I OSK 869/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Skarżący kasacyjnie zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie wszechstronnych ustaleń i nierozpoznanie istoty sprawy, a także naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne związanie wyrokiem NSA z dnia 30 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2744/17. NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. jest częściowo uzasadniony, gdyż ocena prawna wyrażona w poprzedniej sprawie nie była wiążąca w niniejszym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji. Niemniej jednak, NSA podkreślił, że na gruncie art. 170 i 171 p.p.s.a. ocena interesu prawnego skarżącego wyrażona w sprawie I OSK 2744/17 nie mogła zostać zignorowana, zwłaszcza przy niezmienionych okolicznościach faktycznych. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że ustalenie składu spadku i prawa własności do nieruchomości stanowi zagadnienie cywilne, a nie administracyjne, a organ nadzoru nie był władny do dokonywania takich ustaleń. Wobec braku wykazania przez skarżącego interesu prawnego, NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady związania wyrokiem sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) w kontekście powagi rzeczy osądzonej (art. 170-171 p.p.s.a.) oraz rozgraniczenie kompetencji między postępowaniem administracyjnym a cywilnym w sprawach dotyczących ustalenia prawa własności i składu spadku w kontekście decyzji komunalizacyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej materii komunalizacji mienia państwowego i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów spraw administracyjnych, choć zasady interpretacji przepisów procesowych są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest związany poprzednim wyrokiem NSA w innej sprawie dotyczącej tego samego skarżącego i podobnej materii, w szczególności w kontekście oceny jego interesu prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd I instancji błędnie zinterpretował art. 153 p.p.s.a. uznając się za związany poprzednim wyrokiem NSA. Jednakże, ocena interesu prawnego skarżącego wyrażona w poprzednim wyroku NSA nie mogła zostać zignorowana na gruncie art. 170 i 171 p.p.s.a., zwłaszcza przy niezmienionych okolicznościach faktycznych.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że choć art. 153 p.p.s.a. dotyczy związania w tej samej sprawie, to zasada powagi rzeczy osądzonej (art. 170 i 171 p.p.s.a.) wymaga, aby ta sama kwestia prawna nie była inaczej oceniana w różnych postępowaniach, jeśli stan faktyczny jest ten sam.
Czy organ administracji publicznej w postępowaniu nadzorczym (np. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej) jest władny do dokonywania ustaleń cywilnoprawnych, takich jak ustalenie składu spadku czy prawa własności do nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzoru oceniający komunalizację nie jest władny do dokonywania tego rodzaju ustaleń we własnym zakresie, zwłaszcza w postępowaniu nieważnościowym. Ustalenie, co wchodziło w skład spadków i prawa własności do nieruchomości, jest zagadnieniem cywilnym.
Uzasadnienie
NSA potwierdził stanowisko WSA, że kwestie cywilnoprawne, takie jak ustalenie składu spadku czy prawa własności, nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym, a skarżący powinien dochodzić swoich praw w postępowaniu cywilnym.
Czy skarżący wykazał swój interes prawny do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego.
Uzasadnienie
Ponieważ w poprzednim postępowaniu NSA uznał, że skarżący nie dysponował tytułem prawnym do nieruchomości na datę komunalizacji, a nowe okoliczności podniesione w skardze kasacyjnej nie mogły być uwzględnione w postępowaniu administracyjnym, NSA uznał, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego.
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 160 § § 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 165
Kodeks cywilny
k.c. art. 215
Kodeks cywilny
k.c. art. 218
Kodeks cywilny
k.c. art. 1064
Kodeks cywilny
k.c. art. 1068 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 1074
Kodeks cywilny
k.c. art. 1076
Kodeks cywilny
k.c. art. 1085
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych
Dz.U. 2024 poz 572
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja art. 153 p.p.s.a. przez WSA. • Niewłaściwe zastosowanie zasady związania wyrokiem w sytuacji, gdy postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji, a nie wznowienia postępowania. • Zmiana wykładni prawnej lub ujawnienie nowych okoliczności od czasu wydania poprzedniego wyroku.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie wszechstronnych ustaleń i nierozpoznanie istoty sprawy. • Naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. • Argumenty dotyczące składu spadku i prawa własności do nieruchomości jako podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy • w sprawie" oznacza "do czasu jej ostatecznego rozstrzygnięcia" • powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. • Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku • Ratio legis regulacji z art. 170 i 171 p.p.s.a. polega na wymuszaniu logicznego działania szeroko rozumianych organów państwa i zapobieganiu sytuacjom funkcjonowania w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie ze sobą sprzecznych • zarzuty skarżącego, jakoby skomunalizowane grunty nie wchodziły w skład odziedziczonego przez Skarb Państwa gospodarstwa rolnego, powinny być podniesione w sprawie o charakterze cywilnym, a organ nadzoru oceniający komunalizację nie jest władny dokonywać tego rodzaju ustaleń we własnym zakresie
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Piotr Przybysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady związania wyrokiem sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) w kontekście powagi rzeczy osądzonej (art. 170-171 p.p.s.a.) oraz rozgraniczenie kompetencji między postępowaniem administracyjnym a cywilnym w sprawach dotyczących ustalenia prawa własności i składu spadku w kontekście decyzji komunalizacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii komunalizacji mienia państwowego i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów spraw administracyjnych, choć zasady interpretacji przepisów procesowych są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii związania poprzednimi orzeczeniami oraz rozgraniczenia kompetencji między sądami administracyjnymi a cywilnymi, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy poprzedni wyrok NSA wiąże sąd w nowej sprawie? NSA wyjaśnia granice związania orzeczeniem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.