II SA/RZ 308/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-06-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjnezasiłek stałyniepełnosprawnośćopieka nad osobą starsząustawa o świadczeniach rodzinnychKodeks postępowania administracyjnegoprawo administracyjnepostępowanie sądowo-administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny, uznając, że pobieranie zasiłku stałego w tym samym okresie wykluczało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 29 września 2021 r. do 31 marca 2023 r. w związku z opieką nad matką. Organy administracji odmówiły, wskazując na pobieranie przez skarżącą zasiłku stałego w tym okresie oraz na fakt, że wniosek został złożony po upływie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności matki. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, podkreślając, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może być realizowane równocześnie z prawem do zasiłku stałego, a świadczenie pielęgnacyjne mogło być przyznane dopiero od momentu ustania prawa do zasiłku stałego.

Sprawa dotyczyła skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 29 września 2021 r. do 31 marca 2023 r. Skarżąca opiekowała się matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na dwie główne przesłanki: po pierwsze, wniosek został złożony po upływie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności matki (choć mąż matki uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności od 29 września 2021 r.), a po drugie, skarżąca pobierała w spornym okresie zasiłek stały, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca argumentowała, że została wprowadzona w błąd przez pracownika MOPS co do konsekwencji pobierania zasiłku stałego i powoływała się na wcześniejsze orzecznictwo NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że wcześniejsze orzeczenie NSA (I OSK 2365/21) jedynie wskazywało moment, od którego skarżąca mogła zacząć ubiegać się o świadczenie, a nie przyznawało je automatycznie. Kluczowe było to, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego nie może być realizowane kumulatywnie. Skoro skarżąca pobierała zasiłek stały do 30 kwietnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne mogło być przyznane dopiero od 1 maja 2023 r., co potwierdza decyzja organu I instancji z 7 czerwca 2023 r. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania były niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku stałego, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Uzasadnienie

Ustawa o świadczeniach rodzinnych wyklucza kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego. Aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, osoba musi zrezygnować z zasiłku stałego poprzez uchylenie lub zmianę decyzji przyznającej zasiłek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § ust. 2a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.ś.r. art. 32 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 27 § ust. 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje za okres od 29 września 2021 r., mimo pobierania zasiłku stałego w tym okresie. Wcześniejsze orzeczenie NSA (I OSK 2365/21) przyznało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 29 września 2021 r. Organy naruszyły przepisy K.p.a. (art. 7, 77, 80, 8) poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może być realizowane równocześnie z prawem do zasiłku stałego. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W sytuacji, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania.

Skład orzekający

Jolanta Kłoda-Szeliga

sprawozdawca

Karina Gniewek-Berezowska

członek

Paweł Zaborniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego oraz zasady przyznawania świadczeń rodzinnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, w szczególności przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych od 2024 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, i wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne i materialnoprawne związane z jego przyznawaniem, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych prawem socjalnym.

Czy można pobierać świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek stały jednocześnie? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 308/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2, ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 9 stycznia 2024 r. nr SKO.4111.1386.3159.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 stycznia 2024 r. nr SKO.4111.1386.3159.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie (dalej: SKO bądź organ odwoławczy), po rozpoznaniu odwołania E.W. (dalej: Skarżąca) od decyzji Burmistrza Miasta (...) (dalej: organ I instancji) z 29 listopada 2023 r. nr 000347/ŚP/11/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej K.p.a. ) oraz art. 24 ust. 1, art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – dalej u.ś.r.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Skarżąca wnioskiem z 30 października 2023 r. zwróciła się do organu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 29 września 2021 r. do 31 marca 2023 r. w związku z opieką nad matką – E.K, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ I instancji decyzją z dnia 29 listopada 2023 r., odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na podstawie art. 24 ust. 2 oraz ust. 2a u.ś.r. podkreślił, że brak jest możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za ww. okres, gdyż prawo do świadczenia ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast jeżeli w ciągu trzech miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
W rozpatrywanej zaś sprawie Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 29 września 2021 r. do 31 marca 2023 r., w dniu 30 października 2023 r. natomiast orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w (...) dotyczące matki Skarżącej zostało wydane 8 kwietnia 2021 r. na podstawie wniosku z dnia 26 lutego 2021 r.
Organ I instancji wskazał ponadto, że na podstawie decyzji z 7 czerwca
2023 r., nr 00023/8/SP/06/2023 Skarżąca ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, bezterminowo od dnia 1 maja
2023 r.
Podkreślił również, że w okresie od 1 lipca 2021 r. do 30 kwietnia 2023 r. Skarżąca pobierała zasiłek stały, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. stanowi negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu od tej decyzji, Skarżąca wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o orzeczenie, co do istoty sprawy, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. Przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w błędnym uznaniu, że przepis ten wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku stałego,
2. Przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj.:
a. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a polegające na wadliwym ustaleniu okoliczności faktycznych i błędnym rozpatrzeniu całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli,
b. art. 8 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenie postępowania, mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela wobec organów państwa.
W treści odwołania Skarżąca oświadczyła, że pobierała zasiłek stały gdyż przy składaniu wniosku tak polecił jej pracownik MOPS i nie poinformował jej o konsekwencjach i wpływie pobierania tego świadczenia na świadczenie pielęgnacyjne.
Opisaną na wstępie decyzją z 9 stycznia 2024 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, aprobując wykładnię przepisów art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 2a u.ś.r. dokonaną przez organ I instancji. Uznało, że skoro Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne dopiero w dniu 30 października 2023 r. natomiast orzeczenie o niepełnosprawności jej matki datowane jest na 20 kwietnia 2023, czyli upłynęło więcej niż trzy miesiące - to świetle powyższych ustaleń wnioskowane świadczenie należało przyznać od 1 października 2023 r. Z uwagi jednak na to, że wnioskodawczyni ma już przyznane świadczenie pielęgnacyjne na matkę - bezterminowo od dnia 1 maja 2023 r., wniosek nie może zostać uwzględniony.
Organ odwoławczy wskazał również, że w okresie od 1 lipca 2021 r. do 30 kwietnia 2023 r. Skarżąca miała przyznane prawo do zasiłku stałego, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w brzmieniu przed 1 stycznia 2024 r. wyklucza możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze na powyższą decyzję, Skarżąca, powołując się na rozstrzygniecie NSA w sprawie o sygn. akt I OSK 2365/21, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zarzuciła jej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 1. art. 32 ust. 2 u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy,
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj:
a. art. 7. art. 77 i art. 80 K.p.a., polegające na wadliwym ustaleniu okoliczności faktycznych i błędnym rozpatrzeniu całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli,
b. art. 8 K.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa,
c. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdzie prawidłowym winno być uchylenie przez organ II instancji decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, stosownie do art. 138 § 2 K.p.a., gdyż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygniecie.
W uzasadnieniu skargi, Skarżąca wskazała, że przez cały czas trwania postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2365/21 nie mogła złożyć do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w (...) kolejnych wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ MOPS odmówił jej tego prawa, uzasadniając swoją odmowę nieuprawomocnieniem się zaskarżonej decyzji z dnia 16 czerwca 2021 r. oraz toczącym się postępowaniem sądowo - administracyjnego przed NSA, które nie zostało wówczas zakończone.
Informacja ta wprowadziła Skarżącą w błąd. W tym czasie została wydana nie tylko uchwała 7 sędziów NSA, lecz także zmieniły się okoliczności prawne i faktyczne sprawy, ponieważ mąż matki Skarżącej uzyskał w dnia 29 września 2021 r. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres od 6 sierpnia 2021r. do 30 września 2022 r., a następnie w dniu 13 października 2022 r. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności od 6 sierpnia 2021 r. na stałe.
Uprzednio prowadzone postępowanie w przedmiocie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zakończyło się wyrokiem NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2365/21, którym uchylono zaskarżony wyrok WSA w Rzeszowie (sygn. akt : II SA/Rz 1083/21) i oddalono skargę. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, że Skarżąca może ubiegać się o przedmiotowe świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej od momentu uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez ojca tj. od 29 września 2021 r.
W odpowiedzi na skargę SKO, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana decyzja nie jest bowiem dotknięta wadami podniesionymi w skardze, ani innymi, które sąd administracyjny zobowiązany jest uwzględniać z urzędu, jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –( t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: P.p.s.a.), a które to wady przemawiałyby za wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Przy czym podkreślenia wymaga, że sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, bada ją wyłącznie pod względem zgodności z prawem (legalności), a nie celowości czy słuszności jej wydania.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest opisana powyżej decyzja SKO którą organ ten odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką na okres od dnia 29 września 2021 r. do 31 marca 2023 r.
Stan faktyczny w kontrolowanej sprawie nie jest sporny i wynika z niego, że Skarżąca opiekuje się niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, a mąż matki posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 29 września 2021 r.
Spór dotyczy tego, czy Skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 29 września 2021 r. do dnia 30 marca 2023 r., o przyznanie którego Skarżąca zawnioskowała dopiero po upływie 2 lat tj. 30 października 2023 r.
Poza sporem jest, że w okresie od 1 lipca 2021 r. do 30 kwietnia 2023 r. Skarżąca miała przyznane prawo do zasiłku stałego oraz to, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką przysługuje Skarżącej od dnia 1 maja 2023 r.
W ocenie Sądu stanowisko Skarżącej, w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów skargi związanych z wydanym w sprawie orzeczeniem NSA z dnia 13 kwietnia 2023r. sygn. akt I OSK 2365/21, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że Skarżąca może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne od momentu uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez męża matki Skarżącej tj. od dnia 29 września 2021r. Z treści skargi wynika bowiem, że to na podstawie tej tezy uzasadnienia Skarżąca buduje swoje przekonanie o przysługującym jej świadczeniu za okresy wsteczne, sięgające dwóch lat przed datą złożenia wniosku. Przekonanie Skarżącej jest błędne.
Przypomnieć należy, że sprawa rozstrzygnięta powołanym wyżej wyrokiem NSA dotyczyła prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, w sytuacji gdy mąż matki początkowo nie legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i uzyskał takie orzeczenie w dniu 29 września 2021r. tj. w toku postępowania sądowo-administracyjnego. Przedmiotem analizy NSA w tej sprawie była przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., której prawidłowa wykładnia do czasu wydania uchwały 7 sędziów NSA z 14 listopada 2022r. I OPS 2/22, budziła rozbieżności w orzecznictwie sadów administracyjnych. Przesądzając w tej sprawie, NSA wskazał na moment początkowy, od którego Skarżąca może podjąć starania o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.
NSA nie orzekł jednak – jak zdaje się odczytywać ten wyrok Skarżąca – że prawo to już przysługuje Skarżącej od wskazanego momentu, a jedynie, że od wskazanego momentu spełnia ona badaną w sprawie przesłankę i może zacząć ubiegać się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Do przyznania świadczenia koniecznym jest jednak spełnienie wszystkich pozostałych wymogów ustawowych, zarówno materialnoprawnych, jak i formalnych tj. zarówno złożenie stosownego wniosku w sprawie, jak i brak przesłanek negatywnych.
Badaniem tych kwestii NSA się nie zajmował, gdyż orzekał w "starej" sprawie – kontrolując orzeczenie WSA w Rzeszowie, zapadłe na skutek kontroli decyzji o odmowie przyznania świadczenia, wydanej na uprzednio złożony wniosek w innym stanie faktycznym. Sprawa ta zakończyła się uchyleniem wyroku sądu I instancji i oddaleniem skargi – w mocy postała zatem decyzja o odmowie przyznania świadczenia.
Aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne w nowym stanie faktycznym – z uwagi na fakt, że maż matki Skarżącej uzyskał orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym – konieczne było złożenie nowego wniosku, który wszczyna postępowanie w nowej sprawie, prowadzonej według zasad ogólnych wynikających z powołanych poniżej przepisów.
Przyczyny, dla których Skarżąca powstrzymała się od złożenia wniosku wcześniej – tj. wspomniany brak pozwolenia ze strony pracowników MOPS jest poza kontrolą Sądu, gdyż pozostaje jedynie w sferze domniemanych sugestii organu, a nie wynika z jego widocznych czynności. Wnosząc stosowny wniosek, Skarżąca zyskałaby prawo do ewentualnej kontroli prawidłowości działania organu, natomiast w obecnej sytuacji Sąd nie może badać motywów, które powtrzymały Skarżącą przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia.
Przechodząc do analizy postępowania w sprawie, należy podkreślić, że stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku stałego. Brzmienie powyższego przepisu oznacza, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możność równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany zasiłek stały, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku stałego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne (warunkowe), zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku stałego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek ( NSA w wyrokach: z dnia 29 marca 2023r., sygn. akt I OSK 960/22, oraz z 3 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 630/22). Do czasu zaś wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej zasiłek stały, zasiłek ten jest świadczeniem należnym, a jego otrzymywanie wyklucza, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przy czym, jak stanowi ust. 2a tego przepisu, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Zauważyć jednak należy, iż zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 oraz ust. 2a u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. W sytuacji więc, gdy - w momencie wydawania decyzji - jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione.
Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest (bezwarunkowa) rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, czy też datą wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.
Odnosząc się bowiem do treści tego przepisu, należy wskazać, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i zasiłku stałego, warunkiem przyznania nowego świadczenia jest nie tylko rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, lecz zmaterializowanie się tego oświadczenia w postaci ustania dotychczasowego prawa, poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji, co następuje w odpowiedniej prawem przewidzianej procedurze. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do zasiłku stałego zostało w odpowiedniej procedurze zmienione lub uchylone.
Innymi słowy okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania innego świadczenia uniemożliwiającego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z podanych wyżej względów Kolegium prawidłowo uznało, że dopiero od dnia 1 maja 2023 r. nie istniały przesłanki negatywne do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Z tym dniem ustało bowiem uprawnienie Skarżącej do zasiłku stałego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za okres sprzed wniesienia przez Skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Bezsporne jest, że organ I instancji decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. nr 000238/ŚP/06/2023 przyznał Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo od dnia 1 maja 2023 r
Ponieważ od 1 lipca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2023 r. Skarżąca miała przyznane prawo do zasiłku stałego, to nie było prawnie możliwe przyznanie Skarżącej konkurencyjnego świadczenia za okres ujęty we wniosku z 30 października 2023 r. Dopiero od 1 maja 2023 r. Skarżącej nie przysługiwało prawo do zasiłku stałego i dopiero od tego momentu przestała istnieć negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Za niezasadne uznać należało także zarzuty skargi dotyczące naruszenia w sprawie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wydanie zakwestionowanej decyzji poprzedzone było ustaleniem wszystkich istotnych okoliczności, mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, oraz prawidłową oceną tych okoliczności - w takim zakresie, w jakim organy orzekające w sprawie władne były tego dokonać. W przedmiotowej sprawie, w zakresie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 a) u.ś.r. organy zobligowane były do zbadania szczegółowo określonej przepisami okoliczności, której zaistnienie lub nie, zgodnie z wolą ustawodawcy, determinuje rozstrzygnięcie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, a co w niniejszej sprawie organ odwoławczy poprawnie zweryfikował.
Mając na względzie powyższą argumentację, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI