I OSK 812/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Minister odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Białostockiego z 1991 r., powołując się na upływ 30-letniego terminu od doręczenia decyzji, zgodnie z nowelizacją Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA). Sąd I instancji podzielił to stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że kluczowe jest ustalenie daty wszczęcia postępowania. Wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął do organu 14 września 2021 r., a ustawa nowelizująca KPA weszła w życie 16 września 2021 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, postępowania wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji i niezakończone przed tym dniem, powinny zostać umorzone z mocy prawa, jeśli zostały wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia decyzji. NSA stwierdził, że WSA błędnie zastosował art. 61a KPA (odmowa wszczęcia postępowania) zamiast art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej (umorzenie postępowania). W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów administracji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 2 ust. 1 i 2, oraz rozróżnienie między odmową wszczęcia postępowania a jego umorzeniem w kontekście terminów do stwierdzenia nieważności decyzji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wejściem w życie nowelizacji KPA i datą wszczęcia postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczętego przed wejściem w życie ustawy nowelizującej KPA, ale niezakończonego przed tym dniem, stosuje się przepisy KPA w nowym brzmieniu, w tym art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosuje się przepisy KPA w brzmieniu nadanym tą ustawą. Jeśli postępowanie zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia decyzji i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji, powinno zostać umorzone z mocy prawa.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej KPA jednoznacznie wskazują na konieczność stosowania nowych przepisów do postępowań wszczętych, ale niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. W przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte po upływie 30 lat, a nie zostało zakończone, właściwą formą zakończenia jest umorzenie z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2, a nie odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a KPA.
Jaka jest prawidłowa forma zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wniosek został złożony po upływie 30 lat od doręczenia decyzji, a postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej KPA i nie zostało zakończone przed tym dniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie powinno zostać umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, a nie zakończone postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a KPA.
Uzasadnienie
NSA rozróżnił sytuacje objęte art. 158 § 3 KPA (odmowa wszczęcia postępowania, gdy sprawa jeszcze nie wszczęta) i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej (umorzenie postępowania, gdy sprawa już wszczęta przed nowelizacją). W analizowanej sprawie, postępowanie zostało wszczęte przed nowelizacją, więc właściwy był art. 2 ust. 2.
Czy przepisy ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzające ograniczenia czasowe dla wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, mogą być stosowane do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej, przepisy te stosuje się do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.
Uzasadnienie
NSA powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13, który uzasadniał potrzebę wprowadzenia ograniczeń czasowych dla stwierdzania nieważności decyzji w celu ochrony pewności obrotu prawnego. Ustawa nowelizująca implementuje te zmiany, a art. 2 ust. 1 i 2 precyzują ich zastosowanie do postępowań toczących się.
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa zmieniająca art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 181 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 1– 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 1 pkt 2 lit. c
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA do postępowania wszczętego przed wejściem w życie nowelizacji i niezakończonego. • Właściwą formą zakończenia postępowania w tej sytuacji jest umorzenie z mocy prawa, a nie odmowa wszczęcia. • Data wszczęcia postępowania (14.09.2021) przed wejściem w życie nowelizacji (16.09.2021) determinuje zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA o zastosowaniu art. 158 § 3 KPA (odmowa wszczęcia postępowania) z uwagi na upływ 30 lat od doręczenia decyzji. • Argumentacja organów administracji o odmowie wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie wyżej wymienionej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym wyżej wymienionym ustawą • postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa • nie można utożsamiać odmowy wszczęcia postępowania i umorzenia postępowania
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
sędzia
Dariusz Chaciński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 2 ust. 1 i 2, oraz rozróżnienie między odmową wszczęcia postępowania a jego umorzeniem w kontekście terminów do stwierdzenia nieważności decyzji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wejściem w życie nowelizacji KPA i datą wszczęcia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zmiany w prawie administracyjnym, która wpływa na możliwość kwestionowania starych decyzji. Wyjaśnia, jak interpretować przepisy przejściowe, co jest kluczowe dla praktyków.
“Nowe zasady w KPA: Kiedy można jeszcze podważyć starą decyzję?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.