I OSK 858/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, który zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 65 § 1 kc w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) poprzez błędną wykładnię jego oświadczenia woli dotyczącego wypadku z 2015 r. oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez pominięcie istotnych informacji z wywiadu środowiskowego i innych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zakres opieki nad matką, która nie była osobą całkowicie niesamodzielną, nie wykluczał możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. NSA podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Sąd odrzucił zarzut naruszenia art. 65 kc, wskazując, że wywiad środowiskowy nie jest oświadczeniem woli w rozumieniu tego przepisu. NSA zgodził się ze skarżącym co do tego, że Sąd I instancji błędnie interpretował przesłankę obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa, jednak nie miało to wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Sąd uznał również, że organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, a zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych były nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności przesłanki rezygnacji z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki oraz znaczenia wywiadu środowiskowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakres opieki nad niepełnosprawną matką, która nie jest osobą całkowicie niesamodzielną, uniemożliwia podjęcie zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę, uzasadniając przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zakres opieki nad matką, która porusza się samodzielnie i nie wymaga stałej, całodobowej pomocy, nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, nawet w ograniczonym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. W tym przypadku opieka nad matką sprowadzała się do typowych czynności dnia codziennego i nie uniemożliwiała podjęcia aktywności zawodowej.
Czy wywiad środowiskowy przeprowadzony w postępowaniu administracyjnym stanowi oświadczenie woli w rozumieniu art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wywiad środowiskowy jest instrumentem prawnym służącym ustaleniu sytuacji faktycznej i prawnej osoby ubiegającej się o świadczenie, a nie oświadczeniem woli w rozumieniu art. 65 § 1 kc.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że wywiad środowiskowy jest podstawowym dowodem w sprawach o świadczenia rodzinne, służącym weryfikacji wątpliwości dotyczących sprawowanej opieki, a nie czynnością prawną podlegającą wykładni według przepisów Kodeksu cywilnego.
Czy fakt istnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji (rodzeństwa) może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która faktycznie sprawuje opiekę i z tego tytułu nie podejmuje zatrudnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawodawca nie przewidział takiego wymogu dla osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Jeśli jedno z dzieci faktycznie sprawuje opiekę i nie podejmuje zatrudnienia, nie można odmówić mu świadczenia tylko dlatego, że żyją inne dzieci, które również mogą wypełniać obowiązek alimentacyjny, ale nie ubiegają się o świadczenie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wymóg badania możliwości udziału innych osób w sprawowaniu opieki dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W przypadku osób z tej samej grupy, decydujące jest faktyczne sprawowanie opieki przez jednego z uprawnionych.
Przepisy (12)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom sprawującym opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki. Kluczowe jest faktyczne uniemożliwienie podjęcia zatrudnienia przez zakres sprawowanej opieki.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczy wykładni oświadczeń woli, ale nie ma zastosowania do wywiadu środowiskowego w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o pomocy społecznej art. 23 § ust. 4aa
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 1 kc w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię oświadczenia woli skarżącego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez pominięcie istotnych informacji z wywiadu środowiskowego i innych dokumentów. • Nietrafna wykładnia Sądu I instancji co do normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. polegająca na konieczności badania możliwości udziału innych osób w sprawowaniu opieki z racji ich obowiązku alimentacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też tylko za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. • Normę art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. • Wywiad środowiskowy jest podstawowym instrumentem prawnym pracownika, za pomocą którego ustala on sytuację faktyczną i prawną osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne, nie jest natomiast oświadczeniem woli w rozumieniu art. 65 §1 k.c. • W sytuacji zatem, gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Joanna Skiba
sprawozdawca
Piotr Przybysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności przesłanki rezygnacji z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki oraz znaczenia wywiadu środowiskowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i wyjaśnia kluczowe przesłanki jego przyznania, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyjaśnienie kwestii wykładni oświadczeń woli w kontekście wywiadu środowiskowego oraz roli rodzeństwa w opiece nad rodzicem stanowi praktyczną wartość dla prawników i osób zainteresowanych prawem rodzinnym i socjalnym.
“Czy opieka nad matką pozbawia Cię prawa do świadczenia pielęgnacyjnego? NSA wyjaśnia kluczowe przesłanki.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.