I OSK 896/22

I OSK 896/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Piotr Przybysz
Zygmunt Zgierski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 689/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-02
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1311
art. 34, art. 34a, art. 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.
Dz.U. 2003 nr 80 poz 720
art. 5
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje  Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5 ust. 1,2,3 i 4
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Dz.U. 1997 nr 96 poz 591
art. 4 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym.
Dz.U. 1998 nr 151 poz 987
§ 3 pkt 7
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: NSA Piotr Przybysz del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 689/21 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 lipca 2021 r. oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Spółka zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.:
a) art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 z późn. zm.), dalej: ustawa komercjalizacyjna, przez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącej, podczas gdy w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt był zagospodarowany przez infrastrukturę kolejową, a skarżąca posiadała przedmiotowy grunt stanowiący w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa;
b) art. 34a ustawy komercjalizacyjnej przez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że artykuł ten nie znajdzie zastosowania do nieruchomości objętych decyzjami komunalizacyjnymi wydanymi na podstawie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.), dalej: ustawa komunalizacyjna, które przymiot ostateczności uzyskały przed dniem wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej;
c) art. 4 pkt 2 i 4 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86 poz. 789) w brzmieniu obowiązującym na datę wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej w zw. z § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 151 poz. 987, z późn. zm.), dalej: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, przez ich niezastosowanie, a tym samym nieuwzględnienie okoliczności, że urządzone na tych gruntach podtorze, skarpa, rów odwadniający torowisko stanowiły element infrastruktury kolejowej, co potwierdza posiadanie przedmiotowego gruntu przez skarżącą;
2) prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez ich niezastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie środków przewidzianych ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku czynności podjętych w granicach sprawy, czego skutkiem było zaniechanie wyczerpującego zebrania dowodów w sprawie, a także braku rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sposób wszechstronny i kompletny, w szczególności przez:
– nieuwzględnienie faktycznego pozostawania spornej nieruchomości we władaniu skarżącej w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz znajdowania się na niej naniesień w postaci podtorza, skarpy oraz rowu odwadniającego torowisko jako elementów infrastruktury kolejowej;
– nieuwzględnienie, że działka nr [...] oznaczona została w rejestrze gruntów jako tereny kolejowe, a informacja o dacie dokonania takiego oznaczenia powinna się znajdować w Starostwie Powiatowym w W., do którego organ mógł wystąpić z urzędu;
– nieuwzględnienie okoliczności, że zgodnie z art. 15 ustawy komercjalizacyjnej zarządcą linii kolejowych jest obecnie spółka L. S.A., do której – w przypadku powzięcia przez organ wątpliwości co do daty urządzenia na gruncie infrastruktury kolejowej – powinien on wystąpić, czyniąc zadość obowiązkowi rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie;
– brak jakichkolwiek ustaleń co do charakteru decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] dot. przedmiotowych gruntów, tj. brak wyjaśnienia, czy podstawą wydania decyzji Wojewody [...] był art. 5 ust. 1 czy też art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy komunalizacyjnej, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych i oddaleniem skargi;
c) naruszenie art. 141 § 4 ppsa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności brak wyczerpującego merytorycznego ustosunkowania się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania oraz do zarzutu naruszenia art. 34 i art. 34a ustawy komercjalizacyjnej, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę instancyjną postępowania sądowo-administracyjnego.
Dodatkowo skarżąca kasacyjnie wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z pomiaru sytuacyjnego z 1982 r., mapy geodezyjnej dotyczącej stacji W. według stanu na dzień 1 maja 1974 r. oraz mapy geodezyjnej dotyczącej stacji W. według stanu na dzień 1 maja 1982 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przed przystąpieniem do rozpoznania poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej, wyjaśnić należy, że w rozpoznawanej sprawie decyzją z [...] listopada 2019 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia, że grunty położone w S., gmina [...], oznaczone geodezyjnie jako obręb [...], ark. mapy 2, działka nr [...] o pow. 0,0100 ha, [...], ark. mapy 2, działka nr [...] o pow. 0,1100 ha, [...], ark. mapy 2, działka nr [...] o pow. 0,0100 ha, zapisane w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w W. KW nr [...], stały się z dniem 27 października 2000 r. przedmiotem użytkowania wieczystego P., natomiast budynki i inne urządzenia na nich posadowione stały się własnością skarżącej. W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że stosownie do zapisów wskazanej powyżej księgi wieczystej prawo własności spornej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało Gminie [...], co oznacza, że w dacie tej przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, tym samym nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 34 ustawy komercjalizacyjnej. Organ stwierdził także, że zgromadzony materiał dowodowy nie jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że wspomniane działki zajęte były pod czynną linię kolejową. Wypisy z rejestru gruntów sporządzone według stanu na dzień 22 lutego 2019 r. oraz wyrysy z mapy ewidencyjnej z dnia 22 lutego 2019 r. nie dowodziły istnienia linii kolejowej na spornych działkach i nie odzwierciedlały stanu faktycznego i prawnego istniejącego na ww. działkach w dniu 5 grudnia 1990 r., a jedynie wskazywały, że zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków działki te stanowią teren kolejowy. Zaznaczył, że z wykazów środków trwałych wynika, że na przedmiotowych gruntach znajduje się skarpa, podtorze oraz rów odwadniający, jednakże brak jest dokładnych informacji, czy urządzenia infrastruktury kolejowej stanowią część czynnej linii kolejowej oraz brak jest informacji o dacie wybudowania wskazanych powyżej budowli, gdyż wykazy te nie zostały sporządzone według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. W ocenie organu oświadczenie skarżącej z 10 kwietnia 2019 r., zgodnie z którym sporne działki były w dniu 5 grudnia 1990 r. w jej posiadaniu, przy braku dostatecznego wykazania w niniejszej sprawie istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. na przedmiotowych działkach infrastruktury kolejowej, nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, że przedmiotowe grunty zajęte były w dniu 5 grudnia 1990 r. pod linię kolejową oraz pozostawały w posiadaniu skarżącej. Wojewoda podkreślił przy tym, że skarżąca nie odpowiedziała na jego wezwanie do przedstawienia dokumentów geodezyjnych wskazujących na przebieg linii kolejowej przez przedmiotowe działki w dniu 5 grudnia 1990 r., wypisów z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na tych działkach wraz z datą ich budowy, sporządzonych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., a także wypisów z rejestru gruntów sporządzonych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., oraz o wskazanie czy linia kolejowa O.-C na gruntach będących przedmiotem uwłaszczenia jest linią kolejową czynną.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 34 ustawy komercjalizacyjnej niezbędne jest ustalenie, że określona nieruchomość należała w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej do Skarbu Państwa. Z uwagi na powyższe wskazał, że sporna nieruchomość w dniu wejścia w życie wspomnianej ustawy jak wynika z księgi wieczystej, nie należała do Skarbu Państwa, ale stanowiła własność Gminy W. Sąd wyjaśnił także, że komercjalizacja nieruchomości nie może dotyczyć nieruchomości, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, gdyż zostały one skomunalizowane z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., a wydawane decyzje mają charakter decyzji deklaratoryjnych. Komercjalizacja nie dotyczy także nieruchomości, w stosunku do których przed wejściem w życie ustawy komercjalizacyjnej wydane zostały ostateczne decyzje komunalizacyjne na podstawie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej.
Przystępując do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem w podstawach skargi kasacyjnej należy powołać wyraźnie normę prawa materialnego lub procesowego, tj. wskazać właściwy artykuł lub paragraf, a także konkretny ustęp czy punkt, jeżeli w danym przepisie one występują. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Sąd kasacyjny nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa skargi kasacyjnej, co wynika z zacytowanego powyżej art. 183 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie bada ponownie legalności zaskarżonej decyzji w takim zakresie, w jakim może i powinien to czynić sąd pierwszej instancji. Nawet wówczas, gdy wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wadliwy, Naczelny Sąd Administracyjny nie może tej wadliwości usunąć, jeżeli w skardze kasacyjnej nie zostały postawione i uzasadnione zarzuty konkretnych norm prawa materialnego i procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1788/06).
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 34 i art. 35 ustawy komercjalizacyjnej nie spełnia powyższych wymogów. Zauważyć bowiem należy, że oba te artykuły dzielą się na dalsze jednostki redakcyjne, które nie zostały wskazane przez autora skargi kasacyjnej w treści zarzutu. Odnotowania jednakże wymaga, że uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera odniesienie do niektórych jednostek redakcyjnych tych artykułów, co powoduje, że rozpoznanie tego zarzutu możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do jednostki niższego rzędu wskazanej w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia.
Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Jednocześnie w myśl art. 34 ust. 4 tej ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Ponadto zgodnie z art. 35 ust. 1 analizowanego aktu normatywnego nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez PKP lub PKP SA.
Analiza powyższych przepisów wskazuje, że stwierdzenie w drodze wydania stosownej decyzji nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności związanych z tym gruntem budynków, lokali i urządzeń możliwe jest w sytuacji, gdy grunt ten był własnością Skarbu Państwa, znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, a podmiot ten nie legitymował się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Podkreślenia przy tym wymaga, że stwierdzenie powstania prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności związanych z nim urządzeń, budynków i lokali wymaga jednoczesnego spełnienia tych przesłanek (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1403/21, czy z 7 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 29/22). Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek przesłanki powoduje, że niemożliwe jest stwierdzenie nabycia wspomnianych praw.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca czy jej poprzednicy prawni nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu tych gruntów. Nie jest to jednakże okoliczność wystarczająca do zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej. Odnotować bowiem należy, że zgodnie z wypisem z księgi wieczystej spornej nieruchomości jej właścicielem w dniu wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej była Gmina W., a nie Skarb Państwa. Wbrew bowiem stanowisku autora skargi kasacyjnej przepis art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej wymaga, aby nieruchomość, na której skarżąca spółka miała nabyć prawo użytkowania wieczystego, była własnością Skarbu Państwa w dacie wejścia w życie tej ustawy. Data 5 grudnia 1990 r., jak wynika z treści zacytowanego powyżej przepisu, odnosi się do okoliczności władania nieruchomością przez poprzednika prawnego skarżącej. Jest oczywiste, że swoiste uwłaszczenie dokonywane na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej może być dokonane wyłącznie na nieruchomości Skarbu Państwa, tj. nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w dacie wejścia w życie regulacji przewidującej taką możliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1475/11, a nie na nieruchomości stanowiącej historycznie taką własność. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka dotycząca własności działki, na której miało dojść do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Odnosząc się z kolei do przesłanki władania nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r., należy odnotować, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie wykazała tej okoliczności. Wezwania organów w tym zakresie zostały bowiem bez odpowiedzi. Co prawda na etapie składania skargi kasacyjnej spółka przedstawiła dokumenty wskazujące na istnienie w latach 1974 i 1982 r. linii kolejowej przechodzącej przez miejscowość W., ale dokumenty te nie wskazują, że w dniu 5 grudnia 1990 r. była to linia czynna.
Zauważyć przy tym należy, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 34a ustawy komercjalizacyjnej. Zgodnie z tym przepisem grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej. Oczywistym jest przy tym, że przepis ten nie znajduje zastosowania do nieruchomości komunalizowanych w trybie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, gdyż przepisy te przewidywały komunalizację określonych nieruchomości z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. 27 maja 1990 r. (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1417/11) i od tej daty stanowiły własność jednostek samorządu terytorialnego. Tym samym nie mogły one podlegać ponownej komunalizacji, a zatem nie były one objęte działaniem art. 34a ustawy komercjalizacyjnej. Z kolei w przypadku nieruchomości komunalizowanych na podstawie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, należy wskazać, że przepis art. 34a ustawy komercjalizacyjnej został dodany do tego aktu normatywnego ustawą z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 80 poz. 720). Zgodnie z art. 5 tej ustawy sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 19 (sprawy komunalizacji gruntów, o których mowa w art. 34 ustawy komercjalizacyjnej), wszczęte, a niezakończone prawomocną decyzją, umarza się. Przepis ten nie dotyczy zatem z woli ustawodawcy spraw dotyczących komunalizacji nieruchomości, które zostały zakończone prawomocną decyzją. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie sporna nieruchomość została skomunalizowana na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] września, [...] i [...] grudnia 1991 r. oraz [...] stycznia 1992 r., które stały się podstawą wpisu do właściwej księgi wieczystej, to decyzje te nie zostały objęte art. 34a ustawy komercjalizacyjnej ani art. 5 ustawy zmieniającej tę ustawę. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w tej kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że ustalony w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie dał podstaw do zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z uwagi na fakt, że sporna nieruchomość w dniu wejścia w życie wspomnianej ustawy nie była własnością Skarbu Państwa. W sytuacji takiej brak było podstaw do stwierdzenia, że w sprawie doszło do naruszenia zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwagi na nieustalenie, czy sporna nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowała się we władaniu poprzednika prawnego skarżącej. Zgromadzone w sprawie dokumenty i oświadczenia nie dawały podstaw do przyjęcia tej przesłanki za spełnioną, a skarżąca wzywana do przedstawienia odpowiednich dokumentów nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie, zachowując bierną postawę.
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że określone w Kodeksie postępowania administracyjnego obowiązki organu związane z prowadzeniem postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego podlegającego następnie swobodnej ocenie, nie zwalnia strony ze współdziałania z organem w celu osiągnięcia pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia, a tym bardziej nie można wnioskować, że organ ma prowadzić postępowanie tak długo i skutecznie, aż znajdzie dowody potwierdzające żądanie strony. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), w której świetle to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18).
Skarżąca spółka miała zatem możliwość powoływania innych dowodów, w tym w szczególności pozyskania od zależnej od niej spółki zajmującej się od 2001 r. zarządzaniem infrastrukturą kolejową na okoliczność posadowienia na spornej nieruchomości infrastruktury kolejowej. Brak inicjatywy skarżącej spółki w tym zakresie, nie może zatem obciążać organu prowadzącego postępowanie.
Dodatkowo należy zauważyć, że zapisy ewidencji środków trwałych, jako nieopatrzone datą, nie mogą świadczyć o stanie posiadania i zagospodarowania nieruchomości w dacie historycznej, pomimo tego, że co do zasady mogą one stanowić dowód, zwłaszcza w postępowaniu podatkowym.
Również, jak wyjaśniono to powyżej, brak ustaleń w zakresie podstawy prawnej decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] nie miał znaczenia w sprawie. Jak bowiem wskazano powyżej wprowadzenie przepisu art. 34a ustawy komercjalizacyjnej nie dotyczyło decyzji wydanych na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej ani prawomocnych decyzji komunalizacyjnych wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy. Brak zatem stosownych ustaleń w tym zakresie pozostawał bez jakiegokolwiek wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy.
W świetle powyższych wywodów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 34 i art. 35 ustawy komercjalizacyjnej, zarzutu naruszenia art. 34a tej ustawy oraz zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.
Niezasadny w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okazał się także zarzut naruszenia art. 4 pkt 2 oraz pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 3 pkt 7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Przepisy te są definicjami odpowiednio linii kolejowej, sieci kolejowej, oraz podtorza. Z przepisów tych nie można wywieść, że na dzień 5 grudnia 1990 r. na spornej nieruchomości istniała infrastruktura kolejowa znajdująca się we władaniu skarżącej. Wprawdzie spółka, składając skargę kasacyjną, przedstawiła dowody wskazujące na istnienie w miejscowości W. w latach 1974 i 1982 linii kolejowej mającej przebiegać przez sporną nieruchomość, ale dokumenty te nie wskazują czy linia ta była wykorzystywana w dniu 5 grudnia 1990 r. w związku z czym czy nieruchomość ta znajdowała się we władaniu poprzednika prawnego skarżącej spółki.
W konsekwencji powyższych ustaleń w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 151 ppsa. Zarówno bowiem ten przepis, jak i przywołane w analizowanym zarzucie przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa mają charakter ogólny (blankietowy) i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia któregoś z powyższych przepisów, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym jej zdaniem sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie wymienionych wyżej przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 3380/21, z 15 lutego 2023 r., sygn. akt I GSK 1021/22 oraz I GSK 359/19). Z uwagi na powyższe należało uznać, że zarzut naruszenia art. 151 ppsa został przez autora skargi kasacyjnej funkcjonalnie połączony z pozostałymi zarzutami w ten sposób, że zasadność pozostałych zarzutów warunkowała także konieczność uwzględnienia analizowanego zarzutu. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego okazały się niezasadne, to zarzut ten nie mógł odnieść skutku spodziewanego przez autora skargi kasacyjnej.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i odnoszą się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Fakt, że skład orzekający nie odniósł się indywidualnie do każdego z zarzutów nie oznacza, że uzasadnienie wyroku należało uznać za wadliwe. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi odrębnie oraz podniesionej w niej argumentacji. Wymaga jedynie odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zarzuty i argumenty strony skarżącej mogą zostać zatem ocenione całościowo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1489/20 i z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.
Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.