I OSK 854/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-19
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo łowieckieszkody łowieckieprotokół szacowania szkodytermin do wniesienia odwołaniapouczeniedobra administracjapostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Nadleśniczego, uznając, że brak pouczenia o terminie odwołania od protokołu szacowania szkody łowieckiej narusza standardy dobrej administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Nadleśniczego na wyrok WSA w Lublinie, który uchylił postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od protokołu szacowania szkody łowieckiej. Nadleśniczy zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że koło łowieckie nie miało obowiązku pouczania o terminie odwołania. Sąd kasacyjny uznał jednak, że brak pouczenia narusza standardy dobrej administracji, nawet jeśli nie wynika to wprost z przepisów prawa łowieckiego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Nadleśniczego wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który uchylił postanowienie Nadleśniczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od protokołu szacowania ostatecznego szkody łowieckiej. Nadleśniczy zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że koło łowieckie, sporządzające protokół, nie miało obowiązku pouczania strony o terminie i trybie wniesienia odwołania, gdyż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego miały zastosowanie dopiero na etapie postępowania odwoławczego prowadzonego przez nadleśniczego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, przypomniał, że kluczowe znaczenie ma wykładnia przepisów prawa łowieckiego w kontekście stosowania przepisów k.p.a. Sąd podkreślił, że czynności związane ze sporządzaniem protokołów oględzin i szacowania szkód łowieckich należy traktować jako czynności z zakresu administracji publicznej. Wskazał, że choć przepisy prawa łowieckiego nie nakładają wprost obowiązku pouczenia o terminie odwołania na koło łowieckie, to jednak powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi standard "dobrej administracji", co potwierdza analiza Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej. W związku z tym, jeśli strona nie została prawidłowo pouczona o terminie do wniesienia odwołania, termin ten powinien być liczony od momentu poinformowania o tym prawie. Sąd kasacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował te zasady, oddalając skargę kasacyjną Nadleśniczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak pouczenia o terminie i trybie wniesienia odwołania, nawet jeśli nie wynika to wprost z przepisów prawa łowieckiego, narusza standardy dobrej administracji. Termin do wniesienia odwołania powinien być liczony od momentu poinformowania strony o tym prawie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że czynności związane ze sporządzaniem protokołów szacowania szkód łowieckich są czynnościami z zakresu administracji publicznej. Pomimo braku wprost wyrażonego obowiązku pouczenia w przepisach prawa łowieckiego, sąd odwołał się do standardów dobrej administracji, w tym Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej, wskazując na obowiązek informowania o możliwościach i terminie odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

prawo łowieckie

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

prawo łowieckie art. 46c § ust. 5

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

prawo łowieckie art. 46d § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

prawo łowieckie art. 49a § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

k.p.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

prawo łowieckie art. 46a § ust. 4

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

prawo łowieckie art. 46e § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

prawo łowieckie art. 46e § ust. 4

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

p.p.s.a. art. 193 § zdanie 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak pouczenia strony o terminie i trybie wniesienia odwołania od protokołu szacowania szkody łowieckiej narusza standardy dobrej administracji, nawet jeśli nie wynika to wprost z przepisów prawa łowieckiego.

Odrzucone argumenty

Koło łowieckie nie miało obowiązku pouczania o terminie i trybie wniesienia odwołania od protokołu szacowania szkody łowieckiej, gdyż przepisy k.p.a. stosuje się dopiero na etapie postępowania odwoławczego prowadzonego przez nadleśniczego. Protokół szacowania szkody nie jest aktem administracyjnym, a postępowanie w sprawie szacowania szkód ma charakter polubowny.

Godne uwagi sformułowania

powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi jeden ze standardów "dobrej administracji" organy administracji muszą mieć jednak na względzie przede wszystkim to, by na skutek takich zaniechań, jak brak pouczenia, strona nie poniosła negatywnych dla niej skutków prawnych.

Skład orzekający

Anna Wesołowska

sprawozdawca

Karol Kiczka

przewodniczący

Zygmunt Zgierski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów prawa łowieckiego w kontekście standardów dobrej administracji, obowiązek pouczania o terminach odwoławczych w postępowaniach administracyjnych, kwalifikacja protokołów szacowania szkód jako czynności z zakresu administracji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii prawa łowieckiego i szkód łowieckich, ale zasady dotyczące dobrej administracji mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – obowiązku informowania stron o ich prawach, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Pokazuje, jak zasady ogólne (dobra administracja) mogą wpływać na interpretację przepisów szczegółowych.

Czy brak pouczenia o terminie odwołania od szkody łowieckiej może unieważnić decyzję? NSA wyjaśnia standardy dobrej administracji.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 854/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Karol Kiczka /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Lu 513/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-12-13
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 19 września 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 513/22 w sprawie ze skargi D.Z. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] maja 2022 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek D.Z. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 grudnia 2022 r. II SA/Lu 513/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.Z. (Skarżący) na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] (Nadleśniczy) z 20 maja 2022 r., znak: ZG.7330.18.2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Nadleśniczego na rzecz Skarżącego kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Nadleśniczy zaskarżył wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :
1 naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2) p.p.s.a., to jest naruszenie:
a) art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw.. z art. 46c ust. 5 w związku z art. 46d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. prawo łowieckie polegające na uznaniu przez sąd, że na etapie podpisywania protokołu szacowania ostatecznego strona powinna zostać pouczona o terminie i trybie wniesienia odwołania pomimo braku stosowania na tym etapie postępowania przepisów kodeksu, postępowania administracyjnego oraz braku odpowiednich zapisu w ustawie prawo łowieckie nakładającego na koło łowieckie obowiązku pouczania o trybie i terminie odwołania się od sporządzonego protokołu;
b) art. 134 k.p.a. poprzez uznanie, iż w sprawie nie zachodziła podstawa do stwierdzenia uchybienia przez odwołującego terminu do złożenia odwołania pomimo tego, że przepisy art. 46c ust 5 oraz art. 46d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. nie nakładają na koło łowieckie obowiązku pouczania strony o trybie i terminie wniesienia odwołania;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 46c ust. 5 w związku z art. 46d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. prawo łowieckie polegające na uznaniu przez sąd, że na etapie podpisywania protokołu szacowania ostatecznego strona powinna zostać pouczona o terminie i trybie wniesienia odwołania pomimo braku stosowania na tym etapie postępowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz braku odpowiednich zapisów w ustawie prawo łowieckie nakładających na koło łowieckie takich obowiązków,
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3) w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. Nadleśniczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz zasądzenie na rzecz Organu na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1995 roku prawo łowieckie odwołanie wnosi się w . terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa wart. 46a ust 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). Czynności sporządzenia protokołu wykonuje koło łowieckie (dzierżawca obwodu łowieckiego), któremu racjonalny ustawodawca w art. 49a ust. 1 prawa łowieckiego nie nakazał stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a postanowił, że dopiero na etapie postępowania odwoławczego prowadzonego przez nadleśniczego stosuje się przepisy kp.a. W przedmiotowej sprawie strony postępowania przeszły etap sporządzenia protokołu oględzin oraz sporządzenia protokołu ostatecznego szacowania szkody. Od czynności sporządzenia protokołu ostatecznego szacowania szkody to jest od dnia 14 lipca 2021 r. zgodnie z art. 46 c ust.5 ustawy prawo łowieckie poszkodowanemu przysługiwało prawo do wniesienia odwołania w terminie 7 dni i bez znaczenia dla biegu tego terminu jest okoliczność odmowy podpisania protokołu. W ocenie Nadleśniczego, termin na złożenie przez poszkodowanego odwołania upływał w dniu 21 lipca 2021 r.
Organ wskazał, że stanowisko prezentowane przez Sąd w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w szczególności odwoływanie się do niewiążących standardów dobrej administracji stoi w sprzeczności z zasadą legalności wynikającą z art. 6 k.p.a to jest działania organów na podstawie i w granicach prawa. Wydane orzeczenie oraz prezentowany sposób interpretacji przepisów ustawy prawo łowieckie, wywraca do góry nogami zasady prawidłowej interpretacji przepisów prawa i wywołuje efekt taki, że sąd nie dokonuje wykładni obowiązujących przepisów prawa, a faktycznie wyrok ma charakter prawotwórczy, bowiem mimo wyraźnych i jednoznacznie brzmiących przepisów ustawy prawo łowieckie, które nie nakładają na koło łowieckie obowiązku pouczania o trybie i terminie wniesienia odwołania od ostatecznego protokołu szacowania szkody Sąd stwierdził, że już na etapie podpisywania protokołu szacowania ostatecznego strona powinna zostać pouczona o terminie i trybie wniesienia odwołania przez koło pomimo braku stosowania na tym etapie postępowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Bezpośrednią konsekwencją takiej wykładni przepisów jest uznanie przez Sąd, iż organ odwoławczy jakim w przedmiotowej sprawie jest Nadleśniczy naruszył art. 134 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że odwołanie Skarżącego zostało wniesione po terminie.
Nadleśniczy nie zgodził się z Sądem Wojewódzkim i podkreślił, że w jego ocenie odwołanie wniesione przez Skarżącego jest środkiem odwoławczym wniesionym z przekroczeniem ustawowego terminu bowiem zgodnie z art. 46 d ustawy prawo łowieckie termin na wniesienie odwołania wynosił 7 dni od daty podpisania protokołu ostatecznego szacowania to jest 21 lipca 2021 r Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianemu w art. 134 k.p.a. (wyrok NSA w Łodzi z 21.3.1997 r., SA/Łd 2990/95).
Nadleśniczy wskazał końcowo, że prezentowana przez Sąd interpretacja przepisów wprowadza faktyczny chaos w zakresie funkcjonowania nadleśnictw jako organów odwoławczych, bowiem do nadleśnictw zaczną zgłaszać się podmioty, które kilka lat temu nie zostały pouczone przez koła łowieckie o trybie i terminie odwołania. Konsekwencją tego będzie obowiązek przeprowadzenia czynności szacowania szkody przez nadleśniczego w trybie odwoławczym, co po kilku latach na polach, na których mogą być prowadzone inne uprawy lub które mogą być wykorzystywane w inny sposób będzie niemożliwe i niewykonalne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sporu zaistniałego w sprawie.
Postanowieniem z 20 maja 2022 r. Nadleśniczy stwierdził uchybienie przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania od protokołu szacowania ostatecznego z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie szkody łowieckiej. Organ wyjaśnił, że protokół sporządzony został 14 lipca 2021 r. odwołanie zgodnie z art. 46d ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie, wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego), odwołanie zaś wpłynęło 17 sierpnia 2021 r. Zatem wniesienie przez Skarżącego odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, co uzasadniało zastosowanie art. 134 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylając zaskarżone postanowienie wskazał, że w przedmiotowej sprawie Skarżący nie został prawidłowo pouczony o prawie i terminie wniesienia odwołania, co wyklucza możliwość wydania przez organ postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a.
Sąd kasacyjny wskazuje na wstępie, że Nadleśniczy zarzuty naruszenia tych samych przepisów określił jako zarzuty naruszenia przepisów postępowania (zarzut objęty punktem 1 petitum ) i jako zarzuty naruszenia prawa materialnego (zarzut objęty punktem 3 petitum skargi kasacyjnej).
Przywołane przez Nadleśniczego jako wzorce kontroli przepisy art. 46c ust. 5 i 46 d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (w brzmieniu na datę sporządzenia protokołu szacowania ostatecznego szkody wynikającym z tekstu jednolitego opublikowanego w Dz. U. z 2020 r. poz. 1683, dalej : " prawo łowieckie") uznać należy za przepisy o charakterze proceduralnym. Nie regulują one kwestii związanych z przyznaniem praw czy też nałożeniem obowiązków na adresata decyzji administracyjnej. Zawierają uregulowania o charakterze procesowym. W art. 46c ust. 5 prawa łowieckiego wskazano kiedy sporządzany jest protokół oraz jakie winien zawierać elementy, a w art. 46 ust. 1 cytowanej ustawy przewidziane zostało uprawnienie do wniesienia odwołania, termin jego wniesienia oraz organ właściwy do jego rozpoznania.
Istota sporu w sprawie sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy przepisy k.p.a., w tym przepis nakładający na organ obowiązek pouczenia strony o terminie znajdują zastosowanie w sprawie szkód łowieckich dopiero na etapie rozpoznawania odwołania od protokołu ostatecznego szacowania szkody (jak wywodzi Nadleśniczy) czy też już na etapie jego sporządzania przez koło łowieckie. Oznacza to, że istota sporu dotyczyła wykładni art. 49a ust. 1 prawa łowieckiego, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji uchylając postanowienie Nadleśniczego dostrzegł, że ani art. 46c ust. 5 ani art. 46d ust. 1 prawa łowieckiego nie nakładają na podmiot sporządzający protokół obowiązku pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, zaś art. 49a ust. 1 cytowanej ustawy przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. dopiero do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Podzielił jednak reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko w świetle którego powinność informowania o możliwości i terminie odwołania stanowi jeden ze standardów dobrej administracji.
Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę przypomina, że wykładnia zawartych w prawie łowieckim przepisów dotyczących odszkodowań ukształtowana na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 651 z późn. zm.) budziła wątpliwości.
Możliwe było bowiem przyjęcie poglądu, w świetle którego postępowanie w sprawie szacowania szkód stanowi postępowanie administracyjne, zaś protokół oględzin lub protokół szacowania ostatecznego mają charakter decyzji administracyjnej, w konsekwencji odwołanie przewidziane w art. 46 ust. 1 prawa łowieckiego to odwołanie w rozumieniu przepisów k.p.a., nadleśniczy zaś jest organem drugiej instancji. Możliwe było jednak również przyjęcie poglądu, w świetle którego postępowanie w celu oszacowania wysokości szkody ma charakter jedynie polubowny a sporządzone w nim akty nie stanowią aktów administracyjnych, co oznacza, że pierwsza decyzja administracyjna w sprawie szacowania szkód jest wydawana dopiero przez nadleśniczego wskutek złożenia odwołania (por stanowisko wyrażone A. Pązik [w:] M. Słomski, A. Pązik, Prawo łowieckie. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2023, art. 46d).
Wątpliwości co do charakteru postępowania w sprawie odszkodowania za szkody łowieckie, w tym co do charakteru sporządzanych w jego toku aktów poprzedzających rozpoznania przez nadleśniczego odwołania, o którym mowa w art. 46d ust. 1 prawa łowieckiego rozstrzygnięte zostały w orzecznictwie sądów administracyjnych poprzez uznanie, że czynności te stanowią czynności z zakresu administracji publicznej o których mowa w art. 3 § 2 ust. 4 p.p.s.a.
W postanowieniu z 17 listopada 2020 r. II OSK 865/20 NSA uznał, że sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) i sporządzenie protokołu, o jakim mowa w art. 46c ust. 5 prawa łowieckiego (protokół ostatecznego szacowania szkody) to czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącymi obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Uzasadniając powyższy pogląd skład rozpoznający sprawę wyjaśnił, że z mocy przepisów ustawowych – art. 46a ust. 4 i art. 46c ust. 5 prawa łowieckiego - dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obciąża obowiązek sporządzenia protokołu oględzin oraz obowiązek sporządzenia protokołu szacowania ostatecznego. Są to obowiązki nałożone na dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego mocą ustawy, wykonanie których bezpośrednio oddziałuje na uprawnienia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda.
W uzasadnieniu cytowanego postanowienia podkreślono, że z mocy art. 46d ust. 1 prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody, przy czym warunkiem, od którego zależy możliwość skorzystania z trybu odwołania do nadleśniczego jest sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). Zwrócono również uwagę, że decyzja nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe jest ostateczna, zaś właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w art. 46e ust. 1 tejże ustawy, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody - art. 46e ust. 4 ustawy – Prawo łowieckie.
W konsekwencji wskazano, że z przepisu art. 46e ust. 4 ustawy – Prawo łowieckie jednoznacznie wynika, że z woli ustawodawcy warunkiem skorzystania z drogi sądowej, tj. wniesienia powództwa do sądu powszechnego jest wydanie – po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot, jakim jest właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody oraz dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego - decyzji przez nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe.
A zatem, aby właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody oraz dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego, mógł wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody, konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 46e ust. 1 ustawy – Prawo łowieckie. Tym samym, aby uprawniony podmiot mógł wnieść powództwo do sądu powszechnego, o jakim mowa w art. 46e ust. 4 ustawy – Prawo łowieckie, musi zostać uprzednio wyczerpana droga postępowania administracyjnego, ustanowiony przez ustawodawcę szczególny tryb postępowania w zakresie szkód łowieckich. Aby uprawniony podmiot mógł wnieść powództwo do sądu powszechnego konieczne jest więc wykonanie przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków nałożonych prawem łowieckim. W tym stanie prawnym wykonanie lub brak wykonania obowiązków wynikających z ustawy przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego bezpośrednio oddziałuje na uprawnienia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda.
Podsumowując uznano, że skoro ustawodawca nałożył przepisami prawa łowieckiego określone obowiązki na dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego, w tym obowiązek sporządzenia protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) i protokołu, o jakim mowa w art. 46c ust. 5 tej ustawy (protokół szacowania ostatecznego), to czynności obciążające te podmioty należy traktować jako akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Stanowisko powyższe podzielone zostało zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie (por. D. Danecka, Postępowanie w sprawie szacowania szkód łowieckich. Skutki braku protokołów z oględzin oraz szacowania ostatecznego. Glosa do uchwały SN z dnia 6 lipca 2021 r., III CZP 48/20, OSP 2022, nr 2, s. 13).
Podzielając wyrażone w postanowieniu z 17 listopada 2020 r. stanowisko co do konieczności potraktowania protokołów oględzin i protokołów szacowania szkód za czynności z zakresu administracji publicznej, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2022 r. I OSK 885/21 (przywołanym również przez Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie) uznał, że mimo iż koło łowieckie nie jest organem władzy publicznej w znaczeniu ustrojowym, to należy je traktować jako organ administracji w znaczeniu funkcjonalnym.
W konsekwencji, w powyższym wyroku wyrażono pogląd, który skład obecnie rozpoznający sprawę w pełni podziela, że pomimo, iż z art. 46c ust. 5-7 i z art. 46d ust. 1 prawa łowieckiego nie wynika wprost obowiązek pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, a z art. 49a ust. 1 prawa łowieckiego wynika, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady dotyczące informowania stron o przysługujących im środkach zaskarżenia, stosuje się odpowiednio do postępowania prowadzonego dopiero przez nadleśniczego, to jednak powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi niewątpliwie jeden ze standardów "dobrej administracji". Wskazuje na to analiza unormowań Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. (Dz. U. UE C z 2011 r. Nr 285, str. 3) – dalej zwanego "KDPA", w szczególności art. 19. Zgodnie z artykułem 19 KDPA, wydana przez instytucję decyzja, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, zawiera informację o możliwościach złożenia odwołania od wydanej decyzji. Podaje się w szczególności następujące informacje: rodzaj środków odwoławczych, organy, do których można wnosić ewentualne odwołania, a także terminy ich wnoszenia. Co prawda powyższe postanowienia odnoszą się wprost do urzędników i innych funkcjonariuszy unijnych (zob. art. 2 ust. 1 KDPA), to w istocie kodyfikują one pewne ogólne zasady (standardy), których winny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego, i tak też są one postrzegane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA z 27 września 2012 r. I OSK 1386/12 i z 4 grudnia 2019 r. I OSK 1111/18). Z powyższej zasady "dobrej administracji" należy zatem wyprowadzić obowiązek dochowania przez organ wszelkiej staranności, w tym pouczenia o prawie do wniesienia odwołania, o jakim mowa w art. 46d ust. 1 prawa łowieckiego. Pomimo, że obowiązek taki nie wynika wprost z tego przepisu, jak również wymogu potwierdzenia dokonania pouczenia nie wymienia art. 46c ust. 5 prawa łowieckiego, to organy administracji muszą mieć jednak na względzie przede wszystkim to, by na skutek takich zaniechań, jak brak pouczenia, strona nie poniosła negatywnych dla niej skutków prawnych. Jeżeli zatem w toku postępowania nie pouczono poszkodowanego o możliwości złożenia odwołania, to termin siedmiodniowy na złożenie odwołania winien być liczony dopiero od poinformowania go o prawie wyniesienia odwołania do nadleśniczego.
W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył przywołanych w punkcie 1 i 3 skargi kasacyjnej przepisów postępowania, co za tym idzie nie naruszył również art. 134 k.p.a. uznając, że skoro Skarżący nie został prawidłowo pouczony o terminie do wniesienia odwołania, to przepis ten nie może w sprawie znaleźć zastosowania.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Sąd oddalił wniosek Skarżącego o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona przez Skarżącego osobiście, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, nie powstały zatem podlegające zasądzeniu koszty w rozumieniu art. 205 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI