I OSK 803/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-01-16
NSAAdministracyjneWysokansa
świadczenie pielęgnacyjneniepełnosprawnośćplacówka całodobowaopieka nad dzieckiemustawa o świadczeniach rodzinnychprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że placówka edukacyjna nie musi zapewniać całodobowej opieki przez 5 dni w tygodniu, aby odmówić świadczenia pielęgnacyjnego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce dziecka niepełnosprawnego, które przebywało w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym od poniedziałku do piątku. Sąd pierwszej instancji uznał, że pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu jest przesłanką negatywną do przyznania świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na potrzebę dokładnego ustalenia, czy placówka faktycznie zapewnia całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu, a nie tylko możliwość pobytu dziecka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę E. K. na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna K., uznając, że umieszczenie dziecka w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym od poniedziałku do piątku stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia, zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd pierwszej instancji powołał się na zaświadczenie Ośrodka, że zapewnia on całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. E. K. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów, w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy, twierdząc, że Ośrodek nie zapewnia całodobowej opieki przez 5 dni w tygodniu, a jedynie jest czynny od poniedziałku do piątku w określonych godzinach, a także że jest to placówka odpłatna. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, podzielając zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy. Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy placówka faktycznie zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a nie tylko możliwość pobytu dziecka. Wskazał na niejednoznaczność zaświadczeń i potrzebę wyjaśnienia charakteru placówki oraz godzin jej funkcjonowania. NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zinterpretował przepisy, opierając się na niepełnym materiale dowodowym, co skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo umieszczenie dziecka w placówce, która nie zapewnia faktycznie opieki przez pełne 24 godziny przez co najmniej 5 dni w tygodniu, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest faktyczne zapewnienie całodobowej opieki przez placówkę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a nie tylko możliwość pobytu dziecka w określonych godzinach. Niejednoznaczne zaświadczenia dotyczące funkcjonowania placówki wymagały dalszego wyjaśnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 5 pkt 2 lit. b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych

Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki została umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Kluczowe jest faktyczne zapewnienie takiej opieki, a nie tylko możliwość pobytu dziecka.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu udzielania wskazówek dowodowych stronie.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 18 § 1 pkt 2 lit. b) i pkt 1 lit. c)

Podstawa ustalenia wysokości kosztów postępowania kasacyjnego.

u.ś.r. art. 3 § 7

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych

Definicja instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, która została odróżniona od placówki zapewniającej całodobową opiekę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Placówka szkolno-wychowawcza nie zapewnia całodobowej opieki przez 5 dni w tygodniu, a jedynie określoną liczbę godzin. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wystarczająco materiału dowodowego i nie udzielił stronie wskazówek dowodowych.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że pobyt dziecka w placówce od poniedziałku do piątku automatycznie wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

istotne znaczenie dla oceny prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma nie tylko właściwe rozumienie wyrażeń zawartych w tym przepisie, a mianowicie placówki zapewniającej opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu ale i właściwe wyjaśnienie charakteru placówki, w której przebywa dziecko całodobowej opieki nie sposób rozumieć inaczej jak opieki przez całą dobę - 24 godziny o uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego decyduje bowiem możliwość (gotowość) zapewnienia opieki przez placówkę przez taki okres a nie faktyczna liczby dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w placówce czy też liczba godzin w poszczególnych dniach

Skład orzekający

Anna Łuczaj

sprawozdawca

Jan Paweł Tarno

członek

Zbigniew Rausz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych w kontekście pobytu dziecka w placówkach edukacyjnych zapewniających opiekę w ograniczonym wymiarze czasu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umieszczenia dziecka w placówce szkolno-wychowawczej z internatem, gdzie kluczowe jest ustalenie faktycznego czasu zapewnianej opieki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne rozumienie przepisów i dowodów, zwłaszcza w kontekście świadczeń socjalnych. Pokazuje też rolę sądu w zapewnieniu sprawiedliwości poprzez dokładne badanie stanu faktycznego.

Czy pobyt dziecka w szkole z internatem pozbawia matkę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 803/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /sprawozdawca/
Jan Paweł Tarno
Zbigniew Rausz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1155/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2006-02-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędziowie Anna Łuczaj (spr.) NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Bd 1155/05 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E. K. kwotę 195 (słownie: sto dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 lutego 2006 roku, sygn. akt II SA/Bd 1155/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji podał, iż powyższą decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Wójta Gminy Zbiczno - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmawiającą przyznania E. K. świadczenia pielęgnacyjnego na syna K. oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oprócz przesłanek o charakterze pozytywnym wprowadza również przesłanki negatywne. Do takich przesłanek, zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy, należy fakt umieszczenia osoby wymagającej opieki w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. K. K. został umieszczony w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym Nr 2 w [...] i przebywa tam od poniedziałku do piątku. W tej sytuacji E. K. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Istotą bowiem tego świadczenia jest przyznanie świadczenia osobom, które rezygnują z zatrudnienia, lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, przy spełnieniu pozostałych warunków. Pobyt dziecka w placówce z internatem stwarza skarżącej możliwość podjęcia pracy, także w niepełnym wymiarze.
W skardze na powyższą decyzję E. K. podniosła, że jej dziecko przebywa w internacie od poniedziałku od godziny 13 do piątku do godziny 8 rano, a zatem nie jest to pełnych 5 dni. Podkreśliła, iż odległość od miejsca zamieszkania do internatu szkoły wynosi 150 km, a w sprawie dowozu dziecka do internatu otrzymała odpowiedź negatywną. Skarżąca powołała się na bardzo ciężką sytuację finansową.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; ze zm.).
Sąd wskazał, iż art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) stanowi, w jakich warunkach przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast w art. 17 ust. 5 ustawy przewidziano, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m. in. wtedy, gdy osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż innym pojęciem występującym w ustawie jest pojęcie "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie", którego definicja ustawowa znajduje się w art. 3 pkt 7 ustawy. Zaznaczył jednocześnie, że instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie to inna kategoria, niż placówka zapewniająca całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Syn skarżącej K. K. został umieszczony w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym Nr 2 w [...]. Z pisma tego Ośrodka z dnia 22 lipca 2005 r. nr OSWS. D 71 - 9/2005 wynika m. in., że placówka zapewnia całodobową opiekę uczniom przebywającym w internacie Ośrodka od poniedziałku do piątku. Tym samym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zaistniała przesłanka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy. Sąd nie uwzględnił argumentu skarżącej, iż dziecko odbiera w piątek o 8 rano uznając, że okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia, albowiem kwestią wyboru skarżącej jest to, kiedy odbiera dziecko. Nie zmienia to faktu, że dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, gdy ktoś inny jest zobowiązany do opieki, albo osoba sprawująca opiekę lub osoba w rodzinie posiada środki utrzymania z tytułów wskazanych w tym przepisie. Za takim rozumieniem przepisu przemawia interpretacja celowościowa. Okoliczności wymienione w art. 17 ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych dotyczą zarówno osoby sprawującej opiekę jak i osób wymagających opieki.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła E. K., zaskarżając wyrok w całości. E. K., reprezentowana przez adwokat E. C., zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez:
- błędną wykładnię (jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia) art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych do Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego Nr 2 w [...] podczas, gdy internat tej placówki jest odpłatny i jest to placówka, której celem statutowym jest edukacja i do której ma zastosowanie art. 3 pkt 18 cyt. ustawy (jest to szkoła w rozumieniu ustawy ),
- niewłaściwe zastosowanie art. 17 pkt 5 lit b) cyt. ustawy zwłaszcza, że szkoła ta jest placówką, która nie pełni całodobowej opieki przez co najmniej pięć dni w tygodniu, bowiem ośrodek szkolny i jego internat czynny jest od godziny 13 w poniedziałek do godziny 16 w piątek, co miało wpływ na treść orzeczenia,
2) naruszenie przepisów o postępowaniu, a w szczególności art. 6 p.p.s.a. przez zaniechanie udzielenia wskazówki skarżącej, aby w celach dowodowych przedstawiła Sądowi statut placówki, w której przebywa K. K. - na okoliczność prawidłowego ustalenia godzin i dni pracy ośrodka w ciągu tygodnia (aby po dodaniu godzin ustalić ile to stanowi dób, przy przyjęciu, że 1 doba to 24 godziny) - co miało wpływ na treść wyroku, gdyż E. K. przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia nie wiedziała, że okoliczność ta jest istotna i trzeba ją udowodnić i nie sądziła, że Sąd każdy rozpoczęty dzień potraktuje jako całą dobę.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do meritum przez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na małoletniego syna K. oraz składki na ubezpieczenie społeczne a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd dokonał wadliwego (bezpodstawnego) zastosowania do placówki, w której edukuje się małoletni syn E. K. przepisu art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych przyjmując tym samym, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 w [...] jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie.
Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu tj. pisma Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 2 w [...] z dnia 20 lutego 2006 roku oraz z ustaleń poczynionych w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2136/05 dotyczącej tej samej placówki (do skargi kasacyjnej załączono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2006 roku, sygn. akt I SA/Wa 2136/05 ). Skarżąca podniosła, że powyższy Ośrodek jest ośrodkiem edukacyjnym nie zapewniającym ani całodobowego utrzymania przez okres co najmniej 5 dni, ani całodobowej opieki w takim czasie, a nadto utrzymanie w tym ośrodku jest odpłatne. W dniu 29 sierpnia 2005 roku na posiedzeniu rady pedagogicznej Ośrodka ustalono, że w roku szkolnym 2005/06 Ośrodek będzie czynny od poniedziałku od godz. 13 do piątku do godz. 16, a zatem łącznie 4 doby i trzy godziny (licząc 1 dobę jako 24 godziny ). Z powyższego wynika, że niesłusznie zastosowano wobec E. K. art. 17 pkt 5 lit b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 17 ustawy było dostarczenie świadczeń pieniężnych osobie zdolnej do pracy, lecz nie podejmującej zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Skoro zatem dziecko nie przebywa w Ośrodku co najmniej 5 dób i taka możliwość nawet nie istnieje z uwagi na statutowe postanowienia tego Ośrodka, to tym samym nie istnieją przeszkody w kontynuowaniu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego dla matki dziecka oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca zaakcentowała, iż wyrażenie "5 dni" należy rozumieć jako odpowiadające ilością godzin 5 dobom zwłaszcza, że ustawodawca używa też pojęcia "całodobowa opieka". Inne rozumienie tego wyrażenia nie da się pogodzić z wykładnią celowościową art. 17 ustawy.
Powyższe okoliczności zostałyby udowodnione w toku postępowania sądowego, gdyby Sąd zauważył lukę w materiale dowodowym, polegającą na braku statutowych danych co do celu jakiemu służy Ośrodek, godzin otwarcia i zamknięcia Ośrodka w ciągu tygodnia, rodzaju i możliwości opieki nad małoletnimi uczniami w czasie świąt, wakacji i ferii, odpłatności za pobyt w internacie etc. Sąd powinien, w myśl art. 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, udzielić wskazówek skarżącej, by w celach dowodowych przedstawiła statut placówki, w której przebywa jej syn K.. Naruszenie przepisów postępowania skutkowało wadliwym wyrokiem, ponieważ niepełny materiał dowodowy stał się podstawą wadliwych ustaleń Sądu i wysnutych na ich podstawie wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia.
Podzielić należy zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Wprawdzie autorka skargi kasacyjnej omyłkowo podała art. 17 pkt 5 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych ( prawdopodobnie za uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2006 roku, sygn. akt I SA/Wa 2136/05), jednakże tak petitum jak i uzasadnienie skargi kasacyjnej, nie pozostawia wątpliwości, iż strona skarżąca zarzuca naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) tejże ustawy, a to za sprawą przytoczenia brzmienia tegoż przepisu.
Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.
W świetle powyższego przepisu istotne znaczenie dla oceny prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma nie tylko właściwe rozumienie wyrażeń zawartych w tym przepisie, a mianowicie placówki zapewniającej opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu ale i właściwe wyjaśnienie charakteru placówki, w której przebywa dziecko, którego rodzic albo opiekun faktyczny występuje z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy jest pomoc matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności (...). Zatem w sytuacji, gdy dziecko korzysta z opieki odpowiedniej instytucji zapewniającej całodobową opiekę co najmniej 5 dni w tygodniu, nie zachodzi - co do zasady - konieczność "niepozostawania w zatrudnieniu" w celu sprawowania osobistej opieki nad tym dzieckiem ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 lipca 2003 roku, sygn. akt III RN 131/02, OSP 2004/9/110).
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wówczas, gdy dziecko przebywa w placówce zapewniającej opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu. A zatem przepis ten uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia opiekę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy. Przepis ten nie upoważnia natomiast do wniosku, że zapewnienie dziecku przebywania w placówce przez kilka godzin dziennie przez pięć dni w tygodniu spełnia wymagania określone tą normą prawną. W art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy jednoznacznie chodzi o zapewnienie dziecku całodobowej opieki przez placówkę co najmniej 5 dni w tygodniu, przy czym całodobowej opieki nie sposób rozumieć inaczej jak opieki przez całą dobę - 24 godziny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2001r., sygn. akt I SA 1260/01, LEX nr 81646). Jednocześnie podkreślić należy, iż w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych chodzi o zapewnienie dziecku możliwości opieki przez taki właśnie okres. O uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego decyduje bowiem możliwość (gotowość) zapewnienia opieki przez placówkę przez taki okres a nie faktyczna liczby dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w placówce czy też liczba godzin w poszczególnych dniach ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2001r., sygn. akt I SA 2692/00, LEX nr 79347 i z dnia 23 lipca 2002 roku, sygn. akt I SA 587/02, LEX nr 160203 – dotyczące zasiłku stałego i przesłanki negatywnej tj. przebywania dziecka w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wniosek, iż K. K. przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu wyprowadził z zaświadczenia Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego Nr 2 w [...] z dnia 22 lipca 2005 roku. Jednakże z zaświadczenia Dyrektora tego Ośrodka z dnia 26 września 2005 roku ( załączonego do odwołania od decyzji organu I instancji) wynika, iż K. K. przebywa w internacie Ośrodka, który jest czynny od poniedziałku od godz. 13.00 do piątku do godz. 16.00. Nadto w piśmie tym Dyrektora Ośrodka powołał się na organizację roku szkolnego. Sąd pierwszej instancji nie zwrócił uwagi na treść powyższego zaświadczenia i przyjął, że Ośrodek zapewnia opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu. To zaś stwierdzenie, nie znajdujące dostatecznego potwierdzenia w materiale dowodowym, legło u podstaw uznania przez Sąd pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest to tym bardziej istotne, że zaświadczenie z dnia 22 lipca 2005 roku nie precyzowało godzin zapewnienia dzieciom opieki przez placówkę od poniedziałku do piątku. Wobec niejednoznacznych zaświadczeń (z dnia 22 lipca 2005 roku i z dnia 26 września 2005 roku ) zachodziła potrzeba - na co zasadnie zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej – wyjaśnienia, czy Ośrodek zapewnia opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu a jedynie matka wcześniej odbiera dziecko, czy też Ośrodek takiej opieki nie zapewnia. Okoliczność ta wymagała wyjaśnienia i z tego też względu, że w zaświadczeniu z dnia z dnia 26 września 2005 roku użyto nieprecyzyjnego zwrotu "Chłopiec przebywa" bez podania nader istotnej - z punktu widzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – informacji, czy jest to spowodowane wyłącznie działaniami matki, czy też godzinami otwarcia i zamknięcia placówki. Jak wynika z zaświadczenia Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego Nr 2 w [...] z dnia [...] (załączonego do skargi kasacyjnej ) na posiedzeniu rady pedagogicznej Ośrodka w dniu 29 września 2005 roku ustalono, że w roku szkolnym 2005/06 Ośrodek będzie czynny od poniedziałku od godz. 13.00 do piątku godz. 16.00. Powyższe dni i godziny otwarcia i zamknięcia Ośrodka pokrywają się z podanymi w zaświadczeniu załączonym przez E. K. do odwołania. To zaś oznacza, iż użyte w zaświadczeniu z dnia 26 września 2005 roku wyrażenie "Chłopiec przebywa w internacie Ośrodka, który jest czynny od poniedziałku od godz. 13.00 do piątku do godz. 16.00" odzwierciedla dni i godziny zapewnienia dzieciom opieki przez Ośrodek. W tym stanie rzeczy ocena przez Sąd pierwszej instancji legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] roku przy przyjęciu założenia, że placówka zapewnia opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu a jedynie matka wcześniej odbiera dziecko ( w piątek o 8.00 rano ) budzi uzasadnione zastrzeżenia E. K.. Rację ma też strona wnosząca skargę kasacyjną, że wyjaśnieniu tej okoliczności mógł posłużyć uzupełniający dowód z dokumentu. Nie znajduje natomiast usprawiedliwienia zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię. Zarzut ten opiera się na niezrozumieniu treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w motywach wyroku wskazał, iż w powołanej wyżej ustawie funkcjonują dwa pojęcia: placówka zapewniająca całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu oraz instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie. Sąd pierwszej instancji przytoczył wprawdzie treść art. 3 pkt 7 ustawy ( legalną definicja instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie ), lecz jednocześnie podkreślił, że instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie to inna kategoria, niż placówka zapewniająca całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wbrew zatem zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji dostrzegł, że pojęcia te mają różne znaczenie. Z uzasadnienia wyroku Sądu wyraźnie wynika, że Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy Nr 2 w [...] Sąd uznał za placówkę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) i pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI