I OSK 837/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-28
NSAnieruchomościŚredniansa
nieruchomościrekompensatagranice RPpostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjneTrybunał Konstytucyjnyzawieszenie postępowaniapodjęcie postępowania

NSA podjął zawieszone postępowanie w sprawie skargi kasacyjnej dotyczącej prawa do rekompensaty za nieruchomości, po umorzeniu postępowania przed TK.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) postanowił podjąć zawieszone postępowanie w sprawie skargi kasacyjnej M.N. dotyczącej prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP. Postępowanie zostało zawieszone z uwagi na oczekiwanie na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego (TK) w sprawie zgodności przepisów ustawy o rekompensacie z Konstytucją. Po umorzeniu postępowania przez TK, NSA uznał, że przyczyna zawieszenia ustała i wznowił postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w postanowieniu z dnia 28 października 2025 r. zdecydował o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie skargi kasacyjnej M.N. od wyroku WSA w Warszawie. Postępowanie to zostało wcześniej zawieszone na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), ponieważ istniało zagadnienie prawne dotyczące zgodności z Konstytucją RP przepisu stanowiącego podstawę prawną wyrokowania, które było przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny (TK). Chodziło o zgodność przepisów ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przepisami Konstytucji, w szczególności dotyczącymi prawa własności i równości wobec prawa. Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r. TK umorzył postępowanie w tej sprawie. Wobec ustania przyczyny zawieszenia, NSA, działając z urzędu na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w sprawie zbadania zgodności wskazanych przepisów z Konstytucją.

Uzasadnienie

TK umorzył postępowanie, co oznacza, że nie wydał rozstrzygnięcia co do zgodności przepisów z Konstytucją, co z kolei pozwoliło NSA na podjęcie zawieszonego postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 128 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zawieszenia postępowania.

u.r.p.n. art. 1

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis, którego zgodność z Konstytucją była badana.

u.r.p.n. art. 2

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis, którego zgodność z Konstytucją była badana.

u.r.p.n. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis, którego zgodność z Konstytucją była badana.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym jako ustanie przyczyny zawieszenia postępowania przed NSA.

Godne uwagi sformułowania

ziściła się przesłanka do podjęcia postępowania z uwagi na ustanie przyczyny zawieszenia.

Skład orzekający

Piotr Niczyporuk

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty zawieszania i podejmowania postępowań w sądach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście oczekiwania na rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem do rekompensaty za nieruchomości, ale zasady proceduralne są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca z perspektywy prawników procesowych, ponieważ dotyczy procedury zawieszania i podejmowania postępowań, a także relacji między NSA a TK.

NSA wznawia postępowanie po decyzji TK: co to oznacza dla spraw zawieszonych?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 837/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2486/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-21
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Podjęto zawieszone postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 128 § 1 pkt 4 i art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2486/21 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 2021 r. nr DAP-WOSR-7280-190/2020/AM w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: podjąć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 837/23 Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zawiesił postępowanie ze skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2486/21 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 sierpnia 2021 r. nr DAP-WOSR-7280-190/2020/AM w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że w rozpoznawanej sprawie celowe jest zawieszenie postępowania kasacyjnego ze względu na zagadnienie prawne tyczące się zgodności z Konstytucją RP przepisu stanowiącego podstawę prawną wyrokowania, którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przyjęta przez Trybunał Konstytucyjny do rozpoznania skarga konstytucyjna rozstrzygnie wątpliwości co do zgodności art. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm.) w zakresie, w jakim poszerza katalog przesłanek otrzymania prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej o przesłankę "przemieszczenia" lub "zamieszkania" właściciela nieruchomości położonej na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego następcy prawnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obecnych granicach" z: art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, art. 7 w zw. z art. 87 ust. 1, w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt SK 64/21 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w sprawie zbadania zgodności: 1) art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.) "w zakresie, w jakim postanowienie wydane w trybie art. 7 ust. 1 ustawy (...) nie jest dla organu wiążące i, w konsekwencji, dopuszczalne jest uchylenie postanowienia potwierdzającego nabycie prawa do rekompensaty przez Skarżących przez organ i wydanie decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty, pomimo spełnienia przez wnioskodawców wymogów, o których mowa w art. 2, 3 i 5 ust. 1 i 2 ustawy", z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, 2) art. 1 w związku z art. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 "w zakresie, w jakim poszerza katalog przesłanek otrzymania prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej o przesłankę «przemieszczenia» lub «zamieszkania» właściciela nieruchomości położonej na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego następcy prawnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obecnych granicach", z art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2, art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2, art. 7 w związku z art. 87 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl przepisu art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania - od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie.
Wobec umorzenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie SK 64/21, której rozstrzygnięcie mogło stanowić prejudykat w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ziściła się przesłanka do podjęcia postępowania z uwagi na ustanie przyczyny zawieszenia.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na postawie art. 128 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI