I OSK 81/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-28
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona gruntów rolnychochrona gruntów leśnychplanowanie przestrzenneprawo administracyjnepostępowanie administracyjneorganizacja społecznaudział w postępowaniuNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną organizacji społecznej w sprawie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne.

Organizacja społeczna domagała się dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Sądy administracyjne obu instancji uznały, że zgodnie ze specyfiką postępowania uregulowanego w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jedyną stroną jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a organizacja społeczna nie może być dopuszczona do udziału na prawach strony. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez organizację społeczną przeciwko wyrokowi WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO w Warszawie. SKO utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa o odmowie dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Organizacja argumentowała, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały art. 31 k.p.a., wykluczając możliwość jej udziału w postępowaniu, które dotyczyło osoby prawnej (Wójta Gminy). Podkreślała, że nie zbadano przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. dotyczących celów statutowych i interesu społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził, że postępowanie w przedmiocie wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne ma charakter szczególny. Zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jedyną stroną w takim postępowaniu jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). NSA uznał, że ta regulacja radykalnie ogranicza krąg stron i wyklucza możliwość udziału innych podmiotów, w tym organizacji społecznych, nawet jeśli ich cele statutowe i interes społeczny przemawiałyby za takim udziałem. Sąd podkreślił, że decyzja ta nie rozstrzyga o indywidualnych prawach właścicieli, lecz dotyczy uprawnień gminy związanych z planowaniem przestrzennym. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, organizacja społeczna nie może zostać dopuszczona do udziału w takim postępowaniu na prawach strony.

Uzasadnienie

Postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne ma charakter szczególny. Zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jedyną stroną w tym postępowaniu jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Ta regulacja radykalnie ogranicza krąg stron i wyklucza możliwość udziału innych podmiotów, w tym organizacji społecznych, nawet jeśli ich cele statutowe i interes społeczny przemawiałyby za takim udziałem. Decyzja ta nie rozstrzyga o indywidualnych prawach właścicieli, lecz dotyczy uprawnień gminy związanych z planowaniem przestrzennym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.o.g.r.l. art. 7 § 3a

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 7 § 3

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 31 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Specyficzny charakter postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, gdzie jedyną stroną jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wykluczenie możliwości udziału organizacji społecznych w tym postępowaniu na prawach strony, ze względu na ograniczenie kręgu stron przez ustawę. Decyzja o zgodzie na zmianę przeznaczenia gruntu nie rozstrzyga o indywidualnych prawach właścicieli, lecz dotyczy uprawnień gminy związanych z planowaniem przestrzennym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organizacji społecznej o możliwości jej dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony na podstawie art. 31 k.p.a., nawet jeśli dotyczyło ono osoby prawnej (Wójta Gminy). Zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak rozpatrzenia zarzutu przez WSA). Zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 3a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędną wykładnię.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie w przedmiocie wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne ma charakter szczególny jedyną stroną w takim postępowaniu jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) prawodawca z grupy podmiotów, które mogły by być stroną tego postępowania wyeliminował właściciela nieruchomości decyzja ta nie rozstrzyga o indywidualnych prawach właścicieli, lecz dotyczy uprawnień gminy związanych z planowaniem przestrzennym

Skład orzekający

Czesława Nowak-Kolczyńska

przewodniczący

Maria Grzymisławska-Cybulska

członek

Monika Nowicka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących udziału organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych, w szczególności w sprawach dotyczących planowania przestrzennego i ochrony gruntów rolnych/leśnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania uregulowanego w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdzie krąg stron jest ograniczony do wójta/burmistrza/prezydenta miasta.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak specyficzne przepisy mogą ograniczać udział stron w postępowaniach administracyjnych, nawet jeśli organizacje społeczne chcą chronić interes publiczny. Jest to istotne dla zrozumienia granic partycypacji społecznej.

Czy organizacje społeczne mogą bronić lasów? NSA wyjaśnia granice udziału w postępowaniach administracyjnych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 81/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Nowak-Kolczyńska /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Monika Nowicka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1478/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-11-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1161
art.31 § 1 pkt 2 k.p.a., art.7 ust. 3a
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 28 października 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak – Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1478/18 w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 13 listopada 2018 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1478/18) - orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") - oddalił skargę Towarzystwa [...]z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 marca 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia 27 czerwca 2017 r., znak [...] o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony Towarzystwa [...]z siedzibą w [...].
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Towarzystwo [...]z siedzibą w [...] (dalej jako: T[...], Towarzystwo) zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.) - poprzez wadliwe wykonanie swojego ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem oraz naruszenie art. 151 p.p.s.a - poprzez jego zastosowanie i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a. - poprzez jego nie zastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w Warszawie, w związku z błędnym zastosowaniem przez SKO w Warszawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i nie zastosowaniem przez ten organ odwoławczy w sprawie rozpatrzonego zażalenia art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 31 § 3 k.p.a. i art. 144 k.p.a. — poprzez nie uchylenie w całości odmowy dokonanej w dniu 27 czerwca 2017r. przez Marszałka Województwa [...] wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji — z powodu:
-) błędnego wykluczenia zastosowania w sprawie podania T[...] przepisu art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z jego błędną (zawężającą) wykładnią, iż może on być uwzględniony w postępowaniach administracyjnych, dotyczących interesów wyłącznie osób indywidualnych (fizycznych), co wykluczałoby jego stosowanie w okolicznościach gdy interes ten dotyczy w postępowaniu osoby prawnej - w omawianym przypadku Wójta Gminy [...],
-) błędnego stanowiska, iż wykluczenie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. w omawianym postępowaniu, w którym organizacja społeczna nie ma prawa żądać jego wszczęcia
z urzędu - skutkuje obligatoryjnie wykluczeniem w tej sprawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 31 § 3 k.p.a.,
-) nieprawidłowego rozpatrzenia okoliczności, czy odnośnie wniosku T[...] z dnia 12 czerwca 2017 r., skierowanego do organu I instancji (Marszałka Województwa [...]) o dopuszczenie do udziału w omawianym postępowaniu administracyjnym na prawach strony - zostały spełnione łącznie wskazane przez Towarzystwo dwie ustawowe przesłanki, o których jest mowa w art. 31 § 1 k.p.a. (zgodność zakresu prowadzonego postępowania z regulaminowymi celami działalności stowarzyszenia zwykłego oraz zaistnienie istotnego interesu społecznego na rzecz spełnienia żądania T[...] dotyczącego dopuszczenia do udziału na prawach strony w tym postępowaniu),
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. - gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie rozpatrzono ( nie oceniono) wymienionego lakonicznie wyłącznie w części "historycznej" tegoż uzasadnienia istotnego zarzutu T[...], wniesionego w oddalonej skardze Towarzystwa na postanowienie SKO w Warszawie z dnia 22 marca 2018 r., iż organ odwoławczy nie uchylił w całości postanowienia Marszałka Województwa [...][...] z dnia 27 czerwca 2017r. i nie umorzył dalszego postępowania organu I instancji - jako bezprzedmiotowego (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 144 k.p.a.), z uwagi na brak możliwości stosowania w nim art. 31 k.p.a. — co T[...] zgłosił w oddalonej przez Sąd I instancji skardze, zgodnie z zasadą przezorności w postępowaniu sądowo – administracyjnym;
II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 3a ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1161) - poprzez błędną jego wykładnię, iż wyklucza on zastosowanie jednostki redakcyjnej przepisu art. 31 k.p.a. wobec organizacji społecznych w postępowaniach dotyczących wyrażenia zgody przez właściwego miejscowo marszałka województwa na przeznaczenie
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gruntów leśnych, nie stanowiących własności Skarbu Państwa, na cele nieleśne.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżące Towarzystwo wnosiło o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wymienionemu Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Zarządzeniem Przewodniczącego I Wydziału Izby Ogólnoadministracyjnej - wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – skarga kasacyjna została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329 ze zm. ), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze.
Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego i istotnym naruszeniu przepisów postępowania. Z uwagi jednak na ścisłe, wzajemne powiązanie wspomnianych zarzutów, zwłaszcza w zakresie towarzyszącej im argumentacji, celowym okazało się ich łączne rozpoznanie.
Na wstępie, odnosząc się w pierwszej kolejności do części zarzutów procesowych, wyjaśnić wypada, że przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. ma jedynie charakter ustrojowy, stanowiąc, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych. Ponadto niezrozumiałe jest powołanie w zarzucie kasacyjnym art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., który swym zakresem przedmiotowym obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bowiem postanowienie.
Przechodząc zaś do istoty sporu, determinowanej pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej, wskazać należy, że sprowadzała się ona do oceny, czy organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu na prawach strony w prowadzonym - na podstawie art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1161) - postępowaniu w sprawie o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia na cele nieleśne gruntów leśnych na potrzeby miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji podzielił bowiem stanowisko organów administracji, iż w takim postępowaniu - wszczętym w niniejszej sprawie na wniosek Wójta Gminy [...] z dnia 8 maja
2017 r. a dotyczącym wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, położonych w granicach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części miejscowości: [...] w gminie [...] - wniosek Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] o dopuszczenie - na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. - do udziału w postępowaniu na prawach strony, nie mógł zostać uwzględniony. Powołując się na treść art. 7 ust. 3a ww. ustawy, Sąd Wojewódzki zwracał bowiem uwagę na specyficzny charakter tego postępowania, podkreślając, iż skoro na mocy powołanego przepisu stroną w tego rodzaju postępowaniach jest wyłącznie wójt (burmistrz, prezydent miasta), to brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu tym mogłaby uczestniczyć inna osoba, w tym organizacja społeczna działająca na prawach strony a więc podmiot, którego nie dotyczy wprost tego rodzaju postępowania. Ponadto, jak podkreślał Sąd I instancji, decyzja Ministra o zezwoleniu na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej nie jest typową decyzją administracyjną rozstrzygającą w sprawie indywidualnej o prawach i obowiązkach właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości usytuowanych na obszarze objętym wnioskiem o zmianę przeznaczenia gruntu. Rozstrzyga ona bowiem wyłącznie o uprawnieniach gminy, dotyczących stanowienia prawa miejscowego i daje jej możliwość wprowadzenia konkretnych rozwiązań planistycznych w uchwalanym planie. Przyjęte rozwiązanie co do podmiotów biorących udział w tego rodzaju postępowaniu (wyłączenie udziału np. właścicieli nieruchomości, których potencjalna zmiana przeznaczenia gruntów ma dotyczyć) kreuje zatem konkretne uprawnienia tych podmiotów, ale na przyszłość (na skutek konkretnych postanowień wprowadzonych przez gminę do uchwalonego planu). Powyższe rozwiązanie chroni więc nie konkretny interes prywatny, ale uprawnienia publicznoprawne gminy związane ściśle z przysługującym jej władztwem planistycznym. Zdaniem więc Sądu Wojewódzkiego, skoro adresatem zgody organu na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nieleśne jest wyłącznie gmina, a zgoda ta rozstrzyga tylko o uprawnieniach gminy dotyczących stanowienia przez nią prawa miejscowego (nie występuje więc interes innych osób, który mógłby podlegać ochronie), to wyłączona jest także możliwość udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej w oparciu o treść art. 31 k.p.a., tak w zakresie wszczęcia postępowania, jak i przystąpienia do już toczącego się postępowania.
Wobec powyższego Sąd Wojewódzki uznał, że wykładnia art. 7a ust. 3a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dokonana przez Kolegium była prawidłowa a ponadto, że organ ten nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, co uzasadniało oddalenie skargi Towarzystwa.
Z tym stanowiskiem nie zgodziło się Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] i we wniesionej skardze kasacyjnej podnosiło przede wszystkim, iż Sąd I instancji niesłusznie podzielił błędną, bo zbyt zawężającą, wykładnię przepisu art. 31 § 1 k.p.a., dokonaną przez organ odwoławczy, iż przepis ten dotyczy wyłącznie postępowań, w których organizacja społeczna może reprezentować (poprzez swój udział na prawach strony) interesy wyłącznie osób fizycznych, gdy tymczasem przepis ten odnosi się do analogicznej reprezentacji w postępowaniu dotyczącym osoby prawnej, którą w omawianym przypadku jest niewątpliwie Wójt Gminy [...]. Z art. 29 k.p.a. wynika zaś wprost, że osoby, które mają prawo do wszczęcia postępowania dzielą się na osoby fizyczne i prawne, wobec powyższego, brzmienie art. 31 § 1 k.p.a. winno dotyczyć obu grup tych osób.
Ponadto, w ocenie Towarzystwa, Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, że organy obu instancji nie zbadały prawidłowo, czy zostały spełnione łącznie dwa ustawowe warunki, wskazane w art. 31 § 1 k.p.a. (zgodność zakresu prowadzonego postępowania z regulaminowymi celami działalności stowarzyszenia zwykłego oraz zaistnienie istotnego interesu społecznego na rzecz spełnienia żądania T[...] dotyczącego dopuszczenia do udziału na prawach strony w tym postępowaniu), a co także skutkowało nieprawidłową kontrolną legalności zaskarżonego postanowienia.
W tej sytuacji skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie innej osoby występować z żądaniem albo wszczęcia postępowania albo dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z § 3 w/w artykułu, organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.
W myśl natomiast art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1161), postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gurtów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne następuje na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), który - stosownie do treści art. 7 ust. 3a ustawy - jest jedyną stroną w takim postępowaniu. Ustawodawca wprowadzając ten ostatni przepis do porządku prawnego, radykalne zatem ograniczył podmioty, którym przysługuje status strony w ww. postępowaniu. Zdecydował tym samym, że stroną takiego postępowania nie będzie podmiot mający największe uprawnienia do nieruchomości, to jest jej właściciel. Aczkolwiek zatem nie wyłączono wprost możliwości zastosowania w postępowaniu, o którym mowa w art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, art. 31 § 1 i § 3 k.p.a. to jednak wykładnia celowościowa omawianych przepisów przemawia za przyjęciem poglądu, iż art. 31 § 1 i § 3 k.p.a. nie mogą być w tym postępowaniu stosowane. Wskazać bowiem należy, że omawiane postępowanie ma charakter szczególny. Słusznie bowiem podkreślił Sąd I instancji, iż wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne następuje w drodze decyzji, jednakże nie jest to decyzja typowa. Przedmiotowa decyzja nie jest bowiem rozstrzygnięciem organu w sprawie indywidualnej, w której rozstrzyga się o prawach i obowiązkach właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenie objętym wnioskiem o zmianę przeznaczenia gruntu.
Specyficzny charakter tej decyzji wiązać należy z usytuowaniem zgody w systemie prawa jako instytucji stanowiącej konieczne ogniwo wstępne, pozwalające gminie dopiero na realizację jej zamierzeń planistycznych. Decyzja dotycząca wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntu rozstrzyga o uprawnieniach gminy, mieszczących się w sferze stanowienia prawa, a w związku z tym dotyczy podmiotu niepozostającego formalnie "na zewnątrz" administracji publicznej. Co więcej, akt ten jest skierowany do organu gminy i odnosi się do konkretnej sytuacji związanej z dopuszczalnością określonego projektu przeznaczenia gruntów objętych planem miejscowym. Władczość i jednostronność tej decyzji wynika zaś z tego, że uprawnienie gminy do przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne w planie uzależnione jest od uzyskania zgody na taką zmianę. Ukształtowanie sytuacji prawnej gminy w omawianym zakresie nie jest zatem uzależnione od jej woli. To, iż na gruncie przepisów materialnego prawa administracyjnego gmina może nie skorzystać z przyznanego jej uprawnienia, odstępując od przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, nie zmienia reglamentacyjnego charakteru analizowanej instytucji. To zatem ścisły związek postępowania w sprawie udzielenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych z procedurą planistyczną wpływa na układ podmiotowy tego postępowania, a który wyraża się w tym, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 3a ustawy, stroną tego postępowania jest wyłącznie wójt (burmistrz, prezydent miasta). W zakresie planowania przestrzennego gmina posiada kompetencję do określenia sposobu wykorzystania przestrzeni lokalnej i nawet, jeżeli przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych kompetencję tę w zakresie gruntów leśnych czynią warunkową, nie ma to wpływu na ustalenie, że postępowanie w sprawie udzielenia zgody służy zabezpieczeniu innego interesu, aniżeli interes prywatny. Nadanie wskazanemu środkowi prawnemu takiego charakteru wymusza więc stanowisko, zgodnie z którym instrumenty procesowe służące poddaniu kwestii udzielenia zgody ponownej ocenie, jak też kontroli sądowej, przysługują wyłącznie podmiotowi, którego interes prawny w tym postępowaniu - z woli prawodawcy - ma podlegać ochronie przed nadmierną ingerencją. Decyzja o udzieleniu zgody rozstrzyga wyłącznie o uprawnieniach gminy dotyczących stanowienia prawa miejscowego i daje jej możliwość wprowadzenia konkretnych rozwiązań planistycznych w uchwalanym planie. Przyjęte rozwiązanie, co do podmiotów biorących udział w tego rodzaju postępowaniu (wyłącznie wójt, burmistrz, prezydent miasta), kreuje zatem konkretne uprawnienia tych podmiotów na przyszłość. Taka wykładnia znajduje uzasadnienie w konstytucyjnie wyznaczonej roli samorządu terytorialnego oraz konstytucyjnie zagwarantowanej zasadzie sądowej ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego przy wykonywaniu przez nie zadań publicznych w układzie zdecentralizowanym (por. art. 16 ust. 2 i art. 165 ust. 2 Konstytucji RP).
Co więcej, norma prawna wyrażona w art. 7 ust. 3a ustawy w sposób bezpośredni rozstrzyga kwestię zakresu podmiotowego postępowania w sprawie udzielenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych (por. uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt II OPS 1/13).
Mając zatem powyższe na uwadze, zgodzić się należy z Sądem I instancji, że skoro postępowanie w przedmiocie wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne – z uwagi na swój specyficzny charakter - toczy się wyłącznie z udziałem składającego wniosek o udzielenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów (wójta, burmistrza, prezydenta miasta), a prawodawca z grupy podmiotów, które mogły by być stroną tego postępowania wyeliminował właściciela nieruchomości, której to postępowanie ma dotyczyć, to w konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu tym mogłaby uczestniczyć inna osoba, w tym organizacja społeczna działająca na prawach strony, a więc podmiot którego nie dotyczy wprost tego rodzaju postępowanie. Przy czym ograniczenie możliwości uczestnictwa w takim postępowaniu innych podmiotów niż wnioskodawca należy rozumieć zarówno jako brak możliwości jego wszczęcia przez te podmioty, jak również jako brak możliwości dopuszczenia do udziału w postępowaniu.
W konsekwencji nie jest zatem też możliwie badanie wskazanej
w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki istnienia zależności pomiędzy przedmiotem postępowania a celami statutowymi wnioskującej o dopuszczenie do udziału
w postępowaniu organizacji, jak też przesłanki interesu społecznego, a co również podkreślał Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] było zgodne z prawem.
W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 7 ust. 3a ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jak też zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt. 1 lit."c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 31 § 3 k.p.a. i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. okazały się chybione.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. - oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI