I OSK 850/18

I OSK 850/18 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
II SA/Kr 123/16 - Wyrok WSA w Krakowie z 2016-04-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Umorzono zawieszone postępowanie z art. 130 par. 1 ustawy p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 131 w zw. z art. 130 § 1 pkt 3 w zw. a art. 12 w zw. z art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 123/16 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 13 listopada 2015 r. nr WS-VI.7534.3.107.2015.PC w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 123/16 (dalej wyrok II SA/Kr 123/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 13 listopada 2015 r. znak WS-VI.7534.3.107.2015.PC w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości (k. 71, 82-94 akt sądowych).
Skargę kasacyjną od wyroku II SA/Kr 123/16 złożył A.K., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie, uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty Wadowickiego z dnia 14 maja 2015 r. [znak NGG.6821.9.2012] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Staroście W.; zasądzenie od Wojewody Małopolskiego na jego rzecz [zwrotu] kosztów postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym (k. 107-109 akt sądowych).
Postanowieniem z 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 850/18 Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zawiesił z urzędu postępowanie z uwagi na śmierć uczestnika postępowania M.T.M. w dniu 30 września 2019 r. (k. 396, 401-402 akt sądowych).
W dniu 8 czerwca 2021 r. zmarł kolejny uczestnik postępowania W.M. (k. 442 akt sądowych).
Pomimo wielokrotnych prób ustalenia następców prawnych obydwu zmarłych uczestników postępowania, dotychczas nie ustalono następców prawnych po zmarłych: M.T.M. i W.M., którzy skutecznie wstąpiliby do postępowania w sprawie o sygn. akt I OSK 850/18. Żaden ze spadkobierców zmarłych uczestników postępowania - pomimo wezwań Przewodniczącego i Przewodniczącego Wydziału - nie przedstawił odpisu lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia albo postanowienia sądu w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku (k. 395-395v, 398, 428-432, 434-436, 445-447v, 450, 452-454, 462, 467-468, 472-472v, 475, 481, 484-484v, 487, 490, 491-492, 494, 501 akt sądowych).
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd umarza zawieszone postępowanie w razie śmierci strony, po upływie pięciu lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny art. 130 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zm. poz. 1685; z 2025 r. poz. 769 i 1427, dalej ppsa). Przepis ten normuje sposób zakończenia postępowania sądowego w przypadku śmierci strony. Umorzenie zawieszonego postępowania na podstawie powołanego przepisu możliwe jest w przypadku braku następcy prawnego strony. Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania (art. 12 ppsa).
W niniejszej sprawie w dniu 30 września 2019 r. zmarł uczestnik postępowania M.T.M., a do postępowania nie zgłosił się jego następca prawny. O ile pismem z 3 lipca 2025 r. syn zmarłego uczestnika postępowania Ł.M. zadeklarował, że jest jego spadkobiercą i wyraził wolę wstąpienia do postępowania w miejsce zmarłego ojca (k. 494), o tyle wbrew wezwaniu Przewodniczącego Wydziału (k. 490, 497, 499) nie przedłożył on do akt sprawy notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, ani postanowienia sądu w przedmiocie nabycia spadku (art. 1027 kc). Pismem z 14 lipca 2025 r. wskazał jedynie, że po zmarłym M.T.M. nie było prowadzone postępowanie spadkowe. W tej sytuacji, nawet jeżeli syn zmarłego uczestnika postępowania jest faktycznym spadkobiercą po zmarłym ojcu, nie ma on uprawnienia do wstąpienia do niniejszego postępowania jako jego następca prawny. Nie sposób bowiem potwierdzić tego spadkobrania ani wykluczyć innych ewentualnych spadkobierców. Sama deklaracja Ł.M. w tym względzie jest niewystarczająca. Jeżeli Ł.M. upatrywał istnienia interesu prawnego w uczestnictwie w niniejszym postępowaniu, winien był dać temu pozytywny wyraz, czyniąc zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału I do przedłożenia odpowiedniego dokumentu potwierdzającego następstwo prawne, czego zaniechał. Sprawa nadal nie może więc otrzymać dalszego, prawidłowego biegu.
Podobnie rzecz klaruje się w odniesieniu do zmarłego w dniu 8 czerwca 2021 r. uczestnika postępowania W.M. Pismem z 2 lipca 2025 r. córka zmarłego W.M. K.M. poinformowała, że należy do grona spadkobierców po zmarłym ojcu i oświadczyła, że wstępuje do postępowania w jego miejsce. Wskazała także, że zmarły w chwili śmierci był rozwiedziony, a spadkobiercami ustawowymi są jego dzieci, tj. obok K.M., jej brat – J.M. Do pisma K.M. załączyła odpis skrócony aktu urodzenia, z którego wynika, że jej ojcem był W.M. (k. 491-492). Niemniej, wbrew wezwaniu Przewodniczącego Wydziału (k. 490, 496, 498), podobnie jak Ł.M., nie przedłożyła ona do akt sprawy notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, ani postanowienia sądu w przedmiocie nabycia spadku po zmarłym ojcu. Tym samym, nawet jeżeli córka zmarłego uczestnika postępowania wraz z bratem J. są faktycznymi spadkobiercami po zmarłym W.M., nie mają oni uprawnienia do wstąpienia do niniejszego postępowania jako jego następcy prawni. Nie sposób bowiem potwierdzić tego spadkobrania ani wykluczyć innych ewentualnych spadkobierców. Sama deklaracja K.M. w tym względzie jest niewystarczająca. Jeżeli K.M. upatrywała istnienia interesu prawnego w uczestnictwie w niniejszym postępowaniu, winna była dać temu pozytywny wyraz, czyniąc zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału I do przedłożenia odpowiedniego dokumentu potwierdzającego następstwo prawne, czego zaniechała. Sprawa nadal nie może więc otrzymać dalszego, prawidłowego biegu.
Postanowieniem z 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 850/18 Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ppsa, zawiesił z urzędu postępowanie z uwagi na śmierć uczestnika postępowania M.T.M. (401-402 akt sądowych). Tym samym, zaistniała unormowana w art. 130 § 1 pkt 3 ppsa przesłanka obligująca sąd do umorzenia zawieszonego postępowania, ponieważ pięcioletni okres, o którym stanowi wskazany przepis upłynął z dniem 16 stycznia 2025 r. Podkreślenia wymaga, że norma ta ma charakter obligatoryjny. Kwestia umorzenia postępowania na podstawie art. 130 § 1 pkt 3 ppsa nie podlega swobodnemu uznaniu sądu.
Sąd podjął liczne starania, aby ustalić następców prawnych po obydwu zmarłych uczestnikach postępowania, lecz bez pozytywnego skutku. Ł.M. i K.M. mieli możliwość skutecznego wstąpienia do postępowania, gdyby przedłożyli notarialne akty poświadczenia dziedziczenia albo postanowienia sądu w przedmiocie nabycia spadków - odpowiednio – każde z nich po zmarłym swym ojcu, potwierdzając w ten sposób swoje następstwo prawne (art. 1027 kc). Zaniechali tych czynności, nie wstępując tym samym skutecznie do postępowania w sprawie I OSK 850/18. Brak możliwości prowadzenia postępowania z udziałem następców prawnych zmarłych: M.T.M. i W.M. skutkował koniecznością umorzenia postępowania w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 131 w zw. z art. 130 § 1 pkt 3 w zw. z art. 12 w zw. z art. 193 ppsa, umorzył postępowanie w niniejszej sprawie.