I OSK 9/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki kolejowej w sprawie uwłaszczenia nieruchomości, uznając, że nie spełniono kluczowej przesłanki własności Skarbu Państwa w dacie decydującej.
Spółka P. S.A. domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, powołując się na art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP. Kluczowym warunkiem było, aby grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa. Jednakże, ostateczna decyzja komunalizacyjna z 2017 r. stwierdziła nabycie własności tej nieruchomości przez Gminę S. z dniem 27 maja 1990 r. NSA, podobnie jak WSA, uznał, że brak spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa uniemożliwia uwłaszczenie spółki, oddalając skargę kasacyjną.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Rozwoju. Spółka domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S., na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (ukPKP). Podstawową przesłanką do uwłaszczenia, wynikającą z tego przepisu, jest to, aby grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa i znajdował się w posiadaniu PKP. Organ administracji oraz Sąd pierwszej instancji uznały, że ta kluczowa przesłanka nie została spełniona, ponieważ ostateczną decyzją z dnia 26 lipca 2017 r. Wojewoda Śląski stwierdził nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta, mająca charakter deklaratoryjny, potwierdziła, że własność gruntu przeszła na gminę jeszcze przed datą decydującą dla uwłaszczenia PKP. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Podkreślono, że nawet jeśli PKP posiadały grunt w dacie 5 grudnia 1990 r., brak własności Skarbu Państwa w tym dniu uniemożliwia uwłaszczenie na podstawie art. 34 ukPKP. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania za nieuzasadnione. Stwierdzono, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały właściwe przepisy prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie może nabyć prawa użytkowania wieczystego, ponieważ kluczowa przesłanka własności Skarbu Państwa w dacie 5 grudnia 1990 r. nie została spełniona.
Uzasadnienie
Nabycie prawa użytkowania wieczystego przez PKP na podstawie art. 34 ustawy komercjalizacyjnej wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek, w tym własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. Ostateczna decyzja komunalizacyjna stwierdzająca nabycie własności przez gminę z mocą wsteczną wyklucza możliwość uwłaszczenia PKP.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
ukPKP art. 34 § 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
ukPKP art. 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Pomocnicze
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 18 § 1
ppsa art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 61 § 1-2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80, 75 § 1 kpa przez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego. Naruszenie art. 34 ukPKP przez bezpodstawne przyjęcie, że P. S.A. nie nabyły prawa użytkowania wieczystego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i art. 151 ppsa przez niezastosowanie/błędne zastosowanie i oddalenie skargi. Naruszenie art. 61 § 1-2 kpa przez brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie i uwłaszczenie na podstawie art. 37a ust. 1-2 ukPKP.
Godne uwagi sformułowania
Podstawową przesłanką wynikającą z art. 34 ustawy komercjalizacyjnej jest to, że nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PKP stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa użytkowania wieczystego PKP. Decyzja komunalizacyjna jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Przedmiotem uwłaszczenia mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa. Niespełnienie jednej z przesłanek przy spełnieniu pozostałych nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego.
Skład orzekający
Mariola Kowalska
przewodniczący
Maciej Dybowski
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP w kontekście wcześniejszych decyzji komunalizacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem PKP i komunalizacją gruntów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z własnością gruntów kolejowych i procesem komunalizacji, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy PKP mogło uwłaszczyć grunt, który już należał do gminy? NSA wyjaśnia kluczowe przesłanki.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 9/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-02-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Miernik Maciej Dybowski /sprawozdawca/ Mariola Kowalska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 1960/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-16 Skarżony organ Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1311 art. 34 i 35 Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia WSA del. Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1960/20 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 14 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1960/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 14 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda Śląski (dalej Wojewoda), na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm., dalej ukPKP lub ustawa komercjalizacyjna), decyzją z 21 lutego 2020 r. nr [...] (dalej decyzja z 21 lutego 2020 r.) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S., obręb [...], oznaczonego jako działki: nr [...] o pow. 417 m² i nr [...] o pow. 727 m². Odwołanie od tej decyzji złożyły P. S.A. (dalej Spółka) podnosząc, że Wojewoda naruszył art. 7, 8 i art. 107 § 3 kpa, przez zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Spółkę Wojewoda naruszył art. 34 ustawy z 8 września 2020 r., przez stwierdzenie, że nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. nie była własnością Skarbu Państwa. Minister Rozwoju (dalej Minister) decyzją z 14 lipca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. w W., utrzymał w mocy decyzję z 21 lutego 2020 r. nr [...]. W uzasadnieniu Minister podniósł, że zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że podstawową przesłanką wynikającą z art. 34 ustawy komercjalizacyjnej jest to, że nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PKP stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa użytkowania wieczystego PKP. Organ podkreślił, że aby PKP mogły uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa (wyroki NSA z: 18.2.2014 r. I OSK 1711/12; 24.6.2014 r. I OSK 2860/12). Minister wskazał, że Wojewoda Śląski decyzją z 26 lipca 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z 26 lipca 2017 r.) stwierdził nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w S., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 417 m² i nr [...] o pow. 727 m², dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Potwierdza to treść ww. księgi wieczystej, gdzie w dziale II, jako właściciel spornych działek, wpisana jest Gmina S., a podstawą wpisu jest decyzja z 26 lipca 2017 r. Z tych przyczyn Minister stwierdził, że zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Tym samym w stosunku do spornej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej. Minister zaznaczył, że wobec braku spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu badanie pozostałych przesłanek z art. 34 ukPKP stało się bezprzedmiotowe. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju z 14 lipca 2020 r. złożyły P. SA w W., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. przepisów postępowania: a. art. 7 i art. 8 kpa, przez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; b. art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 75 § 1 kpa, przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. prawa materialnego - art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., przez bezpodstawne przyjęcie, że P. S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, ze względu na nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji z 21 lutego 2020 r. w całości; rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu na rzecz P. S.A. w W.; gdyby nie było to możliwe o przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi (k. 2-3 akt sądowych). Odpowiadając na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 27-27v akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z 4 marca 2021 r. I SA/Wa 1960/20, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym skarżący, organ i uczestnicy postępowania zostali powiadomieni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem I SA/Wa 1960/20 na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", którego treść organ przytoczył. Z art. 34 ust. 1 ukPKP wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, by PKP mogły zostać uwłaszczone: - grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa, - grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu PKP, - do przedmiotowego gruntu PKP nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Treść art. 34 ust. 1 ukPKP stanowi, że uwłaszczeniu z mocy prawa podlegają grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co oznacza, że prócz posiadania przez PKP, także 5 grudnia 1990 r. grunt musiał być własnością Skarbu Państwa. Za niedopuszczalne należałoby uznać usankcjonowanie z mocą wsteczną posiadania PKP przez uwłaszczenie w dniu wejścia w życie ustawy, na gruntach innych niż będących własnością Skarbu Państwa, zwłaszcza, że uwłaszczenie odbywa się nieodpłatnie (ust. 2 i 3) i nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Podkreślić przy tym należy, że wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ukPKP. W rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 ukPKP, bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia, tj. 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Wojewoda Śląski ostateczną decyzją z 26 lipca 2017 r. stwierdził, na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nabycie przez Gminę S. z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzja komunalizacyjna jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona stan jaki, z dniem 27 maja 1990 r., zaistniał z mocy samego prawa. Określone w art. 34 ust. 1 ukPKP przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które 5 grudnia 1990 r. były własnością Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 ukPKP. W tej sytuacji brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku Spółki, niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie przez Gminę S., z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, dopóty brak jest możliwości skutecznego skorzystania przez Spółkę w stosunku do tej nieruchomości z art. 34 ukPKP, bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia PKP nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Z odpisu z księgi wieczystej wynika, że Gmina S. została ujawniona w dziale II księgi wieczystej na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody Śląskiego z 26 lipca 2017 r. Nie ma przy tym znaczenia, że PKP 5 grudnia 1990 r. posiadały nieruchomość, gdyż jak wyżej zaznaczono niespełnienie jednej z przesłanek przy spełnieniu pozostałych nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na tym gruncie. Z przyczyn wyżej podanych prawidłowo organy uznały, mając na uwadze treść art. 34 ukPKP, że brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku P. S.A. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowych działek. Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia art. 34 ukPKP. Organ przeprowadził postępowanie, stosując się do zasad wynikających z art. 7, 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, i trafnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. Skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poza powołaniem ich treści, nie wskazuje na czym naruszenia te miałyby polegać, w tym jakie inne dowody organ miałby przeprowadzić i jakie czynności podjąć. Brak tytułu własności Skarbu Państwa na datę istotną w sprawie czyniło niemożliwym uwłaszczenie skarżącego na podstawie art. 34 ust. 1 ukPKP (k. 65, 86-90 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiodła P. Spółka Akcyjna w W., reprezentowane przez adw. M.C., zaskarżając wyrok I SA/Wa 1960/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: a. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w postaci: 1. art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. nr 84, poz. 948) przez bezzasadne przyjęcie, że P. S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, mimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia; b. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez niezastosowanie oraz art. 151 ppsa przez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na ograniczeniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post - faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę; gdyby Sąd I instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne, tj. skarga mogłaby zostać uwzględniona; z daleko posuniętej ostrożności procesowej wskazano nadto na naruszenie: 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez niezastosowanie oraz art. 151 ppsa przez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 61 §1-2 kpa przez brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości i jej uwłaszczenie w oparciu o art. 37a ust. 1-2 uPKP, mimo że organ ustalił w niniejszej sprawie okoliczności wypełniające ww. podstawę wywłaszczenia i uwłaszczenia gruntów, będących elementem infrastruktury kolejowej. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (k. 97-98v akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpatrzeniu w granicach wyznaczonych sformułowanymi w niej podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego P. S.A. spełnia przesłanki określone w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz.U. z 2020 poz. 292, zm. poz. 462 i 400). Zgodnie z art. 34 ust. 1 ukPKP: "Grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.". Sąd I instancji trafnie wskazał, że przedmiotem uwłaszczenia mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa. Z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowego gruntu w dziale II jako właściciel nieruchomości wpisana została Gmina S., na podstawie decyzji Wojewody Śląskiego z 26 lipca 2017 r. nr [...] (odpisy księgi wieczystej w aktach Wojewody i Ministra; odpis decyzji z 26 lipca 2017 r. oznaczony jako karty 49-51 akt archiwalnych - w aktach Wojewody). Podstawą prawną decyzji, którą stwierdzono nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, były art. 18 ust. 1 i art. 17a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm.). Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 Sędziów z 29.7.1993 r. III CZP 64/93, OSNC 1993/12/209 (dalej uchwała III CZP 64/93) stwierdził, że aczkolwiek art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.) wywołuje skutki cywilnoprawne (przejście prawa własności) następuje z mocy samego prawa z chwilą wejścia w życie ustawy, to z faktu, że stwierdzenie nabycia własności należy do wyłącznej kompetencji organu administracji wynika, iż do wylegitymowania się przez osobę, która powołuje się na takie nabycie własności nieruchomości, konieczne jest okazanie takiej decyzji. Umożliwia ona ukształtowanie stosunków cywilnoprawnych. Dopiero ona stwierdza bowiem autorytatywnie, że w odniesieniu do konkretnej gminy (podmiotu) powstały skutki określone w art. 5 ust. 1 in fine ustawy komunalizacyjnej. Jest to akt deklaratoryjny, w którym tkwi sui generis element konstytutywny, dopiero bowiem od chwili wydania takiej decyzji gmina może skutecznie powołać się na swoje prawo. Stanowisko to doktryna uznaje za w pełni przydatne dla oceny skutków prawnych uwłaszczenia państwowej osoby, a w szczególności trybu uwłaszczenia określonego w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 poz. 464 ze zm., dalej uzugg; G. Bieniek, Z. Marmaj, Ustawa gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Komentarz, ZCO 1995, s. 330, uw. 4). Pogląd ten znajduje także odpowiednie odniesienie do decyzji wydanej na podstawie regulacji ustawoej o podobnej konstrukcji prawnej, bowiem w doktrynie trafnie wskazuje się, że tradycyjny podział na akty deklaratoryjne i akty konstytutywne traci na znaczeniu, tym bardziej gdy chodzi o następcze ustalanie faktów zaistniałych w przeszłości (M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP 2008/5/s. 52-53; wyrok SN z 19.2.2009 r. III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222). W kontrolowanej sprawie oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. działki nr: [...] i [...], stanowiły własność Gminy S., nie zaś Skarbu Państwa. Z akt sprawy wynika, że decyzja komunalizacyjna Wojewody Śląskiego z 26 lipca 2017 r. jest ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym i tym samym jest wiążąca dla organów wydających w sprawie decyzje i Sądu administracyjnego kontrolującego ich zgodność z prawem. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 75 § 1 ab initio oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, jak również art. 151 ppsa, okazały się nieusprawiedliwione. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Skarżąca kasacyjnie jedynie ogólnikowo stwierdza, że rozstrzygnięcia wydane w niniejszej sprawie oparto o ustalenia dokonane na podstawie niewystarczającej dokumentacji, nie wskazując jakichkolwiek dowodów przemawiających za prezentowanym przez nią stanowiskiem. Twierdzenia skarżącej kasacyjnie, nie mające oparcia w aktach sprawy, nie zasługiwały na uwzględnienie. Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, przez niezastosowanie oraz art. 151 ppsa w zw. z art. 61 §1-2 kpa i art. 37a ust. 1-2, ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", to również nie mógł być uwzględniony. Sposób sformułowania zarzutu jest wadliwy. Nie można powoływać sprzecznych ze sobą przepisów wynikowych, z których jeden stanowi o wyniku rozstrzygnięcia w postaci oddalenia skargi, drugi zaś uchylenia decyzji. Nieskutecznie postawiono zarzut naruszenia art. 61 § 1 i 2 kpa przez jego niezastosowanie. Żądanie wniosku P. S.A. z 27 lutego 2007 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego Spółka oparła na art. 34 ustawy 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i na tej też podstawie procedował Wojewoda. Wojewoda nie miał podstaw do badania sprawy pod kątem przesłanek określonych w art.37a ust.1 i 2 ukPKP, czy też inicjowania odrębnego postępowania z urzędu. Niezasadne jest żądanie skargi kasacyjnej uchylenia wyroku i wydanych w sprawie decyzji na innej podstawie prawnej niż ta, która była podstawą rozstrzygnięcia. Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną oddalono.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI