I OSK 87/22

I OSK 87/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Iwona Bogucka
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 591/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-24
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 24 lutego 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 591/20 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r., I SA/Wa 591/20 oddalił skargę J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła J. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego tj. art. 156 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r., w sytuacji gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika jednoznacznie, iż orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r. nr [...] wywołało nieodwracalne skutki prawne gdy:
- przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało aktem nadania przyznane J. K., a w dniu [...] listopada 1960 r. zostało wydane orzeczenie o wykonaniu aktu nadania i własność gospodarstwa przeszła na J. K., które to nadanie gospodarstwa było następstwem orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r.
- doszło do podziału niniejszego gospodarstwa i działka nr [...] została przekazana do Państwowego Gospodarstwa Rolnego, a resztę otrzymał J. K.;
- 1968 r. gospodarstwo rolne J. K. zostało przekazane na własność państwa w zamian za rentę, a z przekazania wyłączono zabudowania położone na działce nr [...] oraz wyznaczono 0,75 ha gruntów do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania;
- w 1990 r. cześć gospodarstwa (działka nr [...]– dawna działka nr [...]) o powierzchni 0,17 ha została przyznana na własność A. K., a działka nr [...] została przyznana na własność J.K.;
- działka nr [...] (dawna działka nr [...]) w 1980 r. stała się własnością A.Z., który następnie przekazał ją B. i J. Z., a ci, umową z dnia [...] kwietnia 2000 r., sprzedali ją S. i A. Z.;
- część gospodarstwa (obecna działka nr [...] i nr [...]znajduje się w zasobie Agencji Nieruchomości Rolnych.
2. prawa materialnego, tj. art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez niezastosowanie i oddalenie skargi wskutek nieuwzględnienia znacznego upływu czasu od wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r. do stwierdzenia jej nieważności decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, tj. 61 lat, w tym zwłaszcza z uwagi na fakt wywołania przez to orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych;
3. przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie:
- faktu, iż orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. wywołało nieodwracalne skutki prawne, co wynika ze stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co powodowało, że wystąpiła negatywna przesłanka nieważności i zachodziły podstawy jedynie do stwierdzenia, iż orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem prawa, a organy administracji były zobowiązane ustalić, czy nie występuje przesłanka negatywna;
- znacznego upływu czasu od wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r. do stwierdzenia jego nieważności, tj. 61 lat, w tym z uwagi na fakt wywołania przez to orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych;
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. przez nieuwzględnienie, iż organy administracji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej i zaufania do organów administracyjnych nie uwzględniając wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza faktu, iż orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne, w związku z czym brak było podstaw do stwierdzenia jego nieważności, a mogło jedynie nastąpić stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Powyższe zarzuty kasacyjne zostały szerzej umotywowane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Ocenę zarzutów kasacyjnych wypada poprzedzić rekapitulacją stanu dotychczasowego postępowania. W 1995 r. L.K., będąca spadkobierczynią J. K., wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r., nr [...], mocą którego przejęto na własność Państwa stanowiące własność J. K. gospodarstwo rolne o powierzchni 7,63 ha, położone we wsi L., w skład którego wchodziły działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z uwagi na to, iż decyzja ta została skierowana do nieżyjącej już wówczas L. K. Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] maja 1995 r. odmówił stwierdzenia nieważności tegoż orzeczenia. W następstwie odwołania L. K., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. uchylił powyższą decyzję Wojewody Z. i przekazał sprawę temuż organowi do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda L. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa ww. orzeczenia z dnia [...] czerwca 1959 r. W następstwie odwołania L. K., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził nieważność ww. orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r., I SA/Wa 1085/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. W następstwie skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 marca 2018 r., I OSK 1048/16 uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zarówno Sąd I instancji, jak i organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczyli się do stwierdzenia, że została spełniona przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji, bez zbadania, czy nie zachodzi jedna z przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., tj. nieodwracalne skutki prawne wywołane przez orzeczenie z dnia [...] czerwca 1959 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...]stycznia 2020 r., uchylił w całości ww. decyzję Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2013 r. i stwierdził nieważność ww. orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r. Oceniając niniejszą sprawę zgodnie z wytycznymi wyrażonymi w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r., Minister wskazał, że przedmiotowa nieruchomość o powierzchni 7,63 ha, położona w miejscowości L., aktem nadania ziemi z dnia [...] stycznia 1953 r. została nadana przez Powiatową Komisję Ziemską w Ś. J. K.. Po śmierci J. K. ta sama nieruchomość aktem nadania z dnia [...] września 1957 r. została nadana przez Powiatową Komisję Ziemską w Ś. innej osobie – J. K. Minister wskazał, iż dokument ten poświadczał nabycie własności gospodarstwa rolnego przez posiadacza, zgodnie z art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U.1951.46.340 ze zm.). Kontrolowane natomiast w postępowaniu nadzorczym orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. zostało wydane dopiero w dniu [...] czerwca 1959 r. Analizując czynności cywilnoprawne i akty administracyjne związane z obrotem gruntami gospodarstwa należącego pierwotnie do J.K., Minister stwierdził, że nie można przyjąć, że orzeczenie z dnia [...] czerwca 1959 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne, skoro wszelkie czynności prawne podjęte po 1959 r. były następstwem wydania na rzecz J.K. aktu nadania ziemi z dnia [...] września 1957 r., a nie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r. i nie mogą być rozpatrywane jako skutki tegoż orzeczenia, skoro ich źródłem był wcześniejszy akt nadania ziemi. Tym samym Minister uznał, iż w sprawie nie wstępują nieodwracalne skutki prawne orzeczenia z dnia [...] czerwca 1959 r., badanego z punktu widzenia przesłanek stwierdzenia nieważności. Stanowisko to zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji, który oddalił skargę J. K. wniesioną od powyższej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Analiza zarzutów skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, iż na obecnym etapie postępowania kontrowersyjne pozostają dwie kwestie. Pierwsza dotyczy nieodwracalnych skutków prawnych, w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., jakie wywołała ww. decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] czerwca 1959 r. Druga zaś dotyka problemu terminu do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), w stanie prawnym, który zaistniał po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 12 maja 2015 r, P 46/13, a przed nowelizacją art. 156 § 2 k.p.a. dokonaną w wykonaniu tegoż wyroku przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.1491), która nastąpiła w dniu 16 września 2021 r. Od tej drugiej kwestii wypada rozpocząć ocenę zarzutów kasacyjnych.
Przywołanym powyżej wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r., P 46/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tegoż wyroku Trybunał stwierdził, iż wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Utrwalone jest aktualnie w orzecznictwie sądowym stanowisko, iż stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Kwestia charakteru prawnego tegoż wyroku Trybunału Konstytucyjnego była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w związku z skargami o wznowienie postępowania sądowego. Wskazano wówczas, iż skutkiem tegoż wyroku nie jest zmiana stanu normatywnego. Zakresowa niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. będąca wynikiem wskazanego przez Trybunał pominięcia prawodawczego może zostać wyeliminowana w wyniku działań legislacyjnych, nie zaś poprzez proces wykładni stosowanego prawa. Trybunał wskazał bowiem na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP, ale również z uwzględnieniem, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa (vide: wyrok NSA z dnia 1 marca 2016 r., I OSK 2632/15; wyrok NSA z dnia 16 marca 2016 r., I OSK 2631/15; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., I OSK 2322/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając zatem dodatkowo na uwadze, iż orzeczenie z dnia [...] czerwca 1959 r. nie było podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, trafnie wskazał Sąd I instancji, iż upływ ponad 60 lat od dnia jego wydania, nie stał na przeszkodzie stwierdzeniu jego nieważności decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wydaną przed wejściem w życie ww. ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, nowelizującą art. 156 § 2 k.p.a. Tym samym, postawiony w powyższym zakresie zarzut kasacyjny naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP okazał się niezasadny. .
Przechodząc natomiast do kwestii nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych decyzją objętą postępowaniem nieważnościowym wypada zauważyć, iż przedmiotem postępowania zmierzającego do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest zbadanie, czy określona decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Ilekroć wynik tego badania da odpowiedź pozytywną, konieczne pozostaje jeszcze zbadanie występowania przesłanek negatywnych, o których mowa m.in. w art. 156 § 2 k.p.a. Jedną z tych przesłanek jest powstanie nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych przez decyzję. Pojęcie nieodwracalnego skutku prawnego nie jest definiowane w przepisach k.p.a. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż odnosi się ono do takich skutków prawnych, które powodują niemożność powrotu do stanu poprzedniego. W płaszczyźnie prawa administracyjnego przesłankę "nieodwracalnego skutku prawnego" należy rozpatrywać przez uwzględnienie możliwości prawnej odmiennego uregulowania sytuacji prawnej jednostki od tej, która została ukształtowana decyzją dotkniętą wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja wywoła zatem nieodwracalny skutek prawny wówczas, gdy organ administracji nie będzie uprawniony ani przez przepisy prawa materialnego, ani przez przepisy proceduralne do odwrócenia, cofnięcia lub zniesienia tego skutku przez wydanie decyzji (vide: uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 28 maja 1992 r., III AZP 4/92, OSNC 1992/12/211; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., OPS 7/96, ONSA 1997/2/49; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 9 listopada 1998 r., OPK 4/98, ONSA/ 1999/1/13; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 20 marca 2000 r., OPS 14/99, ONSA 2000/3/93). Przy czym nieodwracalny charakter skutków prawnych wywołanych konkretną decyzją nie dotyczy tylko skutków wynikających z samego wydania decyzji nieważnej, lecz także z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności, bowiem należy brać pod uwagę także skutki prawne dotyczące przedmiotu decyzji wywołane późniejszymi orzeczeniami, decyzjami lub zdarzeniami prawnymi. W szczególności chodzi o sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa (vide: wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1998 r., IV SA 1374/96, Lex nr 43233; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1998 r., II SA 38/98, Lex nr 41296; wyrok NSA z 27 lutego 1998 r., IV SA 1205/97, Lex nr 45671; wyrok NSA z 23 listopada 1987 r., I SA 1406/86, ONSA 1987/2/81; W.Chróścielewski [w:] W.Chróścielewski, Z.Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019, uwaga 7 do art. 156; M.Wincenciak, O tzw. "nieodwracalnych skutkach prawnych" decyzji administracyjnej [w:] Kodyfikacja postępowania administracyjnego. Na 50-lecie k.p.a., red. J.Niczyporuk, Lublin 2010, s. 901–902; wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., I OSK 148/10, wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., I OSK 1505/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Badając kwestię nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1959 r. wypada przede wszystkim zwrócić uwagę na niekwestionowane w toku postępowania fakty wskazujące, iż jeszcze przez wydaniem ww. orzeczenia z dnia [...] czerwca 1959 r., ale już po śmierci J.K., co nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1956 r., gospodarstwo rolne należące początkowo do J.K., zostało nadane J.K. aktem nadania ziemi z dnia [...] września 1957 r. Następnie, orzeczeniem z dnia [...] listopada 1960 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. orzekło o wykonaniu tegoż aktu nadania ziemi, co stanowiło przyczynek do założenia dla tej nieruchomości księgi wieczystej KW nr [...] i ujawnienia w niej jako właściciela J.K. Późniejsze działania podejmowane wobec gruntu tegoż gospodarstwa rolnego były następstwem wyłącznie aktu nadania ziemi z dnia [...] września 1957 r., wydanego na rzecz J. K. i orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] listopada 1960 r. o wykonaniu tegoż aktu nadania ziemi. Nie były natomiast skutkiem orzeczenia z dnia [...] czerwca 1959 r. Skutkiem tym, z nie był w szczególności akt nadania ziemi z dnia [...] września 1957 r. wydany na rzecz J. K. Przeczy temu zarówno późniejsza data orzeczenia z dnia [...] czerwca 1959 r. jak i charakter nabycia prawa do nieruchomości aktem nadania ziemi. W toku dotychczasowego postępowania nie wskazano na jakąkolwiek czynność bądź akt, które byłyby skutkiem wydania orzeczenia z dnia [...] czerwca 1959 r., w szczególności brak jest czynności prawnych podejmowanych wobec tej nieruchomości przez J. K. lub jej spadkobierczynię. Brak jest także jakichkolwiek aktów tyczących tej nieruchomości, które podejmowane byłyby wobec tych osób. Na taką zależność nie wskazują także okoliczności przywołane w skardze kasacyjnej, które, powielając niekwestionowane okoliczności sprawy, w jednoznaczny sposób wskazują, iż późniejsze działania prawne podejmowane wobec przedmiotowej nieruchomości, kształtujące w rzeczywistości jej stan prawny, podejmowane były wyłącznie przez J. K. i jego następców prawnych, zarówno pod tytułem uniwersalnym jak i singularnym.
Objęte postępowaniem nieważnościowym orzeczenie z dnia [...] czerwca 1959 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącego własność J.K. nie miało dalszych skutków, a to wobec równoległego uregulowania stanu prawnego tegoż gospodarstwa rolnego aktem nadania ziemi z dnia [...] września 1957 r., wydanym na rzecz J. K. i wykorzystywania tak uregulowanej sytuacji prawnej nieruchomości w dalszych działaniach podejmowanych wobec tej nieruchomości przez ówczesnych właścicieli. Nie pozostawała przedmiotem badanego postępowania ocena prawna takiego stanu rzeczy. Z punktu widzenia wymagań stawianych postępowaniu nadzorczemu istotne było jedynie ustalenie skutków orzeczenia objętego postępowaniem nadzorczym i ich ocena z punktu widzenia możliwości ich odwrócenia. W tej sytuacji trafnie wskazał Sąd I instancji, iż nieodwracalność skutków prawnych, o jakich mówi art. 156 § 2 k.p.a. nie odnosi się do skutków prawnych w ogóle ale do skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą wadą nieważności. Nie można zatem zgodzić się z zarzutami kasacyjnymi naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. w zakresie nieuwzględnienia nieodwracalnych skutków wywołanych ww. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1959 r.
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004 r., OSK 628/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) albo sąd powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., II GSK 1560/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), albo też gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide: wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10; wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., I OSK 1234/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Analiza zarzutów kasacyjnych nie prowadzi do wniosku, iż ich autor dostrzega w badanej sprawie którąkolwiek z sytuacji powyżej przedstawionych. Ponadto należy zauważyć, iż zarzuty kasacji są w istocie powtórzeniem zarzutów podniesionych w skardze do Sądu I instancji. Tak więc w toku dotychczasowego postępowania istotne dla skarżącego kwestie prawne zostały już zgłoszone i były przedmiotem oceny Sądu I instancji. Odmienna ocena powyższych kwestii dokonana w zaskarżonym wyroku, od tej postulowanej przez stronę skarżącą, nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.
Nie można także zgodzić się z zarzutem kasacyjnym naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Regulacja te stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa regulacja nie ma charakteru procesowego ale ustrojowy, określając zasady sądowej kontroli administracji publicznej. Sąd administracyjny może naruszyć powyższy przepis gdy oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej lub zastosuje środki prawne nieznane przepisom p.p.s.a. W skardze kasacyjnej brak jest natomiast zarzutów wskazujących na możliwość naruszenia ww. przepisu w sposób odpowiadający jego dyspozycji. Jednocześnie kwestia, czy dokonana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez organ administracji publicznej była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiana z naruszeniem powyższych przepisów (vide: R.Hauser, A.Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004/2/25; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., I OSK 345/2010; wyrok NSA z dnia 8 października 2015 r., II GSK 2991/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W konsekwencji, nietrafny okazał się także zarzut naruszenia przepisu wynikowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.
Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.