I OSK 873/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną inspektora pracy, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję nakazującą pracodawcy wypłatę świadczeń pracowniczych z powodu wadliwości postępowania administracyjnego.
Sprawa dotyczyła sporu między pracodawcą a Inspektorem Pracy w przedmiocie wypłaty świadczeń pracowniczych (nagród jubileuszowych, odpraw, odszkodowań). Inspektor Pracy nakazał pracodawcy wypłatę znaczących kwot, argumentując, że wynagrodzenie brutto (powiększone o składkę na ubezpieczenie społeczne) stanowiło podstawę naliczania tych świadczeń. WSA uchylił decyzję Inspektora, wskazując na braki w postępowaniu wyjaśniającym i nieprawidłowe doręczenie decyzji pracownikom. NSA oddalił skargę kasacyjną Inspektora, podzielając stanowisko WSA co do wadliwości postępowania, w szczególności uznając, że pracownicy nie byli stronami postępowania administracyjnego.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dotyczyła skargi kasacyjnej Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Olsztynie. WSA uchylił decyzję Inspektora Pracy, która nakazywała Miejskiemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej Spółce z o.o. wypłatę pracownikom znacznych kwot tytułem wyrównania nagród jubileuszowych, odpraw emerytalnych, odpraw w związku z rozwiązaniem stosunku pracy oraz odszkodowań. Podstawą nakazu Inspektora były ustalenia kontroli, według których pracodawca nieprawidłowo naliczał te świadczenia, nie uwzględniając 'ubruttowienia' wynagrodzenia pracowników (powiększenia o równowartość składki na ubezpieczenie społeczne) zgodnie z przepisami wprowadzonymi po reformie ubezpieczeń społecznych w 1999 r. Pracodawca argumentował, że wprowadził zmiany do zakładowego układu zbiorowego pracy, które uwzględniały nowe zasady, a pracownicy nie kwestionowali sposobu postępowania. WSA uznał, że postępowanie przed Inspektorem Pracy było wadliwe, m.in. z powodu braku doręczenia decyzji pracownikom (którzy powinni być uznani za strony postępowania) oraz niewłaściwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym braku analizy uzgodnień do układu zbiorowego pracy i nieprzekazania zastrzeżeń pracodawcy do protokołu kontroli. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Inspektora, oddalił ją. Sąd kasacyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia przez WSA art. 10 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, wskazując, że pracownicy nie są stronami postępowania administracyjnego przed Inspektorem Pracy, a ich roszczenia wynikają z Kodeksu pracy i powinny być dochodzone przed sądem pracy. Niemniej jednak, NSA stwierdził, że WSA prawidłowo uchylił decyzję Inspektora z powodu innych naruszeń przepisów postępowania, w tym braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji i nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, a pracodawcy zasądzono zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, pracownicy nie są stronami postępowania administracyjnego przed Inspektorem Pracy w sprawach dotyczących nakazów wobec pracodawcy.
Uzasadnienie
Prawa pracownika do świadczeń pieniężnych wynikają z Kodeksu pracy i dochodzone są przed sądem pracy. Nakazy Inspektora Pracy są skierowane do pracodawcy i nie tworzą praw dla pracownika, który nie może ich samodzielnie egzekwować.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
Ppsa art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.PIP art. 9 § pkt 2a
Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
Pomocnicze
u.PIP art. 10
Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
u.PIP art. 21 § pkt 1
Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
u.PIP art. 21a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
u.PIP art. 21a § ust. 2
Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 109
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p. art. 24113 § § 2
Kodeks pracy
k.p. art. 2419 § § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 42
Kodeks pracy
k.p. art. 2416 § § 2
Kodeks pracy
k.p. art. 115 § pkt 3
Kodeks pracy
u.o.s.u.s. art. 110 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
rozp. MPiPS art. 2 § ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 1998 r. w sprawie sposobu przeliczenia przychodu w związku z wprowadzeniem obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie społeczne przez ubezpieczonych
rozp. MPiPS art. 2 § ust. 1 pkt 1, 2, 3
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownicy nie są stronami postępowania administracyjnego przed Inspektorem Pracy. WSA prawidłowo stwierdził naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna Inspektora Pracy nie spełnia wymogów formalnych. WSA błędnie uznał pracowników za strony postępowania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Prawa pracownika, w tym do wypłaty mu przez pracodawcę świadczeń pieniężnych wynikają z kodeksu pracy i nie są rozstrzygane drogą nakazów organów Inspekcji Pracy. Nakazy Inspektora Pracy zawierające obowiązek zapłaty przez pracodawców na rzecz pracowników określonych kwot pieniężnych z tytułu wynagrodzeń lub innych świadczeń pieniężnych, dla pracowników nie tworzą żadnego prawa i nie mogą być przez nich samodzielnie egzekwowane.
Skład orzekający
Małgorzata Borowiec
przewodniczący sprawozdawca
Izabella Kulig-Maciszewska
sędzia
Leszek Włoskiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że pracownicy nie są stronami postępowania administracyjnego przed Inspektorem Pracy w sprawach dotyczących nakazów wypłaty świadczeń pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania przed Inspektorem Pracy i jego relacji z postępowaniem sądowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie pracy i administracyjnym – kto jest stroną postępowania i jakie to ma konsekwencje. Wyjaśnia relację między Inspektorem Pracy a sądem pracy.
“Czy pracownik jest stroną w postępowaniu przed Inspektorem Pracy? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 873/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-02-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Izabella Kulig - Maciszewska Leszek Włoskiewicz Małgorzata Borowiec /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6198 Inspekcja pracy Hasła tematyczne Inspekcja pracy Sygn. powiązane II SA/Ol 807/04 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2005-04-12 Skarżony organ Inspektor Pracy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Joanna Szcześniak, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ol 807/04 w sprawie ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółki z o.o. w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wypłaty świadczeń pracowniczych-nagrody jubileuszowej, odpraw emerytalnych, odpraw przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku pracy i odszkodowań zasądzonych przez sąd 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w [...] kwotę 3600 zł. (trzy tysiące sześćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/01 807/04 uwzględnił skargę Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółki z o.o. w [...], na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie wypłaty świadczeń pracowniczych – nagrody jubileuszowej, odpraw emerytalnych, odpraw przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku pracy i odszkodowań zasądzonych przez Sąd i uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymany nią nakaz Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie z dnia z dnia [...] oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 7200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok w tej sprawie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Olsztynie, po przeprowadzeniu kontroli w miesiącu czerwcu i lipcu 2004 r., nakazem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 9 pkt 2a w zw. z art. 21 pkt 1 i art. 21a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.), nakazał Miejskiemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej Spółce z o.o. w [...]: 1) wypłacenie wymienionym 51 pracownikom kwoty wyrównania odprawy pieniężnej, przysługującej w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w łącznej kwocie 110.635,82 zł, 2) wypłacenie wymienionym 228 pracownikom kwoty wyrównania nagrody jubileuszowej w łącznej kwocie 278.300,32 zł, 3) wypłacenie wymienionym 14 pracownikom kwoty wyrównania odprawy emerytalnej (rentowej) w łącznej kwocie 21.259,14 zł oraz 4) wypłacenie W. Ł. kwoty 660,99 zł tytułem wyrównania dodatkowego odszkodowania, przysługującego w związku z uznaniem przez sąd pracy za nieuzasadnione oraz bezprawne wypowiedzenie umowy o pracę. W uzasadnieniu powołano się na ustalenia przeprowadzonej kontroli w trakcie której stwierdzono, iż w zakładzie obowiązują zasady wynagradzania, określone postanowieniami zakładowego układu zbiorowego pracy pracowników MPEC Sp. z o.o. w [...] z dnia 22 stycznia 2004 r., obowiązujące od 1 lutego 2004 r. Poprzednio zasady wynagradzania regulował zakładowy układ zbiorowy pracy pracowników MPEC sp. z o.o. w [...] z dnia 9 stycznia 1997 r., obowiązujący od 1 lutego 1997 r. Postanowienia tego układu zbiorowego pracy zostały w dniu 28 grudnia 1999 r. zmienione protokółem dodatkowym nr 2, zarejestrowanym przez Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie i obowiązywały od 1 stycznia 2000 r. W protokóle tym zmieniono treść kilku przepisów m.in. art.18 wprowadzając nowy ust. 4, art. 25 ust. 1 oraz art. 70 wprowadzając ust. 2. W świetle tych zapisów podstawę do naliczania odszkodowań, wymiaru nagrody jubileuszowej, odszkodowania przysługującego w razie uznania przez sąd pracy za niezasadne lub bezprawne wypowiedzenie, lub rozwiązanie bez wypowiedzenia umowy o pracę, stanowi po dniu 1 stycznia 1999 r. wynagrodzenie obruttowione wskaźnikiem 1,230164 do czasu nieopłacenia składki ZUS. W związku z wprowadzoną zmianą protokółem dodatkowym nr 2, pracodawca nie wypowiedział pracownikom dotychczasowych postanowień układu zbiorowego pracy, wobec czego uznano, iż w okresie od sierpnia 2001 r. do marca 2004 r. objętym kontrolą inspektora, był on zobowiązany do wypłaty wskazanych wyżej świadczeń przyjmując do podstawy ich obliczania wynagrodzenie brutto pracownika tj. powiększone o składkę na ubezpieczenie społeczne, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie od dnia 1 stycznia 1999 r. Zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 1998 r. w sprawie sposobu przeliczenia przychodu w związku z wprowadzeniem obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie społeczne przez ubezpieczonych (Dz. U. Nr 153, poz. 1006) płatnicy składek na ubezpieczenie społeczne, byli zobowiązani przeliczyć osobom objętym ubezpieczeniem społecznym, przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie. Wobec tego zabiegu, za wynagrodzenie należne pracownikowi, uważa się wynagrodzenie brutto, powiększone o równowartość składki na ubezpieczenie społeczne płaconej od pracownika. Konsekwencją tego działania było automatyczne podwyższenie wszystkich innych świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy, których podstawą obliczenia było wynagrodzenie pracownika. Wprawdzie, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1, 2 oraz pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) od odpraw pieniężnych z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy, nagród jubileuszowych, odpraw emerytalnych-rentowych oraz dodatkowego odszkodowania, przysługującego w razie uznania przez sąd pracy za nieuzasadnione lub bezprawne wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzenia umowy o pracę, nie odprowadza się składki na ubezpieczenie społeczne, to faktycznie pośrednio zwiększono, na skutek ubruttowienia wynagrodzenia pracowników i wysokość tych świadczeń przy jednoczesnym zwiększeniu obciążeń finansowych pracodawcy. Wskazano, iż takie działanie ustawodawcy nie było jednak sprzeczne z zapisami Konstytucji, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2001 r. sygn. akt K 17/00 – OTK 2001, nr 1, poz. 4. Dodatkowo wyjaśniono, że w celu ograniczenia obciążeń finansowych pracodawcy związanych z ubruttowieniem wynagrodzeń pracowników, w § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MPiPS z dnia 14 grudnia 1998 r. przewidziano możliwość zmiany przepisów wewnątrzzakładowych w trybie właściwym dla tych przepisów. Korzystając z tej możliwości, pracodawca do zakładowego układu zbiorowego pracy wprowadził cytowany protokół dodatkowy nr 2, jednak jego zapisy obowiązujące z mocą wsteczną były mniej korzystne niż dotychczasowe postanowienia układu w zakresie odpraw emerytalnych – rentowych, nagród jubileuszowych, dodatkowych odszkodowań. Wobec tego uznano, że zgodnie z art. 24113 § 2 w zw. z art. 2419 § 1 kodeksu pracy wprowadzenie ich w odniesieniu do poszczególnych pracowników wymagało indywidualnego wypowiedzenia każdej osobie warunków umowy o pracę. Pogląd taki wielokrotnie wypowiadał Sąd Najwyższy np. w wyroku z dnia 6 sierpnia 1998 r. sygn. akt I PKN 227/98. Ponieważ jednak pracodawca nie zmienił pracownikom warunków umów o pracę w związku z wejściem w życie tego protokółu do układu zbiorowego pracy z 1997 r., organ uznał, iż do czasu upływu dotychczasowych warunków umów o pracę był on zobowiązany do obliczenia i wypłaty wskazanych wyżej świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy w podwyższonej wysokości, obejmującej także równowartość składki na ubezpieczenie społeczne. Dodatkowo wskazano, że listy uprawnionych pracowników do wypłacenia wyrównań wymienionych świadczeń zostały podane jako załączniki do protokółu kontroli. Od decyzji tej odwołała się Spółka – Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w [...] wnosząc o uchylenie nakazu w całości i umorzenie postępowania w tym przedmiocie. Wskazała, iż nie do przyjęcia jest odrzucenie przez Inspektora Pracy zastrzeżeń złożonych do protokółu kontroli, jak również pominięcie stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku sygn. akt I PKN 483/00, którym wypowiedziano pogląd, że ubruttowienie przez pracodawcę wynagrodzenia za pracę nie było czynnością prawną w rozumieniu art. 56 kc. Wobec tego pracodawca w związku z ubruttowieniem wynagrodzenia, nie miał obowiązku dokonywania pracownikom wypowiedzenia warunków płacy ani też składania innych oświadczeń woli. Błędne są ustalenia inspektora, iż przeliczenie wynagrodzenia pracownikom spowodowało zmianę ich sytuacji prawnej na ich korzyść, poprzez nabycie dodatkowych uprawnień do zwiększonego kwotowo wymiaru wynagrodzenia. Podkreślono, iż narzucone mocą ustawy ubruttowienie doprowadziło do kolizji ze źródłami prawa jakim był zakładowy układ zbiorowy pracy, wobec czego wystąpiła konieczność dopasowania odpowiednich zapisów układu do nowej praktyki przeliczania świadczeń pracowniczych, wprowadzonych ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Na tym tle wprowadzono protokół dodatkowy nr 2 do układu zbiorowego z 1997 r., którym usunięto sprzeczne zapisy z mocą wsteczną, co było już praktyką związaną z przeliczeniem wynagrodzeń. Podkreślono, iż do chwili obecnej żaden z pracowników nie zakwestionował sposobu postępowania w sprawie ustalania podstawy wyliczenia świadczeń dodatkowych, wynikających z umów o pracę, jak również wszystkie związki zawodowe działające u pracodawcy wyraziły zgodę na takie zapisy, odnośnie obliczenia podstawy wymienionych świadczeń. Skoro zatem pracownicy godzili się na taki sposób postępowania, to nie można zarzucić pracodawcy braku zachowania formy wręczenia wypowiedzenia warunków indywidualnych umów o pracę. Okręgowy Inspektor Pracy w Olsztynie, decyzją z dnia [...] zaskarżony nakaz inspektora pracy utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, iż istota sporu w niniejszej sprawie wprowadza się do ustalenia, czy świadczenia ze stosunku pracy zostały obliczone i wypłacone pracownikom prawidłowo, przy przyjęciu jako podstawy ich obliczenia wynagrodzenia netto tj. pomniejszonego o równowartość składki na ubezpieczenie społeczne, którą to praktykę zakwestionował organ I instancji. Wyjaśniono, że pracodawca nie przyjmuje do wiadomości, iż od 1 stycznia 1999 r. za wynagrodzenie pracownika uważa się wynagrodzenie brutto tj. powiększone o równowartość składki na ubezpieczenie społeczne, a konsekwencją tego faktu jest automatyczne podwyższenie niektórych świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy, których podstawą obliczania jest miesięczne wynagrodzenie pracownika. Podniesiono, iż poza sporem pozostaje okoliczność, iż w momencie wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, u pracodawcy obowiązywał zakładowy układ zbiorowy pracy z 1997 r., który przewidywał wypłatę dodatkowych świadczeń ze stosunku pracy obliczanych od podstawy, jaką stanowiło miesięczne wynagrodzenie pracownika, które po 1 stycznia 1999 r. uległo automatycznemu podwyższeniu o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne. Działanie takie doprowadziło do zwiększenia wysokości wskazanych świadczeń pracowniczych przy zwiększeniu obciążeń pracodawcy. Wprowadzone natomiast zmiany do układu zbiorowego pracy pracowników MPEC w [...] protokółem dodatkowym nr 2, były mniej korzystne, zatem stosownie do art. 24113 § 2 w zw. z art. 2419 § 1 kodeksu pracy wymagały indywidualnego wypowiedzenie każdej osobie warunków umowy o pracę. Ponieważ pracodawca nie zmienił pracownikom warunków umów o pracę, stąd do czasu upływy okresu wypowiedzenia dotychczasowych warunków umów o pracę należało obliczać i wypłacać wszystkie świadczenia w podwyższonej wysokości obejmującej składkę na ubezpieczenie społeczne. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółki z o.o. w [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której zarzucono naruszenie: art. 24113 § 2 kodeksu pracy (dalej kp) poprzez niezastosowanie tej normy prawa, art. 42 kp poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 110 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 1 i § 2 ust. 2 rozporządzenia MPiPS z 14 grudnia 1998 r. w sprawie sposobu przeliczenia przychodu w związku z wprowadzeniem obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie społeczne przez ubezpieczonych (Dz. U. Nr 153, poz.1006) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) poprzez uznanie za bezsprzeczną okoliczność , iż od 1 stycznia 1999 r. faktycznie pośrednio zwiększono wysokość wymienionych świadczeń pracowniczych przy zwiększeniu obciążeń finansowych pracodawców. Przytoczono argumenty zawarte w odwołaniu, podnosząc dodatkowo, iż z uwagi na wprowadzoną z dniem 1 stycznia 1999 r. reformę ubezpieczeń społecznych, pracodawca dokonał automatycznego przeliczenia wynagrodzeń pracowników. Ponieważ u skarżącego obowiązywał zakładowy układ zbiorowy pracy (dalej: zuzp), który zawierał normy określające, iż podstawę do obliczania wysokości dodatkowych świadczeń ze stosunku pracy tj. odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia, odpraw pieniężnych za zwolnienie pracownika z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy, nagród jubileuszowych, odpraw emerytalno-rentowych, dodatkowego odszkodowania w związku z uznaniem przez sąd pracy, że wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę, stanowi wynagrodzenie pracownika, na podstawie art. 115 pkt 3 zuzp strony tego układu zawarły uzgodnienie, w którym wyjaśniono w jaki sposób należy rozumieć pojęcie "wynagrodzenia pracownika" będącego podstawą obliczania tych świadczeń. Ustalenia te przeniesiono później do protokółu dodatkowego do zuzp. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organów orzekających w sprawie, że postanowienia tego protokółu dodatkowego były mniej korzystne dla pracowników, gdyż nie zmieniały one warunków umów o pracę. Podkreślono, iż należy odróżnić sytuacje, gdy w wyniku wprowadzonych zmian następują zmiany w treści stosunku pracy dotyczących konkretnego pracownika od zmian, które takich konsekwencji nie powodują. Nie do przyjęcia jest twierdzenie, iż samo przeliczenie wynagrodzeń pracowników nie jest czynnością prawną, o czym przesądził Sąd Najwyższy w wyroku sygn. akt I PKN 483/00 i nie wymaga wypowiedzenia zmieniającego, natomiast zmiany wprowadzone do protokółu dodatkowego, będące następstwem tego automatyzmu przeliczenia już takiego wypowiedzenia wymagają. Zarzucono, iż inspektor pracy całkowicie pominął kwestię zawartego pomiędzy stronami układu uzgodnienia, zgodnie którym strony w oparciu o art. 115 pkt 3 zuzp miały dokonywać wyjaśnień postanowień układu budzących wątpliwości interpretacyjne i takie uzgodnienie zostało w tej sprawie zawarte. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w Olsztynie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, iż organ nie kwestionuje sposobu ubruttowienia wynagrodzeń pracowników, jak również zmian jakie zostały wprowadzone protokółem dodatkowym, a jedynie kwestionuje sposób ich wprowadzania, jako naruszający art. 24113 § 2 kp. Niesłuszne jest przekonanie strony skarżącej, iż w protokóle dodatkowym nie znalazły się zapisy mniej korzystne dla pracowników, skoro wysokość nakazanej do wypłaty pracownikom kwoty stanowi łącznie 410.195,29 zł. Wyjaśniono, iż spór w niniejszej sprawie nie dotyczy wyjaśnień dokonanych przez strony zuzp lecz wprowadzenia postanowień protokółu dodatkowego. Wskazano, iż chcąc uniknąć dodatkowych obciążeń związanych z procedurą ubruttowienia wynagrodzeń, skarżący mógł skorzystać z instytucji polegającej na zmianie przepisów wewnątrzzakładowych, lecz musiał to uczynić w trybie właściwym dla tych przepisów. W dniu 31 stycznia 2005 r. do Sądu wpłynęły pisma od: Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" w Olsztynie, Krajowego Związku Zawodowego Ciepłowników Oddział w Olsztynie, Związku Zawodowego Pracowników Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółki z o.o. w [...], "Niezależni" oraz Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność 80" przy MPEC Sp. z o.o. w [...], zawierające wnioski o dopuszczenie wymienionych związków zawodowych na podstawie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, do udziału w niniejszej sprawie na prawach strony. Argumentowano, iż udział w postępowaniu pozwoli na realizację statutowych celów związków zawodowych, jak również przemawia za tym interes społeczny, gdyż związki zawodowe mają na celu reprezentowanie interesów swoich pracowników. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2005 r. podjętym na rozprawie, Sąd dopuścił do udziału w niniejszej sprawie w charakterze zainteresowanych, Komisję Zakładową NSZZ "Solidarność" w Olsztynie, Krajowy Związek Zawodowy Ciepłowników Oddział w Olsztynie, Związek Zawodowy Pracowników Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółki z o.o. w [...] "Niezależni" oraz Komisję Zakładową NSZZ "Solidarność 80" przy MPEC Sp. z o.o. w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na wstępie wskazał, iż zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 136 ze zm., zwanej dalej PIP) w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli oraz po przeprowadzeniu postępowania wynikającego z przepisów ustawy, inspektor pracy wydaje nakazy i zgłasza sprzeciwy, o których mowa w art. 9 pkt 1 - 2a i 4. Z kolei art. 9 pkt 2a stanowi, iż właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy uprawniony jest do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Stosownie do art.10 ustawy o PIP w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie, bądź w przepisach wydanych na tej podstawie albo w przepisach szczególnych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Te przepisy z kolei definiują między innymi pojecie strony postępowania oraz normują zasady związane z jej udziałem w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie dotyczy zaś interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu, jeżeli w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tego podmiotu, lub rozstrzygniecie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa lub obowiązki innego podmiotu. Skoro wydany nakaz dotyczył prawa wymienionych pracowników do wyrównania świadczeń pracowniczych ze stosunku pracy, to służył im przymiot strony w prowadzonym postępowaniu. W związku z tym, organ miał obowiązek dochować wszystkich wymogów dotyczących uczestnictwa strony w postępowaniu, a przede wszystkim doręczyć im decyzję wydaną w tej sprawie. Powyższą tezę wypowiedzianą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 1141/03, opubl. Pr. Pracy z 2004 r. Nr 5, poz. 37 - skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie miał natomiast możliwości pełnej kontroli zaskarżonej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie utrzymującej w mocy nakaz Inspektora Pracy z dnia [...], bowiem w uzasadnieniu decyzji, jak również przekazanych aktach administracyjnych tej sprawy nie zawarto informacji w jaki sposób i od jakich wynagrodzeń obliczone zostały poszczególne wyrównania przysługujące wymienionym pracownikom. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji znalazł się zapis, iż lista pracowników, którym nie wypłacono świadczeń w pełnej wysokości stanowi załącznik do protokółu kontroli, jednakże poza samym protokółem z kontroli nie przekazano stosownych załączników. Sąd nie mógł zatem odnieść się do kwestii prawidłowości ustalenia wysokości wyrównań dla poszczególnych pracowników. Ponadto Sąd pierwszej instancji uznał, iż w tej sprawie organy nie przeprowadziły właściwego postępowania wyjaśniającego z zachowaniem reguł wynikających z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, zobowiązujących do pełnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tej sprawie. Przede wszystkim nie ustalono, czy między pracodawcą, a pracownikami nie zawisł spór co do wypłaty wyrównań świadczeń wyszczególnionych w nakazie Inspektora Pracy. Pracownicy mają bowiem prawo do dochodzenia roszczeń z tego tytułu na drodze postępowania przed sądem pracy, przy czym ta droga jest o tyle korzystniejsza, iż pozwala na uzyskanie nie tylko kwoty nominalnej świadczenia, ale także należnych odsetek (do czego nie jest uprawniony inspektor pracy). Na rozprawie pełnomocnik zainteresowanych związków zawodowych oświadczył, iż znane mu są dwa przypadki, których pracownicy objęci nakazem inspektora wystąpili na drogę postępowania przed sądem pracy. Organy orzekające nie ustosunkowały się także do zawartego pomiędzy stronami zakładowego układu zbiorowego pracy z 1997 r., uzgodnienia podpisanego w dniu 19 stycznia 1999 r. Skarżąca słusznie podniosła, iż stosownie do art. 2416 § 2 Kp w związku z art. 115 pkt 3 zuzp strony tego układu podpisały uzgodnienie, w którym wyjaśniły, że wypłacane pracownikom świadczenia związane z pracą, których podstawą naliczania jest wynagrodzenie przysługujące pracownikom po dniu 1 stycznia 1999 r. naliczane będą od podstawy wymiaru po odliczeniu kwoty stanowiącej ubruttowienie, czyli będą ubruttowione wskaźnikiem 1,230164. W świetle powyższego uzgodnienia należało jednoznacznie wyjaśnić, czy wprowadzone protokółem dodatkowym nr 2 zmiany do zuzp z 1997 r. zawierające zapisy odnośnie podstawy naliczania wskazanych świadczeń wynikających ze stosunku pracy są faktycznie postanowieniami mniej korzystnymi dla pracowników, a zatem stosownie do art. 24113 § 2 Kp wymagały wprowadzenia w drodze wypowiedzenia pracownikom dotychczasowych warunków umowy o pracę. Skoro w przedmiotowej sprawie, istota sporu pomiędzy organem, a strona skarżąca sprowadza się jedynie do ustalenia, czy zmiany wprowadzone protokółem dodatkowym nr 2 do zuzp z 1997 r. były mniej korzystne (co kwestionuje skarżący) od poprzednio obowiązujących postanowień w zakresie określenia pojęcia "wynagrodzenia pracownika" stanowiącego podstawę do obliczania i wypłaty dodatkowych świadczeń tj. odprawy pieniężnej przysługującej w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, nagrody jubileuszowej, odprawy emerytalnej (rentowej) oraz dodatkowego odszkodowania w związku z uznaniem przez sąd pracy za nieuzasadnione oraz bezprawne wypowiedzenie umowy o pracę, to niewątpliwie istotnego znaczenia nabiera kwestia faktycznego brzmienia tego zapisu w zuzp z uwzględnieniem uzgodnień dokonanych pomiędzy stronami układu w trybie art. 2416 § 1 Kp. Sąd pierwszej instancji wskazał również, iż zgodnie z art. 21 ustawy o PIP podstawą do wydania nakazu winny być ustalenia dokonane w wyniku kontroli. Te ustalenia zaś są dokumentowane w formie protokółu, którego wymogi określa art. 19 ust. 2, wskazując w pkt 7, iż powinien on zawierać opis stwierdzonych naruszeń prawa pracy w zakresie zagadnień objętych kontrolą oraz inne informacje mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia spraw. Zatem niewątpliwie z protokółu tego winno wynikać nie tylko jakich naruszeń prawa pracy dopuścił się pracodawca, ale też na jakiej podstawie dokonano tych ustaleń. W niniejszej sprawie nakaz dotyczy wyrównania określonych świadczeń konkretnym pracownikom. Jednakże w protokole znajdującym się w aktach sprawy, brak jest szczegółowych ustaleń odnośnie sposobu wyliczenia wyrównań świadczeń ze stosunku pracy poszczególnym pracownikom. Nie wiadomo zatem, w jaki sposób wyliczono kwoty należne tym pracownikom. Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z treścią art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wobec takich braków postępowania trudno uznać, iż stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a tym samym nie sposób dokonać oceny zasadności zarzutów podnoszonych przez skarżącą stronę, iż z nakazu nie wynika w jaki sposób obliczono ogólną kwotę wyrównania. Dodatkowo należy wskazać, iż wprawdzie pracodawca podpisał protokół kontroli, lecz zgłosił do niego zastrzeżenia, które także nie zostały przekazane Sądowi wraz z aktami sprawy. Odnośnie zarzutu strony skarżącej, iż w sprawie naruszony został art. 24113 § 2 Kp poprzez nieuzasadnione zastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego sprawy wyjaśnić należy, iż wobec braku przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego w zakresie wskazanym wyżej, przedwczesne jest orzekanie o konieczności zastosowania normy powołanego wyżej przepisu do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji uznał, że nietrafny jest zarzut skarżącej Spółki, iż nie do zaakceptowania jest teza, że na skutek reformy ubezpieczeń społecznych, związanej z ubruttowieniem wynagrodzeń pracowniczych, faktycznie pośrednio zwiększono wysokość świadczeń pracowniczych wynikających ze stosunku pracy przy zwiększeniu obciążeń pracodawcy. Na skutek automatyzmu przeliczenia wynagrodzeń pracowników, mogło bowiem dojść do zwiększenia obciążeń finansowych ponoszonych przez pracodawcę w tych wypadkach, gdy z przepisów wewnątrzzakładowych, stanowiących źródło prawa pracy, wynikała konieczność ustalania wysokości świadczeń dodatkowych od nowego ubruttowionego wynagrodzenia za pracę. Organy orzekające w sprawie, słusznie wskazały, iż temu zjawisku miał zapobiegać zapis § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 1998 r. w sprawie sposobu przeliczenia przychodu, w związku z wprowadzeniem obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie społeczne przez ubezpieczonych (Dz. U. Nr 153, poz. 1006), zgodnie z którym pracodawca mógł zmienić przepisy wewnątrzzakładowe w trybie określonym dla tych przepisów w taki sposób, aby nie dochodziło do zwiększenia jego obciążenia finansowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Okręgowy Inspektor Pracy w Olsztynie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego i formalnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: 1. art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.), art. 10 i 21a ust. 2 tej ustawy, 2. art. 7, 77, 28 i 109 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), 3. art. 145 § 1 w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazując na powyższą podstawę, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych lub przedłożonego spisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, iż wydany w trybie art. 9 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nakaz spełnia wymogi formalne określone w art. 21a tej ustawy. Jego forma nie jest dowolna lecz zgodna z wzorem określonym przez Marszałka Sejmu (art. 21 f powołanej ustawy). Zakres stosowania kodeksu postępowania administracyjnego w tym postępowaniu ma charakter uzupełniający (art.10 cyt. ustawy). Postępowanie przed organami Państwowej Inspekcji Pracy jest postępowaniem między tymi organami, a pracodawcą niezależnym od postępowania przed sądem powszechnym pracy w relacji pracownik – pracodawca. Oznacza to, iż nietrafny jest pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż stroną tego postępowania administracyjnego jest pracownik i jemu powinny być doręczane decyzje administracyjne. Niezasadne jest także stwierdzenie tegoż Sądu, iż obowiązkiem inspektora jest sprawdzenie, czy o to samo nie toczy się spór przed sądem pracy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej uchylone decyzje spełniały wymogi określone ustawą o PIP, jak też art. 107 k.p.a. Zawierały bowiem dokładne uzasadnienie stanu faktycznego, który nie był przez pracodawcę kwestionowany. Zakres sporu dotyczy wyłącznie strony prawnej związanej z interpretacją art. 24113 i 2416 kodeksu pracy, a ściśle przyjętej kwoty bazowej oraz obowiązku pracodawcy dokonanie pracownikom wypowiedzeń zmieniających. Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi podniosło, iż skarga kasacyjna nie odpowiada wymogom określonym w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie określenia podstaw kasacyjnych, w tym co do prawidłowego ich sformułowania i uzasadnienia. W jednej podstawie skarżący połączył zarzut naruszenia prawa materialnego z prawem procesowym, włączając do naruszenia prawa procesowego zarzut błędnej jego wykładni i niewłaściwego zastosowania. Wymogom skargi kasacyjnej nie odpowiada także połączenie przez skarżącego w jednej podstawie kasacyjnej (w pkt 1 - 3) naruszonych przepisów prawa poszczególnych ustaw, które należą do różnych podstaw kasacyjnych. Ponadto skarga kasacyjna nie spełnia wymogu z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie wystarczy bowiem samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania lecz wymagane jest wykazanie, że następstwa stwierdzonych wadliwości były tego rodzaju, że miały one wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano jedynie art. 28 k.p.a. Nie dokonano jednak analizy istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Natomiast o pozostałych wymienionych w podstawach kasacyjnych naruszeniach prawa procesowego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie ma żadnej wzmianki. Uchybienia te powinny spowodować, iż powołana przez skarżącego w skardze kasacyjnej podstawa z art. 174 pkt 2 cyt. ustawy, winna być przez Naczelny Sąd Administracyjny pominięta. Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego tj. przepisów art. 9 pkt 2a i art. 21a ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wskazano, iż zarzuty te nie zostały uzasadnione. Odnośnie zarzutu dotyczącego z art. 10 cytowanej ustawy stwierdzono, iż go nie podzielono. Uczestnicy postępowania w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej uwzględnienie i zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej Ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 art. 183. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, których naruszenia dopuścił się Sąd, określenia jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienie zarzutu naruszenia, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazanie dodatkowo, że wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, porządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 – 3 Ppsa). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanemu prawnikowi, zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. W świetle art. 174 Ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że naruszenie prawa przez błędną wykładnię polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu, a naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to kwestia prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, właściwego skonfrontowania określonego stanu faktycznego z hipotezą normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy. Możliwe jest oparcie zarzutu naruszenia prawa materialnego na obu formach naruszenia, gdyż niewłaściwe zastosowanie prawa może być konsekwencją błędnej wykładni. Podstawą skargi kasacyjnej z art.174 pkt 2 Ppsa jest naruszenie przez Sąd przepisów Ppsa w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając skargę kasacyjną wniesioną w rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, iż nie w pełni odpowiada ona wymogom stawianym przez art. 176 Ppsa w zw. z art. 174 Ppsa. Zasadnie zauważono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że w tej skardze należy wskazać podstawy kasacyjne. Jednak mimo nie powołania podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt. 1 Ppsa w skardze kasacyjnej przedstawiono zarzut mieszczący się w jej ramach, natomiast w pkt. 3 przedstawiono podstawę kasacyjną z art. 174 pkt. 2 Ppsa. Wskazane uchybienia nie mogły jednak skutkować odrzuceniem skargi. Jednak złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zawiera poważne wady, które uniemożliwiły odniesienie się do większości zawartych w niej zarzutów. Obie podstawy kasacyjne art. 174 Ppsa powołano łącznie - a jak wyżej wskazano - błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie odnosić się powinno wyłącznie do naruszenia prawa materialnego, gdyż naruszenie przepisów postępowania z art.174 pkt 2 Ppsa wskazuje, że uchybienie tym przepisom "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". W sytuacji, gdy autor skargi kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia prawa procesowego. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że przyjęty przez Sąd w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego. Jako chybiony ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 7, 77, 28 i 109 kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu sądowym Sąd stosuje przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można zatem czyniąc Sądowi zarzut kasacyjny naruszenia prawa procesowego wywodzić go z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. A tak wadliwie uczyniono w tej sprawie. Także powołanie w skardze kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 w zw. z art. 3 § 1 Ppsa w sytuacji, gdy powołany na wstępie przepis ma kilka jednostek redakcyjnych, nie stanowi prawidłowego sformułowania podstawy kasacyjnej. Należało bowiem wskazać, który punkt czy też podpunkt został naruszony i na czym to naruszenie polegało oraz jego wpływ na treść kwestionowanego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie konkretyzować zarzutu skargi kasacyjnej ani uściślić bądź w inny sposób go korygować (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r. sygn. akt GSK 10/04 Monitor Prawniczy 2004/9/392.) Związanie granicami skargi kasacyjnej powoduje, iż w tej sprawie nieprecyzyjne określenie zarzucanego naruszenia art. 145 § 1 Ppsa skutkowało tym, że Sąd nie mógł domniemywać o naruszenie którego z przepisów tego art. zawierającego lit. a, b, c chodzi. W piśmie procesowym z dnia 10 lutego 2006 r.(złożonym osiem miesięcy po wniesieniu skargi kasacyjnej ) pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną wskazał, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa procesowego dotyczył art. 145 § 1 lit. c Ppsa oraz art. 28 k.p.a., gdyż nie określił on żadnej przyczyny, która uzasadniałaby uchylenie decyzji w trybie tego artykułu. Zdaniem autora skargi kasacyjnej zasadne jest także zaskarżenie kosztów procesu. W sprawie pobrano wpis stosunkowy pomimo, że przedmiot postępowania nie dotyczył należności pieniężnych albo praw majątkowych. Skoro postępowanie dotyczyło nakazania określonego zachowania pracodawcy, to należało pobrać wpis stały. Zmieniłoby to należność z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. Do zarzutów tych Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się, gdyż są one spóźnione. Stosownie do art. 176 Ppsa skargą kasacyjna winna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Oznacza to, że podstawy muszą być podane w skardze kasacyjnej, względnie mogą zostać uzupełnione, ale powinno to nastąpić w terminie przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej. Po upływie tego terminu nie mogą być podnoszone żadne nowe podstawy kasacyjne, a zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Jako nietrafny ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 9 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, gdyż Sąd ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że przepis ten uprawnia właściwy organ PIP do nakazania pracodawcy wypłata należnego wynagrodzenia za pracę, a także innych świadczeń przysługujących pracownikom. Zarzut ten nie został jednak w skardze kasacyjnej prawidłowo uzasadniony (art. 176 Ppsa). Podkreślić należy, iż skarga kasacyjna musi zawierać zarówno przytoczenie podstaw, ale także ich uzasadnienie. Jako zasadny ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 10 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy przez przyjęcie poglądu, iż w postępowaniu przed inspektorem pracy, którego przedmiotem jest nakazanie pracodawcy wypłacenia pracownikom świadczeń pieniężnych, pracownik jest stroną postępowania administracyjnego. Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym określa przepis art. 28 k.p.a., który stanowi, iż jest nim każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wynika z przepisów prawa materialnego, które są podstawą postępowania. W tej sprawie podstawą działania Inspektora Pracy były przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, które uprawniają go do wydawania wobec pracodawcy określonych nakazów. Adresatami tych nakazów są pracodawcy, którzy są zobowiązani w określonym terminie je wykonać. Zauważyć należy, iż z przepisów powołanej ustawy dla pracowników nie wynikają żadne prawa. Nakazy Inspektora Pracy zawierające obowiązek zapłaty przez pracodawców na rzecz pracowników określonych kwot pieniężnych z tytułu wynagrodzeń lub innych świadczeń pieniężnych, dla pracowników nie tworzą żadnego prawa i nie mogą być przez nich samodzielnie egzekwowane. Prawa pracownika, w tym do wypłaty mu przez pracodawcę świadczeń pieniężnych wynikają z kodeksu pracy i nie są rozstrzygane drogą nakazów organów Inspekcji Pracy. Należności z tytułu stosunku pracy pracownik może dochodzić od pracodawcy przed sądem powszechnym – sądem pracy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Sądu pierwszej instancji co do uznania pracowników jako stron postępowania administracyjnego w tej sprawie. Wskazać należy, iż naruszenie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne art. 28 k.p.a. tzn. niepowiadomienie strony o toczącym się postępowaniu, stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W przypadku uznania przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu dotkniętym tą wadą, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa, należało ją uchylić. Przepis ten przewiduje, że Sąd uchyla decyzje w razie stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do jego wznowienia. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wprawdzie przyjął powyższe naruszenie prawa lecz nie wskazał w odniesieniu do tego naruszenia tejże normy procesowej, odnosząc to naruszenie prawa do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa tj. innego naruszenia prawa procesowego. Nieuzasadniony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez ten Sąd art. 21a ust. 2 ustawy o PIP. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż stosownie do art. 21a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy nakazy, o których mowa w art. 9 pkt 1-2a, inspektor pracy wydaje w formie decyzji pisemnej. Formę tej decyzji określa ust. 2 tego przepisu stwierdzając, że decyzja ta oprócz treści winna zawierać określenie podstawy prawnej, termin realizacji oraz pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych. Mając na uwadze to, że w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się kodeks postępowania administracyjnego (art.10 ustawy) uznać należy, że pojęcie "treści" o jakim mowa w art. 21a ust. 2 tej ustawy obejmuje zarówno rozstrzygnięcie jak i uzasadnienie decyzji. Powinno ono zawierać wyczerpującą ocenę zebranego materiału dowodowego i wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia zarówno co do stanu faktycznego jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku trafnie stwierdził, iż w tej sprawie brak jest takiego uzasadnienia. Wydane w sprawie decyzje i akta administracyjne, w których brak załączników do protokółu kontroli oraz zgłoszonych do niego zastrzeżeń, nie pozwalały na ocenę zasadności zarzutów podnoszonych przez skarżącą zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym. W decyzjach tych nie określono od jakich wynagrodzeń i w jaki sposób obliczono poszczególne wyrównania przysługujące pracownikom, nie ustosunkowano się do podpisanego przez strony układu zbiorowego pracy w dniu 19 stycznia 1999 r. uzgodnienia oraz nie wykazano, czy faktycznie wprowadzone protokółem dodatkowym nr 2 zmiany do układu zbiorowego pracy z 1997 r. były dla pracowników mniej korzystne i wymagały dokonania im wypowiedzeń zmieniających. Zatem stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, iż w tej sprawie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa było prawidłowe. Z przedstawionych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że choć skarga kasacyjna zawierała jeden zasadny zarzut, to jednak nie pozwalało to na wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 Ppsa. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego określono na podstawie § 18 ust.1 pkt 2 lit. c w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI