I OSK 820/05

I OSK 820/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Stebnicka /przewodniczący/
Irena Kamińska
Małgorzata Borowiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
II SA/Ka 1255/03 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2005-04-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka, Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Irena Kamińska, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1255/03 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2005 r. oddalił skargę J. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na ustalenia wynikające z przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w którym Kierownik Działu Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...] odmówił J. S. przyznania świadczenia przedemerytalnego w wysokości 90% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego stwierdzając, iż nie spełnił on przesłanki określonej w art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65), gdyż w PUP zarejestrował się dopiero w dniu 6 czerwca 2002 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, iż prawo do świadczenia emerytalnego mógł nabyć już w dniu 10 stycznia 2002 r., gdyż z pracy został zwolniony w dniu 9 stycznia 2002 r. Wyjaśnił, iż brak zarejestrowania był spowodowany załamaniem nerwowym, przeżytym w następstwie utraty zatrudnienia.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Wskazał, że przepis art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) stanowi, iż świadczenie, o które ubiegał się skarżący, przysługuje osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego (nabytego z chwilą rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy) oraz prawa do pobierania zasiłku dla osoby bezrobotnej. Zdaniem Wojewody Śląskiego, do skarżącego nie ma zastosowania powołany przepis art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, gdyż przepis ten normuje uprawnienie do rzeczonego świadczenia na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., które przysługuje tylko tym bezrobotnym, którzy spełniali warunki nabycia prawa do tego świadczenia do dnia 12 stycznia 2002 r.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący J. S. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie przedmiotowego świadczenia w określonej wysokości.
W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty podnoszone w odwołaniu. Zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym status bezrobotnego nabywa się dopiero z chwilą rejestracji w urzędzie pracy.
Zdaniem skarżącego, w tej kwestii decydujące znaczenie ma data rozwiązania stosunku pracy, gdyż właśnie z tą datą stał się osobą bezrobotną. Skarżący przyznał, że nie zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy przed 12 stycznia 2002 r., gdyż nie mógł przewidzieć możliwości ubiegania się o prawo do świadczenia przedemerytalnego na zasadach obowiązujących do końca 2001 r., wprowadzonej na mocy nowelizacji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, której ogłoszenie nastąpiło dopiero w dniu 20 grudnia 2002 r., a więc po upływie niemal roku od rozwiązania przez niego stosunku pracy.
Wojewoda Śląski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpatrujący skargę na podstawie art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) stwierdził, że skoro skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu 6 czerwca 2002 r., to dopiero z tą datą spełnił wymogi konieczne do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, co stanowiło przesłankę uzależniającą nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Sąd wskazał, że zasady dotyczące przyznawania świadczenia przedemerytalnego oraz określania jego wysokości, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zostały regulowane w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514).
Stosownie do art. 37k ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., rozmiar rzeczonego świadczenia określony został jako 80% kwoty emerytury, wynikającej z decyzji organu rentowego, ustalającej wysokość tej emerytury w celu obliczenia wartości świadczenia przedemerytalnego dla danej osoby. Wyjątek w tym zakresie stanowiło unormowanie zawarte w treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65), wprowadzające możliwość nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. Wysokość świadczenia przedemerytalnego wynikająca z tych uregulowań wynosiła bowiem nie 80%, a 90% kwoty emerytury wyliczonej dla osoby zainteresowanej w decyzji organu rentowego. W myśl przywołanego art. 3 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r., świadczenie przedemerytalne w takim rozmiarze mogło zostać przyznane tylko bezrobotnym, którzy spełnili przesłanki warunkujące jego nabycie do dnia 12 stycznia 2002 r. Sąd podkreślił, że jedną z wskazywanych przesłanek ustawowych było, w myśl art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, spełnienie przez wnioskodawcę wymogów, od których ustawa ta uzależniała uzyskanie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z powołaną wyżej ustawą, za bezrobotnego uznawano osobę, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, nie uczącą się w szkole w systemie dziennym oraz zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania powiatowym urzędzie pracy. Brzmienie cytowanej normy prawnej nie pozostawiało zatem wątpliwości co do tego, że warunkiem nabycia statusu bezrobotnego, była rejestracja zainteresowanej osoby we właściwym urzędzie pracy.
W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że skoro unormowanie zawarte w art. 3 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie mogło znaleźć zastosowania w sprawie, to decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu świadczenia przedemerytalnego w określonym rozmiarze, prawa nie narusza i na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę oddalił
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący J. S., reprezentowany przez adwokata i zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności:
- art. 37k ust. 2 i 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu,
- art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych, w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i Wojewódzkich Komisjach Dialogu Społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz 1793)
- art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o systemie oświaty wskutek nieuwzględnienia zmian w brzmieniu tych przepisów zaistniałych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt K 19/02 (Dz.U. Nr 59 z 2005 r. poz. 517).
Wskazując na powyższe podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji organów obu instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż szczególne znaczenie dla tej sprawy ma pkt 2 sentencji powołanego wyroku Trybunału, który znosi wymóg zarejestrowania się bezrobotnego w powiatowym urzędzie pracy jako warunku nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na dotychczasowych zasadach.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, skoro wymóg zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy został uznany za sprzeczny z Konstytucją i przestał obowiązywać, a był on jedynym powodem oddalenia jego skargi, zaś przed dniem 12 stycznia 2002 r. spełniał warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego w rozmiarze przysługującym zgodnie z przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu to świadczenie to powinno być mu przyznane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określa § 2 art. 183.
W tej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności wymieniona w tym przepisie.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji podzielając stanowisko organów stwierdził, że skoro skarżący nie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] do dnia 12 stycznia 2002 r., a uczynił to dopiero w dniu 5 czerwca 2002 r., to tym samym utracił prawo do skutecznego ubiegania się o świadczenie przedemerytalne w wysokości 90% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego, gdyż nie spełnił przesłanki określonej w art. 3 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. – o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz.65).
Z akt sprawy wynika, iż skarżący został zwolniony z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy z dniem 9 stycznia 2002 r.
Obowiązywał wówczas od dnia 1 stycznia 2002 r. przepis art. 11 ust.2ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz. 1793), który ustalił ogólną zasadę, że osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a więc do dnia 31 grudnia 2001 r. zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa m.in. do świadczenia przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują do nich prawo ma dotychczasowych zasadach.
Wskazać należy, iż przepis ten uzależnił prawo m.in. do świadczenia przedemerytalnego na "dotychczasowych zasadach", a więc na zasadach określonych w ustawie o zatrudnieniu i bezrobociu w brzmieniu tej ustawy na dzień 31 grudnia 2001 r. od zarejestrowania się wnioskodawcy w powiatowym urzędzie pracy przed dniem 1 stycznia 2002 r., a więc przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy nowelizującej.
Nową sytuację intertemporalną ustawodawca ukształtował przepisem art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65). Ustęp 1 tego artykułu stanowi, iż prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2001 r. przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt K 19/02, który został opublikowany w dniu 12 kwietnia 2005 r. w Dz.U. Nr 59, poz. 517) stwierdził, że art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. w części, w jakiej zawiera zwrot "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy", wyłączający nabycia prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wprawdzie zgodnie z art. 190 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego powoduje utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego jedynie na przyszłość, to jednak nie może pozostać bez wpływu na toczące się postępowanie sądowe. Sąd I instancji rozstrzygał sprawę w dniu 14 kwietnia 2005 r. i przy ocenie, czy do dnia 12 stycznia 2002 r. skarżący spełnił warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. mógł nie uwzględnić stanowiska Trybunału Konstytucyjnego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – orzekł jak w sentencji wyroku.