I OSK 834/22

I OSK 834/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1423/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-01-26
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1034
par. 36, par. 37 ust. 1, par. 45 ust. 1 i 3, par. 46 ust 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Dz.U. 2020 poz 2052
art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d)
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1423/21 w sprawie ze skargi W.W. i S.W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr GK-II.7221.14.2021 w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1423/21, oddalił skargę W.W. i S.W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 12 sierpnia 2021 r., nr GK-II.7221.14.2021, w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.
Skarżący S.W., zwany dalej "skarżącym", wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości skarżący podniósł obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było licznymi wadami, ponadto naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja organu administracyjnego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 11, 15, 127 § 1, 138 § 1, 75 § 1, 77 § 1, 80, 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez brak uwzględnienia przy wydaniu decyzji słusznego interesu skarżących oraz niezebranie, nierozpatrzenie i niedokonanie oceny całego materiału dowodowego w sposób wszechstronny, a co za tym idzie dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez:
a) pominięcie faktu wydania prawomocnej i ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 23 czerwca 2017 r. w przedmiocie uchylenia decyzji oraz umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości a w konsekwencji naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej obligującej do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (decyzja z dnia 23 czerwca 2017 r., nr GK-II.7221.1.2017);
b) brak stwierdzenia nieważności postępowania administracyjnego na skutek funkcjonowania w obrocie prawnym prawomocnej decyzji dotyczącej sprawy już rozstrzygniętej;
c) pominięciu zawnioskowanych przez skarżących dowodów w tym:
1. Dowodu nr 8 – kopia mapy z 2 listopada 1989 r.
2. Dowodu nr 6 – kopia mapy z 30 marca 2001 r.
3. Dowodu nr. 9 – kopia mapy z 18 lutego 2004 r.
4. Dowodu nr 7 – kopia mapy z 30 stycznia 2015 r.
5. kopii mapy ewidencyjnej z 14 lutego 1972 r.
d) ustaleniu, że dopuszczony operat techniczny może stanowić podstawę do dokonania zmian w ewidencji w sytuacji, gdy na przestrzeni ponad pięciu lat procedowania i analizy map scaleniowych zarówno organy administracyjne, jak i sąd administracyjny nie dopatrzyły się błędu kreślarskiego oraz istnienia punktów granicznych o numerach [...] i [...], a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby w wyniku modernizacji doszło do oczywistego błędu kreślarskiego;
e) ustalenie, że w sprawie zachodzi oczywisty błąd kreślarski w sytuacji, gdy prawna granica pomiędzy działkami usytuowana jest nieprzerwanie od 1972 r., tj. przed scaleniem gruntów, przebiegając w linii prostej przez punkt graniczny nr [...], stanowiący jednocześnie osnowę geodezyjną oraz punkt graniczny;
f) błędne ustalenie, że granica pomiędzy działkami powinna omijać punkt [...], który od 1972 r. wyznaczał granicę między działkami oraz wykreowanie nowej granicy biegnącej po łamanej linii zamiast linii prostej;
g) błędne przyjęcie, że sporną granicę wyznaczają jedynie dwa punkty tj. [...] oraz [...] w sytuacji, gdy w toku poprzednich postępowań nie stwierdzono istnienia błędu przy kratowaniu granicy pomiędzy działkami [...] i [...], a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zwrócił uwagę, że geodeta J.W. (za nim geodeta D.S.) wskazał nowe punkty graniczne, które nie istniały w operacie scaleniowym (nowe punkty wyniesione na grunt) i na ich podstawie wyznaczył inną granicę niż ujawniona w operacie scaleniowym.
Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 w związku z art. 151 P.p.s.a i art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.g.k.", poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy I i II instancji decyzji i tym samym nieuzasadnione oddalenie skargi wniesionej przez skarżących skutkujące niewłaściwym przyjęciem, że w sprawie zaistniały okoliczności do przeprowadzenia aktualizacji danych zgromadzonych w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie decyzji administracyjnej podczas, gdy aktualizacja została przeprowadzona na podstawie dokumentu operatu technicznego, który wzbudza uzasadnione wątpliwości oraz nie daje podstaw do dokonania takiej zmiany w zakresie naruszającym granice nieruchomości oraz prawo własności skarżących;
b) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 w związku z art. 151 P.p.s.a. i § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, powoływane dalej jako "rozporządzenie z 2001 r.", poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy I i Il instancji decyzji i tym samym bezzasadne oddalenie skargi z uwagi na dokonanie błędnej subsumpcji przepisu prawa materialnego skutkujące niewłaściwym przyjęciem, że operat techniczny D.S. stanowi źródłowe dane, które mogą służyć wykazaniu faktycznych granic przedmiotowych działek, podczas gdy brak zgody między stronami na tak określony przebieg granicy stanowi o istnieniu między nimi sporu, który z istoty swej jest sporem o własność. Do rozstrzygnięcia takiego sporu nie są właściwe organy prowadzące ewidencję gruntów.
Skarżący kasacyjnie, wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych w art. 174 P.p.s.a.
Przed przejściem do analizy zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej należy odnieść się do istoty sporu zaistniałego w niniejszej sprawie. Spór koncentrował się na przebiegu granicy między działką nr [...] (należącą do W.W. i S.W.), a działką nr [...] (stanowiącą własność D.B.), położonych w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...]. D.B. zainicjował postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w celu sprostowania błędnych danych ewidencyjnych w zakresie przebiegu granicy wyżej wymienionych działek ewidencyjnych. W.W. i S.W. wywodzili, że granica przebiega poprzez punkt geodezyjny nr [...] (dawniej [...]), który zdaniem wyżej wymienionych stanowi punkt graniczny między działkami. Z kolei D.B. stanął na stanowisku, że wyżej wskazany punkt geodezyjny nie jest punktem granicznym lecz tylko osnową geodezyjną, a więc nie może stanowić punktu wyznaczającego przebieg spornej granicy, którą wyznaczają dwa punkty graniczne oznaczone obecnie nr [...] oraz nr [...].
W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej uznały, że należało wyeliminować błędny wpis w części kartograficznej w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...], który to błąd powstał w trakcie modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonej w 2009 r. Błąd polegał na tym, że przy ustalaniu przebiegu granicy uwzględniono punkt geodezyjny nr [...], który – jak przyjęły organy – nie jest punktem granicznym, lecz stanowi osnowę geodezyjną. Powyższy błąd w ocenie organów skutkował koniecznością powrotu do przebiegu granicy wykazanego w Operacie ze scalenia gruntów wsi [...] wykonanym przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w Rzeszowie, który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i zaewidencjonowany pod numerem [...] w dniu 30 marca 1977 r., zatwierdzonym decyzją Wojewody Tarnobrzeskiego z dnia 23 października 1976 r., znak: WBG-Sc-472/5/22/76, jak również w operacie technicznym wykonanym przez geodetę uprawnionego D.S., wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu 17 grudnia 2020 r. pod nr [...], który wskazywał na poprawność ustaleń co do przebiegu granicy wykazanego w wyżej wskazanym operacie scaleniowym.
Przechodząc do oceny sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów w pierwszej kolejności należało odnieść się do faktu istnienia w obrocie prawnym decyzji administracyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, powoływanego dalej jako "PWINGiK", z dnia 23 czerwca 2017 r., nr GK-II.7221.1.2017, wydanej w sprawie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] zmiany wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...]. Na mocy powyższej decyzji uchylono decyzję Starosty [...] z dnia 20 czerwca 2015 r., nr [...], orzekającą o aktualizacji w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi [...] poprzez zmianę przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] i umorzono postępowanie w całości. Postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją toczyło się przed zainicjowaniem niniejszej sprawy. Z tej okoliczności skarżący kasacyjnie wywodził, że w obrocie prawnym funkcjonuje już prawomocna decyzja administracyjna, która rozstrzyga sprawę w przedmiocie zmiany przebiegu linii granicznej pomiędzy działkami nr [...] a [...].
Takie stanowisko należy uznać za błędne, co zasadnie wywiódł Sąd I instancji. Wskazać bowiem należy, że postępowanie zakończone decyzją PWINGiK z dnia 23 czerwca 2017 r. sprowadzało się do oceny możliwości wprowadzenia zmian ewidencyjnych na podstawie operatu technicznego wykonanego przez geodetę uprawnionego J.W. z dnia 30 października 2014 r., [...]. Należy przypomnieć, że geodeta J.W., na zlecenie właściciela działki nr [...] położonej w [...], podjął czynności geodezyjne związane z wznowieniem znaków granicznych tej działki. Praca ta została zgłoszona w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu 26 sierpnia 2013 r. Z treści protokołu sporządzonego przez wykonawcę oraz z opinii technicznej z dnia 30 czerwca 2014 r., wchodzących w skład operatu technicznego [...] wynika, że wznowienia znaków granicznych nie dokonano.
W myśl § 36 rozporządzenia z 2001 r. przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,
2) w celu podziału nieruchomości,
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków,
7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji,
8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Opracowanie geodezyjne włączone do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 30 października 2014 r. pod nr [...], nie zostało sporządzone w toku żadnego z postępowań, o których mowa w § 36 pkt 1-7 rozporządzenia z 2001 r. Jak wspomniano wcześniej w sprawie, w której sporządzany był operat przez geodetę J.W., nie doszło do wznowienia znaków granicznych, w konsekwencji w sprawie nie mógł też znaleźć zastosowania § 36 pkt 8 rozporządzenia z 2001 r.
Jak wynika z § 45 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r., przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 37-39 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z § 37 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r., jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
Z analizy sprawy wynika, że operat techniczny wykonany przez geodetę J.W. z dnia 30 października 2014 r. nie został sporządzony w sposób określony powołanymi wyżej przepisami § 37-39 rozporządzenia z 2001 r. Mając na uwadze powyższe, opracowanie to nie mogło stanowić podstawy do wprowadzenia w operacie ewidencyjnym obrębu [...] zmiany wykazanego na mapie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...], co w konsekwencji zrodziło konieczność umorzenia postępowania administracyjnego. Decyzja PWINGiK z dnia 23 czerwca 2017 r. dotyczyła zatem oceny możliwości wprowadzenia zmian ewidencyjnych na podstawie operatu sporządzonego przez J.W. Tym samym postępowanie to nie ma przełożenia na niniejszą sprawę. Przedmiotem niniejszego postępowania była bowiem aktualizacja ewidencji gruntów w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) P.g.k., w ramach którego badano, czy operat modernizacyjny z 2009 r. w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] zawiera błędne informacje, sprzeczne z danymi wynikającymi z operatu scaleniowego, na podstawie
którego wytyczony był przebieg spornej granicy przed modernizacją. W konsekwencji zarzuty sformułowane przez skarżącego kasacyjnie pod lit. a) i b) w pkt II petitum skargi kasacyjnej należało uznać za bezzasadne. Podobnie wnioskowanie sformułowane pod lit. g) było błędne, albowiem fakt, że w toku poprzednich postępowań organy obu instancji oraz sąd nie stwierdziły istnienia błędu przy kratowaniu granicy między omawianymi działkami nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Mając na względzie charakter prawny sprawy i pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej wskazać należy, że zgodnie z ustawą z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jest jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami (art. 2 pkt 8). Nośnikiem wskazanych informacji, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, jest operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Stosownie do art. 20 ust. 1 pkt 1 P.g.k., tzw. przedmiotowy zakres informacji w odniesieniu do gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.
Tryb i zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków w czasie rozpatrywania sprawy przez organy administracji był regulowany przez rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034), które utraciło moc z dniem 31 lipca 2021 r. Powyższy akt prawny nakładał na starostę – jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków (w rozumieniu art. 22 ust. 1 P.g.k.) m.in. obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Treść § 12 rozporządzenia wskazuje jakiego rodzaju dokumenty mogą stanowić podstawę do uwidocznienia w ewidencji zmian praw osób do gruntów i budynków oraz zmian danych liczbowych i opisowych działek.
Należy podkreślić, iż regulując zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych, przepisy rozporządzenia posługują się kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych. Aktualizacja taka nastąpić może z urzędu lub na wniosek (§ 45 ust. 1, § 46 ust. 1). Zgodnie z postanowieniami § 46 ust. 2 pkt 2 podstawę wprowadzenia zmian stanowić może również zmiana wynikająca z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych.
Oznacza to, że w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Czym innym jest jednak prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m.in. przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Podkreślić trzeba, iż postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu, co do tego czyją własnością jest nieruchomość, czy jej część, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych.
Powyższe uwagi wskazują jednoznacznie na niezasadność zarzutu pominięcia zawnioskowanych przez skarżących dowodów z map wyszczególnionych w pkt II lit. c) petitum skargi kasacyjnej. Uzasadniając powyższy zarzut, kasator powoływał się na okoliczność, iż wskazane kopie map udowadniają utrwalenie granicy płotem przechodzącym przez punkt geodezyjny nr [...] (dawniej [...]). Granica ta określona przez kasatora jako "granica prawna" pozostaje niezmieniona od 1972 r., a jej zmiana ogranicza prawo własności poprzez pomniejszenie działki nr [...]. Twierdzenia te są tożsame z zarzutem wyrażonym pod lit. e) petitum skargi kasacyjnej, a także pod lit. f) i g), gdzie wskazano na "wykreowanie" nowej granicy między działkami od tej ujawnionej w operacie scaleniowym. Powyższe wywody nie mają znaczenia dla przedmiotu niniejszego postępowania. Jest nim bowiem aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wyeliminowanie błędnego wpisu w części kartograficznej co do przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] polegającego na uwzględnieniu przy ustaleniu przebiegu granicy punktu geodezyjnego nr [...], który nie stanowi punktu granicznego lecz osnowę geodezyjną. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest jedynie czynnością techniczną, która nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Strony – co było zasadnie podkreślone przez Sąd I instancji – posiadają możliwość ustalenia przebiegu granicy poprzez przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, czy też odpowiedniego postępowania cywilnego. W ramach aktualizacji ewidencji nie można bowiem dokonywać żadnych zmian własnościowych. Dopiero wydana w takiej sprawie ostateczna decyzja, lub prawomocny wyrok sądu, będą mogły stanowić podstawę do dokonania przez organy stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków. Organy ewidencyjne rejestrują bowiem jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać o prawach do gruntów oraz przebiegu granic.
Skarżący kasacyjnie w zarzucie sformułowanym w pkt II lit. d) petitum skargi kwestionował operat techniczny sporządzony przez D.S. Wyżej wymieniony wywodził, że rzeczony operat nie daje wystarczających podstaw do sprostowania danych w ewidencji. Zarzucono, że z operatu wynika, iż biegłemu D.S. trudno stwierdzić, czy sporny punkt [...] jest punktem granicznym czy też nie.
Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że skarżący kasacyjnie dokonując analizy operatu sporządzonego przez D.S. odniósł się jedynie do stwierdzeń biegłego dotyczących interpretacji mapy ewidencyjnej sprzed modernizacji, wykonanej w skali 1:5000, na którą punkt [...] został naniesiony w taki sposób, który w ocenie biegłego utrudnia stwierdzenie, czy jest on punktem granicznym, czy też znajduje się w pobliżu granicy. Równocześnie skarżący kasacyjnie pominął jednoznaczne stwierdzenia biegłego geodety dotyczące dokumentacji sprawy, z których wynika, że punkt nr [...] nie jest punktem granicznym działek. Opinia nie pozostawia wątpliwości, że kluczowe dla określenia przebiegu granicy są zalegające w operacie scaleniowym: szkic wyznaczenia projektowanych działek nr 46 oraz szkice polowe nr 117 i nr 118. Wynika z nich, że sporną granicę wyznaczają jedynie dwa punkty graniczne oznaczone obecnie nr [...] (punkt przy granicy z działką nr [...]) oraz punkt nr [...] (punkt położony przy granicy z działkami nr [...] i nr [...]). Wedle wyżej wymienionej opinii technicznej, punkt osnowy geodezyjnej nr [...], oznaczony nr [...] podczas modernizacji, nie jest punktem granicznym, gdyż wynika to z treści szkicu nr 117, jak również szkicu wyznaczenia projektowanych działek nr 46, na których projektowaną granicę (niezmiennik) pomiędzy działkami [...] i [...] oznaczono kolorem czarnym. Granica pomiędzy działkami na ww. szkicu nr 46 została naniesiona (wykreślona) w taki sposób, że linia graniczna przecina symbol punktu geodezyjnego nr [...] w postaci kółka, co świadczy o tym, że punkt ten nie jest punktem granicznym działek. W tym kontekście biegły odnosi się do przykładu punktu osnowy geodezyjnej, który jest zarazem punktem granicznym, jak i punktem osnowy geodezyjnej jakim jest punkt nr [...], którego sposób wykreślenia na szkicu nr 46 jest inny – granica w tym przypadku nie przecina symbolu punktu. Pozostałe punkty osnowy geodezyjnej (nr [...], [...], [...] i [...]), nie będące punktami granicznymi, a znajdujące się na wymienionym szkicu nr 46 zostały wykreślone podobnie jak punkt nr [...]. Z mapy ewidencji gruntów z roku 1965 opracowanej przed scaleniem przez WOPM w Warszawie wynika, że granica pomiędzy działkami [...] (dawniej część działki [...]) i [...] (dawniej część działki [...]) na rozpatrywanym odcinku przebiegała prostoliniowo, bez żadnych załamań i taki niezmienny przebieg granicy został przyjęty podczas scalenia i zaakceptowany przez jego uczestników. Z treści wskazanych szkiców scaleniowych wynika, że punkt osnowy geodezyjnej [...] ([...]) nie znajduje się na linii granicznej, oznaczonej punktami nr [... i [...], znajduje się na działce ewidencyjnej nr [...] i jest on położony w pobliżu granicy działek. Sąd I instancji zasadnie wywiódł wiarygodność powyższej analizy zawartej w opinii technicznej z dnia 15 grudnia 2020 r. z zamieszczonej w opinii analizy kontrolnej współrzędnych punktów nr [...] i [...], która potwierdza ich tożsamość. W opinii zwrócono również uwagę na mapę uzupełniającą, zatwierdzoną decyzją Naczelnika Gminy [...] z dnia 2 września 1987 r. w sprawie zatwierdzenia podziału działek [...] i [...] (z której powstała działka [...]). Z mapy tej również wynika, że punkt osnowy geodezyjnej nr [...] (obecnie [...]) nie jest punktem granicznym, gdyż na tej mapie nie naniesiono odpowiedniego symbolu punktu granicznego w postaci kółka, które było stosowane przy wkreślaniu na mapie trwale stabilizowanych punktów granicznych. Z uwagi na przedstawioną powyżej analizę, zawartą w opinii technicznej, popartą źródłową dokumentacja geodezyjną, Sąd I instancji właściwie zaakceptował wnioski organu I i ll instancji w zakresie tego, że granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] powinna przebiegać prostoliniowo od punktu nr [...] do punktu nr [...] zgodnie z operatem scalenia gruntów wsi [...] (szkice niezmienników projektowanych), według której punkt oznaczony numerem [...] ([...]) nie jest punktem granicznym.
W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności treść operatu scaleniowego dają podstawy do tego, aby zaakceptować wniosek przedstawiony w opinii technicznej z dnia 15 grudnia 2020 r. co do tego, że zaistniałą rozbieżność pomiędzy operatem scaleniowym a modernizacyjnym należało zakwalifikować jako błąd kreślarski.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że charakteryzowały się one wadliwością konstrukcyjną. Skarżący kasacyjnie podnosząc powyższe zarzuty – przytoczone szczegółowo powyżej – w istocie podejmuje polemikę z ustaleniami stanu faktycznego dokonanymi przez organy administracji i zaakceptowane przez Sąd I instancji, podnosząc wątpliwości co do przeprowadzonego w sprawie dowodu z dokumentu operatu technicznego. Tym samym koniecznym jest wyjaśnienie, że nie jest dopuszczalnym zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może skutecznie nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący kasacyjnie uznaje za prawidłowy. Jeżeli skarżący kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Zakwestionowanie poprawności ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy nie może skutecznie następować w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego. Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2025 r., sygn. I OSK 779/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tego skarżący kasacyjnie nie wykazał, zatem zarzuty oparte na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.