I OSK 836/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że uchwała rady miasta w sprawie nagród dla nauczycieli wymagała zaopiniowania przez związki zawodowe.
Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Miasta Częstochowy dotyczącą kryteriów i trybu przyznawania nagród dla nauczycieli, argumentując, że nie została ona zaopiniowana przez związki zawodowe. WSA oddalił skargę, uznając, że uchwała nie dotyczy spraw objętych zadaniami związków zawodowych. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że uchwała ta, jako dotycząca elementów wynagrodzenia nauczycieli, podlegała opiniowaniu przez związki zawodowe zgodnie z ustawą o związkach zawodowych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę Wojewody na uchwałę Rady Miasta Częstochowy w sprawie nagród dla nauczycieli. Wojewoda zarzucał uchwale naruszenie ustawy o związkach zawodowych, ponieważ nie została ona zaopiniowana przez związki zawodowe. WSA uznał, że uchwała nie ma charakteru normatywnego i nie dotyczy spraw objętych zadaniami związków zawodowych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że uchwała ta, regulująca kryteria i tryb przyznawania nagród dla nauczycieli, stanowi element ich wynagrodzenia i tym samym bezpośrednio dotyczy ich interesów materialnych. W związku z tym, zgodnie z art. 19 ustawy o związkach zawodowych, projekt uchwały powinien zostać zaopiniowany przez związki zawodowe. NSA podkreślił, że obowiązek ten wynika z ustawy o związkach zawodowych i nie jest wyłączony przez brak takiego wymogu w Karcie Nauczyciela. Sąd uznał, że błędna wykładnia przepisów przez WSA miała wpływ na wynik sprawy i przekazał ją do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała taka podlega obowiązkowi zaopiniowania przez związki zawodowe, ponieważ dotyczy bezpośrednio interesów materialnych nauczycieli jako elementów ich wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Uchwała regulująca kryteria i tryb przyznawania nagród dla nauczycieli stanowi element ich wynagrodzenia, co bezpośrednio dotyczy ich interesów materialnych. Obrona tych interesów jest podstawowym zadaniem związków zawodowych, dlatego projekt takiej uchwały powinien być przez nie opiniowany zgodnie z art. 19 ustawy o związkach zawodowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 93 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
k.n. art. 49 § 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
u.z.z. art. 19 § 1
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
u.z.z. art. 19 § 2
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
Pomocnicze
u.s.g. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 42
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
k.n. art. 91d § 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
k.n. art. 30 § 6
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
k.n. art. 30 § 6a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
u.z.z. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
u.z.z. art. 4
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
u.z.z. art. 6
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
u.z.z. art. 7
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
u.z.z. art. 26
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 92
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 93
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p. art. 772 § 1-6
Kodeks pracy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała Rady Miasta Częstochowy w sprawie nagród dla nauczycieli nie została zaopiniowana przez związki zawodowe, co stanowi naruszenie art. 19 ustawy o związkach zawodowych. Uchwała ta, regulując kryteria i tryb przyznawania nagród, dotyczy bezpośrednio interesów materialnych nauczycieli jako elementów wynagrodzenia.
Odrzucone argumenty
Uchwała nie podlega opiniowaniu przez związki zawodowe, ponieważ nie ma charakteru normatywnego i nie dotyczy spraw objętych zadaniami związków zawodowych (stanowisko WSA). Brak obowiązku uzgodnienia ze związkami zawodowymi w Karcie Nauczyciela wyłącza stosowanie art. 19 ustawy o związkach zawodowych (stanowisko WSA).
Godne uwagi sformułowania
uchwała ta jako akt prawa miejscowego nie została zaopiniowana przez odpowiednie władze statutowe związków zawodowych nagroda za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze jest elementem wynagrodzenia nauczyciela Obrona zaś praw oraz interesów materialnych pracowników należy do podstawowych zadań związków zawodowych. Przepis art. 19 o związkach zawodowych ma charakter samoistny oraz generalny i odnosi się do wszystkich aktów prawnych w zakresie, w jakim regulują kwestie objęte zadaniami związków zawodowych.
Skład orzekający
Anna Lech
przewodniczący
Izabella Kulig -Maciszewska
sprawozdawca
Leszek Włoskiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązku opiniowania przez związki zawodowe uchwał samorządowych dotyczących wynagrodzeń i nagród dla pracowników, w tym nauczycieli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy dotyczącej nagród dla nauczycieli, ale zasady interpretacji art. 19 u.z.z. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia relacji między samorządem a związkami zawodowymi w kontekście praw pracowniczych nauczycieli, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy nagrody dla nauczycieli wymagają zgody związków zawodowych? NSA rozstrzyga spór.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 836/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-09-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-05-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Lech /przewodniczący/ Izabella Kulig -Maciszewska /sprawozdawca/ Leszek Włoskiewicz Symbol z opisem 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Oświata Samorząd terytorialny Sygn. powiązane IV SA/Gl 145/06 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2006-12-18 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 185 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech, Sędziowie NSA Izabella Kulig - Maciszewska - spr., Leszek Włoskiewicz, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 5 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 145/06 w sprawie ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Częstochowa z dnia 28 lutego 2005 r. nr 582/XLI/2005 w przedmiocie nauczycieli 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuję sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądza od Rady Miasta Częstochowy na rzecz Wojewody Śląskiego kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 145/06, oddalił skargę Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Częstochowa z dnia 28 lutego 2005 r. Nr 582/XLI/2005, w przedmiocie przyznania nagród dla nauczycieli. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Zaskarżoną uchwałą, wydaną w sprawie trybu i kryteriów przyznawania nagród organu prowadzącego pod nazwą "Nagroda Prezydenta Miasta Częstochowy" i dyrektorów szkół, przedszkoli oraz innych oświatowych jednostek organizacyjnych Miasta Częstochowy dla nauczycieli za ich osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze, Rada Miasta Częstochowy - na podstawie art. 49 ust. 2, art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) - określiła wysokość funduszu tych nagród oraz kryteria ich przyznania. W treści § 11 i § 12 tej uchwały stwierdzono, że wnioski o nagrodę opiniuje komisja, powołana przez Prezydenta Miasta Częstochowy w drodze zarządzenia, a jej skład stanowią między innymi - przedstawiciel NSZZ "Solidarność", Związku Nauczycielstwa Polskiego i FRiKZ NSZZ "Solidarność 80" Zarząd Regionu, którzy mają prawo do zapoznania się na bieżąco z treścią zgłoszonych wniosków i dodatkowych opinii wpływających kandydatur. Przedmiotowa uchwała została doręczona Wojewodzie Śląskiemu w dniu 7 marca 2005 r. Wojewoda Śląski w dniu 23 grudnia 2005 r., działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z 7 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, złożył skargę na przedmiotową uchwałę, zarzucając jej niezgodność z art. 19 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) oraz wniósł o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu skargi podniósł, że ta uchwała jako akt prawa miejscowego nie została zaopiniowana przez odpowiednie władze statutowe związków zawodowych, a obowiązek ten wynika wprost z zapisu art. 19 ustawy o związkach zawodowych. Jednocześnie na poparcie swojego stanowiska wskazał, że także pogląd taki został zaprezentowany w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1993 r. o sygn. I PZP 2/93 (publ. OSNC 1994, nr 1, poz. 1). W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Częstochowy wniósł o jej oddalenie. Argumentował, że art. 49 ust. 2 Karty Nauczyciela stanowi suwerenne uprawnienie organu gminy do ustalenia kryteriów i trybu przyznawania powołanej nagrody, która nie jest cyklicznym składnikiem wynagrodzenia. Zatem nie ma podstaw, aby jej przyznanie uzależnione było od zaopiniowania projektu uchwały przez związki zawodowe. Zaznaczył, że przedmiotowa uchwała nigdy nie była kwestionowana przez związki zawodowe, bowiem ich przewodniczący wchodzą w skład komisji corocznie opiniującej tę nagrodę. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że z treści art. 91 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 79 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, wynika iż wojewoda po dokonaniu analizy sprawy może orzec o nieważności każdej uchwały, którą uzna za sprzeczną z prawem. Sprzeczność zaś musi być oczywista i bezpośrednia, a nie ma jej, jeżeli określone rozstrzygnięcie podjęte przez organ gminy nie jest wyraźnie zakazane przez ustawodawcę i mieści się w granicach swobodnego uznania. Zatem dla stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia wystarczy istotne naruszenie prawa (oczywiste i bezpośrednie), nie jest zaś konieczne - rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a., ale również nie wystarcza naruszenie nieistotne. Powołane przepisy wyróżniają zatem dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy - istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. To rozgraniczenie kategorii wad ma znaczenie prawne dla dopuszczalności podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność tych aktów. W orzecznictwie przyjmuje się, że są to takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Natomiast w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Jak wskazał Sąd I instancji od organu nadzoru zależy, zważywszy również na zakres i przedmiot działalności związków zawodowych - o ile przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej - jak potraktuje uchybienie zasięgnięcia opinii związku zawodowego o projekcie uchwały organu gminy (np. czy uzna je za powodujące stwierdzenie nieważności uchwały w części lub w całości, czy też ograniczy się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa). Sąd I instancji stwierdził, że kwestionowana uchwała Rady Miasta Częstochowy jest bezspornie aktem prawa miejscowego w rozumieniu art. 94 Konstytucji RP i wydana została w oparciu o konkretne upoważnienie ustawowe, co wynika wprost z treści art. 49 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Na podstawie przepisu art. 49 ust. 2 powołanej Karty Nauczyciela, organy prowadzące szkoły ustalają kryteria i tryb przyznawania nagród dla nauczycieli ze środków, o których mowa w ust. 1 pkt 1 tego samego przepisu (w budżetach organów prowadzących szkoły w wysokości co najmniej 1% planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych, z przeznaczeniem na wypłaty nagród organów prowadzących szkoły i dyrektorów szkół), uwzględniając w szczególności osiągnięcia w zakresie pracy dydaktyczno-wychowawczej, pracy opiekuńczo-wychowawczej oraz realizacji innych zadań statutowych szkoły, sposób podziału środków na nagrody organów prowadzących szkoły i dyrektorów szkół, tryb zgłaszania kandydatów do nagród oraz zasadę, że nagroda może być przyznana nauczycielowi po przepracowaniu w szkole co najmniej roku. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, cytowany przepis nie zawiera w swojej treści upoważnienia do uzgodnienia kryteriów i trybu przyznawania tych nagród ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli. Zatem kryteriów i trybu przyznawania tych nagród, nie można utożsamiać z regulaminem wynagradzania wymienionym w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, którego uzgodnienie ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli wynika wprost z treści art. 30 ust. 6a tej samej ustawy, bowiem mają one różny charakter. Charakter prawny i względy podmiotowe regulaminu zawartego w kwestionowanej uchwale z dnia 28 lutego 2005 r. nr 582/XLI/2005 wskazują, jaki zasięg ma ten regulamin. Ma on obejmować tylko tych nauczycieli, którzy mają szczególne osiągnięcia w zakresie pracy dydaktyczno-wychowawczej, pracy opiekuńczo-wychowawczej oraz realizacji innych zadań statutowych szkoły prowadzonej przez Miasto Częstochowa. Zatem nie ma on charakteru normatywnego, a w ujęciu funkcjonalnym jego moc nie została zrównana z rozporządzeniem wykonawczym. Istotnym jest również fakt, że omawiany regulamin dotyczy tylko niektórych składników wynagrodzenia za pracę nauczycieli i nie jest stałym jego elementem. Zdaniem Sądu I instancji w świetle tak sformułowanego upoważnienia, to jednostka samorządowa i dyrektor placówki oświatowej mogą decydować o zakresie podmiotowym powołanego regulaminu, dotyczącego tylko niektórych nauczycieli szkół prowadzonych przez tę jednostkę. Tym samym, z mocy upoważnienia ustawowego i ze względu na zasięg jego obowiązywania nie jest to regulamin wynagradzania przewidziany w art. 772 § 1-6 Kodeksu pracy, jak również nie jest to regulamin wynagradzania określony w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela. Dodatkowo - zdaniem Sądu - treść omawianego regulaminu nie odnosi się wprost do przedmiotu działalności związków zawodowych, określonego w art. 4 Karty Nauczyciela. Według tego przepisu rozporządzenia i zarządzenia przewidziane tą ustawą podlegają uzgodnieniu ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli. Zważywszy na okoliczność, że rozporządzenia i zarządzenia to terminy mające w języku prawnym wyraźnie określoną treść, a więc dotyczące aktów prawnych, o których mowa w art. 92 i 93 Konstytucji RP, to jedynie do nich odniesiono wymóg ich uzgodnienia. Zatem nie można powołanemu przepisowi nadać innego znaczenia. Nadto, obowiązek zasięgania opinii związków zawodowych przez organy samorządu terytorialnego nie musi rozciągać się na wszystkie rodzaje tzw. przepisów gminnych. Treść art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych wyraźnie i wprost odnosi ten obowiązek jedynie do opiniowania założeń i projektów aktów prawnych, w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Takie właśnie zadania, realizowane zarówno w skali kraju, jak i na szczeblu lokalnym, wymienia się w art. 1 ust. 1, art. 4, art. 6 i art. 7 w związku z art. 26 ustawy o związkach zawodowych. Biorąc pod uwagę zadania wymienione w tych przepisach, nie można powiedzieć, że w rozpoznawanej sprawie będzie chodziło o reprezentację i obronę praw, interesów zawodowych i socjalnych ogółu nauczycieli, obronę ich godności, interesów materialnych i moralnych, zbiorowych i indywidualnych oraz o tworzenie im korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku. Z delegacji ustawowej do wydania kwestionowanego aktu, z uwagi na zakres podmiotowy, a nawet przedmiotowy, nie wynika bowiem, że są to sprawy, które wprost będą odnosić się do praw i interesów wszystkich nauczycieli (art. 49 ust. 2 Karty Nauczyciela). W tym stanie rzeczy - zdaniem Sądu - regulacja określona w kwestionowanej uchwale nie mieści się w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych przewidzianym w ustawie o związkach zawodowych, w trybie określonym w jej art. 19 ust. 1. Wskazuje na to charakter prawny i zasięg regulaminu, którego adresaci nie działają w ramach art. 26 ustawy o związkach zawodowych. Zakres określonych tym przepisem zadań inaczej musi być oceniany w odniesieniu do założeń lub projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do ustaw, wydawanych przez naczelne lub centralne organy państwowe, inaczej zaś w stosunku do zakresu zadań związków zawodowych, wyznaczającego ramy opiniowania założeń lub projektów aktów wykonawczych do ustaw przygotowanych na szczeblu lokalnym przez organy samorządu terytorialnego. Ponadto Sąd stwierdził, że jak wynika z akt administracyjnych, rola związków zawodowych nie została ograniczona od strony formalnej, bowiem przewodniczący związków zawodowych mieli możliwość aktywnego udziału w procesie wyłaniania nauczycieli (kandydatów) i był to przejaw polityki prowadzonej przez organy tego samorządu gminnego ze względu na lokalne znaczenie związku zawodowego jako reprezentacji ludzi pracy (§ 11 i § 12 kwestionowanej uchwały zawiera zapis, że wnioski o nagrodę opiniuje komisja, powołana przez Prezydenta Miasta Częstochowy w drodze zarządzenia, a w jej skład stanowią między innymi przedstawiciel NSZZ "Solidarność", Związku Nauczycielstwa Polskiego i FRiKZ NSZZ "Solidarność 80" Zarząd Regionu, którzy mają prawo do zapoznania się na bieżąco z treścią zgłoszonych wniosków i dodatkowych opinii wpływających kandydatur). Interpretacja powołanych przepisów prawa musi ponadto uwzględniać gwarantowaną konstytucyjnie jednostkom samorządu terytorialnego samodzielność w zakresie wykonywania ich zadań. Oznacza ona m.in., iż nakładanie na te jednostki jakichkolwiek obowiązków musi mieć wyraźną ustawową podstawę. Jednocześnie obowiązku uzgadniania omawianego regulaminu ze związkami zawodowymi nie można budować na wynikającej z art. 4 ust. 2 Karty Nauczyciela analogii z rozporządzeniami i zarządzeniami, jak również na utożsamianiu rozpoznawanej sprawy z regulaminem określonym w art. 30 ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela. Pominięcie natomiast w art. 49 ust. 2 Karty Nauczyciela warunku uzgodnienia regulaminu ze związkami zawodowymi można odczytać jako podkreślenie wspomnianej samodzielności jednostek samorządowych w zakresie gospodarowania środkami finansowymi przeznaczonymi na oświatę. Wojewoda Śląski złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela i art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych polegającą na przyjęciu, że projekt uchwały w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród dla nauczycieli nie podlega zaopiniowaniu przez związki zawodowe. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Przedmiotowa uchwała dotyczy bowiem wszystkich nauczycieli szkół i placówek prowadzonych przez Miasto Częstochowa. Ustalone przez Radę kryteria przyznawania nagród są bowiem jednakowe dla wszystkich nauczycieli zatrudnionych w placówkach oświatowych, dla których organem prowadzącym jest ta jednostka samorządu terytorialnego. Kryteria te, aby czynić zadość delegacji zawartej w art. 49 ust. 2 Karty Nauczyciela muszą być zobiektywizowane, jako że winny uwzględniać w szczególności osiągnięcia nauczycieli w zakresie pracy dydaktyczno-wychowawczej, pracy opiekuńczo-wychowawczej oraz realizacji innych zadań statutowych szkoły, oraz zasadę, że nagroda może być przyznana nauczycielowi po przepracowaniu w szkole co najmniej roku. Każdy nauczyciel, który spełni wymogi określone w tej uchwale będzie miał prawo ubiegać się o nagrodę. Jej sformułowania mają bowiem, zgodnie z wymogami przewidzianymi dla aktów prawa miejscowego, charakter generalny i abstrakcyjny, a zasięg jej obowiązywania obejmuje całą gminę (a dokładniej wszystkie szkoły i placówki zatrudniające nauczycieli). Prezydent Miasta oraz dyrektorzy szkół, decydując o przyznaniu nagrody konkretnemu nauczycielowi nie podejmują decyzji w pełni uznaniowej - związani są bowiem zasadami określonymi w przedmiotowej uchwale. W ten sposób uchwała ta kształtuje prawa i obowiązki wszystkich nauczycieli i jako taka winna zostać uznana za "akt prawny", o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Ponadto podniesiono, że ustawowy obowiązek zasięgnięcia opinii związków zawodowych do projektu aktu prawnego istnieje wówczas, gdy sprawy mające zostać uregulowane w tym akcie odnoszą się wprost do "praw i interesów ludzi pracy" (por. uchwała Sądu Najwyższego z 17 czerwca 1993 r. sygn. akt I PZP 2/93 OSNC 1994/1/1 podjęta w stanie prawnym, w którym obowiązek opiniowania dotyczy aktów wykonawczych, co nie ma wpływu na aktualność części z zawartych w niej tez). Nie ulega wątpliwości, że zadaniem związków zawodowych zrzeszających nauczycieli, jest m.in. ochrona interesów zawodowych i socjalnych ogółu nauczycieli (w tym sprawy dotyczące wynagrodzeń), a uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego regulująca kryteria oraz tryb przyznawania nagród bezsprzecznie interesów tych dotyczy. Zdaniem organu nadzoru regulacje zawarte w uchwale dotyczącej kryteriów i trybu przyznawania nagród, mieszczą się więc w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych zrzeszających nauczycieli, wobec czego związki te poprzez swoje reprezentatywne organizacje, powinny mieć możliwość wyrażenia swojego zdania wobec projektu tej uchwały. Natomiast niezasięgnięcie ich opinii należy potraktować jako istotne naruszenie prawa - naruszenie procedury podejmowania uchwały, co uzasadniało wniesienie przez organ nadzoru skargi do sądu administracyjnego. W związku z tym, Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miasta Częstochowy wniosła o jej oddalenie podzielając stanowisko Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę i w związku z tym podlegała uwzględnieniu. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach błędnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż skarga dotyczyła rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Śląskiego, natomiast była ona skierowana przez Wojewodę Śląskiego na przedmiotową uchwałę Rady Miasta Częstochowa w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Dokonana zaś wykładnia przepisów prawa materialnego była nieprawidłowa. Wbrew temu co twierdzi Sąd I instancji, przedmiotowa uchwała stanowiąca prawo miejscowe, dotyczyła ogółu nauczycieli zatrudnionych w danych placówkach. Przyznane zaś nagrody stanowiły element wynagrodzenia. Wynika to w sposób jednoznaczny z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela w jego brzmieniu na datę podejmowania uchwały, który stanowi, że wynagrodzenie nauczycieli składa się m.in. z nagród. Okoliczność, że nie wszyscy nauczyciele otrzymali nagrodę za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze, nie pozbawia uchwały cech ogólnej dostępności w obrębie danej grupy zawodowej. Bowiem każdy nauczyciel nagrodę taką może uzyskać i związku z tym uchwała ta - wbrew stanowisku Sądu - dotyczy wszystkich nauczycieli pracujących w szkołach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego. Jak to wskazano wyżej, nagroda za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze jest elementem wynagrodzenia nauczyciela i jest m.in. zaliczana do podstawy wymiaru świadczenia rentowego czy emerytalnego. W związku z tym, zakwestionowana uchwała w sprawie trybu i kryteria przyznawania nagród w sposób bezpośredni dotyczy interesów materialnych nauczycieli. Obrona zaś praw oraz interesów materialnych pracowników należy do podstawowych zadań związków zawodowych. Odmienne stanowisko w tym zakresie Sądu I instancji jest całkowicie niezrozumiałe i rzutujące na prawidłowość interpretacji art. 49 ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela w zw. z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, organizacja związkowa ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych i w związku z tym organy m.in. samorządu terytorialnego kierują te projekty do odpowiednich władz statutowych związku. Przy podejmowaniu kwestionowanej uchwały tryb ten nie został zachowany co jest w sprawie bezsporne, a tym samym został naruszony wskazany wyżej przepis art. 19 cyt. ustawy o związkach zawodowych. Należy bowiem podkreślić, iż fakt braku określonego w ustawie Karta Nauczyciela obowiązku uzgodnienia tej kwestii ze związkami zawodowymi, nie wyłącza stosowania powołanego przepisu o związkach zawodowych. To samo dotyczy również art. 4 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela. Przepis art. 19 o związkach zawodowych ma charakter samoistny oraz generalny i odnosi się do wszystkich aktów prawnych w zakresie, w jakim regulują kwestie objęte zadaniami związków zawodowych. W związku z tym każdorazowo należy rozważać, czy dany akt będzie odnosił się do tych zadań i to niezależnie od tego czy szczegółowe przepisy w konkretnym zakresie taki obowiązek nakładały jak to ma miejsce np. w przypadku regulaminu, o którym mowa w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela. Podkreślić przy tym należy, iż opinia, o której mowa w art. 19 ustawy o związkach zawodowych z oczywistych względów nie może być zastąpiona przez udział przedstawicieli związków zawodowych w realizacji uchwały ani udział ten ekskulpować naruszenia wskazanego przepisu o związkach zawodowych. Rozważania więc Sądu I instancji w tym zakresie nie mogą mieć znaczenia przy ocenie legalności zaskarżonej uchwały. Reasumując uznać należy, iż błędna wykładnia art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela uznająca, iż podjęta w trybie tego przepisu uchwała nie dotyczy problematyki objętej zadaniami związków zawodowych, miała wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji zachodziła przesłanka z art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek Wojewody Śląskiego - odstępując od możliwości skorzystania z art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji zobligowany będzie do oceny czy naruszenie przepisu art. 19 ustawy o związkach zawodowych stanowiło istotne naruszenie prawa powodujące nieważność zaskarżonej uchwały. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI