I OSK 816/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. F. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Skarżący sprzeciwiał się przejęciu jego działek, twierdząc, że nie były one we władaniu jednostki samorządu terytorialnego ani nie były zajęte pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. Przedstawił dowody, w tym mapy i zdjęcia, kwestionując mapę sporządzoną na potrzeby postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając dowody organów za wystarczające i odrzucając dowody skarżącego jako dotyczące okresu późniejszego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Sąd kasacyjny uznał, że WSA nie odniósł się wnikliwie do dowodów skarżącego, w szczególności do mapy z 1998 r. i innych dokumentów, które mogłyby podważyć ustalenia organów co do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną i sprawowania nad nią władztwa publicznego. NSA podkreślił, że choć skarżący nabył działki po 31 grudnia 1998 r., dowody dotyczące okresu bezpośrednio następującego po tej dacie powinny być brane pod uwagę. Sąd kasacyjny uznał również za zasadny zarzut dotyczący nieodniesienia się do mapy przedstawionej przez skarżącego. Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące wywłaszczenia bez odszkodowania zostały uznane za niezasadne, gdyż NSA powołał się na orzecznictwo TK i ETPC, wskazując, że art. 73 ustawy ma charakter deklaratoryjny, a kwestie odszkodowawcze były regulowane odrębnie i wymagały aktywnego działania właściciela w określonym terminie. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje administracyjne, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA w celu ponownego ustalenia stanu faktycznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie stanu faktycznego w sprawach dotyczących nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną, zwłaszcza w kontekście oceny dowodów i obowiązku wnikliwego badania materiału przez sądy administracyjne.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną i stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przesłanka zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz sprawowania nad nią władztwa publicznego została prawidłowo ustalona na podstawie przedstawionych dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd pierwszej instancji nie odniósł się wnikliwie do dowodów przedstawionych przez skarżącego, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nie zbadał wystarczająco materiału dowodowego, w szczególności nie odniósł się do map i innych dokumentów przedstawionych przez skarżącego, które mogłyby podważyć ustalenia organów co do stanu faktycznego na dzień 31 grudnia 1998 r.
Czy zastosowanie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. po upływie terminu do dochodzenia odszkodowania narusza konstytucyjne prawo do własności i zakaz wywłaszczenia bez odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie przepisu nie narusza prawa, gdyż ma on charakter deklaratoryjny, a właściciel miał możliwość dochodzenia odszkodowania w określonym terminie.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazując, że art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną ma charakter deklaratoryjny, a właściciel miał obowiązek zadbać o swoje prawa i dochodzić odszkodowania w wyznaczonym terminie. Po upływie terminu zawitego roszczenie wygasa, a prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia własności nie narusza zakazu wywłaszczenia bez odszkodowania.
Przepisy (17)
Główne
ustawa z 13 października 1998 r. art. 73 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Przepis ten stanowi podstawę do stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne w dniu 31 grudnia 1998 r., jeśli nie stanowiły one własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu, jeśli naruszają prawo materialne lub przepisy postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Pomocnicze
ustawa z 13 października 1998 r. art. 73 § ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Określa termin (do 31 grudnia 2005 r.) na zgłoszenie wniosku o odszkodowanie za nieruchomości przejęte na podstawie art. 73 ust. 1 i 2, po którego upływie roszczenie wygasa.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i interesu społecznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny mocy dowodowej materiału dowodowego.
k.p.a. art. 76 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Moc dowodowa dokumentów urzędowych.
k.p.a. art. 76 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych.
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Dowody w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 79
Kodeks postępowania administracyjnego
Zawiadomienie stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
u.d.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja pasa drogowego.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności i prawo do słusznego odszkodowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, który nie odniósł się wnikliwie do dowodów przedstawionych przez skarżącego, w tym map i zdjęć, kwestionujących stan faktyczny zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. • Niewłaściwa ocena materiału dowodowego przez WSA, który nie zbadał wystarczająco dowodów skarżącego dotyczących szerokości pasa drogowego i braku infrastruktury drogowej na jego działkach w krytycznym dniu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące wywłaszczenia bez odszkodowania zostały uznane za niezasadne, gdyż NSA powołał się na charakter deklaratoryjny art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną i możliwość dochodzenia odszkodowania w określonym terminie.
Godne uwagi sformułowania
Sąd kasacyjny dostrzega fakt, że Skarżąc nabył działki [...] 1999 r. a w konsekwencji przedstawione przez niego zdjęcia dotyczą okresu po 31 grudnia 1998r. Jest to jednak okres bezpośrednio następujący po dacie, na jaką winien być ustalony stan faktyczny sprawy, zaś w jej aktach nie znalazły się żadne inne dokumenty (oprócz przywołanej przez organ i Sąd mapy) wykazujące, że stan faktyczny był inny niż przedstawiany przez Skarżącego. • Oznacza to w ocenie Sądu kasacyjnego, że Sąd pierwszej instancji z naruszeniem przepisów wskazanych punkcie II.1 petitum skargi kasacyjnej to jest z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. zaaprobował ustalenia faktyczne, które legły u podstaw stanowiska organów obu instancji, co do spełnienia przesłanki zajęcia spornych działek na dzień 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w sprawach dotyczących nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną, zwłaszcza w kontekście oceny dowodów i obowiązku wnikliwego badania materiału przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną i stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów przez sądy i jak skomplikowane mogą być spory dotyczące nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na podstawie przepisów przejściowych. Pokazuje też, że nawet po latach można kwestionować decyzje administracyjne, jeśli nie były one oparte na rzetelnej analizie faktów.
“Czy Twoja działka została niesłusznie przejęta pod drogę? NSA przypomina o wadze dowodów w sprawach o uwłaszczenie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.