I OSK 830/05

I OSK 830/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Lu 737/04 - Wyrok WSA w Lublinie z 2005-04-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.), , Elżbieta Stebnicka, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 737/04 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oraz bezpłatnych posiłków uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005r., sygn. akt II SA/Lu 737/04 oddalił skargę D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...] znak: [...] odmawiającą przyznania D. O. pomocy w formie zasiłku stałego i bezpłatnych obiadów barowych.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracyz powodu wieku lub niepełnosprawności, przysługuje zasiłek stały, jeżeli dochód takiej osoby jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W takim przypadku wysokość zasiłku ustala się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. 461, 00 zł., a dochodem tej osoby.
Na podstawie analizy miesięcznych dochodów i wydatków, jak również faktu istnienia u wnioskodawcy zasobów majątkowych w formie współposiadania samochodu osobowego marki Renault Kangoo, organ uznał, iż występują dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową strony, uzasadniające odmowę przyznania pomocy w formie zasiłku stałego i bezpłatnych obiadów barowych.
Powołaną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania D. O., utrzymało w mocy ww. decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Kierownika MOPR w [...] z dnia [...].
W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy podzielił ocenę faktyczną i prawną dokonaną przez organ I instancji.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], D. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, żądając jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi podniósł m. in. zarzut, że organ bezpodstawnie uznał, iż zachodzą dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową skarżącego. Ponadto nieuzasadnione jest w szczególności stwierdzenie organów, iż skarżący zataił fakt, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Renault Kangoo. Bowiem sam taki zapisw rejestrze nie oznacza, że samochód ten jest składnikiem jego majątku.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 kwietnia 2005r., sygn. akt II SA/Lu 737/04 Sąd wskazał, iż zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.539 ze zm.).
W art. 2 i 3 tej ustawy określone zostały cele pomocy społecznej, do których ustawodawca zaliczył wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb oraz przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednym z celów pomocy społecznej jest również umożliwianie takim osobom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Zgodnie z art. 3 ust. cyt. ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
Natomiast w myśl art. 7 ww. ustawy, pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Zakres postępowania w sprawie przyznania pomocy społecznej określa wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, aczkolwiek właściwy organ zobligowany jest z urzędu, do podjęcia niezbędnych kroków, w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji takiej osoby, jej oceny i przyznania właściwego świadczenia.
Organ pomocy społecznej jest w zasadzie zobowiązany przyznać właściwe świadczenie osobie ubiegającej się o pomoc, jeżeli w toku postępowania stwierdzi, iż zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy chyba, że zachodzi jedna z sytuacji przewidzianych w art. 11 omawianej ustawy z dnia 12 marca 2004r. W takiej sytuacji bowiem, pomimo wystąpienia przesłanek do udzielenia pomocy, organ ma prawo ograniczyć przyznane już świadczenia, odmówić ich przyznania albo przyznać pomoc w formie świadczenia niepieniężnego.
Organ może skorzystać z tych uprawnień również w przypadku, gdy pracownik socjalny stwierdzi dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia, (art. 12 cyt. ustawy).
Ustalenie i ocena okoliczności przemawiających za udzieleniem lub odmową udzielenia pomocy należy do organu administracyjnego, który rozpoznając wniosek bierze pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego oraz kieruje się celami pomocy społecznej, określonymi w art. 2 i 3 omawianej ustawy.
Sąd doszedł do wniosku, iż dokonana przez organy administracyjne ocena stanu faktycznego nie nosi cech dowolności.
Skarżący wnosił bowiem o przyznanie mu zasiłku wyrównawczego, gorących posiłków oraz usług opiekuńczych. Jednakże w chwili wydania zaskarżonej decyzji, obowiązywała już ustawa z dnia z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, która nie przewiduje wśród świadczeń z pomocy społecznej zasiłku wyrównawczego, a zatem z uwagi na to, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, należało rozważać przyznanie mu zasiłku stałego, określonego w art.37 tej ustawy.
Prawo do takiego zasiłku uzależnione jest od wysokości osiąganego dochodu, który nie może przekroczyć tzw. kryterium dochodowego, wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 461 zł. (art. 8 ust.1), natomiast przyznanie pozostałych dwóch świadczeń nie zależy od wysokości osiąganych dochodów.
W myśl przepisu art. 8 ust. 3 ww. ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną m.in. o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Organy rozpoznające sprawę prawidłowo ustaliły, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2004r. dochód D. O. wyniósł 200,50 zł. i był niższy od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego 461,00 zł. Otrzymał on bowiem rentę inwalidzką w wysokości 561,05 zł. oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 89,45 zł., co łącznie stanowiło kwotę 650,50 zł., z której to kwoty skarżący wpłacił na rzecz swojego syna alimenty w wysokości 450,00 zł.
Z pism Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] oraz oświadczenia matki dziecka otrzymującego alimenty wynika, że skarżący pomimo dochodów niższych od wartości miesięcznych wydatków oraz złego stanu zdrowia, w okresie przed złożeniem wniosku o przyznanie mu prawa pomocy, uiszczał terminowo, zarówno wszelkie opłaty czynszowe, wynoszące 219,65 zł. miesięcznie, jak i zobowiązania alimentacyjne.
Zatem, skarżący w okresie ubiegania się o pomoc był w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację.
Ponadto D. O. figuruje w rejestrze, jako współwłaściciel samochodu marki Renault Kangoo.
Skarżący nie ujawnił tej okoliczności, pomimo iż otrzymuje pomoc z Ośrodka od wielu lat, zaś zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, miał on obowiązek niezwłocznie informować organ, o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą przyznania świadczeń. Ujawnienie w rejestrze pojazdów osoby jako współwłaściciela samochodu jest dowodem, że ta osoba jest nim w rzeczywistości. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że właścicielem nie jest, wyjaśniając choćby, w jakich okolicznościach i w jakim celu dokonano takiego wpisu w rejestrze.
Z istoty prawa własności wynika, iż właściciel może rozporządzać swoją własnością i z niej korzystać, a więc może również dobrowolnie ograniczyć swoje prawa na rzecz współwłaściciela bądź innej osoby. Z tego powodu złożone przez skarżącego oświadczenie z 13 lipca 1999r., iż "nie będzie sobie rościć z tego zapisu żadnych praw i przywilejów" nie stanowi dowodu, że nie jest on współwłaścicielem przedmiotowego samochodu i nie wiąże organu rozpoznającego sprawę.
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy uprawniał organ rozpatrujący wniosek o przyznanie pomocy, do stwierdzenia, że pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu skarżącego a jego rzeczywistą sytuacją majątkową zachodzą dysproporcje, gdyż w rozpatrywanym okresie skarżący był w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby i możliwości. Z tych względów odmowa przyznania mu pomocy na podstawie art. 12 jest usprawiedliwiona i nie narusza granic przysługującego organowi uznania administracyjnego.
Sąd nie podzielił również zarzutów podniesionych w skardze, w kwestii dotyczącej naruszenia przez organy w toku postępowania przepisów proceduralnych. W ocenie Sądu organ uwzględnił wszelkie oświadczenia i wyjaśnienia skarżącego złożone w sprawie, dotyczące jego sytuacji majątkowej.
Pismem z dnia 15 czerwca 2005r. D. O., działający przez pełnomocnika radcę prawnego W. K., wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2005r. sygn. akt II SA/Lu 737/04.
W skardze kasacyjnej zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ administracji przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa, a także przyjęcie wadliwego stanu faktycznego przez Sąd, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy
oraz nierozpoznanie istoty sprawy,
- naruszenie art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu wyroku powodu pominięcia dowodów w sprawie,
- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej poprzez uznanie, że przepis ten daje podstawę do takiego jego rozumienia iż posiadanie udziału we współwłasności samochodu o wartości 1 zł,, a także nadpłaty w Spółdzielni Mieszkaniowej, świadczy o istnieniu dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową skarżącego oraz stanowi zasoby majątkowe, dzięki którym skarżący jest w stanie przezwyciężyć swoją sytuację życiową, a także stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in. zarzut, iż Sąd, za organami administracyjnymi przyjął stan faktyczny, nie dokonując własnych, samodzielnych ustaleń.
Mianowicie, Sąd pominął znajdujące się w aktach sprawy pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [...], które potwierdzają istnienie nadpłaty z tytułu zaliczki uiszczanej na poczet zużycia energii cieplnej, a także potwierdzają, iż w miesiącu marcu 2004r., poprzedzającym złożenie wniosku w przedmiotowej sprawie, D. O. dokonał wpłaty na rzecz Spółdzielni jedynie w wysokości52 zł. (w dniu 5 marca 2004r.). Zatem suma dochodów skarżącego w miesiącu marcu 2004r. wynosiła 650,50 zł, z której skarżący wypłacił alimenty na rzecz syna w kwocie 450,00 zł., na rzecz Spółdzielni zapłacona została kwota141,45 zł. Zatem do dyspozycji skarżącego pozostała kwota 59,05 zł. Wydatki na rzecz Spółdzielni nie przekroczyły więc dochodu skarżącego.
Zaświadczenia Spółdzielni były znane organom administracji. Zatem załatwienie sprawy administracyjnej przez wydanie decyzji opartej na błędnie ustalonym stanie faktycznym, jest sprzeczne z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej. Wobec tego w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 kpa., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności, spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Ciężar dowodu na mocy art. 77 § 1 kpa obciąża organ administracyjny. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Natomiast oparcie rozstrzygnięcia na domniemanej okoliczności faktycznej, nie ustalonej w postępowaniu administracyjnym, której prawdziwości skarżący przeczy, stanowi o wadliwości postępowania. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 kpa.
Skarżący podniósł także zarzut, że zarówno w postępowaniu przed organami administracji, jak i przed Sądem, powoływał się na zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej, świadczące o posiadanej przez skarżącego nadpłacie, a także o tym, iż na konto Spółdzielni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący wpłacił jedynie kwotę 52 zł. Jednakże dowody te zostały w zupełności pominięte. Ponadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku z dnia 20 kwietnia 2005r. nie wskazuje z jakiego powodu dowody te, nie zostały uwzględnione.
Pomimo tego, że skarżący figuruje w rejestrze prowadzonym przez Urząd Miasta [...] Wydział Spraw Administracyjnych Miejski Inspektorat Komunikacji jako współwłaściciel samochodu marki Renault Kangoo, to pominięty został przez organ administracji fakt, że udział skarżącego we współwłasności samochodu wynosi 1 zł.
Skarżący kwestionuje również okoliczność, że swoim postępowaniem naruszył przepis art. 109 ww. ustawy o pomocy społecznej, bowiem posiadanie udziału we współwłasności samochodu o wartości 1 zł, nie stanowiło zmiany sytuacji majątkowej skarżącego, która miałaby wpływ na podstawę przyznanych świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto, zgodnie z oświadczeniem z dnia 13 stycznia 1998r., skarżący nie miał prawa do korzystania z samochodu i dysponowania nim, co oznacza, że nie mógł on uzyskiwać żadnych dochodów z tego tytułu.
Organ decydując o odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej powinien stwierdzić dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową, wskazującą iż osoba ubiegająca się o pomoc jest w stanie przezwyciężyć swoją sytuację, wykorzystując własne zasoby majątkowe, przy czym cyt. ustawa przykładowo wymienia składniki majątku, przy wykorzystaniu których może nastąpić przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej.
Skarżący uważa, iż skoro nie posiada ani znacznych zasobów finansowych, ani wartościowych przedmiotów majątkowych oraz nieruchomości, to nie może być mowy o jakiekolwiek dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową skarżącego. Bowiem nadpłaty w Spółdzielni Mieszkaniowej nie można uznać za posiadanie znacznych zasobów finansowych. Również udział we współwłasności samochodu o wartości 1 zł. nie stanowi o posiadaniu wartościowych przedmiotów majątkowych.
W skardze podniesiono także okoliczność, iż aktualnie skarżący pobiera świadczenia z pomocy społecznej pomimo, iż sytuacja życiowa, dochodowa i majątkowa skarżącego od dłuższego czasu nie uległa zmianie. Zatem można dojść do wniosku, że te same organy pomocy społecznej w oparciu o ten sam stan faktyczny, aktualnie nie są przeświadczone o tym, iż istnieją dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu skarżącego a jego sytuacją majątkową oraz że skarżący jest w stanie przezwyciężyć swoją sytuację życiową.
Skarżący uważa również, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej poprzez uznanie, że przepis ten daje podstawę do takiego jego rozumienia, iż posiadanie udziału we współwłasności samochodu o wartości 1 zł., a także nadpłaty w Spółdzielni Mieszkaniowej, świadczy o istnieniu dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową skarżącego oraz stanowi zasoby majątkowe, dzięki którym skarżący jest w stanie przezwyciężyć swoją sytuację życiową, a także stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Na początku należy podnieść, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej zostały sformułowane nieprecyzyjnie. W pkt 1 petitum skargi wskazano na naruszenie przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla rozstrzygnięcie organu, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 174 pkt 2 cyt. ustawy. Jednakże w skardze kasacyjnej ograniczono się tylko do powołania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, bez odwołania się do wyjściowej w tym przypadku regulacji z art. 174 pkt 2 cyt. ustawy.
Podobnie w pkt 2 skargi kasacyjnej podniesiono naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, stanowiącego o wymogach, jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji, bez odwołania się do regulacji z art. 174 pkt 2 cyt. ustawy.
W końcu w pkt 3 skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie przez Sąd prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej.
Również w tym przypadku nie odwołano się, do wyjściowej w tym przypadku regulacji z art. 174 pkt 1.
W rzeczywistości istota argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej opiera się przede wszystkim na braku zajęcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska, w kwestii dotyczącej nieuwzględnienia, czy wręcz pominięcia przez Sąd niektórych dowodów, wskazanych przez skarżącego.
Z taką motywacją skargi kasacyjnej należy się zgodzić, mimo wskazanych oczywistych uchybień formalnych skargi kasacyjnej, które wedle oceny Sądu, nie dały wystarczających powodów do jej odrzucenia.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, określone w art. 183 § 2 cyt. ustawy, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ sąd naruszył przepisy wskazane w skardze kasacyjnej.
Kognicja sądu administracyjnego sprowadza się do oceny legalności zaskarżonej decyzji. Zakres działania sądu administracyjnego pierwszej instancji określa art. 3 § 1 i 2 pkt 1 omawianej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, zaś wynik dokonanej oceny zgodności z prawem decyzji znajduje swoje odzwierciedlenie w sentencji wyroku.
Stwierdzenie naruszenia prawa przez organ prowadzi do wydania wyroku, na podstawie art. 145 § 1 ww. ustawy, uchylającego zaskarżoną decyzję, stwierdzającego jej nieważność lub niezgodność z prawem. Brak tych naruszeń upoważnia Wojewódzki Sąd Administracyjny do wydania wyroku oddalającego skargę, na podstawie art. 151 cyt. ustawy.
Wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2005r. sygn. akt II SA/Lu 737/04 nie spełnia tych wymagań.
Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.539 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zgodnie z art. 100 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej, w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych.
Natomiast w myśl postanowień art. 106 ust. 1 przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, która powinna czynić zadość wszystkim wymaganiom przewidzianym przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności określonemu w art. 107 § 3 Kpa.
Sąd I instancji zasadnie wskazując, iż właściwy organ zobligowany jest z urzędu, do podjęcia niezbędnych kroków, w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, tym bardziej powinien odnieść się do kwestii, dotyczącej pominięcia niektórych dowodów w sprawie.
Zatem niezrozumiałym jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wyrażone w zaskarżonym wyroku, który w ślad za organami administracji przyjął, iż zebrany materiał dowodowy w sprawie uprawniał do stwierdzenia, że pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu skarżącego a jego rzeczywistą sytuacją majątkową zachodzą dysproporcje, uzasadniające odmowę przyznania pomocy.
W szczególności Sąd powinien odnieść się do pism Spółdzielni Mieszkaniowej [...], świadczących o posiadanej przez skarżącego nadpłacie, a także o tym, iż na konto Spółdzielni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący wpłacił jedynie kwotę 52 zł. Dowody te zostały w sprawie pominięte, również uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie wskazuje z jakiego powodu dowody te, nie zostały uwzględnione.
Sąd I instancji, oddalając skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczeń z pomocy społecznej, powinien wszechstronnie zbadać, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, fakt istnienia dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową wskazującą, że osoba ubiegająca się o pomoc jest w stanie przezwyciężyć swoją sytuację.
Przy czym, nie jest zmianą sytuacji majątkowej posiadanie przez skarżącego udziału we współwłasności samochodu osobowego, o wartości 1 zł jak twierdzi skarżący. Tym bardziej nie zasadnym jest twierdzenie, że skarżący naruszył przepis art. 109 cyt. ustawy o pomocy społecznej.
Współwłasność, jako rodzaj własności, charakteryzuje się tym, że jedno i to samo prawo własności tej samej rzeczy przysługuje co najmniej dwóm osobom. Słusznie Sąd zauważył, że z istoty współwłasność wynika, że każdemu ze współuprawnionych przysługuje do danej rzeczy to samo prawo.
Jednakże zakres tego prawa może być różny, ze względu na sam sposób podziału wspólnego prawa, tzn. na wielkość udziałów w nim. Niepodzielność wspólnego prawa polega na tym, że każdy ze współuprawnionych ma prawo do określonego udziału w całej rzeczy, a żaden nie ma prawa do jej wyodrębnionej części fizycznej.
Jednakże współwłaściciele mają pełną swobodę do układania się między sobą, co do sposobu korzystania i używania wspólnego prawa w granicach określonych niepodzielnością tego prawa, w szczególności z uwagi na wysokość przypadających im udziałów we wspólnym prawie.
Wymaga zatem zbadania okoliczność, czy skarżącemu przysługuje prawo własności do samochodu osobowego w podanej wysokości.
W niniejszej sprawie niezbędnym jest, wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego, rozważenia wszystkich zebranych dowodów, czego zaniechał Sąd I Instancji.
Twierdzenie Sądu I instancji, iż dokonana przez organy orzekające w sprawie ocena stanu faktycznego nie nosi cech dowolności oraz, że uwzględnione zostały wszelkie oświadczenia i wyjaśnienia skarżącego, nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy.
Zarówno wskazane nadpłaty w Spółdzielni Mieszkaniowej [...], jak też udział we współwłasności samochodu, nie można uznać za posiadanie znacznych zasobów finansowych, świadczących o istnieniu dysproporcji, między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową skarżącego, uzasadniającą odmowę przyznania świadczeń z pomocy społecznej.
Nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie ma również fakt, że skarżący, zarówno w dniu wydawania ww. decyzji odmawiających przyznania świadczeń z pomocy społecznej, jak i w dniu wydania orzeczenia przez Sąd I instancji, korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej mimo, że sytuacja życiowa i majątkowa skarżącego nie uległa zmianie.
Mając na uwadze, iż zarzuty skargi kasacyjnej okazały się w części usprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.