I OSK 9/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-07-21
NSAAdministracyjneWysokansa
pomoc społecznazasiłek stały wyrównawczyosoba samotnie gospodarującarodzinawspólne zamieszkiwaniewspólne gospodarowaniealimentyzameldowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą ustalenia wysokości zasiłku stałego wyrównawczego, potwierdzając, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą mimo zameldowania córek.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego w wyższej kwocie skarżącej, która była uznana za osobę samotnie gospodarującą. Skarżąca argumentowała, że nie jest osobą samotnie gospodarującą, ponieważ jej córki są zameldowane w jej mieszkaniu, mimo że faktycznie nie mieszkają z nią. Sądy obu instancji uznały, że kluczowe dla definicji rodziny i gospodarstwa domowego jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, a nie tylko zameldowanie. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość ustaleń organów i sądów niższej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. W. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wysokości zasiłku stałego wyrównawczego. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, co wpływało na wysokość przyznawanego jej zasiłku. Organ I instancji, a następnie organ II instancji, zmieniły decyzję przyznającą zasiłek, uwzględniając dochód z alimentów od byłego męża i uznając skarżącą za osobę samotnie gospodarującą. Skarżąca podnosiła, że jej córki, mimo że nie mieszkają z nią, są zameldowane w jej mieszkaniu, co jej zdaniem wyklucza status osoby samotnie gospodarującej. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że definicja rodziny i gospodarstwa domowego w ustawie o pomocy społecznej opiera się na faktycznym wspólnym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu, a nie na samym zameldowaniu. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są bezzasadne. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne centrum życiowe i wspólne gospodarowanie, a nie tylko formalne zameldowanie. NSA potwierdził, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej córki, mieszkając oddzielnie, nie tworzą z nią rodziny w rozumieniu ustawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Konieczne jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, a nie samo zameldowanie.

Uzasadnienie

Ustawa o pomocy społecznej definiuje rodzinę jako osoby pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Samo zameldowanie nie jest wystarczające do uznania wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.s. art. 2a § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej

Definicja rodziny jako osób spokrewnionych lub niespokrewnionych pozostających w faktycznym związku wspólnie zamieszkujących i gospodarujących.

u.p.s. art. 27 § ust. 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej

Ustalenie wysokości zasiłku stałego wyrównawczego dla osoby samotnie gospodarującej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.p.s. art. 43 § ust. 2a

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej

Przesłanka do ponownego przeliczenia zasiłku stałego w przypadku zmiany sytuacji dochodowej.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dopuszczalność uzupełniającego postępowania dowodowego przez sąd.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa wydania wyroku przez sąd po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Fakt wspólnego zameldowania córek w mieszkaniu skarżącej nie przesądza o wspólnym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu. Dochód z alimentów od byłego męża prawidłowo uwzględniony przy ustalaniu wysokości zasiłku. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i nie miał obowiązku przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą, ponieważ jej córki są zameldowane w jej mieszkaniu. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niewykonanie uzupełniającego postępowania dowodowego. Naruszenie art. 2a ust. 1 pkt 1 oraz art. 27 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej.

Godne uwagi sformułowania

Wspólne zamieszkiwanie oraz wspólne gospodarowanie, tzn. prowadzenie jednego gospodarstwa domowego. Samo zameldowania córek w mieszkaniu skarżącej nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dla przyjęcia zaś wspólnego zamieszkiwania konieczne jest ustalenie, iż lokal osoby ubiegającej się o świadczenie jest miejscem faktycznego pobytu stałego danej osoby.

Skład orzekający

Anna Łuczaj

sprawozdawca

Jolanta Rajewska

przewodniczący

Maria Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć 'rodzina', 'wspólne zamieszkiwanie' i 'wspólne gospodarowanie' na gruncie ustawy o pomocy społecznej, a także zakres kontroli sądu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje praktyczne problemy interpretacji definicji rodziny i gospodarstwa domowego w kontekście świadczeń socjalnych, co jest częstym zagadnieniem dla prawników i obywateli.

Czy zameldowanie córek czyni cię rodziną? Sąd wyjaśnia, co naprawdę oznacza wspólne gospodarstwo domowe.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 9/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /sprawozdawca/
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Maria Wiśniewska
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący NSA: Jolanta Rajewska Sędziowie NSA: Anna Łuczaj (spr.) Maria Wiśniewska Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1366/03 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości zasiłku stałego wyrównawczego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje adw. H. M. – Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu ul. [...] kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) wraz z 22 % podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 3. przyznaje adw. G. C. – "Kancelaria Prawna K." Sp. kom. w Warszawie ul. [...] lok. 1 kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) wraz z 22 % podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 maja 2005 roku, sygn. akt II SA/Wr 1366/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie wysokości zasiłku stałego wyrównawczego.
W pisemnych motywach powyższego orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, iż decyzją z dnia 24 marca 2003 roku Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krotoszycach na podstawie art. 4, art. 27 ust. 4 pkt 1, ust. 6 pkt 1 w związku z art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 ze zm.) zmienił decyzję własną z dnia 13 czerwca 2002 roku w części dotyczącej wysokości przyznanego W. W. zasiłku stałego wyrównawczego w ten sposób, iż określił wysokość tego zasiłku od dnia 1 marca 2003 roku na kwotę 311 zł.
Organ I instancji po przeprowadzeniu w dniu 17 marca 2003 roku aktualizacji wywiadu środowiskowego stwierdził, że W. W. posiada stały dochód z tytułu alimentów otrzymywanych od byłego męża H. W. w wysokości 150 zł miesięcznie. Wobec powyższego z dniem 1 marca 2003 roku wysokość zasiłku ustalono w kwocie 311 zł, tj. w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym wynoszącym dla osoby samotnie gospodarującej 461 zł, a posiadanym dochodem w kwocie 150 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. W. podała, że alimenty od męża w wysokości 150 zł miesięcznie otrzymuje dopiero od grudnia 2002 roku, a w dniu złożenia odwołania otrzymała je po raz piąty. Ponadto odwołująca się podniosła, iż przekazuje dwudziestoletniej córce E. kwoty od 50 do 100 zł.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krotoszycach.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał § 6 pkt 10 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 roku w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej (Dz.U. Nr 114, poz. 1220), art. 43 ust. 2a, art. 4 ust. 1 oraz art. 45 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że nastąpiła zmiana w sytuacji dochodowej W. W., co zobowiązywało organ - w oparciu o art. 27 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej - do ponownego przeliczenia należnego zasiłku stałego wyrównawczego. Na mocy ugody sądowej z dnia 6 grudnia 2002 roku (sygn. akt III RC 1210/02) H. W. zobowiązał się łożyć na utrzymanie W. W. alimenty w kwocie 150 zł miesięcznie, płatne z góry do 15 dnia każdego miesiąca, począwszy od grudnia 2002 roku. Do wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 17 marca 2003 roku, załączono odcinek przekazu pocztowego potwierdzający przekazanie przez H. W. w dniu 11 marca 2003 roku kwoty 150 zł. Nadto podniesiono, iż skarżąca w trakcie wywiadu twierdziła, że jej jedynym dochodem jest zasiłek stały wyrównawczy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. W. zarzuciła iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] narusza prawo, gdyż skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą. Trzy córki skarżącej (w wieku 21, 18,5 i 14,5 lat ), pomimo tego, że "dzieci z nią nie przebywają, gdyż zostały zabrane", są zameldowane na stałe w jej mieszkaniu.
W odpowiedzi na skargę organ administracji II instancji wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż skarżąca nie jest ona osobą samotnie gospodarującą, ponieważ córka skarżącej E. mieszka u swej siostry L. wraz z jej rodziną, a dwie młodsze córki skarżącej mieszkają poza domem rodzinnym: M. w Domu Dziecka w [...], natomiast R. również w [...], gdzie objęta jest programem usamodzielniania i otrzymuje zasiłek z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...]. Okoliczności te skarżąca potwierdziła w wywiadzie środowiskowym i protokole, który podpisała bez zastrzeżeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, będąc uprawnionym do rozpoznania skargi na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), oddalił skargę.
W ocenie Sądu pierwszej instancji argument skarżącej, że nie jest osobą samotnie gospodarującą nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ z aktualizacji wywiadu środowiskowego sporządzonej w dniu 17 marca 2003 roku jednoznacznie wynika, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; córka skarżącej E. mieszka u swej siostry L., córka M. przebywa w Domu Dziecka w [...], a córka R. przebywa w [...], gdzie została objęta programem usamodzielniania i otrzymuje zasiłek z PCPR w [...]. W świetle art. 2a ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej rodzina oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zastrzeżeniem ust. 4a. Córki W. W. wprawdzie są osobami spokrewnionymi ze skarżącą, to jednak z nią nie mieszkają i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca jest zatem osobą samotnie gospodarującą (rodzina jednoosobowa). Podkreślono, że bez znaczenia jest okoliczność zameldowania tych osób na stałe w mieszkaniu osoby ubiegającej się o świadczenia z opieki społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywołał treść art. 27 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że skarżąca od grudnia 2002 roku otrzymuje alimenty od byłego męża - fakt ten potwierdza również przekaz pocztowy z dnia 11 marca 2003 roku, jak też skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Sąd dodał, iż stosownie do art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej dochodem w rozumieniu tej ustawy są wszelkie świadczenia bez względu na tytuł i źródło ich powstania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszone o kwoty wymienione w tym przepisie. Alimenty stanowią więc źródło dochodu skarżącej. Sytuacja dochodowa skarżącej uległa zmianie, co oznacza, że w sprawie zachodzi jedna z przesłanek, o których mowa w art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej. Organy prawidłowo ustaliły wysokość zasiłku stałego wyrównawczego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu bezzasadny jest zatem zarzut skarżącej, iż zaskarżona decyzja narusza prawo.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 maja 2005 roku wniosła W. W., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – adwokata H. M. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Jako podstawy skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wskazał:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ tj. art. 2a ust. 1 pkt 1 oraz art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej;
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a.) tj. art. 106 § 3p.p.s.a.
W uzasadnieniu środka odwoławczego pełnomocnik skarżącej podniósł, iż w trakcie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego nie zostało w pełni dowiedzione, że W. W. jest osobą samotnie gospodarującą. Skarżąca posiada trzy córki, które są zameldowane u niej na pobyt stały. Wprawdzie córki często przebywają poza domem rodzinnym, ale nie stało się to zgodnie z wolą skarżącej. W. W. posiada z córkami stały kontakt i w miarę możliwości wspiera je materialnie.
W skardze kasacyjnej przytoczono treść art. 106 § 3 p.p.s.a. i podniesiono, że zasadniczym problemem w sprawie wydaje się stwierdzenie, czy organ administracji słusznie zastosował przepisy ustawy o pomocy społecznej i dowiódł, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą i powinna otrzymywać zasiłek wyrównawczy jako osoba samotnie gospodarująca. Wskazując na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącej zarzucił, iż Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził dowodów uzupełniających na okoliczność, czy skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, czyli osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Brak tego ustalenia stanowi przyczynę wadliwego rozstrzygnięcia i powoduje konieczność jego uchylenia, gdyż od powyższego ustalenia zależy wysokość zasiłku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W przypadku, gdy strona w skardze kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i naruszenie prawa materialnego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, albowiem jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny może być przedmiotem subsumcji do dyspozycji przepisu prawa materialnego.
Autor skargi kasacyjnej naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. upatruje w braku przeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dowodów uzupełniających na okoliczność, czy skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą. Zarzut ten nie jest trafny.
Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.
Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd pierwszej instancji dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Jak jednoznacznie stanowi przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest m. in. ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Tylko bowiem właściwie ustalony stan faktyczny umożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Z powyższych względów przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. winien być rozumiany jako wyjątek od zasady, że organ administracji obowiązany jest, zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego, zebrać cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego, będącego podstawą rozstrzygnięcia i dokonać pełnych ustaleń faktycznych, aby umożliwiało to Sądowi kontrolę legalności decyzji przez sprawdzenie, czy zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2005 roku, sygn. II GSK 40/05, LEX nr 166068).
Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez Sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 roku, sygn. akt II GSK 164/05, ONSAiWSA 2006/2/45).
Zwrócić należy uwagę na gramatyczną treść przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadza się, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. O istotnych wątpliwościach można zaś mówić tylko wówczas, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne.
Oceniając przedmiotową sprawę z powyższego punktu widzenia stwierdzić trzeba, iż w sprawie ustalono niekwestionowany stan faktyczny, a strony różnią się jedynie co do oceny tego stanu w świetle przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej. Skarżąca W. W. nie kwestionowała w toku postępowania administracyjnego jak też postępowania przed Sądem pierwszej instancji i w skardze kasacyjnej, że otrzymuje alimenty od byłego męża, a jej córki posiadają inne niż skarżąca miejsce stałego pobytu. Skarżąca nie przedłożyła też w sprawie żadnych dokumentów, z których wynikałby stan faktyczny odmienny od ustalonego przez organy administracji publicznej. Również w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej nie wskazał żadnych dowodów, których dopuszczenie było konieczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie podniósł żadnych okoliczności, których udowodnieniu miałoby służyć przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że w sprawie istniały przesłanki do przeprowadzenia przez Sąd I instancji dowodów uzupełniających z dokumentów, o jakich mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Z tych też względów nie można podzielić zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie uznał, iż organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny konieczny do rozstrzygnięcia sprawy.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 2a ust. 1 pkt 1 oraz art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez organ II instancji, tj. [...].
Przepis art. 27 ust. 6 ust. ustawy o pomocy społecznej uzależnia sposób obliczenia wysokości zasiłku stałego wyrównawczego od ustalenia, czy dana osoba jest osobą samotnie gospodarującą, czy też "osobą w rodzinie".
Zgodnie z art. 2a ust.1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy ilekroć w dalszych przepisach ustawy jest mowa o "rodzinie" - oznacza to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, z zastrzeżeniem art. 4a.
A zatem, aby uznać, że skarżąca i jej córki stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: wspólne zamieszkiwanie oraz wspólne gospodarowanie, tzn. prowadzenie jednego gospodarstwa domowego.
(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1998 roku, sygn. akt I SA 1995/97, LEX nr 45807)
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione. W toku postępowania administracyjnego w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, iż żadna z córek nie zamieszkuje z W. W. Sam fakt zameldowania córek w mieszkaniu skarżącej nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotem ustaleń i oceny spełnienia przesłanek do przyznania zasiłku stałego wyrównawczego oraz określenia jego wysokości nie jest bowiem zameldowanie lecz wspólne zamieszkiwanie oraz wspólne gospodarowanie. Dla przyjęcia zaś wspólnego zamieszkiwania konieczne jest ustalenie, iż lokal osoby ubiegającej się o świadczenie jest miejscem faktycznego pobytu stałego danej osoby /osób /. Za miejsce stałego pobytu uznaje się lokal, w którym znajduje się centrum życiowe danej osoby, tzn. miejsce koncentracji spraw życiowych, ośrodek interesów życiowych i majątkowych. W przypadku spełnienia przesłanki wspólnego zamieszkiwania konieczne jest ustalenie, iż osoby wspólnie zamieszkujące prowadzą także wspólne gospodarstwo.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż skarżąca W. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.
Podkreślić należy, iż powołany wyżej artykuł 2a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawiera ustawowe definicje pojęć występujących w tejże ustawie, co powoduje, że niedopuszczalne jest przyjmowanie innego zakresu znaczeniowego tych pojęć niż nadany treścią ustawy.
Ustawodawca uzależnił prawo do zasiłku stałego wyrównawczego od kryteriów o charakterze obiektywnym. W tej sytuacji okoliczności inne niż określone w przepisach ustawy o pomocy społecznej nie mogą mieć wpływu na ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie i ustalenie wysokości zasiłku. Z tych względów starania o odzyskanie pełni władzy rodzicielskiej i okresowe wsparcie finansowe udzielane córkom przez W. W. choć zasługują na uznanie to jednak nie mogą zmienić faktu, iż w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą. Powyższej oceny przesłanek wspólnego zamieszkiwania i wspólnego gospodarowania nie może także zmienić okresowe przebywanie córek u skarżącej.
(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 listopada 1998 roku, I SA 698/98, ONSA 1999/3/103, z dnia 15 lipca 1999 roku, sygn. akt I SA 214/99, LEX nr 47403 )
W niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki pozwalające uznać, iż skarżąca jest "osobą w rodzinie", o której mowa w art. 27 ust. 6 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie uznał skarżącą W. W. za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 27 ust. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zaś nową wysokość zasiłku stałego wyrównawczego za obliczoną zgodnie z tym przepisem.
Tym samym Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 2a ust. 1 pkt 1 oraz art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
W punkcie drugim sentencji wyroku Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) - orzekł o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi H. M. - pełnomocnikowi W. W. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu / za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej /.
W punkcie trzecim sentencji wyroku Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c ) powołanego wyżej rozporządzenia - orzekł o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi G. C. - pełnomocnikowi W. W. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu / za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a. stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu pod warunkiem, iż w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W niniejszej sprawie skargę kasacyjną wniosła wprawdzie W. W., lecz skarga ta została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie na rzecz W. W. poniesionych kosztów podróży.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI