I OSK 808/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Zakładów "P." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Zakładów na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania na rzecz R. Z. Sprawa miała długą historię sięgającą dekretu o własności i użytkowaniu gruntów warszawskich z 1945 r. Zakłady "P." kwestionowały decyzje administracyjne dotyczące nieruchomości przy ul. [...], argumentując m.in. rażącym naruszeniem prawa i niewłaściwym zastosowaniem przepisów. Podnosiły również zarzuty dotyczące braku uprawnień organu wydającego decyzję oraz wadliwości postępowania, w tym odmowy zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sporu o nieważność umowy nabycia praw do spadku. NSA, mimo że uznał uzasadnienie zaskarżonego wyroku za nietrafne, orzekł, że samo rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Kluczowym argumentem Sądu było stwierdzenie, że Zakłady "P.", które pierwotnie posiadały tytuł do nieruchomości w postaci prawa zarządu, utraciły ten tytuł na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z 1952 r. przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w 1992 r. W związku z tym, w dacie składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ustanawiającej prawo wieczystego użytkowania na rzecz R. Z. (w 1998 r.), Zakłady nie posiadały już interesu prawnego w rozumieniu przepisów k.p.a. i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania przez organ nadzoru. Skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 PPSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUtrata interesu prawnego przez podmiot, który utracił tytuł prawny do nieruchomości, w postępowaniach dotyczących tej nieruchomości, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji.
Dotyczy specyfiki spraw warszawskich gruntów i dekretu z 1945 r., ale zasada dotycząca interesu prawnego jest uniwersalna.
Zagadnienia prawne (5)
Czy podmiot, który utracił tytuł prawny do nieruchomości, posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ustanawiającej prawo wieczystego użytkowania na rzecz innej osoby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podmiot, który utracił tytuł prawny do nieruchomości i nie posiadał go w dacie składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, nie posiada interesu prawnego w rozumieniu przepisów k.p.a. i PPSA.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że Zakłady "P.", które utraciły tytuł do nieruchomości (prawo zarządu) na skutek unieważnienia decyzji z 1952 r., nie miały interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ustanawiającej prawo wieczystego użytkowania na rzecz R. Z. Brak interesu prawnego powinien skutkować odmową wszczęcia postępowania przez organ nadzoru.
Czy decyzja o ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania mogła zostać wydana przez Burmistrza na podstawie porozumienia z Kierownikiem Urzędu Rejonowego?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli porozumienie było zgodne z przepisami prawa (art. 40 ust. 1 ustawy o terenowych organach rządowej administracji ogólnej i art. 8 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym).
Uzasadnienie
WSA uznał, że Burmistrz działał z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego na podstawie zawartego porozumienia, co było zgodne z przepisami.
Czy wniosek o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich powinien być rozpoznany na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania, czy w dacie złożenia wniosku?
Odpowiedź sądu
Wniosek złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu i nierozpoznany podlega rozpatrzeniu na podstawie tego przepisu.
Uzasadnienie
WSA powołał się na utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym wnioski złożone na podstawie dekretu powinny być rozpoznawane według jego przepisów.
Czy brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu braku wskazania celu, na który grunt został oddany w użytkowanie wieczyste?
Odpowiedź sądu
Nie, art. 7 ust. 1 dekretu nie zawierał takiego wymogu.
Uzasadnienie
WSA uznał, że brak wskazania celu w decyzji nie stanowił rażącego naruszenia prawa.
Czy sąd administracyjny powinien zawiesić postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym o ustalenie nieważności umowy nabycia prawa do spadku?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie zachodzi przesłanka z art. 125 § 1 pkt 1 PPSA.
Uzasadnienie
WSA nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania, uznając, że sprawa była dostatecznie wyjaśniona.
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
dekret art. 7 § ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Podstawa do przyznania prawa własności czasowej lub prawa użytkowania wieczystego. Wniosek złożony na podstawie tego przepisu, jeśli nie został rozpoznany, podlega rozpatrzeniu według jego treści, nawet jeśli przepisy uległy zmianie.
dekret art. 7 § ust. 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Podstawa do ustanowienia prawa wieczystego użytkowania.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184
Pomocnicze
k.p.a. art. 61 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie administracyjne może być wszczęte na wniosek strony.
k.p.a. art. 157 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji może być wszczęte na wniosek strony.
k.p.a. art. 157 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odmawia wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli wnioskodawca nie legitymuje się przymiotem strony.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego - podmiot posiadający interes prawny.
p.p.s.a. art. 50 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Definicja strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym - podmiot posiadający interes prawny.
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanka do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.t.o.r.a.o. art. 40 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej
u.s.g. art. 8 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 125 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 113 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakłady "P." utraciły tytuł prawny do nieruchomości, a tym samym interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. (kwestionowanie statusu prawnego M. J. i braku podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa). • Naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 40 ust. 1 u.t.o.r.a.o. i art. 8 ust. 2 u.s.g. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. (kwestionowanie uprawnień organu wydającego decyzję). • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 i 3, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji lub stwierdzenia naruszenia prawa i oddalenie skargi. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 125 § 2 w zw. z art. 3, 4, 106 § 3, 135 i 113 § 1 p.p.s.a.) poprzez odmowę zawieszenia postępowania i bezpodstawne uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną.
Godne uwagi sformułowania
organ nadzoru powinien był zatem odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, skoro jednak do wniosku ustosunkował się merytorycznie i odmówił stwierdzenie nieważności decyzji, to Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł skargę oddalić, jednakże z przyczyny wyżej wskazanej, tj. uznaniu braku przymiotu strony [...] Zakładów w postępowaniu nadzorczym.
Skład orzekający
Wojciech Chróścielewski
przewodniczący
Janina Antosiewicz
sędzia
Joanna Runge-Lissowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Utrata interesu prawnego przez podmiot, który utracił tytuł prawny do nieruchomości, w postępowaniach dotyczących tej nieruchomości, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spraw warszawskich gruntów i dekretu z 1945 r., ale zasada dotycząca interesu prawnego jest uniwersalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak skomplikowane mogą być procesy reprywatyzacyjne i jak kluczowe jest posiadanie aktualnego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Długi proces sądowy i administracyjny z lat 1991-2006 dodaje jej kontekstu.
“Czy można kwestionować decyzję, gdy straciło się prawo do nieruchomości? NSA wyjaśnia kluczową rolę interesu prawnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.