I OSK 80/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-08
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościdekret warszawskiwłasność czasowapostępowanie dekretowewykazanie prawskarżący kasacyjnyNSAprawo rzeczowepostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej, uznając, że następcy prawni przeddekretowych właścicieli nie wykazali w terminie swoich praw.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania dekretowego dotyczącego nieruchomości warszawskiej. Wnioskodawczyni A.L. domagała się przyznania prawa własności czasowej, powołując się na prawa przeddekretowych właścicieli. Pomimo ogłoszenia o postępowaniu, następcy prawni nie wykazali swoich praw w wymaganym terminie, co doprowadziło do umorzenia postępowania. NSA uznał, że samo złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie jest wystarczające do udowodnienia praw do nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną C.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania dekretowego. Sprawa dotyczyła wniosku A.L. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie, która na mocy dekretu z 1945 r. przeszła na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa. A.L. powoływała się na prawa przeddekretowych właścicieli, reprezentowanych przez nią na podstawie pełnomocnictwa. Po jej śmierci, jej następcy prawni oraz następcy prawni pierwotnych współwłaścicieli zgłosili swoje prawa. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, wskazując na niewykazanie praw do nieruchomości w terminie. SKO utrzymało tę decyzję, mimo że uznało błąd w podstawie prawnej umorzenia. WSA oddalił skargę, uznając, że samo wszczęcie postępowania spadkowego nie jest wystarczające do udowodnienia praw do nieruchomości. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że choć ogłoszenie o postępowaniu mogło zawierać błąd w oznaczeniu wnioskodawcy, to skarżący nie udowodnił swoich praw do nieruchomości w wymaganym terminie, co było podstawą do umorzenia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie stanowi udowodnienia praw do nieruchomości. Wymagane jest legitymowanie się dokumentem potwierdzającym prawa rzeczowe, np. postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku.

Uzasadnienie

Przepis art. 214b ust. 2 ugn wymaga udowodnienia praw do nieruchomości, a nie ich uprawdopodobnienia. Samo wszczęcie postępowania spadkowego potwierdza jedynie roszczenie do masy spadkowej, a nie posiadanie praw rzeczowych do konkretnej nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 214b § ust. 1, 2 i 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

dekret warszawski art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

dekret warszawski art. 7 § ust. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewykazanie przez skarżącego praw do nieruchomości w terminie, co stanowiło podstawę do umorzenia postępowania dekretowego. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie jest równoznaczne z udowodnieniem praw do nieruchomości. Dowody uzupełniające, które powstały po terminie materialnoprawnym, nie mogły być uwzględnione.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 214b ust. 2 zd. 1 ugn przez akceptację wezwania do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie pełnomocnika zamiast wnioskodawców. Błędna wykładnia art. 214b ust. 2 zd. 2 ugn przez uznanie, że złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie stanowi udowodnienia praw. Naruszenie art. 214b ust. 1 i 2 ugn przez akceptację umorzenia postępowania. Naruszenie art. 106 § 3 w zw. z art. 151 ppsa przez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających. Naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 ppsa przez nieodniesienie się do zarzutu naruszenia art. 214b ust. 2 zd. 1 ugn.

Godne uwagi sformułowania

zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący wykazał swoje prawa do nieruchomości w terminie określonym w art. 214b ust. 2 ugn samo złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku potwierdza jedynie, że osoba składająca taki wniosek rości sobie określone prawa do masy spadkowej, a nie że je posiada termin z art. 214b ust. 2 ugn ma charakter terminu prawa materialnego

Skład orzekający

Zygmunt Zgierski

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Kremer

sędzia

Agnieszka Miernik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "interpretacja art. 214b ugn dotyczącego wykazywania praw do nieruchomości w postępowaniach dekretowych, znaczenie terminów materialnoprawnych, dopuszczalność dowodów uzupełniających."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i postępowaniami dekretowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznych nieruchomości w Warszawie i złożonych kwestii dowodowych związanych z dziedziczeniem i prawami do nieruchomości po dekrecie warszawskim. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Czy wniosek o spadek wystarczy, by odzyskać nieruchomość z dekretu warszawskiego? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 80/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Elżbieta Kremer
Zygmunt Zgierski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 684/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 2147
art. 214 b ust. 1,2 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 106 § 3, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, art. 151, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: NSA Elżbieta Kremer del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 684/21 w sprawie ze skargi C.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 kwietnia 2022 r. oddalił skargę C.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
A.L. zwróciła się o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako "Nieruchomość [...] w mieście Warszawie na Pradze", która na mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) przeszła z dniem 21 listopada 1945 r. na własność gminy m.st. Warszawy, a później Skarbu Państwa. Do wniosku dołączyła: świadectwo hipoteczne, w którym Sąd Grodzki Oddział Ksiąg Wieczystych potwierdził, że jako właściciele przedmiotowej nieruchomości hipotecznej wpisani byli: L. i E. małżonkowie N. w 37,5%, L.M.S. w 12,5%, M.L. w 40% i I.L. w 10%, notarialny akt pełnomocnictwa z 6 września 1946 r. rep. [...], zgodnie z którym F.R. i H.D. oświadczyli, że są współwłaścicielami nieruchomości przy [...] w Warszawie i udzielili A.L. pełnomocnictwa notarialnego do reprezentowania ich w różnych postępowaniach i działaniach dotyczących tej nieruchomości oraz dowód wniesienia opłaty manipulacyjnej.
W dniu [...] czerwca 2017 r. w Gazecie Wyborczej – część "Stołeczna", dzienniku Rzeczpospolita oraz na stronie internetowej BIP Urzędu m.st. Warszawa zamieszczono ogłoszenie w sprawie wniosku złożonego przez A.L. w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako "Nieruchomość [...] w mieście Warszawie na Pradze". W ogłoszeniu, poza adresem nieruchomości i nazwiskiem osoby składającej wniosek, przytoczono warunki, których niedopełnienie spowoduje umorzenie postępowania.
W dniu 14 lipca 2017 r. do Prezydenta m.st. Warszawy wpłynęło pismo A.D., spadkobiercy córki A.L., a dnia 17 lipca 2017 r. akt poświadczenia dziedziczenia po M.I.– córce A.L. W dniu 5 grudnia 2017 r. do Prezydenta wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, który wskazał, że skarżący jest następcą prawnym współwłaściciela tej nieruchomości – M.L., który był jego pradziadkiem. Na dowód powyższego przedłożone zostały: odpis zupełny aktu małżeństwa G.R.L., córki M. (M.) z R.M.D., odpis zupełny aktu małżeństwa S.R. z domu D., córki M. i G. z domu L. z Z.K., odpis zupełny aktu urodzenia K.K., syna Z. i S. z domu D., poświadczenie zmiany imienia K.K. na imię C., oraz wydruki informacji na temat miejsca i czasu śmierci M. (M.) L. i G.D..
W dniu 5 marca 2018 roku pełnomocnik skarżącego złożył odpis jego wniosku z 2 marca 2018 r. o stwierdzenie nabycia spadku po M.L., I.L. oraz S.K. z domu D..
W dniu 21 maja 2018 r. do Prezydenta wpłynęło pismo Prokuratora Regionalnego zgłaszającego udział w sprawie.
Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Prezydent m.st. Warszawy orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem A.L. w sprawie przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, wskazując, że następcy prawni przeddekretowych właścicieli nie wykazali w terminie swoich praw do nieruchomości.
Odrębne odwołania od powyższej decyzji wnieśli A.D., Prokurator oraz skarżący.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] umorzyło postępowanie z odwołania A.D., wskazując, że A.L. ani jej następcy prawni nie są stronami postępowania.
Decyzją z [...] lutego 2021 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że A.L. nie legitymowała się tytułem prawnorzczowym do spornej nieruchomości, w związku z czym organ pierwszej instancji powinien był umorzyć postępowanie w stosunku do A.D. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, a nie art. 214b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147, z późn. zm.), dalej: ugn, ale z przyczyn racjonalności działania i szybkości postępowania uchylanie rozstrzygnięcia Prezydenta z tej przyczyny było niecelowe. W ocenie organu odwoławczego art. 214b ugn stanowi wystarczającą podstawę umorzenia postępowania w stosunku do następców prawnych A.L., a zatem brak było podstaw do ustalania w tym postępowaniu jej związków ze sporną nieruchomością, które to okoliczności byłyby badane przy rozpatrywaniu samego wniosku dekretowego. Organ wyjaśnił także, że omyłkowe wskazanie w tekście ogłoszenia A.L., a nie współwłaścicieli spornej nieruchomości i ich ewentualnych następców prawnych, nie ma istotnego znaczenia, gdyż w wymaganym terminie swój udział w postępowaniu zgłosił skarżący wywodzący swój interes prawny z następstwa prawnego po pierwotnym współwłaścicielu nieruchomości, a samo ogłoszenie prawidłowo identyfikowało nieruchomość będącą przedmiotem postępowania. Kolegium wskazało przy tym, że obowiązujące przepisy wymagają, aby wnioskodawca udowodnił, a nie jedynie uprawdopodobnił swoje prawa do nieruchomości, a więc wskazał, że wystąpienie o stwierdzenie nabycia spadku nie jest jednoznaczne z wykazaniem praw spadkowych, a wykazanie określonego pochodzenia nie stanowi, że osoba taka jest spadkobiercą. Organ podkreślił przy tym, że z uwagi na długi czas od śmierci poprzedników prawnych skarżący mógł w odpowiednim czasie przeprowadzić postępowanie spadkowe i obecnie legitymować się dokumentami potwierdzającymi jego prawa rzeczowe do spornej nieruchomości. Nieprzedstawienie takich dokumentów w ocenie Kolegium uzasadniało umorzenie postępowania dekretowego.
Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił cele regulacji art. 214b ugn i wskazał, że zasadą wynikającą z jego przepisów jest kontynuowanie (nie zaś umorzenie) niezakończonego postępowania dekretowego od aktywności strony, która powinna w ustalonym przepisami terminie wykazać swoje prawa do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Zaznaczył przy tym, że samo wszczęcie postępowania spadkowego nie jest wystarczające do udowodnienia istnienia praw do nieruchomości po stronie skarżącego jako następcy prawnego pierwotnego współwłaściciela nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o jego uchylenie wraz z decyzjami organów obu instancji bądź o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Dodatkowo skarżący zrzekł się rozprawy.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 214b ust. 2 zd. 1 ugn w brzmieniu z daty opublikowania ogłoszenia przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na tym, że Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, zaakceptował wezwanie do uczestnictwa w postępowaniu w sprawie przez ogłoszenie nie wnioskodawców dekretowych oraz ich ewentualnych następców prawnych, ale pełnomocnika tych wnioskodawców i ewentualnych następców prawnych;
b) art. 214b ust. 2 zd. 2 ugn w brzmieniu z daty opublikowania ogłoszenia przez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wykazanie złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po przeddekretowym właścicielu nieruchomości warszawskiej nie stanowi udowodnienia praw w rozumieniu tego przepisu;
c) art. 214b ust. 1 i 2 ugn w brzmieniu z daty opublikowania ogłoszenia przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, zaakceptował umorzenie postępowania;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 106 § 3 w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z [...] maja 2021 r., sygn. akt: [...], o stwierdzeniu zgonu przeddekretowego współwłaściciela nieruchomości M.L. i członków jego rodziny oraz wydruku z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych dot. postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po M.L., prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, sygn. akt [...], z informacją o rozprawie w [...] maja 2022 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym oddaleniem skargi;
b) art. 141 § 4 zd. 1 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 ppsa przez nieodniesienie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 214b ust. 2 zd. 1 ugn, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiło kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.
Uzasadniając powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej rozszerzył argumentację na ich poparcie oraz podniósł, że wady ogłoszenia w zakresie prawidłowego wskazania wnioskodawców dekretowych nie mogą być sanowane przystąpieniem do postępowania wnioskodawców lub ich następców prawnych. Zaznaczył także, że kierując się uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, stwierdzającego konstytucyjność m.in. art. 214b ugn termin wskazany w tym przepisie jest terminem podjęcia przez strony postępowania działań mających na celu wykazania praw rzeczowych do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Mając na uwadze przedmiot sprawy, należy wyjaśnić, że w myśl art. 214b ugn w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów (ust. 1). Podstawa umorzenia, o której mowa w ust. 1, zachodzi, gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku, o którym mowa w ust. 1. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu (ust. 2). Ogłoszenie zawiera: imię, nazwisko oraz ostatnie znane organowi miejsce zamieszkania wnioskodawcy (ust. 3 pkt 1), informację o złożonym wniosku (ust. 3 pkt 2), wskazanie nieruchomości objętej złożonym wnioskiem (ust. 3 pkt 3) oraz wezwanie, aby wnioskodawca lub jego następcy prawni w terminach, o których mowa w ust. 2 zdanie drugie, zgłosili i udowodnili swe prawa, gdyż w przeciwnym razie postępowanie zostanie umorzone (ust. 3 pkt 4).
Zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących nieprawidłowego umorzenia postępowania dekretowego skarżący kasacyjnie upatruje m.in. w fakcie nieprawidłowego zredagowania ogłoszenia, o którym mowa w art. 214b ust. 3 ugn. W rozpoznawalnej sprawie ogłoszenie to błędnie jako wnioskodawcę wskazywało bowiem osobę, która w rzeczywistości występowała w postępowaniu dekretowym w charakterze pełnomocnika współwłaścicieli spornej nieruchomości.
W tym miejscu należy zauważyć, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego zostały błędnie sformułowane. Zarzuty te w swojej konstrukcji nie nawiązują bowiem do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, na którego podstawie w ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji winien był uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie. Wada ta wprawdzie nie jest na tyle istotna, aby wykluczała możliwość rozpoznania tych zarzutów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1098/20), ale ma w rozpoznawanej sprawie znaczenie o tyle, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że dla wyeliminowania aktu administracyjnego z obrotu prawnego nie wystarcza samo ustalenie, że w toku postępowania doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego, ale konieczne jest stwierdzenie, że wystąpienie tego naruszenia miało wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie wpływu takiego nie można stwierdzić. Zauważyć bowiem należy, że pomimo błędnego wskazania wnioskodawcy dekretowego, co niewątpliwie naruszało art. 214b ust. 3 pkt 1 ugn, opublikowane ogłoszenie prawidłowo wskazywało nieruchomość objętą postępowaniem i umożliwiło skarżącemu kasacyjnie terminowe zgłoszenie swoich praw, a umorzenie postępowania nastąpiło z powodu niewykazania jego praw do spornej nieruchomości, a nie nieprzystąpienia do postępowania z powodu przekroczenia ustawowego terminu.
W świetle powyższych wywodów za niezasadny należało zatem uznać zarzut naruszenia art. 214b ust. 2 zd. 1 ugn.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 ppsa. Zgodnie bowiem z pierwszym z przywołanych przepisów uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i odnoszą się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Fakt, że skład orzekający nie wskazał wprost w uzasadnieniu wyroku, do których zarzutów się odnosi, nie oznacza, że uzasadnienie wyroku należało uznać za wadliwe. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga bowiem w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zarzuty i argumenty strony skarżącej mogą zostać zatem ocenione całościowo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1489/20 i z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, który uznał, że pomimo błędu w redakcji ogłoszenia prasowego, skarżący zgłosił swój udział w postępowaniu, w związku z czym nieprawidłowe wskazanie osoby, która miała inicjować postępowanie dekretowe, nie miało istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział się w zakresie zarzutu naruszenia art. 214b ust. 2 ugn.
Przechodząc z kolei do rozpoznania pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, należy przyznać rację Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu oraz Sądowi, że okolicznością wyłączającą możliwość umorzenia niezakończonego postępowania dekretowego jest wykazanie przez wnioskodawców albo ich następców prawnych prawa do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania, a nie jedynie uprawdopodobnienie istnienia takich praw. Przepis art. 214b ust. 2 ugn wprost stanowi bowiem o udowodnieniu (swoich) praw w określonym terminie, a nie ich uprawdopodobnieniu. Należy wyjaśnić, że samo złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku potwierdza jedynie, że osoba składająca taki wniosek rości sobie określone prawa do masy spadkowej, a nie że je posiada. Potwierdzenie tych praw w postaci postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku jest bowiem jedynie jednym z możliwych wyników postępowania spadkowego, a fakt, że strona tego postępowania oczekuje takiego załatwienia sprawy, nie oznacza, że jej prawa do masy spadkowej należy uznać za pewne. Dopiero zatem legitymowanie się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, jako dokumentem potwierdzającym prawa rzeczowe określonej osoby do nieruchomości dekretowej, będzie stanowiło o wykluczeniu możliwości umorzenia toczącego się postępowania dekretowego na podstawie art. 214b ugn.
Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że przeprowadzenie przez Sąd pierwszej instancji dowodów uzupełniających z postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z [...] maja 2021 r., sygn. akt: [...], o stwierdzeniu zgonu przeddekretowego współwłaściciela nieruchomości i członków jego rodziny oraz wydruku z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych dot. postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po M.L., prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, sygn. akt [...], z informacją o rozprawie w [...] maja 2022 r. było niedopuszczalne. Zauważyć bowiem należy, że w myśl art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dowody te, jako niepotwierdzające praw rzeczowych skarżącego do spornej nieruchomości, nie były niezbędne do wyjaśnienia rozpoznawanej sprawy, a ich przeprowadzenie byłoby niezgodne z ekonomiką procesową. Zauważyć także należy, że dowody te – jak wskazuje data wystawienia dokumentów – nie istniały w dacie istotnej z punktu widzenia art. 214b ugn, gdyż zostały sporządzone później. Wyjaśnić należy, że termin z art. 214b ust. 2 ugn ma charakter terminu prawa materialnego. Jest to zatem termin, który nie ulega ani przywróceniu ani zawieszeniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 934/22) z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Jako takie dowody te były zatem zbędne do kontroli działalności organów administracji publicznej.
W konsekwencji powyższego zarzut naruszenia art. 214b ust. 2 zd. 2 ugn, zarzut naruszenia art. 106 § 3 w zw. z art. 151 ppsa oraz zarzut naruszenia art. 214b ust. 1 i 2 ugn należało uznać za niezasadny. Uznać bowiem należało, że skarżący kasacyjnie w toku postępowania administracyjnego nie udowodnił swoich praw do spornej nieruchomości, co prawidłowo skutkowało umorzeniem postępowania dekretowego.
W świetle powyższych wywodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI