala Skarżącej zaoszczędzenie jakiejkolwiek kwoty, zwłaszcza w związku z potrzebą corocznego zakupu opału na zimę finansowanego z pożyczek (CO na węgiel), przy braku jakichkolwiek oszczędności i cennych zbywalnych ruchomości oraz zamieszkiwaniu w niezbywalnym domu przystosowanym ze środków PFRON do potrzeb niepełnosprawnej córki A. P.;
2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 30 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z art 30 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej "u.ś.r.") poprzez błędną wykładnię, skutkującą wadliwym oddaleniem skargi, w sytuacji gdy:
a) w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., albowiem właściwą materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia winien stanowić przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., a co za tym idzie postępowanie w sprawie winno zostać umorzone w związku z faktem, iż Skarżąca nie była pouczona o braku prawa do pobierania świadczeń;
b) w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania oraz wniosła o rozprawę.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta zarówno na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzucie naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji rozpatrzeniu w pierwszej kolejności, co do zasady, podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
Analiza wskazanych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie okazały się trafne.
Zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 429/23, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Ustalenia stanu faktycznego podważać można zatem za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu
z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego
(w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I GSK 450/08, źródło CBOSA).
Ponadto zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. został wadliwie skonstruowany. Skarżąca kasacyjnie nie wskazała konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jej ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzowała zarzutu, nie przytoczyła właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwiła ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 8 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżąca kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, źródło CBOSA). Podobne uwagi należy sformułować w odniesieniu do art. 10 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA).
Tworzenie zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał naruszyć Sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo, źródło CBOSA). Powołanie szeregu przepisów w zarzutach czyni często wątpliwym, jakie naruszenie jest zarzucane zaskarżonemu wyrokowi i jakie okoliczności mają wskazywać na zasadność zarzutu.
Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2187/21, źródło CBOSA. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).
Skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi.
W tym miejscu należy wskazać, iż art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. to przeciwstawne normy o charakterze wynikowym, regulujące sposób rozstrzygnięcia. Stanowią one podstawę wyroku Sądu I instancji w przypadku naruszenia przez organy przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), bądź alternatywnie - rozstrzygnięcia zgodnego z jego normami (art. 151 p.p.s.a). Określają więc jedynie sam rezultat przeprowadzonego procesu decyzyjnego sądu wojewódzkiego. Skoro przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. zawierają przeciwstawne normy wynikowe to jako takie nie mogą być z sobą w związku. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca), zarzuty wskazanych norm odniesienia nie są trafne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, źródło CBOSA). Zasadnie Sąd I instancji zastosował art. 151 p.p.s.a.
Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), prowadzenie postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.). Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie umotywowane poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji Skarżącej. Organy wyjaśniły również w należyty sposób podstawę prawną wydanych decyzji. Zatem postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, zebrano dostępny materiał, który poddano całościowej analizie, a wnioski z niej wyciągnięte są zgodne z doświadczeniem życiowym. Sąd I instancji zasadnie uznał, że analiza akt sprawy potwierdza, że organy podjęły w sprawie niezbędne czynności mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze brak jest podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a.
Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był m.in. przepis art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., zgodnie z którym, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.
Organy orzekające w sprawie organy obu instancji wskazały, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., bowiem strona, prawidłowo pouczona, składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie poinformowała organu I instancji, o tym że uprzednio wystąpiła do ZUS z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury, a nadto nie poinformowała organu o otrzymaniu decyzji przyznającej jej prawo do emerytury - a zatem o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W piśmie z 15 maja 2015 r., będącym odpowiedzią na wniosek organu I instancji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że Skarżącej przyznano emeryturę od 8 stycznia 2010 r. Dodatkowo w oświadczeniu z 9 czerwca 2015 r. Skarżąca potwierdziła, że pobiera świadczenie z ZUS.
W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że w odrębnym postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z 7 stycznia 2019 r. Kolegium uznało świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez Skarżącą za okres od 25 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. oraz za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 maja 2015 r. za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. podlegające zwrotowi wraz
z odsetkami. Decyzja Kolegium jest również prawomocna, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 489/19 (źródło CBOSA) oddalił skargę na wskazaną decyzję. Skarżąca nie kwestionuje również, że w konsekwencji powyższego również decyzje organu I instancji przyznające Skarżącej pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 100 zł miesięcznie za poszczególne okresy od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. zostały wydane z naruszeniem prawa.
Ponadto należy wskazać, że prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia
w przedmiocie przyznania pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego stanowiły przepisy rozporządzeń Rady Ministrów: z dnia 4 października 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. Nr 212, poz.1262); z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U Nr 295, poz. 1746); z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U. z 2012 r., poz. 551); z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. (Dz. U. z 2012, poz. 732) wydane na podstawie art. 24 ust. 2 u.p.s.
Należy również podnieść, że § 2 ust. 1 rozporządzenia z 4 października 2011 r. stanowi, iż prawo do pomocy przysługuje osobie mającej ustalone za miesiąc listopad lub grudzień 2011 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), a zatem odwołuje się do ustawy o świadczeniach rodzinnych jedynie w zakresie ustalenia treści przesłanek przyznania pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zarówno zatem rozporządzenie z dnia 4 października 2011 r. jak i późniejsze rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego miały charakter epizodyczny i dotyczyły świadczeń za ściśle określony okres.
Wobec powyższego Sąd I instancji zasadnie uznał, że Skarżąca nie spełniała przesłanek przyznania pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wynikających ze wskazanych rozporządzeń bowiem prawo do pomocy przysługiwało osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie u.ś.r. Zasadnie zdaniem Sądu I instancji Kolegium stwierdziło, że pomoc finansowa w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne jest pochodną świadczenia podstawowego i jako takie dzieli jego byt prawny. Skoro zaś świadczenia pielęgnacyjne między innymi za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi to również pomoc finansowa w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne za ten okres jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami.
Ponadto należy wskazać, iż niedopuszczalne jest poddawanie ponownej analizie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istniały przesłanki do uznania pobranego przez Skarżącą świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane, skoro ta okoliczność była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wobec powyższego nie doszło do naruszenie prawa materialnego w sposób wskazany w skardze kasacyjnej,
a mianowicie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z art 30 ust. 3 u.ś.r. Organy orzekające
w sprawie i Sąd I instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 30 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw.
z art 30 ust. 3 u.ś.r. i zasadnie uznały, iż w rozpoznawanej sprawie zachodziły przesłanki zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.
Jednocześnie za chybiony należy uznać podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut przedawnienia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Należy wskazać, iż z dniem 18 września 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. poz. 1302). Ustawa ta znowelizowała przepisy art. 30 ust. 3 i 5 u.ś.r. które uzyskały nowe brzmienie. W myśl art. 30 ust. 3 należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 5 u.ś.r. decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Zatem zasadnie Sąd I instancji uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem.
Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.