I OSK 806/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-13
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościpodział nieruchomościdostęp do drogi publicznejgospodarka nieruchomościamiprawo administracyjneNSAskarga kasacyjnaplan miejscowysłużebność drogowa

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, uznając, że mimo błędnego uzasadnienia wyroku WSA, rozstrzygnięcie było prawidłowe, a kwestia dostępu do drogi publicznej dla nowo wydzielonej działki wymaga ponownego zbadania przez organy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzję o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów o gospodarce nieruchomościami, w szczególności dotyczących dostępu do drogi publicznej dla nowo wydzielonej działki. NSA uznał, że choć wyrok WSA był błędnie uzasadniony, to odpowiada prawu, ponieważ zmieniły się istotne okoliczności faktyczne od czasu poprzedniego orzeczenia w tej sprawie. Sąd oddalił skargę kasacyjną, ale wskazał, że organy muszą ponownie zbadać kwestię dostępu do drogi publicznej dla działki od strony północnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzję o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 93 ust. 3 i art. 99, kwestionując uznanie przez WSA za niedopuszczalny podział działki ze względu na brak dostępu do drogi publicznej. NSA zauważył, że podział nieruchomości w tej sprawie jest tożsamy z tym, który był przedmiotem wcześniejszego postępowania zakończonego wyrokiem WSA z 2005 r., w którym wskazano na brak dostępu do drogi publicznej. Jednakże, od tego czasu nastąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych, w tym uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co oznacza, że wskazania z poprzedniego wyroku utraciły moc wiążącą w zakresie dostępu od strony południowej (autostrady). Sąd uznał za zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące konieczności zapewnienia dostępu do drogi publicznej od strony południowej, wskazując, że przepis art. 93 ust. 3 u.g.n. dotyczy dostępu dla całej działki, a nie jej poszczególnych części, a zapisy planu miejscowego należy interpretować jako możliwość, a nie obowiązek ustanowienia dostępu do autostrady. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są częściowo zasadne, gdyż organy nie zweryfikowały dostępu do drogi publicznej od strony północnej. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wyrok WSA, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, ale nakazał organom ponowne zbadanie kwestii dostępu do drogi publicznej od strony północnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Dostęp do drogi publicznej dla nowo wydzielonej działki musi być zapewniony, jednakże kwestia, czy droga serwisowa stanowi drogę publiczną i czy dostęp przez nią jest wystarczający, wymaga ponownego zbadania przez organy, zwłaszcza w kontekście planu miejscowego i przepisów technicznych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że poprzednie orzeczenie dotyczące dostępu do drogi publicznej od strony południowej (autostrady) utraciło moc wiążącą z uwagi na zmianę stanu faktycznego (uchwalenie planu miejscowego). Podkreślono, że dostęp do drogi publicznej dotyczy całej działki, a nie jej poszczególnych części, a zapisy planu miejscowego należy interpretować jako możliwość, a nie obowiązek ustanowienia dostępu do autostrady.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.g.n. art. 93 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wymaga zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla projektowanej do wydzielenia działki gruntu.

u.g.n. art. 99

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

W przypadku konieczności ustanowienia służebności drogowych, podział nieruchomości dokonuje się pod warunkiem ich ustanowienia przy zbywaniu działek.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu sądu drugiej instancji.

u.d.p. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Określa kategorie dróg publicznych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana istotnych okoliczności faktycznych sprawy (uchwalenie planu miejscowego) po poprzednim wyroku WSA powoduje utratę mocy wiążącej wskazań dotyczących dostępu do drogi publicznej od strony południowej. Dostęp do drogi publicznej dla projektowanej działki dotyczy całej działki, a nie jej poszczególnych części, a zapisy planu miejscowego należy interpretować jako możliwość, a nie obowiązek ustanowienia dostępu do autostrady.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 146 § 1 p.p.s.a. (dotyczący kontroli aktów i czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4-4b p.p.s.a., podczas gdy WSA kontrolował decyzję administracyjną).

Godne uwagi sformułowania

dostęp do drogi oznacza gwarantowaną możliwość korzystania z tej drogi położenie działki bezpośrednio przy projektowanej autostradzie wcale możliwości takiej nie stwarza zmiana istotnych okoliczności faktycznych sprawy wskazania zawarte w wyroku z 2 marca 2005 r. utraciły moc wiążącą pojęcie dostępu do drogi publicznej dla projektowanej działki obejmuje również zapewnieni dostępu od strony północnej

Skład orzekający

Anna Wesołowska

sprawozdawca

Krzysztof Sobieralski

przewodniczący

Monika Nowicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do drogi publicznej przy podziale nieruchomości, zwłaszcza w kontekście autostrad, dróg serwisowych i planów miejscowych. Znaczenie zmiany stanu faktycznego dla związania sądu poprzednimi orzeczeniami."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości związanej z budową autostrady i interpretacji konkretnego planu miejscowego. Wymaga ponownego zbadania stanu faktycznego przez organy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa własności – dostępu do drogi publicznej – w złożonym kontekście budowy autostrady i interpretacji planów zagospodarowania przestrzennego. Pokazuje, jak zmiany faktyczne mogą wpływać na stosowanie prawa.

Autostrada blokuje dostęp do działki? NSA wyjaśnia, jak zapewnić prawo do drogi.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 806/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 806/22 - Wyrok NSA z 2023-02-28
II SA/Ol 824/21 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2021-11-18
II SA/Kr 1585/18 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-05-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1585/18 w sprawie ze skargi M.K. i J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad solidarnie na rzecz P.K., S.K. i W.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 maja 2019 r. II SA/Kr 1585/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K. i J.K. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (Kolegium) z [...] września 2018 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Kolegium solidarnie na rzecz Skarżących kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skarb Państwa – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (Uczestnik) zaskarżył wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :
1) naruszenie prawa materialnego:
a. art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego wadliwe zastosowanie uznając za niedopuszczalny projektowany podział działki nr [...] na działki o nr [...] oraz [...], podczas gdy z ustalonego i niekwestionowanego w sprawie stanu faktycznego (na podstawie mapy zasadniczej i ewidencyjnej) wynika, że działka [...] posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej - drogi gminnej stanowiącej działkę drogową o nr [...];
b. art. 99 ustawy w zw. z art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego wadliwe zastosowanie uznając, Iż w sprawie konieczne jest ustanowienie służebności drogi koniecznej pomimo, że nowo projektowana działka [...] posiada dostęp do drogi publicznej
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :
a. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 151 i art. 146 § 1 p.p.s.a, w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydana z naruszeniem przepisów zawartych w art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, mimo iż do takich naruszeń nie doszło i w konsekwencji nieuzasadnione uchylenie zaskarżonej decyzji I poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;
b. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyjęcie, że organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 93 ust. 3 I art. 99 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz istotnych i mających wpływ na rozstrzygnięcie naruszeń przepisów postępowania tj. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a, polegających na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy I zaniechaniu zgromadzenia dowodów potwierdzających, że wydzielona działka o nr [...] od jej strony południowej gwarantuje skarżącym prawny i faktyczny bezpośredni dostęp do drogi publicznej podczas gdy decyzja o zatwierdzeniu podziału została wydana w oparciu o niekwestionowane ustalenia dotyczące dostępu przedmiotowej działki do drogi publicznej od jej strony północnej.
Podnosząc powyższe zarzuty, Uczestnik wniósł o:
1) zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi;
2) zasądzenie od Skarżącego na rzecz Uczestniczka zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie.
Uczestnik wniósł również o dopuszczenie dowodu w postaci zdjęć z portalu mapowego google na okoliczność, że nowo projektowana działka [...] posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący J.K. wniósł o jej oddalenie, oraz o oddalenie zawartych w niej wniosków dowodowych. Zawnioskował także o przeprowadzenie rozprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do rozpoznania sprawy należy przypomnieć istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Sądu kasacyjnego.
Wójt Gminy K. (Wójt) decyzją z [...] stycznia 2000 r. zatwierdził podział działki nr [...] stanowiącej własność Skarżących na działki [...] i [...] zgodnie z projektem podziału. Podział dokonany został w związku z decyzją Wojewody Krakowskiego nr [...] z [...] grudnia 1998 r. o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej A-4 dla odcinka: od km 426+000 do km 451+960 na obszarze miasta K. oraz gmin: W., K. i N., oraz decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr [...] z [...] maja 1999 r. Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2000 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 2 marca 2005 r. II SA/Kr 1589/00 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji wskazując, iż niedopuszczalny jest podział, jeżeli projektowane do podziału działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zatwierdziły podział nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina K., oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...] o powierzchni 4,71 ha, stanowiącej własność Skrażących na działki nr [...] o powierzchni 0,6269 ha i nr [...] o powierzchni 4,08 ha - zgodnie z projektem podziału wykonanym przez geodetę uprawnionego Z.S.. Operat techniczny, zawierający dokumentację dotyczącą podziału nieruchomości, został wpisany 3 lutego 2017 r. do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę W. za numerem P.1219.2017.561.
Organy uznały, że spełniony został warunek zawarty w art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustaliły bowiem na podstawie oświadczenia Uczestnika oraz mapy ewidencyjnej i mapy zasadniczej że nowo wydzielona działka nr [...] posiada od strony północnej bezpośredni dostęp do drogi publicznej tj. drogi gminnej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] oraz dodatkowo od strony południowej przez istniejącą drogę serwisową do drogi powiatowej (działka nr [...]) . Natomiast działka nr [...] zajęta jest pod pas autostrady A-4. Ponadto na podstawie ortofotomapy stwierdzono, że z istniejącej drogi serwisowej jest wykonany zjazd do działki nr [...]. Zatem nowopowstała działka nr [...] posiada realną i gwarantowana możliwość korzystania z drogi serwisowej, jako drogi wewnętrznej, stanowiącej element pasa drogowego autostrady, za pośrednictwem której posiada dostęp do drogi publicznej tj. drogi powiatowej. Ponadto zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Szarów, zatwierdzonego Uchwałą nr XLVI/324/2014 Rady Gminy Kłaj z dnia 17 października 2014 r. tereny oznaczone symbolami 1.U1 oraz 2.U1 mogą być obsługiwane drogami serwisowymi przebiegającymi w pasie drogowym autostrady. Wobec powyższego wymóg ustawowego dostępu do drogi publicznej jest spełniony.
Organy wyjaśniły również, że pojęcie drogi serwisowej jest terminem z zakresu planowania przestrzennego, nie mającym ściśle określonej definicji prawnej. Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym droga serwisowa stanowi jezdnię o różnych funkcjach niż droga, której towarzyszy, oddzielona od niej pasem dzielącym, przejmującą ruch lokalny i umożliwiającą zjazd do przyległych do niej nieruchomości (wyrok WSA w Warszawie z 31 stycznia 2007 r., VI SA/Wa 2075/06).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylając decyzje organów obu instancji uznał, że wydane zostały one z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. Wskazał, że wbrew stanowisku organów obu instancji aktualny stan faktyczny sprawy nie uzasadnia odstąpienia od oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku sądu wojewódzkiego. W wyroku z 2 marca 2005 r. jednoznacznie wskazano, że dostęp do drogi oznacza gwarantowaną możliwość korzystania z tej drogi a położenie działki bezpośrednio przy projektowanej autostradzie wcale możliwości takiej nie stwarza. Oznacza to, że decyzje organów naruszają art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 poz.2204, dalej :"u.g.n."), gdyż planowana i projektowana nowa działka nr [...] w granicach przeznaczenia jej części południowej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na "tereny usług" U.1 nie ma dostępu do drogi publicznej.
Po przywołaniu art. 93 ust 3 i 99 u.g.n. Sąd wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego nie ustalono bezsprzecznie statusu prawnego tzw. "drogi serwisowej", poprzez którą prowadzi dostęp do drogi powiatowej (działka nr [...]) . Same deklaracje Uczestnika z 7 listopada 2017 r (k – 66 – 69 akt adm.) o możliwości korzystania z takiej drogi i zaliczenia jej do dróg publicznych nie mają wiążącego znaczenia i zostały przez organy obu instancji przecenione. Organy nie wyjaśniły czy droga serwisowa została zaliczona do jednej z ustawowo określonych w art. 2 ust 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 poz.2068) kategorii dróg publicznych i nie wyjaśniły, co przemawia za tym, aby drogę serwisową traktować, jako drogę posiadającą charakter drogi publicznej a nie wewnętrznej. Sąd zwrócił również uwagę, że działka Skarżących w części sąsiadującej z drogą serwisową jest - w uchwale Nr XLVI/324/2014 Rady Gminy Kłaj z dnia 17 października 2014 r w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Szarów - częściowo przeznaczona pod usługi komercyjne, które mogą być obsługiwane drogami serwisowymi przebiegającymi w pasie drogowym autostrady, jednakże pod warunkiem dokonania przebudowy odcinków tych dróg w dostosowaniu do potrzeb ruchu przez inwestorów realizujących inwestycje w terenach usługowych (§10 pkt 1 lit. c mpzp).
W konsekwencji Sąd uznał, że stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia nie został ustalony przez organy obu instancji w wystarczający sposób.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, jednak pomimo częściowo błędnego uzasadnienia wyrok Sądu Wojewódzkiego odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. objętego punktem 2.a. peititum skargi kasacyjnej.
Sąd kasacyjny dostrzega, że podział wynikający z decyzji Wójta z [...] czerwca 2018 r. utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z [...] września 2018 r. jest tożsamy z podziałem dokonanym decyzjami uchylonymi wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 2 marca 2005 r. II SA/Kr 2589/00. W wyroku tym Sąd Wojewódzki uznał, że z projektu podziału działki nr [...] ewidentnie wynika, że działka nr [...] powstała w wyniku podziału (działka nr [...] planowana pod inwestycję) nie będzie miała dostępu do drogi publicznej. Za chybione również uznał twierdzenie organu odwoławczego, że "obie wydzielone działki są położone bezpośrednio przy projektowanej autostradzie, która jest drogą publiczną, więc zarzut o braku dostępu do drogi publicznej nie jest zasadny".
Sąd Wojewódzki wskazał, że sformułowanie użyte w przepisie art. 93 ust. 3 u.g.n.: "dostęp do drogi publicznej" nie jest synonimem "położenia działki bezpośrednio przy drodze publicznej". Dostęp do drogi oznacza gwarantowaną możliwość korzystania z tej drogi. Tymczasem położenie działki bezpośrednio przy projektowanej autostradzie wcale możliwości takiej nie stwarza. Przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 maja 1997r w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących autostrad płatnych wprowadzają bowiem istotne ograniczenia dostępności do autostrady.
Sąd Wojewódzki wyjaśnił następnie, że przepis § 7 rozporządzenia z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzenia i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.U. z 1998r Nr 25 póz. 1307, dalej "rozporządzenie") wymienia jakie dane powinien zawierać projekt podziału , o którym mowa w art. 96 ust. 1 u.g.n., w tym propozycję ustanowienia służebności drogowych. W przypadku konieczności ustanowienia służebności drogowych, w decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości zamieszcza się warunek, o którym mowa w art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami (§ 8 rozporządzenia).
W konsekwencji wskazał, że projekt podziału nieruchomości winien określać przebieg niezbędnej, dla zapewnienia nowo powstałym działkom dostępu do drogi publicznej, służebności drogowej, a w decyzji zatwierdzającej podział geodezyjny należy zamieścić warunek, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną ustanowione odpowiednie służebności drogowe, zapewniające dostęp wydzielonych działek do drogi publicznej.
Okolicznością niesporną w sprawie jest powstanie w wyniku podziału dwóch działek: działki [...], zajętej obecnie pod autostradę oraz [...], której prawo własności pozostało przy Skarżących.
W wyroku z 2 marca 2005 r. II SA/Kr 2589/00 Sąd Wojewódzki analizował kwestię dostępu do drogi publicznej dla nowowydzielonej działki [...] od strony południowej, to jest od strony, w której graniczy ona z działką [...] przeznaczoną i zajętą pod autostradę. Kwestia dostępu działki [...] do drogi publicznej od strony północnej nie była przedmiotem rozważań Sądu Wojewódzkiego w wyroku z 2 marca 2005 r. Co również istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy, uchwałą nr XLVI/324/2014 Rady Gminy Kłaj z dnia 17 października 2014 r. przyjęty został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Z planu tego wynika, że działka 376/2 graniczy od strony północnej z terenem oznaczonym jako KDL, co zgodnie z częścią opisową planu oznacza : drogi klasy L (drogi powiatowe i drogi gminne).
Podstawą wydania obecnie przez organy decyzji podziałowej o treści tożsamej z decyzjami uchylonymi przez Sąd Wojewódzki wyrokiem z 2 marca 2005 r. było ustalenie, że działka [...] ma zapewniony dostęp do drogi publicznej od strony północnej.
Okoliczność, że kwestia dostępu działki [...] do drogi publicznej od strony północnej nie była rozważana ani przez organy przy wydawaniu decyzji z 2000 r. ani przez Sąd Wojewódzki w wyroku z 2 marca 2005 r. jak również uchwalenie już po wydaniu wyroku aktu prawa miejscowego – to jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oznacza, że doszło do zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy. W konsekwencji, wobec zmiany okoliczności faktycznych sprawy, wskazania zawarte w wyroku z 2 marca 2005 r. utraciły moc wiążącą.
Innymi słowy, ani organy ponownie rozpoznające sprawę ani Sąd Wojewódzki rozpoznający skargę Skarżących nie byli związani oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z wyroku z 2 marca 2005 r. w zakresie konieczności zapewnienia działce [...] dostępu do drogi publicznej od strony południowej to jest od strony autostrady poprzez ustanowienie odpowiednich służebności. Obowiązkiem organów (a następnie Sądu dokonującego oceny zgodności z prawem decyzji podziałowej) było uwzględnienie mocy wiążącej wyroku z 2 marca 2005 r. w zakresie w jakim wskazał on, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące podziału nieruchomości stosuje się również do podziału nieruchomości na cele związane z budową autostrady oraz w zakresie w jakim wyjaśnił, że w świetle art. 93 ust. 1 i ust. 3 u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi jak również jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu mają dostęp do drogi publicznej. Nie było natomiast konieczne, w świetle okoliczności faktycznych sprawy, zapewnienie w decyzji podziałowej dostępu działki [...] do drogi publicznej od strony południowej, to jest od strony autostrady.
W tym zatem zakresie zarzut objęty punktem 2.a. petitum skargi kasacyjnej uznać należy za zasadny.
Jak już jednak wskazano, wyrok Sądu Wojewódzkiego, pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Nie zostało bowiem wyjaśnione, czy faktycznie działka [...] ma dostęp do drogi publicznej od strony północnej, co czyni niezasadnym zarzut z punktu II.b petitum skargi kasacyjnej.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji, ustalenia faktyczne w tym zakresie poczynione zostały na podstawie oświadczeń uczestnika, mapy ewidencyjnej oraz mapy zasadniczej. Ustalenia te zakwestionowane zostały przez Skarżących zarówno w toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, odpowiedzi na skargą kasacyjną oraz na rozprawie przed Sądem kasacyjnym.
Jak już wskazano, z przedłożonego do akt sprawy wydruku z planu zagospodarowania oraz części tekstowej planu wynika, że zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działka [...] graniczy od strony północnej z terenem oznaczonym w tymże planie symbolem KDL.
Z map znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że od strony północnej działka [...] graniczy z działką [...]. Z protokołu czynności dokumentacji podziałowej sporządzonej przez geodetę wynika, że działka ta stanowi własność Gminy K. i objęta jest księgą wieczystą [...]. W świetle wpisów figurujących w księdze wieczystej (których treść Sąd uznaje za fakt powszechnie znany w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a.) działka jest własnością Gminy, zaś jako sposób użytkowania tej działki wskazano "drogi". W aktach nie ma jednak żadnego dokumentu pozwalającego na ustalenie, że rzeczywiście na terenie oznaczonym w planie podziału symbolem KDL i stanowiącą działkę [...] znajduje się droga publiczna. Same odręczne adnotacje znajdujące się na mapach, wobec zaprzeczenia ich treści przez Skarżących i ich następców prawnych nie mogą być uznane za potwierdzające istnienie od strony północnej działki [...] drogi publicznej.
W tym zakresie wyrok Sądu Wojewódzkiego odpowiada prawu bowiem organy nie zweryfikowały twierdzeń uczestnika, co do zapewnienia działce [...] dostępu do drogi publicznej od strony północnej.
Sąd kasacyjny uznaje natomiast za zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego objęte punktem 1a i b petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzuty naruszenia art. 93 ust. 3 i art. 99 u.g.n. w zakresie w jakim Sąd Wojewódzki uznał, że konieczne jest zapewnienie dostępu do drogi publicznej dla działki [...] od strony południowej z uwagi na fakt przeznaczenia jej w tej części na cele oznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem U1.
Wyjaśnić należy na wstępie, że w tym zakresie również nie może być mowy o związaniu oceną prawną zawartą w wyroku z 2 marca 2005 r. W wyroku z 2 marca 2005 r. Sąd Wojewódzki nie odwoływał się do kwestii przeznaczenia działki [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Nie było to zresztą możliwe, bowiem plan, w świetle którego część działki [...] położona jest obszarze oznaczonym symbolem U1 uchwalony został 17 października 2014 r. Faktycznie, w wyroku z 2 marca 2005 r. Sąd Wojewódzki odwoływał się do działki przeznaczonej na cele inwestycyjne, ale rozumiał pod tym pojęciem działkę [...] (na stronie 4 uzasadnienia wyroku wskazano "działka [...] planowana pod inwestycję").
Sąd kasacyjny przypomina, że art. 93 ust. 3 u.g.n. przewiduje konieczność zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla projektowanej do wydzielenie działki gruntu nie zaś dla określonej części działki, zaś w świetle art. 99 u.g.n. "Jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną".
Fakt, że projektowana do wydzielenie działka [...] znajduje się na trzech różnych obszarach planu (1.U1, 1.RU i 7.MNU) nie oznacza, że każdej z tych części zapewnić należy odrębny dostęp do drogi publicznej. W konsekwencji brak jest podstaw dla twierdzenia, że konieczne jest zapewnienie dostępu działce [...] do drogi publicznej od strony południowej, to jest od strony autostrady, z uwagi na fakt, że południowa część działki przeznaczona jest na cele oznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako "U1".
Wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego i Skarżących, brzmienie § 10 pkt 1 lit c m.p.z.p nie nakłada obowiązku zapewnienia terenom oznaczonym literą U1 dostępu do autostrady, o ile mają one zapewniony inny dostęp do drogi publicznej. Zapis : "tereny oznaczone symbolami 1.U1 oraz 2.U1 mogą być obsługiwane drogami serwisowymi przebiegającymi w pasie drogowym autostrad, jednakże pod warunkiem dokonani przebudowy odcinków tych dróg w dostosowaniu do potrzeb ruchu przez inwestorów realizujących inwestycję w terenach usługowych" należy odczytywać jako możliwość utworzenia takiego dostępu, jednak nie wynika z niego obowiązek ustanawiania w tym celu służebności na działkach wchodzących w skład owych dróg serwisowych.
Niezasadne były natomiast zarzuty podniesione przez Uczestnika w skardze kasacyjnej w zakresie dotyczącym naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 146 § 1 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy kontroli przez sąd administracyjny aktów i czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4-4b p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki kontrolował zgodność z prawem aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., to jest decyzji administracyjnej (co zresztą dostrzegł Uczestnik przywołując jak wzorzec kontroli również ten przepis).
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną. Rozpoznając ponownie sprawę organy związane będą jednak oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu kasacyjnego. W konsekwencji, rozpoznając ponownie sprawę organy ustalą, czy projektowana działka [...] ma zapewniony dostęp do drogi publicznej, przy czym pojęcie dostępu do drogi publicznej dla projektowanej działki obejmuje również zapewnieni dostępu od strony północnej. W tym celu organy ustalą, czy od strony północnej projektowana działka [...] graniczy z drogą publiczną, ewentualnie czy w inny sposób zapewniony jest od tej strony dostęp do drogi publicznej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosowanie do art. 204 pkt 2 p.p.s.a. zasądzając od wnoszącego skargę kasacyjną Uczestnika na rzecz spadkobierców Skarżących, to jest P.K., W.K. i S.K. jako wierzycieli solidarnych zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 240 (dwieście czterdzieści) złotych. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że ustanowiony przez J.K. pełnomocnik – radca prawny, reprezentujący go również w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną Uczestnika, co uzasadniało zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI