I OSK 888/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r. dotyczącego przejęcia nieruchomości. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 KPA w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA oraz art. 2 i 77 Konstytucji RP, twierdząc, że umorzenie postępowania z mocy prawa na skutek nowelizacji jest niekonstytucyjne i narusza zasadę zaufania obywateli do państwa oraz prawo do wynagrodzenia za szkody. NSA uznał jednak, że skarga kasacyjna jest bezzasadna. Sąd podkreślił, że nowelizacja KPA, wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. i służy stabilizacji porządku prawnego oraz bezpieczeństwu prawnemu. NSA stwierdził, że 30 lat to wystarczający okres na dochodzenie swoich praw, a późniejsze ograniczenie możliwości wzruszenia decyzji administracyjnych jest proporcjonalne i nie narusza konstytucyjnych zasad. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, wskazując na swobodę państwa w zakresie restytucji za zdarzenia historyczne sprzed ratyfikacji Konwencji. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zgodności z prawem 30-letniego ograniczenia czasowego na wszczynanie postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych oraz interpretacja zasad stabilności prawa i bezpieczeństwa prawnego w kontekście zmian legislacyjnych.
Dotyczy głównie postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych wszczętych po wejściu w życie nowelizacji KPA z 2021 r. lub w trakcie ich trwania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa, na skutek wejścia w życie nowelizacji KPA wprowadzającej 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz prawem do wynagrodzenia za szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa na skutek nowelizacji KPA wprowadzającej 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Nowelizacja KPA, wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodna z wyrokiem TK z 2015 r. i służy stabilizacji porządku prawnego oraz bezpieczeństwu prawnemu. 30 lat to wystarczający okres na dochodzenie praw, a późniejsze ograniczenie możliwości wzruszenia decyzji administracyjnych jest proporcjonalne i nie narusza konstytucyjnych zasad.
Czy art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC ma zastosowanie do zdarzeń historycznych, które miały miejsce przed datą ratyfikacji Konwencji przez Polskę?
Odpowiedź sądu
Nie, państwo dysponuje swobodą co do restytucji lub odszkodowania za uszczerbek wynikający ze zdarzeń o charakterze już historycznym, które miały miejsce przed datą ratyfikacji Konwencji.
Uzasadnienie
W stosunku do Polski art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC wszedł w życie w 1994 r. Państwo ma swobodę w zakresie restytucji lub odszkodowania za zdarzenia historyczne sprzed daty ratyfikacji.
Przepisy (11)
Główne
nowelizacja k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
EKPC art. 1
PROTOKÓŁ Nr 1 I Nr 4 DO KONWENCJI O OCHRONIE PRAW CZŁOWIEKA I PODSTAWOWYCH WOLNOŚCI
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku Skarżącej w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw • rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej • nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów • spór koncentruje się wokół zagadnienia dopuszczalności umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa • rozwiązanie wprowadzone nowelizacją k.p.a. stanowiło wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego • porządkowi prawnemu nieobce są rozwiązania wprowadzające ograniczenia czasowe w zakresie dochodzenia praw • zasada stabilizacji porządku prawnego i zasada bezpieczeństwa prawnego • ocenianie legalności decyzji wydanych w innych warunkach prawnych i społecznych przez pryzmat wprowadzonej dopiero w 1980 r. przesłanki rażącego naruszenia prawa, wypacza sens nadzoru administracyjnego • stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, że zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia stanowi obligatoryjną przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego • możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej • brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. […]
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
członek
Marian Wolanin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności z prawem 30-letniego ograniczenia czasowego na wszczynanie postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych oraz interpretacja zasad stabilności prawa i bezpieczeństwa prawnego w kontekście zmian legislacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych wszczętych po wejściu w życie nowelizacji KPA z 2021 r. lub w trakcie ich trwania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawa i ograniczeń czasowych w dochodzeniu praw, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Wyrok potwierdza zgodność z Konstytucją i EKPC wprowadzonych zmian.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 30 lat? NSA wyjaśnia, kiedy prawo staje się ostateczne.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.