I OSK 848/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-05-16
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo administracyjnepostępowanie administracyjnedostęp do aktprawo do informacjiodszkodowaniezwrot podaniaSKOdekret warszawskiNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uznając, że WSA prawidłowo uchylił postanowienie o zwrocie podania o odszkodowanie, wskazując na konieczność jego merytorycznego rozpoznania lub wydania postanowienia o odmowie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku WSA, który uchylił postanowienie SKO o zwrocie podania M. L. o odszkodowanie. M. L. domagał się odszkodowania za szkodę zdrowotną i utratę możliwości wykupu mieszkania, a także udostępnienia akt sprawy. WSA uznał, że SKO nie rozpoznało wniosku o odszkodowanie i udostępnienie akt w sposób prawidłowy, naruszając przepisy k.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko WSA co do konieczności merytorycznego rozpoznania wniosku lub wydania postanowienia o odmowie udostępnienia akt, a nie zwrotu podania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił postanowienie SKO o zwrocie podania M. L., w którym domagał się on odszkodowania za szkodę zdrowotną i utratę możliwości wykupu mieszkania, a także udostępnienia akt sprawy. WSA uznał, że SKO naruszyło przepisy k.p.a., nie rozpoznając wniosku o odszkodowanie i nie wydając postanowienia w sprawie udostępnienia akt. SKO w skardze kasacyjnej zarzuciło WSA naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że M. L. nie był stroną w postępowaniu dotyczącym nieruchomości i nie miał prawa do żądania odpisów akt, a jego wniosek o odszkodowanie nie spełniał przesłanek z art. 160 § 1 k.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo wskazało na konieczność rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt w formie postanowienia (art. 74 § 2 k.p.a.), a nie zwrotu podania. Sąd podkreślił, że nawet jeśli wnioskodawca nie jest stroną, organ powinien wydać postanowienie w przedmiocie udostępnienia akt. Odnosząc się do wniosku o odszkodowanie, NSA stwierdził, że WSA słusznie uznało za przedwczesne wydanie postanowienia o zwrocie wniosku bez należytego wyjaśnienia i sprecyzowania żądania przez skarżącego, zgodnie z zasadami k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ powinien albo merytorycznie rozpoznać wniosek, albo wydać postanowienie o odmowie udostępnienia akt, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA prawidłowo uchylił postanowienie o zwrocie podania, ponieważ organ powinien rozpoznać wniosek o odszkodowanie lub udostępnienie akt w przewidzianej prawem formie procesowej, a nie dokonać zwrotu podania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 73 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 73 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 74 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 160 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 66 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 2

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4 lit a) tiret pierwsze

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo uchyliło postanowienie o zwrocie podania, ponieważ organ powinien rozpoznać wniosek o odszkodowanie lub udostępnienie akt w przewidzianej prawem formie procesowej, a nie dokonać zwrotu podania. Organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie udostępnienia akt, nawet jeśli nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania.

Odrzucone argumenty

M. L. nie był stroną w postępowaniu dotyczącym nieruchomości i nie miał prawa do żądania odpisów akt. Wniosek o odszkodowanie nie spełniał przesłanek z art. 160 § 1 k.p.a., dlatego mógł zostać zwrócony na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

organ ma obowiązek wydania takiego odpisu lub podjęcia postanowienia o odmowie wydania odpisu. Przepis art. 74 § 2 k.p.a. winien mieć zatem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia wydania odpisu dokumentu z akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. bez należytego wyjaśnienia i sprecyzowania żądania przez skarżącego wydanie postanowienia o zwrocie wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. było przedwczesne.

Skład orzekający

Anna Łuczaj

sprawozdawca

Barbara Adamiak

przewodniczący

Maria Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących dostępu do akt sprawy, zwrotu podań oraz rozpatrywania wniosków o odszkodowanie przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i prawami najemców do akt w postępowaniach dotyczących nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, takich jak dostęp do akt i prawidłowe rozpatrywanie wniosków, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy organ administracji może zignorować Twój wniosek o odszkodowanie? NSA wyjaśnia, jak prawidłowo rozpatrywać sprawy i udostępniać akta.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 848/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /sprawozdawca/
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Maria Wiśniewska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 532/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-05-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Anna Łuczaj (spr.), , Maria Wiśniewska, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 532/04 w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2005 roku, sygn. akt I SA/Wa 532/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu podania, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] i stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
W pisemnych motywach powyższego orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek M. L., utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] o zwrocie podania o odszkodowanie z pouczeniem, że właściwym do załatwienia sprawy jest sąd powszechny.
Organ administracji ustalił, że w dniu 29 grudnia 2003 roku do Kolegium wpłynął wniosek M. L. "o ustanowienie odszkodowania w kwocie 1.000.000 złotych" od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z tego powodu, że "w prowadzonym przez S K O postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z dnia [...] mogło nastąpić rażące naruszenie prawa przez niedopełnienie obowiązków przez organ nadzoru w świetle art. 7, art. 77 § 1 k.p.a." We wniosku tym M. L. wskazał: "występuję z roszczeniem o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę spowodowaną rozstrojem mego zdrowia oraz skutecznym zablokowaniem możliwości wykupu zajmowanego mieszkania od właściciela gruntu".
Rozpoznając powyższe podanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w pierwszej kolejności wskazało na swoją właściwość ustaloną w przepisach art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856), a następnie stwierdziło, że sprawa o odszkodowanie od organu administracji publicznej jest sprawą ze stosunków deliktowych rozpoznawaną przez sąd powszechny. Z tej przyczyny, postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekło o zwrocie podania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na wniosek M. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy uprzednio wydane postanowienie, wyjaśniając dodatkowo w uzasadnieniu, że skarga M. L. z dnia 28 stycznia 2004 roku została potraktowana przez Kolegium jako wniosek o wznowienie z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...]. Sprawa wznowienia postępowania została zakończona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2004 roku, sygn. akt [...].
Ponadto odnosząc się do żądania M. L. - zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - o zbadanie, czy właściciele nieruchomości przy ul. [...] w [...] nr hip. 1565-B spełnili warunki określone w treści promesy gruntowej z dnia 26 czerwca 1949 roku oraz wymagania art. 5 i art. 7 dekretu o gruntach warszawskich Kolegium wyjaśniło, że M. L. nie jest stroną w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń administracyjnych odmawiających byłym właścicielom i ich spadkobiercom prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości, jak również w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości na rzecz J. B., A. J. D. i T. W., co Kolegium stwierdziło w decyzji z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...].
M. L. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi nierozpoznanie żądania zawartego we wniosku z dnia 29 grudnia 2003 roku, a odnoszącego się do udostępnienia mu akt sprawy, tj. dowodów, o które zabiegał zgodnie z treścią swojego wniosku. Zdaniem skarżącego naruszono przez to art. 73 k.p.a. M. L. dodał, iż wniosek o udostępnienie dokumentów złożył w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podnosząc, iż jedynym zarzutem skargi jest zarzut nie udostępnienia skarżącemu istotnych dowodów, a mianowicie odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. [...] z dnia 9 października 1998 roku o oddaniu gruntu przy ul. [...] w użytkowanie wieczyste oraz tejże decyzji. W sprawie odszkodowania, którego domagał się skarżący, zdaniem Kolegium, nie było konieczne prowadzenie postępowania dowodowego, zatem udostępnienie żądanych przez skarżącego dokumentów nie miało znaczenia dla tej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że we wniosku z dnia 29 grudnia 2003 roku M. L. zwrócił się o udostępnienie z akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...] uwierzytelnionych kopii: odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z dnia 9 października 1998 roku, które było podstawą wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] marca 2003 roku oraz decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z dnia 9 października 1998 roku, na którą powołuje się Kolegium w treści decyzji z dnia [...] marca 2003 roku. Ponadto skarżący wniósł o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę spowodowaną rozstrojem zdrowia oraz skutecznym zablokowaniem możliwości wykupu zajmowanego mieszkania od właściciela gruntu, tj. Gminy m. [...], a także o wznowienie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpoznało spraw, których dotyczył wniosek skarżącego, wyjąwszy sprawę o wznowienie postępowania.
Sprawa dostępu do akt postępowania, realizowana jest w myśl zasady względnej jawności akt sprawy administracyjnej uregulowanej w art. 73 i art. 74 k.p.a. Stosownie do art. 74 § 2 k.p.a. odmowa udostępnienia akt następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji obowiązkiem Kolegium było zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie udostępnienia akt w przewidzianej prawem formie procesowej. Brak takiego rozstrzygnięcia jest równoznaczny z naruszeniem powołanego art. 74 § 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył przy tym, że żądania udostępnienia akt sprawy administracyjnej nie można utożsamiać z żądaniem dostępu do informacji publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Wniosek skarżącego z dnia 29 grudnia 2003 roku był w swej treści jednoznaczny i dotyczył udostępnienia uwierzytelnionych kopii oznaczonych konkretnie dokumentów z akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2003 roku sygn. akt [...].
Odnosząc się do zawartego we wniosku żądania "ustanowienia" odszkodowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie było wystarczających podstaw do zastosowania art. 66 § 3 k.p.a. Uzasadnienie wniosku w sprawie odszkodowania nawiązywało do rzeczywistej szkody, a więc kategorii prawnej, którą ustawodawca posłużył się w art. 160 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu obowiązkiem organu, w myśl zasad określonych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., było zwrócenie się do wnioskodawcy o sprecyzowanie żądania w celu określenia przedmiotu sprawy i następnie dopiero dokonanie ustaleń co do właściwości organu. Bez należytego wyjaśnienia tej kwestii wydanie postanowienia o zwrocie wniosku o odszkodowanie, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Sąd uznał na przedwczesne.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2005 roku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżając wyrok w całości.
Na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. – Kolegium, reprezentowane przez radcę prawnego A. G., zarzuciło naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:
– art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. przez przyjęcie, że osoba, która nie jest stroną może żądać uwierzytelnionego odpisu decyzji z takiej sprawy,
– art. 160 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie, w której skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o odszkodowanie w sytuacji, gdy nie występuje podstawa przyznania skarżącemu odszkodowania w związku z wydaniem decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, ma zastosowanie procedura administracyjna rozpoznania żądania odszkodowawczego.
Wskazując na powyższe zarzuty Kolegium, na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i jej oddalenie w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie / art. 185 § 1 p.p.s.a. /.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że M. L. wnosi do Kolegium i innych organów państwowych różnie nazywane środki odwoławcze i pisma w sprawie, w której w pierwszej instancji została wydana przez Prezydenta m.[...] w dniu 8 października 1998 roku decyzja nr [...] ustanawiająca prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,6820 części gruntu o powierzchni 380 m2 działki o nr ewid. 81, położonego w [...] przy ulicy [...] na rzecz spadkobierców dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Kolegium wielokrotnie w orzeczeniach informowało M. L., że nie jest stroną w tej sprawie, gdyż jest najemcą lokalu w budynku znajdującym się na nieruchomości i nie ma tytułu prawnorzeczowego do tej nieruchomości.
Kiedy w dniu 29 grudnia 2003 roku M. L. zwrócił się do Kolegium z kolejnym wnioskiem podjęte zostały następne postępowania administracyjne z zastosowaniem odpowiednich czynności określonych w procedurze administracyjnej.
Ustosunkowując się do tej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdzie mowa jest o konieczności rozpatrzenia wniosku M. L. o udostępnienie uwierzytelnionych kopii odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. [...] nr [...], Kolegium stwierdziło, że decyzja ta została wydana w sprawie, w której M. L. nie jest stroną. Zdaniem Kolegium orzecznictwo w tym zakresie od wielu lat jest jednoznaczne i ostatnio Naczelny Sąd Administracyjny ponownie wyraził pogląd, iż w postępowaniu dotyczącym praw następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) najemcom lokali nie przysługuje prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym (ONSA/2005/42). Natomiast sentencja wskazanej przez Sąd pierwszej instancji decyzji [...] powołuje przepis art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 k.p.a., gdzie akta tej sprawy nie są aktami w sprawie decyzji Prezydenta m.[...] nr [...]. Dlatego też nie ma żadnych przeszkód do wglądu przez M. L. do akt sprawy [...]. Nie może to jednak wykreować dostępu do akt w innej sprawie, jaki przysługuje stronie postępowania w tej innej sprawie. Art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie przewiduje, że żądać wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy może tylko strona.
Przytoczywszy treść art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a) tiret pierwsze ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej Kolegium stwierdziło, że w omawianym przypadku / udostępnienie skarżącemu decyzji Prezydenta m. [...] / nie ma zastosowania art. 73 § 1 i 2 k.p.a., ale przepisy tejże ustawy. Stąd zaskarżony wyrok powołujący się w uzasadnieniu na przepis k.p.a. wydany został z naruszeniem tego przepisu. Sąd pierwszej instancji, zdaniem autora skargi kasacyjnej, nie uwzględnił faktu, że zagadnienie dostępu do informacji publicznej jest już o tyle zrealizowane, że skarżący został poinformowany o przywróceniu praw następcom byłych właścicieli nieruchomości [...].
Wadliwa ocena uprawnień skarżącego spowodowała, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], błędną ocenę obowiązku działania organu administracji w stosunku do zgłoszonego żądania odszkodowawczego. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dacie zgłoszenia żądania przez skarżącego art. 160 § 1 k.p.a. roszczenie o odszkodowanie przysługiwało stronie za rzeczywistą szkodę (za szkodę – od dnia 23 września 2003 roku, tj. od dnia, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał art. 160 § 1 k.p.a. w zakresie ograniczającym odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody za niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji R.P.) na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności decyzji. W Kolegium nie toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jakiejkolwiek decyzji, po wydaniu której możliwe byłoby zgłoszenie przez M. L. roszczenia na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji rozpatrywanie wniosku skarżącego decyzją odszkodowawczą na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. skutkowałoby nieważnością tej decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), ponieważ wydana byłaby przez organ do tego nieuprawniony zaś Kolegium zadysponowałoby bez żadnego upoważnienia środkami finansowymi m. st. [...]. Ponadto wykreowałoby następne postępowanie przed sądem powszechnym (art. 160 § 5 k.p.a.).
W ocenie Kolegium przedmiot sprawy, a więc wniosek o odszkodowanie, został przez skarżącego wyraźnie sprecyzowany i należało ustalić, czy wniosek ten podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym. Pomimo powołania się na "rzeczywistą szkodę" wniosek M. L. o przyznanie odszkodowania nie mógł być rozpatrzony w trybie art. 160 § 1 k.p.a., gdyż nie zachodziła żadna z hipotez określonych w tym przepisie. Z uwagi na to, że roszczenie o odszkodowanie w innych sytuacjach niż określone w art. 160 § 1 k.p.a. może dotyczyć deliktu strona mogła kierować roszczenie do sądu powszechnego przeciwko jednostce samorządu terytorialnego. Dlatego wniosek został zwrócony – zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. L. stwierdził, że nie otrzymał dokumentów urzędowych będących podstawą orzekania przez organy administracji publicznej i sądy administracyjne, tj. decyzji: Prezydenta m. [...] nr [...] z dnia 9 października 1998 roku i z dnia 8 października 1998 roku. Zdaniem M. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] "rażąco naruszyło tryb rozpatrywania wniosków w przedmiotowej sprawie w świetle zapisów Działu VIII k.p.a., a w szczególności art. 226 i innych przepisów prawa". Kolegium naruszyło zatem zasadę praworządności, zasadę prawdy obiektywnej, zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji i fundamentalną zasadę udzielania informacji wyrażone w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a.
Z treści wniosku M. L. z dnia 29 grudnia 2003 roku jednoznacznie wynika, że przedmiotem tego wniosku było m. in. żądanie wydania z akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...] "uwierzytelnionych kopii" odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. st. [...] z dnia 9 października 1998 roku nr [...] oraz decyzji Prezydenta m. st. [...] z dnia 9 października 1998 roku nr [...].
Powołaną wyżej decyzją z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, iż A. i M. L. – najemcom lokalu mieszkalnego w budynku położonym na działce nr ewid. 81 przy ul. [...] w [...] – nie przysługuje jakiekolwiek prawo do przedmiotowego gruntu i z tego względu nie mogli być stroną w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Prezydenta m. [...] decyzji z dnia 9 października 1998 roku nr [...].
Jak stanowi art. 73 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej w każdym stadium postępowania obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony - § 2.
Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie – art. 74 § 2 k.p.a.
Wprawdzie z treści art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie wynika, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a to oznacza, że organ rozpatrujący wniosek winien w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca legitymuje się przymiotem strony, lecz nie zwalnia to organu od załatwienia sprawy / wniosku / w formie przewidzianej przepisami k.p.a. Załatwiając żądanie wydania z akt sprawy odpisu dokumentów organ administracji ma obowiązek wydania takiego odpisu lub podjęcia postanowienia o odmowie wydania odpisu.
Przepis art. 74 § 2 k.p.a. winien mieć zatem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia wydania odpisu dokumentu z akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania.
( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 czerwca 1999 roku, IV SA 1374/98, LEX nr 47904, z dnia 11 maja 1999 roku, IV SA 1023/98, LEX nr 47267, z dnia 5 września 2001 roku, II SAB/Gd 127/00, Palestra 2002/9 -10/202 )
W tej sytuacji zasadne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż ewentualna odmowa udostępnienia akt w zakresie wnioskowanym przez M. L. winna - stosownie do art. 74 § 2 k.p.a. - nastąpić w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Z powyższych względów nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 73 § 1 i 2 k.p.a., lecz przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).
Powołany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a) tiret pierwsze wskazanej wyżej ustawy stanowi, iż udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.
Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu i od osoby wykonującej to prawo nie wolno – jak stanowi ust. 2 tegoż przepisu - żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
W niniejszej sprawie M. L. zażądał wydania "uwierzytelnionych kopii" odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. .[...] z dnia 9 października 1998 roku nr [...] oraz tejże decyzji Prezydenta m. [...] z akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...], a więc z akt sprawy zakończonej decyzją, której adresatem jest M. L..
W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że wnioskodawca powołał się na przynależność do kręgu podmiotów uprawnionych w rozumieniu art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej - "każdy". M. L. wyraźnie domagał się uznania, iż posiada status strony w postępowaniu administracyjnym.
Z tych względów nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a.
Zaskarżonemu wyrokowi nie można też przypisać zarzutu naruszenia art. 160 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że w sprawie zgłoszonego przez M. L. żądania przyznania odszkodowania ma zastosowanie procedura administracyjna.
Wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przesądził w żaden sposób o przyszłym rozstrzygnięciu Kolegium w przedmiocie wniosku M. L. o odszkodowanie. Tym samym nie można skutecznie dowodzić, że zaskarżony wyrok doprowadzić może do wydania decyzji obarczonej wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), zadysponowania bez upoważnienia środkami finansowymi m. [...] i wykreowania postępowania przed sądem powszechnym (art. 160 § 5 k.p.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że bez należytego wyjaśnienia i sprecyzowania żądania przez skarżącego wydanie postanowienia o zwrocie wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. było przedwczesne. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na użyte w uzasadnieniu wniosku pojęcie rzeczywistej szkody, a więc kategorii prawnej, którą ustawodawca posłużył się w art. 160 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], tak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia z dnia [...], jednym zdaniem stwierdziło, że sprawa o odszkodowanie od organu administracji publicznej jest sprawą ze stosunków deliktowych rozpoznawaną przez sąd powszechny. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji o konieczności zachowania zasad ustanowionych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. przed podjęciem rozstrzygnięcia przez organ.
W skardze kasacyjnej Kolegium podniosło, że pomimo powołania się na "rzeczywistą szkodę" wniosek M. L. o przyznanie odszkodowania nie mógł być rozpatrzony w trybie art. 160 § 1 k.p.a., gdyż nie zachodziła żadna z hipotez określonych w tym przepisie. W tym miejscu przypomnieć należy, iż spełnienie przesłanek z art. 160 § 1 k.p.a. nie podlega ocenie organu na etapie podejmowania postanowienia w trybie art. 66 § 3 k.p.a. lecz stanowi element merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Zaznaczyć należy, iż art. 160 k.p.a. uchylony został przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.04.162.1692) z dniem 1 września 2004 r., przy czym z mocy art. 5 tejże ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy /.../ art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI