I OSK 886/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2006-01-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
opłata adiacenckanieruchomośćwzrost wartościinfrastruktura komunalnasieć wodociągowagospodarka nieruchomościamik.p.a.uchylenie decyzjiinteres społecznysłuszny interes strony

WSA w Łodzi oddalił skargę na decyzję odmawiającą uchylenia opłaty adiacenckiej, uznając, że skarżący nie wykazał słusznego interesu ani interesu społecznego w jej uchyleniu.

Skarżący M. W. domagał się uchylenia decyzji o opłacie adiacenckiej za wzrost wartości nieruchomości spowodowany wybudowaniem sieci wodociągowej. Argumentował, że nie stworzono warunków do podłączenia nieruchomości i że jego sytuacja materialna jest trudna. Organy administracji obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że skarżący nie wykazał słusznego interesu ani interesu społecznego w uchyleniu decyzji, a gmina stworzyła warunki do podłączenia, co potwierdza wzrost wartości nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Zarządu Miasta S. z 2001 r. ustalającej opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego wybudowaniem sieci wodociągowej. Skarżący argumentował, że nie stworzono warunków do podłączenia jego nieruchomości do sieci, co stanowiło naruszenie art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podnosił również trudną sytuację materialną swojej rodziny. Organy administracji uznały, że skarżący nie ma słusznego interesu w uniknięciu opłaty, gdyż wzrost wartości nieruchomości jest obiektywny, a budowa wodociągu leży w interesie społecznym. Wskazano, że część mieszkańców nie została obciążona opłatą z powodu przedawnienia, co nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji wobec skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że postępowanie na podstawie art. 155 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, a skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uchylenia decyzji, takich jak słuszny interes strony czy interes społeczny. Sąd zaznaczył, że zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji powinny być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd uznał, że zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji nie mogły być badane w postępowaniu na podstawie art. 155 k.p.a., a powinny być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie na podstawie art. 155 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, a jedynie ocenie przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji jest możliwe za zgodą strony, jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się takiej zmianie. Jest to środek nadzwyczajny.

u.g.n. art. 145 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa przesłanki ustalenia opłaty adiacenckiej, w tym stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawę oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji powinny działać w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa, bacząc na słuszny interes obywateli i interes społeczny.

u.g.n. art. 144

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa obowiązek właścicieli nieruchomości do partycypowania w kosztach budowy infrastruktury technicznej.

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa zadania gminy, w tym zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Brak stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej. Trudna sytuacja materialna skarżącego. Naruszenie zasady równości wobec prawa z powodu nieobciążenia części mieszkańców opłatą. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego przez organ I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Słuszny interes strony nie może przejawiać się w usiłowaniu uniknięcia konsekwencji wzrostu wartości nieruchomości. Interes strony wynikać powinien z obiektywnej oceny sytuacji a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. Zaniechanie naliczania opłat w stosunku do wybranych podmiotów stanowi naruszenie interesu społecznego. Postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem.

Skład orzekający

Anna Stępień

przewodniczący

Czesława Nowak-Kolczyńska

sprawozdawca

Joanna Sekunda-Lenczewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a., zwłaszcza w kontekście opłat adiacenckich, oraz zasady równości wobec prawa w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z opłatą adiacencką i budową infrastruktury komunalnej. Interpretacja art. 155 k.p.a. jest ogólna, ale zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między interesem indywidualnym a społecznym w kontekście obciążeń finansowych związanych z rozwojem infrastruktury. Pokazuje ograniczenia postępowania w trybie art. 155 k.p.a.

Czy można uniknąć opłaty adiacenckiej, gdy gmina buduje wodociąg? Sąd wyjaśnia granice art. 155 k.p.a.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 1046/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-01-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Stępień /przewodniczący/
Czesława Nowak-Kolczyńska /sprawozdawca/
Joanna Sekunda-Lenczewska
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Sygn. powiązane
I OSK 886/06 - Wyrok NSA z 2007-05-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie: Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2006 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej oddala skargę. -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S., na podstawie art. 155 k.p.a., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Zarządu Miasta S. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej wobec M. W. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w S. przy ul.A, spowodowanego wybudowaniem sieci wodociągowej.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezydent Miasta S. podniósł, że w związku z wybudowaniem przez Miasto S. w 1998 r. wodociągu w ulicy A, Zarząd Miasta S. decyzją z dnia [...] znak: [...] ustalił wobec M. W. opłatę adiacencką w wysokości 690 zł, płatną w 10 ratach rocznych tytułem wzrostu wartości nieruchomości położonej przy ul. A o pow. 1078 m2, stanowiącej działkę nr [...]. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 19 października 2001 r.
W dniu 27 czerwca 2005 r. M. W. skierował do Prezydenta Miasta S. wniosek o uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. ww. decyzji Zarządu Miasta S. Zdaniem skarżącego Zarząd Miasta S. przekroczył granice upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 145 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nie spełnił podstawowego wymogu umożliwiającego ustalenie opłaty adiacenckiej, tj. nie stworzył warunków do podłączenia nieruchomości do wybudowanego wodociągu. Skarżący wskazał ponadto, że nie posiada środków na uiszczenie opłaty adiacenckiej — ma na utrzymaniu czteroosobową rodzinę, której dochody łącznie wynoszą 643,62 zł oraz że przeszło 500 mieszkańców nie zostało obciążonych tą opłatą.
Organ I instancji uznał, iż podstawowe warunki normujące instytucję uchylenia decyzji w myśl art. 155 k.p.a. tj. interes społeczny lub słuszny interes strony oraz przepisy szczególne, nie przemawiają za uchyleniem decyzji nakładającej na M. W. obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej.
Słuszny interes strony, o którym mowa w art. 155 k.p.a. nie może przejawiać się w usiłowaniu uniknięcia konsekwencji wzrostu wartości nieruchomości wskutek wybudowanej sieci wodociągowej. Nie można pojmować go subiektywnie, a należy oceniać w granicach istniejącego prawa. Interes strony wynikać powinien z obiektywnej oceny sytuacji a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. Miasto przez wybudowanie sieci wodociągowej stworzyło warunki do podłączenia do niej nieruchomości stanowiącej własność strony. Wzrost wartości tej nieruchomości jest bezsporny i obiektywny, ustalony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Strona zatem nie ma słusznego interesu w uchyleniu przedmiotowej decyzji.
W zakresie interesu społecznego — wybudowanie sieci wodociągowej nastąpiło na wniosek lokalnej społeczności. Było tym samym działaniem w interesie społecznym, spełnieniem zadania własnego gminy, w ramach zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty wynikającego z art. 7 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Do wnoszenia opłat adiacenckich zobowiązani są wszyscy właściciele nieruchomości, których wartość wzrosła z tytułu wybudowania urządzeń infrastruktury komunalnej (sieci wodociągowe, kanalizacyjne, drogi). Zaniechanie naliczania opłat w stosunku do wybranych podmiotów stanowi naruszenie interesu społecznego. Podnoszone przez stronę przypadki nienaliczenia opłaty adiacenckiej miały miejsce, jednak były wynikiem przedawnienia prawa do naliczenia tych opłat. Przypadki te, jako incydentalne, nie mogą rzutować na całość spraw prowadzonych w przedmiocie opłat adiacenckich ani stanowić przesłanki do uchylenia ostatecznych, legalnych decyzji. Opłaty adiacenckie stanowią częściowy zwrot kosztów gminy poniesionych na wybudowanie infrastruktury komunalnej, są dochodami gminy. Zaniechanie lub ograniczanie w nieuzasadnionych przypadkach ustalania opłat adiacenckich oznacza mniejsze dochody i mniejsze możliwości zaspokajania potrzeb wspólnoty gminnej, a więc również naruszenie interesu publicznego. Nadto, interes społeczny pojmowany jest jako interes wspólnoty samorządowej i z tego tytułu nie przemawia on za uchyleniem decyzji.
Ponadto w ocenie organu I instancji przepisy szczególne: art. 144 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i wykonująca je uchwała Rady Miejskiej w S. Nr 155/XVII/2000 z dnia 24 lutego 2000 r. ustalająca wysokość opłat adiacenckich, sprzeciwiają się uchyleniu decyzji lub jej zmianie. Zgodnie z powyższymi przepisami strona ma nie tyle uprawnienia co wręcz obowiązek zapłaty opłaty adiacenckiej jeśli zajdą przesłanki: stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do wybudowanego urządzenia infrastruktury technicznej, nastąpi wzrost wartości nieruchomości spowodowany wybudowaniem tego urządzenia, zostanie ustalona procentowa stawka opłaty adiacenckiej. W rozważanym przypadku przesłanki te zostały wypełnione.
Odnosząc się do kwestii niskich dochodów osiąganych przez M. W. i jego rodzinę Prezydent Miasta S. skierował pismo do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z prośbą o zbadanie sytuacji rodzinnej strony, celem ustalenia, czy istnieją podstawy do umorzenia należności w trybie przepisów uchwały Rady Miejskiej w S. Nr III/24/2002 z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie: szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.
W dniu 11 sierpnia 2005 r. M. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta S. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał m.in., że nie korzysta z sieci wodociągowej z powodu braku przepustu pod jezdnią. Posesja skarżącego nie została jego zdaniem ujęta w projekcie technicznym. Wystąpił zatem o udzielenie pozwolenia na budowę przyłącza wodociągowego do działki. Starostwo Powiatowe decyzją [..] z dnia [..] zatwierdziło indywidualny projekt budowlany przyłącza wodociągowego i udzieliło pozwolenia na budowę przyłącza do tych działek. Wykonawca sieci wodociągowej do chwili obecnej nie wykonał przyłącza. W ocenie skarżącego jedyną podstawą naliczenia opłaty adiacenckiej jest art. 145 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że Prezydent może ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej. Miasto wykonało projekt techniczny przyłącza wodociągu do działki nr 78/3 (...), lecz nie wykonano przyłącza do granicy z nieruchomością skarżącego. Zarząd Miasta S. przekroczył zatem granice upoważnienia ustawowego, wynikającego z art. 145 ust. l ww. ustawy, ponieważ nie stworzył warunków do podłączenia nieruchomości do wybudowanego wodociągu. Nałożenie w tym stanie sprawy obowiązku uiszczenia opłaty adiacenckiej nastąpiło zatem zdaniem skarżącego z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym skarżący wniósł na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Miasta S. z dnia 12 września 2001 r. Skarżący wskazał ponadto, że wbrew stanowisku organu I instancji, istnieją również podstawy do uchylenia decyzji Zarządu Miasta S. z [...] w trybie art. 155 k.p.a. Naruszenie interesu społecznego i słusznego interesu strony skarżący upatruje w nierównym traktowaniu obywateli, gdyż tylko część mieszkańców została obciążona opłatą adiacencką. Ponadto wymierzenie tej opłaty narusza byt materialny rodziny skarżącego.
Organ I instancji przekazując odwołanie organowi odwoławczemu w uzupełnieniu uzasadnienia swojej decyzji wskazał, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S., który przeprowadził wywiad środowiskowy u Państwa Woźniaków, stwierdził iż rodzina ta nie kwalifikuje się do objęcia pomocą finansową ponieważ nie spełnia kryterium sytuacyjnego z art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym nie ma podstaw prawnych do umorzenia opłaty adiacenckiej na podstawie przepisów uchwały Rady Miejskiej w S. Nr [...] z dnia [....] w sprawie: szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 155 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta S.
Organ II instancji ustalił m.in. że w ramach budowy w 1998 roku sieci wodociągowej wraz ze stacją uzdatniania wody wzdłuż ulicy A w S. wybudowano również przecisk pod jezdnią, przy nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżącego, ok. 2 m od granicy tej posesji. Sieć została wybudowana ze środków finansowych Miasta, a częściowo z darowizn 195 właścicieli nieruchomości, przy czym M. W. nie poczynił darowizny na rzecz budowy wodociągu. W stosunku do wszystkich mieszkańców — 729 osób wszczęto postępowanie o ustalenie opłaty adiacenckiej, ale wydano tylko 223 decyzje. Łącznie z darowiznami w kosztach budowy wodociągu partycypowało około 400 mieszkańców. W 301 wypadkach nie wydano decyzji o nałożeniu opłaty w terminie 3 lat od stworzenia warunków do podłączenia do sieci wodociągowej. W 84 sprawach nie wydano decyzji z innych przyczyn np. zgonu właściciela, braku tytułu prawnego nieruchomości, niemożności ustalenia adresu właściciela. Po wyborach samorządowych w październiku 2002 r. roszczenia z tytułu opłat były już przedawnione
W ocenie Kolegium organ I instancji należycie uzasadnił swoją odmowę zmiany decyzji. Nie jest godny ochrony faktyczny interes strony polegający na uniknięciu wydatków na partycypowanie w kosztach budowy infrastruktury technicznej, skoro prawo przewiduje w art. 144 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami taki obowiązek. Gmina stworzyła warunki do podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej w rozumieniu art. 145 ust. l cytowanej ustawy. Wybudowała także przepust pod jezdnią, na wysokości sąsiedniej nieruchomości (co wynika z mapy) a więc zarzut skarżącego braku przepustu jest nieprawdziwy. Wybudowanie wodociągu nastąpiło na wniosek i w interesie mieszkańców lokalnej społeczności, którzy w większości zostali obciążeni opłatami, czy to w sposób dobrowolny, czy na skutek opłat adiacenckich. Nie obciążenie ponad 1/3 mieszkańców określonymi opłatami było nieprawidłowością organu administracji co nie oznacza, że interes społeczny przemawia za wzruszeniem pozostałych decyzji. Wręcz przeciwnie — wzruszenie decyzji wprowadziłoby dodatkowo niekorzystne skutki społeczne, powodując u mieszkańców dzielnicy, a jest ich większość, którzy w sposób dobrowolny lub na podstawie decyzji partycypowali w budowie wodociągu, poczucie niesprawiedliwości. Nie można też przyjąć, aby gmina kierowała się nieuzasadnionym fiskalizmem, skoro realizuje inwestycje polepszające warunki bytowe mieszkańców. Kolegium nie podzieliło natomiast poglądu organu I instancji, że przepisem sprzeciwiającym się zmianie przedmiotowej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest art. 144 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie, wobec niespełnienia przesłanki istnienia słusznego interesu strony i interesu społecznego.
W dniu 6 października 2005 r. M. W. wniósł skargę za powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazał, że zgodnie z art. 145 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić tylko po stworzeniu warunków podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej. Wybudowanie sieci tylko w ulicy, bez jednoczesnego zamontowania urządzenia — zaworu wraz z odcinkiem przewodu umożliwiającego podłączenie sieci wodociągowej z wewnętrzną instalacją w nieruchomości — nie stwarza warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia wodociągowego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, tj. przepust pod jezdnią do jego posesji nie został faktycznie wykonany, mimo iż jego realizacja była objęta projektem technicznym wodociągu. Ponadto projekt dotyczył budowy wodociągu wraz z przyłączami — przyłącza nie zostały jednak wykonane. Skarżący wskazał również, że nie jest prawdą, że większość zainteresowanych mieszkańców poniosła koszty budowy wodociągu. Jego zdaniem spośród 729 osób 518 nie obciążono opłatą adiacencką, a z tych którzy zostali obciążeni (211 osób) 94 osoby zostały faktycznie od opłaty zwolnione (decyzje uchylono w oparciu o art. 155 k.p.a., unieważniono lub sprawy umorzono z powodu trudnej sytuacji materialnej). Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa, oznaczającej że w takim samym stanie faktycznym powinny zapadać decyzje administracyjne tej samej treści. Zarzut naruszenia zasady równości zobowiązywał organ administracji do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, czego jednak organy obu instancji nie uczyniły. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się ponadto do zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutu istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Miasta S., nakładającej na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej i tym samym naruszył art. 8 i 11 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m.in. na niesłuszność zarzutu naruszenia zasady równości wobec prawa, ponieważ nie obciążenie części mieszkańców opłatami adiacenckimi nie było wynikiem wybiórczego traktowania mieszkańców, lecz wynikiem przedawnienia opłaty co do części mieszkańców, spowodowanego okolicznościami zewnętrznymi i związanymi z nimi nieprawidłowościami i zaniechaniami organów administracji. Co do zarzutu wskazania niewłaściwej ilości decyzji jakie zostały wydane w związku z wybudowaniem przedmiotowego wodociągu, zdaniem Kolegium okoliczność ta, nawet jeśli jest zasadna, nie miała wpływu na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Co do natomiast wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu opłaty adiacenckiej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podniosło, że uprzednio taki wniosek nie został złożony w Kolegium, a z urzędu nie było podstaw do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Wniosek ten zostanie rozpoznany w odrębnej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny zatem nie rozpoznaje sprawy merytorycznie, a dokonuje jedynie kontroli działań administracji publicznej pod kątem ich legalności, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W myśl bowiem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) — powoływanej dalej jako p.p.s.a. — sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.
Stosownie do treści art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Istotą uchylenia (zmiany) decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. jest możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które pomimo, że wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa, to jednak kolidują z innymi wartościami. Podkreślenia jednak wymaga nadzwyczajny charakter tego środka prawnego — znajduje on zastosowanie tylko w razie spełnienia szeregu wskazanych w tym przepisie warunków. Istotne znaczenie ma zatem ustalenie, czy w toku prowadzonego postępowania organy administracji w sposób rzetelny i prawidłowy dokonały oceny przesłanek z art. 155 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 1987 r. sygn. III SA 1048/86, ONSA nr 2 z 1987 r., poz. 50). Rozstrzygnięcie, jakie wydaje organ orzekając na podstawie art. 155 k.p.a. podejmowane jest zatem: za zgodą strony, za ewentualną zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i jednocześnie zastosowaniu tego przepisu nie sprzeciwiać się szczególne przepisy prawa.
Co do istnienia pierwszej przesłanki — zgody strony — nie ma wątpliwości, że została spełniona. Postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji Zarządu Miasta S. zostało bowiem wszczęte na wniosek skarżącego, który to wniosek należy traktować jako jednoznaczny z wyrażeniem zgody na zmianę tej decyzji. Nie ma również przepisów szczególnych, które sprzeciwiałyby się uchyleniu ww. decyzji. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma natomiast przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Naczelny Sąd Administracyjny rozważając zagadnienie stosunku między "interesem społecznym" a "słusznym interesem obywatela" na gruncie art. 7 k.p.a. wyraził pogląd, że organy administracji uprawnione są do własnej oceny interesu społecznego i słuszności interesu obywatela a o treści podejmowanego rozstrzygnięcia każdorazowo decydują okoliczności konkretnego przypadku. Interes obywatela winien być przy tym «słuszny» w rozumieniu obiektywnym, nie może być natomiast wyprowadzany z własnego tylko jego przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności (por. niepublikowany wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1744/96, powołany przez A. Wróbla w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, str. 137). Artykuł 7 k.p.a. (jak również art. 155 k.p.a.) nie określają hierarchii między interesem społecznym i słusznym interesem obywateli (strony), ani też zasad rozstrzygania konfliktów między tych wartościami. Wymienione interesy są prawnie równorzędne, co oznacza, iż organ administracji publicznej nie może kierować się założoną a priori hierarchią tych interesów (por. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks..., str. 133). Organ administracji, stosując art. 7 k.p.a., jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por. wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1 poz. 57). Granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu strony jest zaistnienie kolizji z interesem społecznym (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 1995 r., SA/Wr 1386/94, POP 1996 r., nr 6 s. 181).
W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, zasady procedury administracyjnej zostały zachowane tj. organy obu instancji w sposób właściwy rozważyły kwestię istnienia podstaw do uchylenia decyzji Zarządu Miasta S. z dnia [...], a w szczególności kwestię istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony w uchyleniu ww. decyzji. Po pierwsze zatem skarżący nie miał obiektywnie słusznego interesu w zwolnieniu się od obowiązku uiszczenia opłaty adiacenckiej. Budowa sieci wodociągowej nastąpiła niewątpliwie w jego interesie. Z jednej bowiem strony spowodowała wzrost wartości nieruchomości skarżącego, z drugiej natomiast — dała mu możliwość podniesienia standardu życia (możliwość korzystania z wody bieżącej). Skarżący zatem odniósł korzyść, której koszty powinien, zgodnie z przepisami prawa, ponieść. Po drugie wybudowanie wodociągu nastąpiło na wniosek i w interesie mieszkańców lokalnej społeczności. Część z nich została obciążona opłatami, czy to w sposób dobrowolny, czy na skutek ustalenia opłat adiacenckich, dzięki czemu gmina uzyskała częściowy zwrot kosztów poniesionych na wybudowanie infrastruktury komunalnej. W interesie społecznym było odzyskanie w jak największym stopniu poniesionych wydatków. Zaniechanie lub ograniczanie tych dochodów powinno — zgodnie z interesem społecznym — następować tylko w uzasadnionych przypadkach. Oznacza to bowiem, jak słusznie zauważa organ II instancji, mniejsze dochody i mniejsze możliwości zaspokajania potrzeb wspólnoty gminnej. Nieuzasadnione zwolnienie części mieszkańców od uiszczenia opłat prowadzi dodatkowo do niekorzystnych skutków społecznych wzbudzając poczucie niesprawiedliwości u tych mieszkańców, którzy partycypowali w budowie wodociągu. Do tej ostatniej grupy ma należeć również skarżący. Trzeba jednak podkreślić różnicę między osobami zwalnianymi z opłat w sposób nieuzasadniony, a osobami zwalnianymi z opłat zgodnie z prawem, wskutek zaniedbań organów administracji. Wśród tych ostatnich jest duża grupa osób, w stosunku do których prawo ustalenia opłaty adiacenckiej uległo przedawnieniu. Do nich M. W. się jednak nie zalicza. Bezzasadny jest zatem zarzut skarżącego naruszenia zasady równości wobec prawa. Zasada ta (wyrażona w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oznacza, że organy administracji winny w stosunku do osób znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, wydawać podobne rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie osoby, w stosunku do których przedawnieniu uległa możliwość nałożenia opłaty adiacenckiej, znajdują się w innej sytuacji niż strona. Powyższa zasada — wbrew stanowisku skarżącego — nie została zatem naruszona przez organy administracji.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego dokonania przez Zarząd Miasta S. niewłaściwych ustaleń faktycznych przez przyjęcie m.in., że istnieje możliwość podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci wodociągowej, należy zwrócić uwagę, że zarzut ten nie mógł być przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może bowiem zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem, lecz jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji (postanowienia) ostatecznej (...). W postępowaniu na podstawie art. 155 k.p.a. organ administracyjny nie stosuje prawa materialnego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2000 r. III SA 1388/99, LEX nr 47229; wyrok NSA z 2 czerwca 2000 r. III SA 1854/99, LEX nr 43956). Ponadto wskazać należy, że uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.) — por. wyrok SN z dnia 6 stycznia 1999 r., III RN 101/98, OSNAPiUS 1999/20/637. Powyższy zarzut stawiany Zarządowi Miasta S. odnosi się do wadliwego, niezgodnego z rzeczywistym stanem, ustalenia stanu faktycznego, stanowiącego podstawę wydania decyzji o ustalenie opłaty adiacenckiej. Zarzut taki może ewentualnie stanowić podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności takiej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odrębne postępowanie w przedmiocie wniosku M. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Miasta S., nakładającej opłatę adiacencką (stosownie do zapowiedzi zawartej w odpowiedzi na skargę), zostanie dopiero wszczęte. W tym postępowaniu organy administracji — jeżeli okaże się to konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy — ustalą, czy istotnie zostały spełnione wszystkie przesłanki ustalenia opłaty adiacenckiej, w szczególności czy umożliwiono skarżącemu dostęp do sieci wodociągowej, czy też dostępu takiego skarżący nie posiada.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI