I OSK 878/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który stwierdził nieważność decyzji administracyjnych w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami. Wnioskodawca, S. T., ubiegał się o wymianę prawa jazdy, jednak organy administracji odmówiły wydania uprawnień kategorii B+E i C+E, twierdząc, że pierwotne nabycie tych uprawnień w latach 1973 i 1990 nastąpiło z naruszeniem ówczesnych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przepisy rozporządzeń wykonawczych Ministra Infrastruktury dotyczące wymiany prawa jazdy, które pozwalały na weryfikację posiadanych uprawnień, zostały wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego (art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym) i naruszały art. 92 Konstytucji RP. Sąd I instancji odmówił zastosowania tych przepisów i stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji, uznając je za wydane bez podstawy prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie art. 178, 193, 2 i 92 Konstytucji RP, kwestionując prawo sądu do oceny zgodności rozporządzeń z Konstytucją i ustawą oraz podnosząc, że sąd powinien był wystąpić z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że sądy mają prawo oceniać zgodność przepisów rozporządzeń z ustawą i Konstytucją, a w przypadku stwierdzenia niezgodności – odmówić ich zastosowania. NSA podkreślił, że upoważnienie ustawowe zawarte w art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym dotyczyło jedynie warunków i terminów wymiany dokumentów oraz opłat, a nie weryfikacji i cofania uprawnień nabytych na mocy decyzji administracyjnych. Sąd wskazał, że takie działania naruszałyby zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 KPA). W konsekwencji, NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż decyzje administracyjne były wydane bez podstawy prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa sądów administracyjnych do kontroli konstytucyjności przepisów rozporządzeń wykonawczych i odmowy ich stosowania, a także zasady trwałości decyzji administracyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji wymiany prawa jazdy i interpretacji przepisów wykonawczych z początku XXI wieku. Kluczowe jest ustalenie zakresu upoważnienia ustawowego dla organów wykonawczych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy rozporządzenia wykonawczego, wydanego na podstawie ustawy, mogą stanowić podstawę do weryfikacji i odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami, które zostały nabyte na mocy wcześniejszych decyzji administracyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy rozporządzenia wykonawczego, które wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego i naruszają Konstytucję RP (art. 92 ust. 1), nie mogą stanowić podstawy prawnej do weryfikacji i odmowy wydania uprawnień nabytych na mocy ostatecznych decyzji administracyjnych.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny ma prawo oceniać zgodność przepisów rozporządzeń z ustawą i Konstytucją. Upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia wykonawczego dotyczyło jedynie warunków i terminów wymiany dokumentów oraz opłat, a nie weryfikacji i cofania uprawnień nabytych decyzjami. Weryfikacja taka naruszałaby zasadę trwałości decyzji administracyjnych.
Czy sąd administracyjny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z ustawą lub Konstytucją, czy też powinien wystąpić z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z ustawą lub Konstytucją, co stanowi podstawę do odmowy jego zastosowania w konkretnej sprawie, nawet jeśli formalnie przepis pozostaje w systemie prawnym.
Uzasadnienie
Uprawnienie sądu do oceny konstytucyjności przepisów wynika z art. 8, 178 ust. 1 i 184 Konstytucji RP. Odmiennie niż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzenie niezgodności przez sąd powoduje odmowę zastosowania przepisu w danej sprawie, nie powodując jego utraty mocy obowiązującej.
Przepisy (31)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.r.d. art. 150 § 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Konstytucja RP art. 92 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia w ustawie i w celu wykonania ustawy. Upoważnienie powinno określać organ, zakres spraw i wytyczne.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.p.r.d. art. 150 § 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do wydania rozporządzenia wykonawczego dotyczyło jedynie określenia warunków i terminów wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokości opłat za ich wymianę. Nie obejmowało ono weryfikacji i cofania uprawnień nabytych decyzjami administracyjnymi.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy art. 5 § 2
Odesłanie do stosowania przy wymianie prawa jazdy zasad i trybu postępowania określonych w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, uznane za przekroczenie upoważnienia ustawowego.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami art. 7 § 1
Przepis pozwalający na weryfikację dokumentów, uznany za niezgodny z Konstytucją i ustawą w kontekście wymiany prawa jazdy.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.o.s.p. art. 38 § 3
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
u.s.k.o. art. 1
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.s.k.o. art. 2
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
Rozporządzenie Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych art. 198 § 2
Rozporządzenie Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1983 r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych art. 1
Rozporządzenie Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1983 r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych art. 2
u.p.r.d.
Ustawa z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami art. 2 § 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami art. 5 § 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami art. 7 § 1
lit. c, d pkt 4 lit. a
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy art. 5 § 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2005 r. w sprawie wymiany prawa jazdy art. 5 § 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2005 r. w sprawie wymiany prawa jazdy art. 2 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy rozporządzeń wykonawczych dotyczące wymiany prawa jazdy, które pozwalają na weryfikację posiadanych uprawnień, zostały wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i naruszają Konstytucję RP (art. 92 ust. 1). • Sądy administracyjne mają prawo oceniać zgodność przepisów rozporządzeń z ustawą i Konstytucją oraz odmawiać ich zastosowania w konkretnej sprawie. • Utrata ważności dokumentu prawa jazdy nie oznacza utraty uprawnień, które ten dokument przenosił, a zmiana lub uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga podstaw ustawowych (art. 16 § 1 KPA).
Odrzucone argumenty
WSA błędnie powołał się na art. 178 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i odmówił zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury. • WSA naruszył art. 193 Konstytucji RP poprzez zaniechanie wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. • WSA naruszył art. 2 i 92 ust. 2 Konstytucji RP, błędnie interpretując przekazanie kompetencji przez Ministra Infrastruktury. • WSA naruszył art. 178, 184, 188 pkt 3 i 193 Konstytucji RP, orzekając o niezgodności aktów normatywnych z Konstytucją z pominięciem podziału kompetencji między sądami a Trybunałem Konstytucyjnym.
Godne uwagi sformułowania
Sąd I instancji przyjął błędna wykładnię zastosowanego w sprawie art. 178 Konstytucji RP, w myśl której sąd a nie Trybunał Konstytucyjny jest uprawniony, przy rozpatrywaniu toczącej się przed nim sprawy, do orzekania o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucja. • Uprawnienie każdego sądu (nie tylko administracyjnego) rozpoznającego sprawę, do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą i Konstytucją RP, było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. • przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy, które wykraczają poza zakres delegacji ustawowej, nie są przepisami powszechnie obowiązującymi w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP.
Skład orzekający
Małgorzata Jaśkowska
przewodniczący sprawozdawca
Janina Antosiewicz
sędzia
Marek Stojanowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa sądów administracyjnych do kontroli konstytucyjności przepisów rozporządzeń wykonawczych i odmowy ich stosowania, a także zasady trwałości decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wymiany prawa jazdy i interpretacji przepisów wykonawczych z początku XXI wieku. Kluczowe jest ustalenie zakresu upoważnienia ustawowego dla organów wykonawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kontroli sądowej nad aktami wykonawczymi i ich zgodności z Konstytucją, co ma znaczenie dla interpretacji przepisów prawa w wielu dziedzinach.
“Czy rozporządzenie może odebrać Ci prawo jazdy? NSA wyjaśnia granice władzy wykonawczej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.