I OSK 848/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uznając, że WSA prawidłowo uchylił postanowienie o zwrocie podania o odszkodowanie, wskazując na konieczność jego merytorycznego rozpoznania lub wydania postanowienia o odmowie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku WSA, który uchylił postanowienie SKO o zwrocie podania M. L. o odszkodowanie. M. L. domagał się odszkodowania za szkodę zdrowotną i utratę możliwości wykupu mieszkania, a także udostępnienia akt sprawy. WSA uznał, że SKO nie rozpoznało wniosku o odszkodowanie i udostępnienie akt w sposób prawidłowy, naruszając przepisy k.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko WSA co do konieczności merytorycznego rozpoznania wniosku lub wydania postanowienia o odmowie udostępnienia akt, a nie zwrotu podania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił postanowienie SKO o zwrocie podania M. L., w którym domagał się on odszkodowania za szkodę zdrowotną i utratę możliwości wykupu mieszkania, a także udostępnienia akt sprawy. WSA uznał, że SKO naruszyło przepisy k.p.a., nie rozpoznając wniosku o odszkodowanie i nie wydając postanowienia w sprawie udostępnienia akt. SKO w skardze kasacyjnej zarzuciło WSA naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że M. L. nie był stroną w postępowaniu dotyczącym nieruchomości i nie miał prawa do żądania odpisów akt, a jego wniosek o odszkodowanie nie spełniał przesłanek z art. 160 § 1 k.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo wskazało na konieczność rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt w formie postanowienia (art. 74 § 2 k.p.a.), a nie zwrotu podania. Sąd podkreślił, że nawet jeśli wnioskodawca nie jest stroną, organ powinien wydać postanowienie w przedmiocie udostępnienia akt. Odnosząc się do wniosku o odszkodowanie, NSA stwierdził, że WSA słusznie uznało za przedwczesne wydanie postanowienia o zwrocie wniosku bez należytego wyjaśnienia i sprecyzowania żądania przez skarżącego, zgodnie z zasadami k.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ powinien albo merytorycznie rozpoznać wniosek, albo wydać postanowienie o odmowie udostępnienia akt, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA prawidłowo uchylił postanowienie o zwrocie podania, ponieważ organ powinien rozpoznać wniosek o odszkodowanie lub udostępnienie akt w przewidzianej prawem formie procesowej, a nie dokonać zwrotu podania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 73 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 73 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 74 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 160 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 66 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 2
u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4 lit a) tiret pierwsze
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 2 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 2 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo uchyliło postanowienie o zwrocie podania, ponieważ organ powinien rozpoznać wniosek o odszkodowanie lub udostępnienie akt w przewidzianej prawem formie procesowej, a nie dokonać zwrotu podania. Organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie udostępnienia akt, nawet jeśli nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania.
Odrzucone argumenty
M. L. nie był stroną w postępowaniu dotyczącym nieruchomości i nie miał prawa do żądania odpisów akt. Wniosek o odszkodowanie nie spełniał przesłanek z art. 160 § 1 k.p.a., dlatego mógł zostać zwrócony na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
organ ma obowiązek wydania takiego odpisu lub podjęcia postanowienia o odmowie wydania odpisu. Przepis art. 74 § 2 k.p.a. winien mieć zatem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia wydania odpisu dokumentu z akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. bez należytego wyjaśnienia i sprecyzowania żądania przez skarżącego wydanie postanowienia o zwrocie wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. było przedwczesne.
Skład orzekający
Anna Łuczaj
sprawozdawca
Barbara Adamiak
przewodniczący
Maria Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących dostępu do akt sprawy, zwrotu podań oraz rozpatrywania wniosków o odszkodowanie przez organy administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i prawami najemców do akt w postępowaniach dotyczących nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, takich jak dostęp do akt i prawidłowe rozpatrywanie wniosków, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy organ administracji może zignorować Twój wniosek o odszkodowanie? NSA wyjaśnia, jak prawidłowo rozpatrywać sprawy i udostępniać akta.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 848/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-05-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-07-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łuczaj /sprawozdawca/ Barbara Adamiak /przewodniczący/ Maria Wiśniewska Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wa 532/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-05-25 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Anna Łuczaj (spr.), , Maria Wiśniewska, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 532/04 w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2005 roku, sygn. akt I SA/Wa 532/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu podania, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] i stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. W pisemnych motywach powyższego orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek M. L., utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] o zwrocie podania o odszkodowanie z pouczeniem, że właściwym do załatwienia sprawy jest sąd powszechny. Organ administracji ustalił, że w dniu 29 grudnia 2003 roku do Kolegium wpłynął wniosek M. L. "o ustanowienie odszkodowania w kwocie 1.000.000 złotych" od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z tego powodu, że "w prowadzonym przez S K O postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z dnia [...] mogło nastąpić rażące naruszenie prawa przez niedopełnienie obowiązków przez organ nadzoru w świetle art. 7, art. 77 § 1 k.p.a." We wniosku tym M. L. wskazał: "występuję z roszczeniem o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę spowodowaną rozstrojem mego zdrowia oraz skutecznym zablokowaniem możliwości wykupu zajmowanego mieszkania od właściciela gruntu". Rozpoznając powyższe podanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w pierwszej kolejności wskazało na swoją właściwość ustaloną w przepisach art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856), a następnie stwierdziło, że sprawa o odszkodowanie od organu administracji publicznej jest sprawą ze stosunków deliktowych rozpoznawaną przez sąd powszechny. Z tej przyczyny, postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekło o zwrocie podania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na wniosek M. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy uprzednio wydane postanowienie, wyjaśniając dodatkowo w uzasadnieniu, że skarga M. L. z dnia 28 stycznia 2004 roku została potraktowana przez Kolegium jako wniosek o wznowienie z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...]. Sprawa wznowienia postępowania została zakończona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2004 roku, sygn. akt [...]. Ponadto odnosząc się do żądania M. L. - zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - o zbadanie, czy właściciele nieruchomości przy ul. [...] w [...] nr hip. 1565-B spełnili warunki określone w treści promesy gruntowej z dnia 26 czerwca 1949 roku oraz wymagania art. 5 i art. 7 dekretu o gruntach warszawskich Kolegium wyjaśniło, że M. L. nie jest stroną w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń administracyjnych odmawiających byłym właścicielom i ich spadkobiercom prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości, jak również w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości na rzecz J. B., A. J. D. i T. W., co Kolegium stwierdziło w decyzji z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...]. M. L. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi nierozpoznanie żądania zawartego we wniosku z dnia 29 grudnia 2003 roku, a odnoszącego się do udostępnienia mu akt sprawy, tj. dowodów, o które zabiegał zgodnie z treścią swojego wniosku. Zdaniem skarżącego naruszono przez to art. 73 k.p.a. M. L. dodał, iż wniosek o udostępnienie dokumentów złożył w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podnosząc, iż jedynym zarzutem skargi jest zarzut nie udostępnienia skarżącemu istotnych dowodów, a mianowicie odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. [...] z dnia 9 października 1998 roku o oddaniu gruntu przy ul. [...] w użytkowanie wieczyste oraz tejże decyzji. W sprawie odszkodowania, którego domagał się skarżący, zdaniem Kolegium, nie było konieczne prowadzenie postępowania dowodowego, zatem udostępnienie żądanych przez skarżącego dokumentów nie miało znaczenia dla tej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że we wniosku z dnia 29 grudnia 2003 roku M. L. zwrócił się o udostępnienie z akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...] uwierzytelnionych kopii: odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z dnia 9 października 1998 roku, które było podstawą wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] marca 2003 roku oraz decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z dnia 9 października 1998 roku, na którą powołuje się Kolegium w treści decyzji z dnia [...] marca 2003 roku. Ponadto skarżący wniósł o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę spowodowaną rozstrojem zdrowia oraz skutecznym zablokowaniem możliwości wykupu zajmowanego mieszkania od właściciela gruntu, tj. Gminy m. [...], a także o wznowienie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpoznało spraw, których dotyczył wniosek skarżącego, wyjąwszy sprawę o wznowienie postępowania. Sprawa dostępu do akt postępowania, realizowana jest w myśl zasady względnej jawności akt sprawy administracyjnej uregulowanej w art. 73 i art. 74 k.p.a. Stosownie do art. 74 § 2 k.p.a. odmowa udostępnienia akt następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji obowiązkiem Kolegium było zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie udostępnienia akt w przewidzianej prawem formie procesowej. Brak takiego rozstrzygnięcia jest równoznaczny z naruszeniem powołanego art. 74 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył przy tym, że żądania udostępnienia akt sprawy administracyjnej nie można utożsamiać z żądaniem dostępu do informacji publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Wniosek skarżącego z dnia 29 grudnia 2003 roku był w swej treści jednoznaczny i dotyczył udostępnienia uwierzytelnionych kopii oznaczonych konkretnie dokumentów z akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2003 roku sygn. akt [...]. Odnosząc się do zawartego we wniosku żądania "ustanowienia" odszkodowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie było wystarczających podstaw do zastosowania art. 66 § 3 k.p.a. Uzasadnienie wniosku w sprawie odszkodowania nawiązywało do rzeczywistej szkody, a więc kategorii prawnej, którą ustawodawca posłużył się w art. 160 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu obowiązkiem organu, w myśl zasad określonych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., było zwrócenie się do wnioskodawcy o sprecyzowanie żądania w celu określenia przedmiotu sprawy i następnie dopiero dokonanie ustaleń co do właściwości organu. Bez należytego wyjaśnienia tej kwestii wydanie postanowienia o zwrocie wniosku o odszkodowanie, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Sąd uznał na przedwczesne. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2005 roku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. – Kolegium, reprezentowane przez radcę prawnego A. G., zarzuciło naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie: – art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. przez przyjęcie, że osoba, która nie jest stroną może żądać uwierzytelnionego odpisu decyzji z takiej sprawy, – art. 160 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie, w której skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o odszkodowanie w sytuacji, gdy nie występuje podstawa przyznania skarżącemu odszkodowania w związku z wydaniem decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, ma zastosowanie procedura administracyjna rozpoznania żądania odszkodowawczego. Wskazując na powyższe zarzuty Kolegium, na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i jej oddalenie w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie / art. 185 § 1 p.p.s.a. /. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że M. L. wnosi do Kolegium i innych organów państwowych różnie nazywane środki odwoławcze i pisma w sprawie, w której w pierwszej instancji została wydana przez Prezydenta m.[...] w dniu 8 października 1998 roku decyzja nr [...] ustanawiająca prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,6820 części gruntu o powierzchni 380 m2 działki o nr ewid. 81, położonego w [...] przy ulicy [...] na rzecz spadkobierców dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Kolegium wielokrotnie w orzeczeniach informowało M. L., że nie jest stroną w tej sprawie, gdyż jest najemcą lokalu w budynku znajdującym się na nieruchomości i nie ma tytułu prawnorzeczowego do tej nieruchomości. Kiedy w dniu 29 grudnia 2003 roku M. L. zwrócił się do Kolegium z kolejnym wnioskiem podjęte zostały następne postępowania administracyjne z zastosowaniem odpowiednich czynności określonych w procedurze administracyjnej. Ustosunkowując się do tej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdzie mowa jest o konieczności rozpatrzenia wniosku M. L. o udostępnienie uwierzytelnionych kopii odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. [...] nr [...], Kolegium stwierdziło, że decyzja ta została wydana w sprawie, w której M. L. nie jest stroną. Zdaniem Kolegium orzecznictwo w tym zakresie od wielu lat jest jednoznaczne i ostatnio Naczelny Sąd Administracyjny ponownie wyraził pogląd, iż w postępowaniu dotyczącym praw następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) najemcom lokali nie przysługuje prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym (ONSA/2005/42). Natomiast sentencja wskazanej przez Sąd pierwszej instancji decyzji [...] powołuje przepis art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 k.p.a., gdzie akta tej sprawy nie są aktami w sprawie decyzji Prezydenta m.[...] nr [...]. Dlatego też nie ma żadnych przeszkód do wglądu przez M. L. do akt sprawy [...]. Nie może to jednak wykreować dostępu do akt w innej sprawie, jaki przysługuje stronie postępowania w tej innej sprawie. Art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie przewiduje, że żądać wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy może tylko strona. Przytoczywszy treść art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a) tiret pierwsze ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej Kolegium stwierdziło, że w omawianym przypadku / udostępnienie skarżącemu decyzji Prezydenta m. [...] / nie ma zastosowania art. 73 § 1 i 2 k.p.a., ale przepisy tejże ustawy. Stąd zaskarżony wyrok powołujący się w uzasadnieniu na przepis k.p.a. wydany został z naruszeniem tego przepisu. Sąd pierwszej instancji, zdaniem autora skargi kasacyjnej, nie uwzględnił faktu, że zagadnienie dostępu do informacji publicznej jest już o tyle zrealizowane, że skarżący został poinformowany o przywróceniu praw następcom byłych właścicieli nieruchomości [...]. Wadliwa ocena uprawnień skarżącego spowodowała, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], błędną ocenę obowiązku działania organu administracji w stosunku do zgłoszonego żądania odszkodowawczego. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dacie zgłoszenia żądania przez skarżącego art. 160 § 1 k.p.a. roszczenie o odszkodowanie przysługiwało stronie za rzeczywistą szkodę (za szkodę – od dnia 23 września 2003 roku, tj. od dnia, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał art. 160 § 1 k.p.a. w zakresie ograniczającym odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody za niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji R.P.) na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności decyzji. W Kolegium nie toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jakiejkolwiek decyzji, po wydaniu której możliwe byłoby zgłoszenie przez M. L. roszczenia na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji rozpatrywanie wniosku skarżącego decyzją odszkodowawczą na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. skutkowałoby nieważnością tej decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), ponieważ wydana byłaby przez organ do tego nieuprawniony zaś Kolegium zadysponowałoby bez żadnego upoważnienia środkami finansowymi m. st. [...]. Ponadto wykreowałoby następne postępowanie przed sądem powszechnym (art. 160 § 5 k.p.a.). W ocenie Kolegium przedmiot sprawy, a więc wniosek o odszkodowanie, został przez skarżącego wyraźnie sprecyzowany i należało ustalić, czy wniosek ten podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym. Pomimo powołania się na "rzeczywistą szkodę" wniosek M. L. o przyznanie odszkodowania nie mógł być rozpatrzony w trybie art. 160 § 1 k.p.a., gdyż nie zachodziła żadna z hipotez określonych w tym przepisie. Z uwagi na to, że roszczenie o odszkodowanie w innych sytuacjach niż określone w art. 160 § 1 k.p.a. może dotyczyć deliktu strona mogła kierować roszczenie do sądu powszechnego przeciwko jednostce samorządu terytorialnego. Dlatego wniosek został zwrócony – zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. L. stwierdził, że nie otrzymał dokumentów urzędowych będących podstawą orzekania przez organy administracji publicznej i sądy administracyjne, tj. decyzji: Prezydenta m. [...] nr [...] z dnia 9 października 1998 roku i z dnia 8 października 1998 roku. Zdaniem M. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] "rażąco naruszyło tryb rozpatrywania wniosków w przedmiotowej sprawie w świetle zapisów Działu VIII k.p.a., a w szczególności art. 226 i innych przepisów prawa". Kolegium naruszyło zatem zasadę praworządności, zasadę prawdy obiektywnej, zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji i fundamentalną zasadę udzielania informacji wyrażone w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. Z treści wniosku M. L. z dnia 29 grudnia 2003 roku jednoznacznie wynika, że przedmiotem tego wniosku było m. in. żądanie wydania z akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...] "uwierzytelnionych kopii" odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. st. [...] z dnia 9 października 1998 roku nr [...] oraz decyzji Prezydenta m. st. [...] z dnia 9 października 1998 roku nr [...]. Powołaną wyżej decyzją z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, iż A. i M. L. – najemcom lokalu mieszkalnego w budynku położonym na działce nr ewid. 81 przy ul. [...] w [...] – nie przysługuje jakiekolwiek prawo do przedmiotowego gruntu i z tego względu nie mogli być stroną w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Prezydenta m. [...] decyzji z dnia 9 października 1998 roku nr [...]. Jak stanowi art. 73 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej w każdym stadium postępowania obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony - § 2. Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie – art. 74 § 2 k.p.a. Wprawdzie z treści art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie wynika, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a to oznacza, że organ rozpatrujący wniosek winien w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca legitymuje się przymiotem strony, lecz nie zwalnia to organu od załatwienia sprawy / wniosku / w formie przewidzianej przepisami k.p.a. Załatwiając żądanie wydania z akt sprawy odpisu dokumentów organ administracji ma obowiązek wydania takiego odpisu lub podjęcia postanowienia o odmowie wydania odpisu. Przepis art. 74 § 2 k.p.a. winien mieć zatem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia wydania odpisu dokumentu z akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 czerwca 1999 roku, IV SA 1374/98, LEX nr 47904, z dnia 11 maja 1999 roku, IV SA 1023/98, LEX nr 47267, z dnia 5 września 2001 roku, II SAB/Gd 127/00, Palestra 2002/9 -10/202 ) W tej sytuacji zasadne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż ewentualna odmowa udostępnienia akt w zakresie wnioskowanym przez M. L. winna - stosownie do art. 74 § 2 k.p.a. - nastąpić w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z powyższych względów nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 73 § 1 i 2 k.p.a., lecz przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Powołany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a) tiret pierwsze wskazanej wyżej ustawy stanowi, iż udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu i od osoby wykonującej to prawo nie wolno – jak stanowi ust. 2 tegoż przepisu - żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W niniejszej sprawie M. L. zażądał wydania "uwierzytelnionych kopii" odwołania A. i M. L. od decyzji Prezydenta m. .[...] z dnia 9 października 1998 roku nr [...] oraz tejże decyzji Prezydenta m. [...] z akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 roku, sygn. akt [...], a więc z akt sprawy zakończonej decyzją, której adresatem jest M. L.. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że wnioskodawca powołał się na przynależność do kręgu podmiotów uprawnionych w rozumieniu art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej - "każdy". M. L. wyraźnie domagał się uznania, iż posiada status strony w postępowaniu administracyjnym. Z tych względów nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. Zaskarżonemu wyrokowi nie można też przypisać zarzutu naruszenia art. 160 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że w sprawie zgłoszonego przez M. L. żądania przyznania odszkodowania ma zastosowanie procedura administracyjna. Wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przesądził w żaden sposób o przyszłym rozstrzygnięciu Kolegium w przedmiocie wniosku M. L. o odszkodowanie. Tym samym nie można skutecznie dowodzić, że zaskarżony wyrok doprowadzić może do wydania decyzji obarczonej wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), zadysponowania bez upoważnienia środkami finansowymi m. [...] i wykreowania postępowania przed sądem powszechnym (art. 160 § 5 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że bez należytego wyjaśnienia i sprecyzowania żądania przez skarżącego wydanie postanowienia o zwrocie wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. było przedwczesne. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na użyte w uzasadnieniu wniosku pojęcie rzeczywistej szkody, a więc kategorii prawnej, którą ustawodawca posłużył się w art. 160 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], tak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia z dnia [...], jednym zdaniem stwierdziło, że sprawa o odszkodowanie od organu administracji publicznej jest sprawą ze stosunków deliktowych rozpoznawaną przez sąd powszechny. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji o konieczności zachowania zasad ustanowionych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. przed podjęciem rozstrzygnięcia przez organ. W skardze kasacyjnej Kolegium podniosło, że pomimo powołania się na "rzeczywistą szkodę" wniosek M. L. o przyznanie odszkodowania nie mógł być rozpatrzony w trybie art. 160 § 1 k.p.a., gdyż nie zachodziła żadna z hipotez określonych w tym przepisie. W tym miejscu przypomnieć należy, iż spełnienie przesłanek z art. 160 § 1 k.p.a. nie podlega ocenie organu na etapie podejmowania postanowienia w trybie art. 66 § 3 k.p.a. lecz stanowi element merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zaznaczyć należy, iż art. 160 k.p.a. uchylony został przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.04.162.1692) z dniem 1 września 2004 r., przy czym z mocy art. 5 tejże ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy /.../ art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI