I OSK 805/23

I OSK 805/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1479/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-08
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 12 września 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1479/22 w sprawie ze skargi W. S. i J. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz W. S. i J. S. solidarnie kwotę 300,00 (trzysta) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 listopada 2022 r., IV SA/Wa 1479/22 w sprawie ze skargi W. S. i J. S. na decyzje Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę: uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzją Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] (pkt 1.) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt 2.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Minister Rozwoju i Technologii, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
- na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2021.1899 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy błędnie dokonał oceny dopuszczalności wykorzystania operatu szacunkowego przy wydawaniu decyzji, uznając prawidłowość dokonania potwierdzenia jego aktualności.
- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art.7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez przyjęcie, iż operat szacunkowy nie mógł stanowić dowodu, w oparciu o który możliwe było ustalenie odszkodowania, gdyż nie spełniał wymagań określonych w art. 156 ust. 4 u.g.n.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. S. i W. S. wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przedmiotem badanej sprawy pozostaje ustalenie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.2020.1363 ze zm.), natomiast problemem prawnym wynikającym z zarzutów kasacji pozostaje kwestia prawidłowości aktualizowania operatu szacunkowego sporządzonego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji jego zdatności do bycia dowodem na okoliczność wartości przejętej nieruchomości. Odnosząc się do powyższego zagadnienia wypada zauważyć, że stosownie do art. 156 ust. 3 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Z przepisu art. 156 ust. 4 u.g.n. wynika z kolei, że operat szacunkowy może być wykorzystywany także po upływie okresu, o którym mowa w art. 156 ust. 3 u.g.n., po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Przepis art. 156 ust. 4 u.g.n. normuje zatem warunki dopuszczalności uznania aktualności operatu szacunkowego po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Charakter operatu szacunkowego, jako opinii o wartości nieruchomości normatywnie wiążącej przy ustalaniu różnych należności, powoduje konieczność bezwzględnego przestrzegania warunków wskazanych w art. 156 ust. 4 u.g.n. dla uzyskania skutków, które z tego przepisu wynikają. Z tego punktu widzenia za istotne elementy dokonanej aktualizacji operatu szacunkowego należy uznać umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Jakkolwiek § 58 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U.2004.204.2109 ze zm.), obowiązujący w dacie ferowania zaskarżonej decyzji, stanowił, że potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, który sporządził operat, następowało poprzez dołączenie do operatu szacunkowego klauzuli, w której rzeczoznawca oświadczał o aktualności operatu, to jednak należało skonstatować, że treść tegoż przepisu pozostawała odmienna od treści art. 156 ust. 4 u.g.n. Przepis ustawy wyraźnie wymagał umieszczenia klauzuli potwierdzającej aktualności operatu w samym operacie i dołączenia do tego operatu analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Ponadto § 58 ust. 1 ww. rozporządzenia nie tylko stanowił, iż klauzulę o potwierdzeniu aktualności operatu szacunkowego należało jedynie dołączyć do tego operatu ale nadto w ogóle nie normował warunku dołączania do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej brak zmian uwarunkowań i czynników, o których stanowił art. 154 u.g.n.
W takiej sytuacji należy zauważyć, że ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, będąc aktem wykonawczym wobec przepisów u.g.n., wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 159 u.g.n., nie mogło modyfikować przepisu art. 156 ust. 4 u.g.n. Konstytucyjna hierarchiczność źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, określona w art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, nakazuje w wypadku odmiennej treści przepisów aktu wyższego rzędu (ustawy) i aktu niższego rzędu (rozporządzenia), stosować w pierwszej kolejności przepis zawarty w akcie wyższego rzędu (lex superior derogat legi interiori). Wykonawczy charakter przepisu rozporządzenia wobec ustawy nie może bowiem odmiennie normować kwestii uregulowanych w ustawie. Powyżej przestawione stanowisko w zakresie wykładni art. 156 ust. 4 u.g.n. prezentowane jest w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 7 września 2021 r., I OSK 5/19; wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2022 r., I OSK 1821/19, I OSK 1823/19, I OSK 1827/19, I OSK 1828/19, I OSK 1829/19, I OSK 1830/19, I OSK 1831/19, I OSK 1832/19, I OSK 1833/19, I OSK 1834/19; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2023 r., I OSK 2635/19; wyrok NSA z dnia 20 czerwca 20204 r., I OSK 169/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Jeżeli zatem z niekwestionowanych okoliczności badanej sprawy wynika, iż w znajdującym się w aktach sprawy operacie szacunkowym, sporządzonym w dniu 15 maja 2020 r. przez rzeczoznawcę majątkowego O. T., nie ma umieszczonej klauzuli potwierdzającej jego aktualność po upływie 12 miesięcy od daty sporządzenia, to trafne jest stanowisko Sądu I instancji o braku aktualizacji tegoż operatu, w sposób wskazany w art. 156 ust. 4 u.g.n. Prawidłowa jest także ocena Sądu I instancji odnosząca się do odrębnego pisma sporządzonego przez ww. rzeczoznawcę majątkowego, opatrzonego datą 28 października 2021 r. i zatytułowanego: "Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego z dnia 15 maja 2020 r. Rep.[...]". Skoro stosowna klauzula aktualizacyjna nie została umieszczona w samym operacie szacunkowym jako jego integralna część, to nie można uznać, iż ww. pismo spełnia ustawowy warunek potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego sporządzonego w badanej sprawie. W rezultacie Sąd I instancji prawidłowo zakwestionował stanowisko organu odwoławczego o możliwości wykorzystania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji – jako dowodu stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania – operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 15 maja 2020 r. przez rzeczoznawcę majątkowego O. T.
Nietrafne są zatem zarzuty kasacyjne. Zaskarżonym wyrokiem nie doszło bowiem do wadliwej wykładni art. 156 ust. 4 u.g.n., a ustalone w sprawie okoliczności faktyczne zostały ustalone w sposób odpowiadający treści art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Pozwalają one na uznanie, iż nie doszło w badanej sprawie do aktualizacji operatu szacunkowego w sposób odpowiadający treści art. 156 ust. 4 u.g.n., a w konsekwencji operat ten nie mógł stanowić dowodu na okoliczność wartości wywłaszczonej nieruchomości.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.